O noi them khat con chu hon vang

Da hon nua the ky qua, 13 ho dan cua ban Ca Dua van song trong cai doi, ngheo, lac hau. Uoc mo ve mot con duong len ban, mot bua com no, duoc hoc cai chu luon la niem mo uoc cua biet bao the he.

Gian nan duong vao ban “5 khong” 

Xuat phat tu trung tam van hoa xa Phuc Duong, huyen Nhu Thanh, tinh Thanh Hoa, de len duoc ban Ca Dua khong con con duong nao khac la phai vuot qua hang chuc km duong rung, doi nui lay loi, go ghe voi nhung khe suoi va doc nui cao de tim ve lang Ca Dua. Day la con duong duy nhat ma nguoi dan giao luu voi the gioi ben ngoai.

Ban Ca Dua nam sau trong tan “loi rung”, bon be duoc bao phu boi doi nui trung diep bon mua suong giang. Cung chinh noi day biet bao nhieu the he dan lang da dinh cu sinh song.

Truoc nam 2010, ban Ca Dua co 13 ho dan voi 49 nhan khau, tat ca deu la con em dan toc Thai. Su kho khan ve dia hinh, giao thong hiem tro khien nguoi dan noi day khong thoat khoi cai doi, cai ngheo va mu chu.

Duong vao ban Ca Dua phai vuot qua nhieu con nui, thung lung hiem tro

Ong Le Dinh Dan, Truong ban Ca Dua cho biet: Ban duoc hinh thanh tu nhung nam 30 cua the ky truoc. Nguoi dau tien len lap ban nay ten la Ca Dua ten that la Lu Van Dua (nguoi dan toc Thai). De tranh su truy quet cua giac Phap, ong Ca Dua theo bo me len day de sinh song.

Ca Dua van con do tap tuc “nguyen thuy” don cui dot than, mo cua, mo oc, hai rau rung, san ban thu rung, lay ke sinh nhai hang ngay, do trinh do nguoi dan han che, dia hinh hiem tro nen nguoi dan khong ap dung duoc cac ki thuat tien tien de tang gia san xuat.

Chi Lu Thi Hoan (SN 1978) tam su: “Dan ban o day vat va lam! De co cai an, hang ngay moi nguoi deu phai vao rung don cui dot than dem xuong cho Van Thanh, huyen Nong Cong cach 20 km doi lay gao, mua ca kho, nuoc mam… dung cho ca thang. Mot ngay may man cung kiem duoc 15.000-20.000 dong. Gia dinh nao khong the xuong cho duoc, thi ca thang phai an muoi trang, an tam rau rung".

Noi ve viec di hoc, chi Hoan cho biet: "Xuong xuoi thay nguoi ta viet chu ma toi them duoc viet lam. Moi lan xuong UBND xa nhan gao cuu doi, chung toi phai an dau van tay thay chu ki, nghi ma xau ho lam. Toi cung muon di hoc cho biet cai chu lam, nhung duong xa va kho di lam.

Nhung cai doi, cai ngheo deo dang quanh nam thi lam sao biet den di hoc lay cai chu duoc. Hom nao cung an com xong la len giuong di ngu thoi, khong co dien thi biet lam duoc. Quanh nam song trong bong toi cung quen roi”.

Co nhung doan la nhung con doc cao tham tham, neu gap troi mua thi kho het cho noi

Hanh trinh di tim con chu

Ca ban Ca Dua von ven 13 ho gia dinh va 49 nhan khau nhung hau nhu nguoi dan deu lam vao tinh trang mu chu. Ban chi co 8 nguoi biet chu (7 tre em moi bat dau di hoc tieu hoc va mot cu ba Quach Thi Nguyen (70 tuoi) la nguoi lon tuoi duy nhat biet chu.

O ban hau het thanh nien trai trang trong den tuoi truong thanh deu li huong khap noi lam thue kiem tien phu giup gia dinh va da phan ho that hoc. Su han che trong nhan thuc, kho khan ve giao thong, co so ha tang va nhieu nguyen nhan chu quan khac da dan den cuoc song cua hon ngot nam chuc con nguoi noi day luan quan trong ngheo doi, lac hau.

