Thoat khoi triet ly dao tao de phuc vu

Tags: Viet Nam, Nguyen Dinh Dang, sach giao khoa, truong dai hoc, duoc trang bi, nen van minh, giao duc, hoc sinh, kha nang, triet ly, dao tao, am nhac, day, minh, dung


- Can phai thoat khoi triet ly giao duc "dao tao de phuc vu" va thuc hien 4 giai phap cho mot nen giao duc toan dien. Trong bai viet gui toi TS tham gia thao luan ve "triet ly giao duc", tac gia Nguyen Dinh Dang xac dinh nhu vay. Duoi day la noi dung y kien tac gia.

Xa hoi trong dung nhan tai

Thoat khoi triet ly dao tao de phuc vu
Trong dung nhan tai trong giao duc la mot dieu kien quan trong de dat nuoc phat trien - (Anh: Pham Hai)
Co le chua bao gio khung hoang giao duc o Viet Nam lai duoc thao luan voi nhieu buc xuc nhu hien nay. Tuy nhien phan lon cac giai phap chan hung giao duc van chua thoat khoi triet ly dao tao de phuc vu - cai thu triet ly da khien nhieu nguoi ngo nhan cac giai thi Olympic toan, ly quoc te voi su tai gioi cua hoc sinh Viet Nam, ngo nhan viec Dang Thai Son doat giai Chopin cach day da hon 1/4 the ky (nam 1980) voi su uu viet cua dao tao am nhac nuoc nha.

Mot gia dinh, bat ke giau hay ngheo, ma cha me song khong trung thuc, khong ton trong, tham chi lua doi con cai, doc doan, trung phat khac nghiet con cai khi chung suy nghi, bieu hien trai y cua cha me, khong the goi la mot gia dinh tot, on dinh.

Xa hoi cung tuong tu nhu vay. Da den luc can thua nhan rang phap luat cua mot xa hoi van minh phai ton trong dan chu va nhan quyen, trong do tu do ngon luan la quyen tu do cao nhat. Do la quyen cua moi con nguoi co the phat bieu cong khai quan diem cua minh ma khong so bi kiem duyet hay bi trung phat. Nha nuoc va moi to chuc chinh tri la do dan tao ra va co nghia vu phuc vu nhan dan chu khong phai nguoc lai. Ngan sach nha nuoc, trong do co nganh giao duc, la do nhan dan dong thue moi co.

Quan diem “nhan tai phai phuc vu nha nuoc” nay can duoc doi thanh “nha nuoc va cac cong ty tu nhan (hay co phan) phai biet cach trong dung nhan tai”, tuc la phai doi xu tu te voi ho de ho co the tu do phat trien tat ca tai nang cua ho, qua do dem lai loi ich cho dat nuoc, nha nuoc va cac cong ty. “Doi xu tu te" o day can duoc hieu day du bao gom tien luong, trach nhiem, quyen han v.v. tuong xung voi tai nang cua tung ca nhan. “Dat lanh chim dau". Con nguoi co quyen tu do di lai, tu do lua chon cho o, tu do thay doi quoc tich de co the tu do phat huy duoc tai nang.

Giao duc phai toan dien

Mot nen giao duc uu viet phai tao cho moi hoc sinh day du dieu kien de co the phat trien toan dien. Khong phai xua nay nguoi ta chua noi den van de nay. Tiec rang nhung tieu chuan thuong duoc rao giang nhu “vua hong vua chuyen”, “tai duc song toan”, “con nguoi moi xa hoi chu nghia”, va gan day, cai “tam” thoi thuong, thuc ra rat mo ho, duy y chi, doi khi nham lan, kho co the dua den nhung bien phap cai cach cu the huu hieu.

Mot con nguoi toan dien ngay nay thiet nghi phai la con nguoi co kha nang tu duy doc lap ve nhung van de co tinh gia tri chung cua toan nhan loai, co thuc tai de co “dat dung vo” trong moi xa hoi van minh, ti nhu, sau khi linh bang thac sy hay tien sy cua truong dai hoc o Viet Nam, neu sang Hoa Ky nguoi do se khong can phai hoc lai de lay bang master hay PhD cua Hoa Ky nua.

