Mot so y kien ve doi moi can ban toan dien giao duc va dao tao

Tags: Trung Quoc, chien tranh tien te, tim giai phap, cuoc chien tranh, trong tuong lai, su chinh xac, tuy nhien, lo lang, hanh dong, kinh te, hoa binh, co the, nuoc, 1, Brazil


Duoc su cho phep cua TS. Vu Ngoc Hoang - Uy vien trung uong Dang, Pho truong ban thuong truc Ban Tuyen giao Trung uong, TS xin tran trong gioi thieu bai viet cua ong ban ve doi moi can ban, toan dien giao duc va dao tao.

Dai hoi Dang lan thu XI da co chu truong het suc dung la phai doi moi can ban va toan dien nen giao duc Viet Nam; theo tinh than do, dang dat ra rat nhieu van de can phai ban.
 
Trong pham vi bai viet nay, xin neu mot so y kien ve hai van de: Thu nhat, chuyen tu giao duc chu yeu la truyen thu kien thuc sang giao duc phat trien nhan cach, nang luc; thu hai, xay dung mot nen giao duc mo, hoc tap suot doi gan voi xay dung xa hoi hoc tap, phat trien giao duc “dien tu”.
 
Mot so y kien ve doi moi can ban, toan dien giao duc va dao tao
TS. Vu Ngoc Hoang - Uy vien trung uong Dang, Pho truong ban thuong truc Ban Tuyen giao Trung uong. (Anh: Chinhphu.vn)

Thu nhat, van de cot loi, trung tam cua cuoc doi moi nay la tap trung chuyen manh tu giao duc chu yeu la truyen thu kien thuc sang giao duc hinh thanh nhan cach va phat trien nang luc nguoi hoc, co the noi gon hon la phat trien nhan cach hoac nang luc NGUOI. Trong bai nay, xin dung cum tu phat trien nang luc NGUOI de noi viec hinh thanh nhan cach va phat trien nang luc. Noi chuyen tu truyen thu kien thuc sang phat trien nang luc thi co nguoi cho rang, do chi la phuong phap thoi, co gi quan trong lam dau ma coi la cot loi, la trung tam. Khong phai vay, khong chi la phuong phap, ma truoc tien la triet ly giao duc, quan diem giao duc, khoa hoc giao duc - su pham, lien quan den muc tieu, chuong trinh, phuong phap, cach kiem tra, thi cu, danh gia, co che quan ly, to chuc he thong...

Theo cac nha khoa hoc thi ngay nay, cu sau 2-3 nam, kien thuc nhan loai lai tang len gap doi, nhieu vo ke, khoa hoc phat trien nhu vu bao. Toc do ay ngay xua la mot ngan nam sau cong nguyen, sau do co nhanh hon nhung cung mat may tram nam. Dieu gi da dan den toc do tang kien thuc nhu vay? Hai ly do chu yeu: Su tich luy kien thuc cua nhan loai da den do co the tao ra nhung buoc “nhay” va loai nguoi da buoc vao xa hoi thong tin (thong tin nhieu va thong tin nhieu chieu, khi “va cham” nhau thi san sinh ra thong tin moi).

Voi luong kien thuc nhieu va toc do tang nhanh nhu vay, nen nguoi thay khong the nao cap nhat va truyen thu kip. Mat khac, kien thuc ma the he truoc truyen thu cho the he sau thi thuong la kinh nghiem cua hom qua, trong khi phai chuan bi cho hoc sinh song voi ngay mai. Luc cac em ra truong thi nhung kien thuc hoc duoc cach do it nam, khi moi nhap truong, co khi da bi loi thoi. Voi cach hoc truyen thu kien thuc, thi noi chung, hoc sinh bi gioi han boi thay giao, the he sau bi gioi han boi the he truoc, trong khi cuoc song ngay nay rat can phai chuan bi cho hoc sinh vuot thay, vuot sach. Tu duy kinh nghiem thuong bi gioi han boi cai cu. Cac nha kinh dien va cac nha khoa hoc hay dung khai niem so sanh chiec cay chia voi voi chiec may cay (co gioi). Tu duy kinh nghiem la tu duy cai tien chiec cay chia voi de co mot chiec cay chia voi khac tot hon, nhung van chi la mot chiec cay chia voi. Con muon co mot chiec may cay thi can phai co tu duy khoa hoc.