Tu nhieu nam nay, tre em o ban Ca Dua lon len la chi biet chan trau, len rung dot than doi lay gao.O day da so la nguoi dan deu mu chu

Tu nam 2010, duoc nha nuoc dau tu, xay dung nha o den tung ho gia dinh, pha nui lam duong cho nguoi dan di lai thi lang Ca Dua moi thay thap thoang su hoc duoc nay mam.

Co duong, co nha o, can phai co cai chu de mo mang kien thuc cho con em trong lang. Ban dau, chinh quyen dia phuong co cu giao vien len lang mo lop day hoc. Nhung, giao thong di lai kho khan, doi song nguoi dan con lac hau nen ti le tre em di hoc rat it, lop hoc khong duoc mo. Cac em nho muon tim chu phai cong gao xuong nui hoc.

Hien nay toan ban Ca Dua da co 15 dua tre xuong nui di hoc cai chu. Nhung con duong “chinh phuc” con chu cua cac em cung lam lam gian nan. De den duoc voi truong hoc cac em phai vuot hon 10 km duong nui hiem tro.

Khong it em 15-16 tuoi moi bat dau di hoc lop 1.

Nhieu em nu moi 17, 18 tuoi da tay bong tay be, khong he biet mat con chu nhu the nao.

Vi duong xa nen hau het cac em nho o day thuong phai o tro lai o truong hoc, mot hai tuan moi ve lay gao mot lan. Co nhung gia dinh, hai den ba con deu di hoc nen hang tuan cac phu huynh phai cong gao, thuc an vuot bo duong rung hon 10 km xuong nui tham con.

Ghe tham truong Truong Tieu hoc Phuc Duong, chung toi gap khong it nhung em da 15, 16 tuoi nhung moi bat dau hoc lop 1. Trong suy nghi cua nhieu dua tre o day uoc mo kiem con chu luon la cai gi do rat xa xi va lon lao.

Em Duong Thi Phuong, 14 tuoi, dang  theo hoc lop 1, hon nhien noi: “Hoc cai chu kho hon di vao rung kiem cui, nhung em van muon duoc di hoc de sau nay lam co giao”.

Chi Lu Thi Hoan co chong mat som, mot minh chi phai nuoi 2 con nho. Tu cuoi nam 2010, chi bat dau cho cac con di hoc. Chau Lu Thi Lich, 14 tuoi hoc lop 2 va co con gai 8 tuoi dang theo hoc lop 1.

Chi chia se: “Toi khong co chu da la mot thiet thoi nhung gio phai cho cac con di hoc de mo mang kien thuc, dem con chu, su giau ve voi ban lang. Cac chau hoc gioi nen nam nao cung duoc giay khen. Toi cung them duoc di hoc nhu cac con nhung khong co ai di lam nuong lay gao thay nen danh chiu”.

Tre em ban Ca Dua tay xach, tay mang xuong nui tim con chu. Hanh trinh cua cac em vo cung vat va, gian nan

Noi ve nhung kho khan trong viec tim chu cua con em ban Ca Dua, Ong Nguyen Van Len, Truong phong giao duc huyen Nhu Thanh cho biet: “Trong nhieu nam qua, phong giao duc huyen da phoi hop voi cap uy chinh quyen den tan ban de van dong con em dong bao dan toc Ca Dua den truong di hoc dung doi tuoi, nhung dieu do la rat kho. Ngoai ra, chung toi con phoi hop voi gia dinh tien hanh cat cu phu huynh xuong cham soc cac chau. Tao dieu kien ve cho an cho ngu cho cac em, de cac em co dieu kien hoc tap. Tien hanh van dong giao vien, hoc sinh, keu goi su ho tro cua cac nha hao tam, cac nha dau tu quyen gop ho tro quan ao, cap sach cho cac em vung ban de cho cac em yen tam hoc tap”.

Hien nay, nho duoc su quan tam cua Dang va nha nuoc, cac doan the chinh quyen, con duong vao ban Ca Dua sap toi se duoc trien khai nang cap; 14 ngoi nha duoc xay dung moi theo truong trinh 167 va chi thi 08 cua Tinh uy. Tuy vay, Ca Dua van rat can su quan tam ve nhieu mat de dan ban Ca Dua tin tuong vao su lanh dao cua Dang, yen tam on dinh cuoc song.