Theo giao su tam ly va giao duc hoc H. Gardner (DH Harvard), tri nang con nguoi gom 7 linh vuc:

1- Ngon ngu: kha nang dung ngon ngu de mo ta cac su kien mot cach thuyet phuc, hung bien va hinh anh;

2- Logic - toan hoc: kha nang dung cac con so de tinh toan va mo ta, dung cac quan niem toan hoc de ket noi, ung dung toan hoc vao doi song, vao phan tich cac so lieu, xay dung cac luan diem, nhay cam voi tinh doi xung, voi tham my toan hoc, giai quyet cac van de trong thiet ke va mo hinh hoa;

3- Am nhac: kha nang hieu va phat trien ky nang am nhac, rung dong truoc am nhac, hop tac de dung am nhac thoa man nhu cau cua nguoi khac, dien giai cac hinh thuc va y tuong am nhac, bieu hien qua sang tao am nhac va trinh dien am nhac;

4- Khong gian: kha nang cam thu va trinh bay the gioi mot cach chinh xac bang hinh anh trong khong gian, kha nang sap xep mau sac, duong net, hinh dang dap ung nhu cau cua nguoi khac, kha nang dien giai cac y tuong bang hinh anh, kha nang chuyen cac y tuong bang khong gian hay hinh anh thanh cac bieu hien sang tao;

5- The hinh: kha nang dung co the va dung cu de tao nen cac hanh dong huu hieu, de xay dung hay sua chua, giup do nguoi khac, cam thu tham my cua co the va dung cac gia tri do de tao nen cac hinh thuc bieu hien moi;

6- Giao cam: kha nang to chuc moi nguoi, truyen dat ro rang nhung gi can giai quyet, kha nang dong cam de giup do nguoi khac va giai quyet cac van de vuong mac, kha nang dong vien keu goi moi nguoi tham gia thuc hien mot muc dich chung;

7- Noi cam: kha nang hieu duoc chinh minh, cac cho manh cho yeu cua minh, tai nang cua minh, cac moi quan tam cua minh, va dung cac yeu to do de dat ra muc dich phan dau, de hieu chinh minh co ich cho nguoi khac den dau va nhu the nao, kha nang tao nen cac quan niem va ly thuyet dua tren soi xet chinh ban than minh, kha nang dung truc giac va nhiet tinh cua minh de tao ra va boc lo quan diem rieng.

Di nhien, co duoc ca 7 linh vuc cua tri nang nhu tren duoc phat trien day du trong mot con nguoi qua thuc khong de dang - mot dieu chi thay o nhung ca nhan dac biet xuat chung. Song viec dua tinh da tri nang noi tren vao chuong trinh giao duc cua nha truong vua giup phat trien cac thien huong khac nhau cua hoc sinh, vua cung cap cho hoc sinh mot hoc van toan dien.

Giai phap cho mot nen giao duc toan dien

De co mot nen giao duc nhu da de cap o tren, phai quan tam den bon van de chinh sau day:

Thu nhat, ve noi dung, ngoai cac mon nhu toan, ly, hoa, sinh vat, van chuong, lich su, dia ly, mot chuong trinh dao tao toan dien can co:

1. Mon am nhac voi cac giao vien duoc dao tao ve am nhac de day cho tre ve xuong am, nhac ly, lich su am nhac, tiep xuc voi cac kinh dien am nhac cua nhan loai nhu cac tac pham cua Bach, Beethoven, Mozart, Chopin, v.v., to chuc cho hoc sinh co cac buoi bieu dien ca nhac. Moi truong can duoc trang bi cac nhac cu co ban nhu dan piano, dan organ dien tu, mot so dan day, bo go, mot so ken (nhu trumpet, trombonnes, cornes, saxophones, clarinettes v.v.) de co the lap mot dan nhac cua truong;

2. Mon my thuat voi cac giao vien duoc dao tao ve hoi hoa de day hoc sinh nhung kien thuc co ban ve my thuat, hoa sac, hinh hoa, cach ve mau nuoc, mau bot, son dau, nan tuong, lam tranh do hoa, lich su my thuat, tiep xuc voi cac kiet tac tieu bieu cua nhan loai nhu dieu khac va kien truc Hy Lap, La Ma, cac dai danh hoa va cac truong phai hoi hoa the gioi v.v. Moi truong hoc can duoc trang bi mot phong ve voi nhieu gia ve, tuong, va mot so hoa cu can thiet khac de hoc sinh hoc ve;