Viec chuyen tu giao duc truyen thu kien thuc sang phat trien nang luc lien quan truc tiep, chat che va truoc tien toi viec xay dung cac chuong trinh dao tao. Chung ta da co mot thoi ky dai thuc hien chuong trinh theo cach tiep can noi dung (giang day), den nay co ban van vay. Doi moi can chuyen manh sang tiep can muc tieu phat trien nang luc (nguoi hoc). Thuc hien mot chuong trinh nhieu bo sach giao khoa, giao vien cung voi to bo mon la nguoi lua chon bo sach nao de giang day trong so nhung bo sach da duoc hoi dong tham dinh khoa hoc cap quoc gia xac nhan la dat yeu cau. Viec soan sach giao khoa cung can phai co canh tranh, so sanh ve chat luong, de co nhung bo sach tot nhat. Thi theo chuong trinh chu khong phai theo sach giao khoa, la kiem tra nang luc chu khong phai kiem tra tri nho.

Nen giao duc cua chung ta tu xua da rat nang ung thi va bang cap, hoc la de tra thi, de ung pho voi thi cu, de co tam bang lam cong cu tien than, truoc tien la lam quan. Den nay, co ban van nang nhu vay. Lai con mat trai cua co che thi truong da xam nhap vao linh vuc giao duc, co khong it truong hop mua bang ban diem, nho nguoi khac hoc ho, thi giup; hoc it cung co sao dau mien la co duoc tam bang, khong hoc ma co bang cang tot. Nhu vay, hoc khong phai voi muc dich de co nang luc, kien thuc, ma la de co diem, co bang.

Hoc la de nang cao nang luc NGUOI, nang luc thuc chat, chu khong phai de thi. Khong phai hoc de thi ma la thi de hoc. Can lam cho viec thi cu tro nen nhe nhang va thuc chat hon, khong nang ne nhu hien nay. Co the mo rong khung diem de de phan hang khi danh gia. Tu hai cuoc thi quoc gia lien ke nhu hien nay (tot nghiep trung hoc pho thong va vao dai hoc), noi dung va phuong phap thi giong nhau, nen nhap lai thanh mot cuoc, nhiem vu chinh la de danh gia chat luong pho thong, dong thoi la so tuyen dai hoc, moi nam co the thi vai lan, do mot trung tam su nghiep cua Nha nuoc dam nhan.

Cung theo quan diem chuyen tu truyen thu kien thuc sang phat trien nang luc thi phai chuyen tu cach hoc ghi nho loi thay, noi va viet theo thay sang khuyen khich tu duy doc lap va su sang tao cua nguoi hoc, boi sang tao chinh la nang luc. Va cach thi, nhu tren da noi, khong phai la kiem tra tri nho ma la kiem tra nang luc sang tao, kha nang tong hop, phan tich, luan giai va giai quyet van de.

Ngay nay, loai nguoi da sang tao ra nhung bo nho bang cong nghe thong tin de giup con nguoi khoi ton nhieu no-ron than kinh cho viec nho, danh cac no-ron ay cho hoat dong sang tao. Chi can dich chuyen con tro, nhap vao vi tri da dinh la nhan duoc biet bao nhieu kien thuc roi. Khong viec gi bat cac em phai nho nhieu, biet nho bao nhieu la du (?). Hoc toan, ly hien nay phai nho cong thuc qua nhieu, hoc su phai nho su kien, den muc nang ne, nhung sau khi ra truong cong tac hau het moi nguoi tham chi ca doi khong he su dung cac cong thuc ay. Nhung cong thuc ay can hoc de gop phan hinh thanh tu duy lo-gich, the thoi, cai quan trong la phai hieu, biet cach van dung, chu bat nho lam gi, nho roi cung quen thoi. Hoc chi khong quen khi bien thanh nang luc cua chinh minh. Hoc su (khong chuyen) thi chu yeu la nham hinh thanh nhan cach, khong phai bat thuoc long, nho su kien, dung lam cac em chan su. Mon su phai la mot trong nhung mon hoc vo cung hap dan, khi da hap dan roi thi tu no se “vao” va “o lai” trong nguoi hoc. Dau hieu va bieu hien dau tien cua chat luong la su thich hoc. Da chan hoc, hoan toan khong thich hoc, hoc nhu la mot kho dich thi lam gi ma co chat luong - nang luc duoc! Khong can bat hoc sinh phai nho nhieu, phai thuoc long, ma cai can la nang luc, su sang tao.


Da sang tao thi bao gio cung co cai rieng cua nguoi hoc, khong giong thay, khong y nhu thay, ma khac thay. Lau nay, hoc tro noi giong thay, y nhu thay thi dat diem cao, vay thi phai hoc gao thoi, phai tap trung nho, phai hoc thuoc long. Bay gio khong nen nhu the nua. Noi nhu y thay chi dat diem trung binh thoi, con nhung y moi, nhung phat hien moi, khac thay ma co ly, co le, co co so khoa hoc thi moi dat diem cao, moi la chuan bi cho cac em vuot thay, vuot sach nhu da noi o tren. Cham van ma theo ba-rem cho diem da dinh san theo y thay thi that la khong nam duoc dac diem cua cong viec nay. Tai sao cu phai noi dung 3-4 y nhu thay, nhu sach, khong thua khong thieu thi moi dat diem cao? Cac em co the noi nhieu y hon, co nhung y khac thay, ma co ly, co le, co phat hien moi, co suc thuyet phuc thi moi diem cao chu (vi cac kiet tac van chuong rat giau y tu, doi sau kham pha hoai van chua can y). The cho nen moi co chuyen rang, mot ong nha van noi tieng, co lan viet bai binh luan ve tac pham cua chinh minh nhung bi thay giao day van (cua con ong) danh gia la bai viet khong hieu y tac gia.

De co nang luc, de co sang tao thi phai biet phat huy the manh rieng co cua moi nguoi, khong ai giong ai. Cac nha khoa hoc da noi o con nguoi co nhung tri khon khac nhau, cau tao bay tri khon va may chuc vung vo nao khac nhau. Nguoi nay co the rat gioi viec nay va kem viec kia, nguoi khac thi nguoc lai, co the gioi viec kia ma khong gioi viec nay... The thi tot nhat, hieu qua nhat la phat trien cai the manh o moi nguoi. Cu the, nhieu nguoi cong lai thi ca mot xa hoi cua nhung nguoi gioi.

Tu rat som, Bac Ho da noi la giao duc phai giup cho su “phat trien day du nhung nang luc san co” cua nguoi hoc; con C.Mac thi noi chuc nang cua giao duc la “phat trien nang luc-ban chat nguoi” (ong ghep chu "nang luc" va chu "ban chat" thanh mot tu moi la "nang luc-ban chat nguoi"). De giai phong va phat trien toi da nang luc cua nguoi hoc, doi hoi phai ton trong va phat huy “con nguoi ca nhan”, cai tu do nhu C.Mac noi, cai ban linh rieng, nhan cach chinh minh, nang luc rieng co, chu khong phai la ca nhan chu nghia. Ngay xua, nen van minh cua Chau A co luc phat trien hon Chau Au. Ngay ay, Chau Au con trong dem dai con nguoi cua than quyen. Nhung sau do, qua cac phong trao Phuc hung, Khai sang, ho nang do “con nguoi ca nhan”, tu do, Chau Au da phat trien vuot len, bo Chau A lai phia sau.