3. Cac cau lac bo the thao trong truong cho hoc sinh (co the tu trung hoc tro len) tu chon nhu: bong da, bong ro, bong chuyen, karate, judo, v.v. Moi truong can co mot phong the thao, mot be boi, va mot san van dong nho;

4. Giao duc gioi tinh, bao gom ca nhung van de nhu quan he tinh duc an toan;

5. Phuong phap giao duc doi theo huong khuyen khich hoc sinh tu duy doc lap, phat bieu quan diem rieng cua minh ve moi van de, tranh chi nhai lai mot dap an duy nhat, bat ky do la cua ai hoac co quan, to chuc nao dua ra. Trong khi tien hanh, het suc tranh moi hinh thuc chup mu, quy ket, ma can dua ra chung minh khach quan cho hoc sinh thay dau la chan ly, va de cac em tu di den ket luan. Dieu mau chot la phai cung cap cho hoc sinh nhung phuong phap tu duy logic, chu khong don thuan la chi nhoi so cac em nhung kien thuc da xo cung va cu rich, nhieu khi sai lac, ma loi hoc vet khong the nao phat hien ra;

6. Tin hoc hoa toan bo he thong nha truong: Cac truong tu trung hoc tro len duoc trang bi computers va duoc noi mang internet.

Thu hai, toan bo sach giao khoa phai duoc “che tao” lai, “dep” ca ve noi dung lan hinh thuc, co mau va nhieu hinh anh minh hoa. Hoc sinh cam tren tay quyen sach giao khoa dep cung cam thay to mo, hung thu hoc hon.

De co sach giao khoa tot nen tu nhan hoa toan bo viec xuat ban sach giao khoa, tao dieu kien cho cac nha sach canh tranh, moi cac tac gia hay nhat viet, cac hoa si, nhiep anh gia, nha thiet ke gioi trinh bay sach giao khoa. Sach giao khoa can duoc bien soan lai hang nam de bo sung nhung kien thuc moi nhat cua nhan loai, loai bo nhung gi da loi thoi.

Cac truong co toan quyen lua chon sach giao khoa cho hoc sinh cua minh. Bo Giao duc chi dua ra cac yeu cau ve chuong trinh ma cac nha viet sach giao khoa can dam bao, sau do lap hoi dong xet duyet de cong nhan nhung bo sach giao khoa nao dat yeu cau de co the dung cho giang day [1].

Thu ba, cac truong cong can dam bao cho giao vien co thu nhap nuoi song duoc gia dinh ho de ho co the chuyen tam nghe day hoc tai truong ma khong phai “kiem them ngoai gio” [2]. Giao vien khi da nhan luong cao, khong duoc phep day them o bat cu trung tam day them nao. Nguoi vi pham bi thai hoi.

Nhu vay, nhung nguoi day tai cac trung tam day them se khong dong thoi la giao vien cua cac truong pho thong hoac giao su cac truong dai hoc. Thuong xuyen co cac dot sat hach trinh do cua giao vien de duy tri mot doi ngu giang day thuc su co trinh do cao.

Thu tu, bai bo toan bo ky thi vao dai hoc. Cac truong dai hoc tuyen sinh dua tren ket qua cua hoc sinh trong 3 nam cuoi truong pho thong tren co so cac tieu chuan ve da tri nang noi o tren, va qua phong van neu can. Cac ky thi hoc ky trong truong dai hoc se la cac dot sang loc sinh vien.

Nhu vay so nguoi tot nghiep dai hoc se it hon so nguoi vao dai hoc, vi se co mot so, do hoc kem, khong qua duoc cac ky thi hoc ky, bi loai ra giua chung, tranh duoc tinh trang vao bao nhieu ra bay nhieu cua dao tao dai hoc hien nay.

Nen van minh cua mot dat nuoc khong phai duoc do bang dong tien, bang thu nhap cua mot so troc phu, nhat la lai do lam an bat chinh, do tham nhung ma co. Nen van minh cua mot dat nuoc duoc the hien trong cac gia tri tinh than va tri thuc ma nhan dan cua dat nuoc do tao ra. Trong su nghiep nay giao duc, van hoa, nghe thuat va khoa hoc giu vai tro quyet dinh.