Doi moi giao duc cung nen chu y mat “con nguoi ca nhan” nay. Tat nhien, khong chi co mat do, khong de lech tu cuc nay sang cuc kia, ma can chu y dong thoi, song song ca hai mat la “con nguoi ca nhan” va “con nguoi cong dong-xa hoi”, con nguoi cua “tu do” va con nguoi cua “tat yeu”. Tren nen tang cong dong ma phat trien ca nhan (cai tu do duoc buoc sang tu vuong quoc tat yeu, nhu cach noi cua Ang-ghen). Voi dong luc va tren co so phat trien toi da nhung ca nhan ma thuc day phat trien ca cong dong. Lay moi quan he voi cong dong de xay dung va lam thuoc do danh gia nhan cach ca nhan.

Nang luc la cai “tu no”, “cua chinh no”, la tu duy doc lap; phat trien la “tu phat trien”, khong ai ban phat duoc, khong the cho, khong the vay muon duoc. Nang luc khong phai duoc tao ra nho nguoi khac truyen thu, ma se phat trien trong qua trinh tu hoc, nghien ngam, tu duy. Hau het tri thuc lon da tro thanh tri thuc thong qua tu hoc la chinh. Neu truyen thu mot chieu, ap dat thi lam sao co nang luc duoc? Nguoi hoc phai duoc “binh dang”, duoc tham gia trao doi, thao luan, tranh luan, co chinh kien rieng cua minh. Thuc hien giang it ma hoc nhieu. Khong phai giao vien chi truyen day nhung dieu gi minh co, ma phai giang day cai hoc sinh can. Giao vien khong phai chu yeu la nguoi truyen thu tat ca kien thuc cua minh co cho nguoi hoc ma chi nen gioi thieu nhung gia tri cot loi, con lai chu yeu la goi mo, giup cach hoc, cach tiep can, cach phan tich va tong hop, giai quyet van de, tuc la nham phat trien nang luc.

Thay giao bay gio khong phai la “thay day”, ma la thay ve cach hoc, cach tiep can van de, la nguoi giup cac em biet cach hoc moi, cach tu hoc, to chuc viec hoc cho cac em, tuc la, noi gon lai, la “thay hoc”, tuc la lam thay ve viec hoc. Thay giao khong phai la nguoi ap dat tu duy ma la nguoi luon phat huy dan chu, la nguoi “ban lon”, “binh dang”, “ban dong hanh” cung cac em trong qua trinh di tim chan ly; la mot nha tam ly giao duc, luon tac dong vao de kich thich nhung yeu to ben trong, su tu tin, doc lap va ban linh, nhung yeu to “tu no” cua nguoi hoc, phat trien.

Voi cach lam nhu vay, cong viec cua nguoi thay cang kho hon truoc, do la cong viec cua nha khoa hoc, nha van hoa, vua khoa hoc vua nghe thuat. Nguoi thay cang phai duoc ton trong, truoc nhat la quyen dan chu va tu do trong hoc thuat (gan voi trach nhiem xa hoi); duoc vinh danh, trong dung va uu dai, tat nhien la phai duoc danh gia dinh ky va xep hang bac mot cach khoa hoc de co chinh sach thoa dang khac nhau chu khong phai cao bang, binh quan chu nghia. Lay hoc sinh lam trung tam cua cong viec giao duc, dao tao la phuong cham dung, nhung neu tu do ma xem nhe vai tro nguoi thay thi la sai lam. Ai lay hoc sinh lam trung tam? Phai truoc tien la nguoi thay, thu den la nha quan ly. Van de giao vien van va phai cang la van de then chot.

Dai hoc, theo cach hieu nom na thi dai la lon, la hoc theo kieu nguoi lon, la nguoi da truong thanh, la nguoi da co tu duy doc lap, tu duy doc lap ay phai duoc ton trong, tat nhien la su ton trong trong moi truong co trao doi thong tin, co phe phan, co binh luan. Trinh do dai hoc truoc tien la trinh do tu hoc. Vi vay, dai hoc thi cang phai theo cach hoc moi, khong ap dat mot chieu. Va khong chi dai hoc, ma pho thong cung phai cach hoc moi, giup cho cac em tap tu duy doc lap, biet tu duy doc lap, nhanh thanh nguoi lon, do la phat trien nang luc.

Mot so y kien ve doi moi can ban, toan dien giao duc va dao tao
Theo TS. Vu Ngoc Hoang, trinh do dai hoc truoc tien la trinh do tu hoc. Trong anh: Tan sinh vien lam thu tuc nhap hoc. (Anh: Doan Cong)

Qua trinh phat trien nang luc luon gan voi qua trinh hoat dong thuc tien, to chuc thuc hien cong viec. Vi vay, phuong cham gan hoc voi hanh, nha truong voi xa hoi, thong qua cong viec ma tiep tuc hoc se mai co gia tri to lon va lau dai.

Chat luong giao duc - dao tao luon la muc tieu hang dau, la yeu cau thuong xuyen doi voi qua trinh phat trien va doi moi giao duc. Nen giao duc nuoc ta sau 25 nam doi moi dat nuoc da co nhung thanh tich rat dang ke ve qui mo, so luong, mang luoi; ve co ban da chuyen tu mot nen giao duc cho thieu so nguoi di hoc thanh mot nen giao duc dai chung, pho cap, cho moi nguoi. Trong qua trinh phat trien do, ve chat luong nhin chung la thap, so voi yeu cau, so voi khu vuc, the gioi va so voi cong suc bo ra. Dieu do cang doi hoi doi moi lan nay phai tap trung cho van de chat luong.

Doi moi khong co muc dich tu than, ma doi moi la phai nham nang cao chat luong, chuyen tu phat trien theo chieu rong sang phat trien theo chieu sau. Phat trien nhan cach, nang luc la yeu cau cao nhat cua chat luong, do chinh la thuc chat cua chat luong. Benh thanh tich luon trai voi yeu cau chat luong. Bang cap khong thay the cho chat luong. Hoc voi muc dich de thi, de co bang cap la pho bien truoc day va hien nay, va dieu do cung la bieu hien cua benh hinh thuc, chua phai thuc hoc. Khong phai hoc de thi ma phai la thi de hoc. Can ket hop viec thi voi kiem tra, danh gia thuong xuyen trong suot qua trinh dao tao, de thuc day viec hoc...


VietBao.vn (Theo Thanh nien)
Chủ đề liên quan

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Chuyện ít biết về cao học: Trò mời thầy nhậu như... "cơm bữa"

Sau vụ lình xình “ra giá” 200 triệu đồng một tấm bằng tiến sĩ y khoa, bức tranh đào tạo sau đại học đã được những người trong cuộc “bật mí” với nhiều màu sáng tối hơn. Dưới đây là lời kể của một giảng viên đại học ở Hà Nội.

Tìm hiểu: Trung Quoc, chien tranh tien te, tim giai phap, cuoc chien tranh, trong tuong lai, su chinh xac, tuy nhien, lo lang, hanh dong, kinh te, hoa binh, co the, nuoc, 1, Brazil

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Một số ý kiến về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Một số ý kiến về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Mot so y kien ve doi moi can ban toan dien giao duc va dao tao

Nhan xet, hay lien he ve tin Mot so y kien ve doi moi can ban toan dien giao duc va dao tao co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Mot so y kien ve doi moi can ban toan dien giao duc va dao tao de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin giao duc trong chuyen muc Giao duc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin giao duc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0