Neu vi nen van minh cua mot quoc gia nhu mot khu rung thi tri thuc la nhung ngon cay cao nhat trong khu rung do. Nguoi ta nhan ra khu rung lon tu dang xa boi trong thay nhung ngon cay cao nhat dau tien.

  • Nguyen Dinh Dang

Chu giai:

Bai viet nay duoc tac gia gui toi toa soan, nhan su kien Bo GD-DT du kien to chuc hoi thao ve triet ly giao duc. Bai viet dua theo phan 2 cua bai “Tai sao giao duc Viet Nam khung hoang va dau la loi thoat?” (dang ngay 20.10.2005 tai talawas va trang web cua tac gia. Xem: http://ribf.riken.go.jp/~dang/education.htm )

[1] Cuon sach “Luan ly moi” cua hoc sinh lop 12 o Nhat day 200 trang, day kha ky ve cac triet gia cua nhan loai va cac hoc thuyet cua ho, tu cac triet gia phuong Tay nhu Socrates, Platon, Aritstotle v.v. den cac nha tu tuong phuong Dong nhu Khong Tu, Manh Tu, v.v. Phan cac hoc thuyet cua xa hoi hien dai day cac tu tuong thoi Phuc Hung, roi D. Erasmus, M. Luther, J. Calvin, M. E. Montaigne, B. Pascal, F. Bacon, R. Descartes, cac tu tuong dan chu tu do cua J. Locke, J. J. Rousseau, I. Kant, G. Hegel, J. Bentham, J. S. Mill, K. Marx, S. A. Kierkegaard, S. Freud, K. Jaspers, F. W. Nietzsche, M. Heidegger, J. P. Sartre v.v., lich su cac ton giao nhu dao Thien Chua, dao Phat, dao Hoi v.v.

Co bao nhieu hoc sinh lop 12 cua Viet Nam hien nay biet Kant, Hegel, Kierkegaard la ai, hoac thuyet phan tam hoc cua Freud noi gi, ke ca bang tu doc sach?

[2] Theo mot dai bieu tham du hoi thao chan hung giao duc (TS 28/3/2004), nha nuoc ta chi cho giao duc (22 trieu hoc sinh) 4 ti USD/nam (binh quan: 182 USD/1 hoc sinh). De so sanh, ngan sach chi cho giao duc cua Nhat Ban cach day 15 nam (25 trieu hoc sinh) la khoang 50 ti USD (binh quan: 2000 USD /1 hoc sinh), gap hon 10 lan cua Viet Nam. Ngoai ra, chi phi cua gia dinh cho mot hoc sinh cap 3 truong cong o Nhat la khoang 4 – 5 ngan USD/nam. Luong mot giao vien doc than 23 - 24 tuoi moi vao nghe cua Nhat la khoang 27 ngan USD/nam. Mot giao vien 40 tuoi co mot vo va 2 con huong luong khoang 50 ngan USD/nam, tuong duong luong pho giao su dai hoc (35 tuoi) khoang 45 ngan USD/nam.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Tuyển sinh ĐH, CĐ từ 2015: Dạng thức bài thi mới sẽ thế nào?

Ngay khi ĐH Quốc gia Hà Nội (ĐHQG HN) tung ra phương án 1 bài thi đánh giá năng lực xét tuyển vào đại học (ĐH) thực hiện từ năm 2015, dư luận cha mẹ học sinh và thí sinh rất nóng lòng muốn biết thông tin về bài thi này.

Tìm hiểu: Viet Nam, Nguyen Dinh Dang, sach giao khoa, truong dai hoc, duoc trang bi, nen van minh, giao duc, hoc sinh, kha nang, triet ly, dao tao, am nhac, day, minh, dung

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thoát khỏi triết lý "đào tạo để phục vụ"

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Thoát khỏi triết lý "đào tạo để phục vụ" bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Thoat khoi triet ly dao tao de phuc vu

Nhan xet, hay lien he ve tin Thoat khoi triet ly dao tao de phuc vu co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Thoat khoi triet ly dao tao de phuc vu de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Van de trong chuyen muc Giao duc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Van de
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0