Cau chuyen tieng Viet Co the chuan hoa tieng Viet

Tags: Ha Noi, Sai Gon, qua trinh phat trien, ngon ngu chinh thuc, nha xuat ban, voi tu cach, qui dinh chung, trong qua trinh, uy ban, co quan, hoi nghi, co the, tieng Viet, chuan hoa, viet


Cau chuyen tieng Viet Co the chuan hoa tieng Viet
Duy Anh
Trong qua trinh phat trien voi tu cach ngon ngu chinh thuc cua mot quoc gia doc lap, tieng va chu Viet khong khoi boc lo nhung cho con can bo sung, nang cao.

Vay la ngay trong nhung ngay nuoc soi lua bong cua cuoc khang chien chong My, mot hoi nghi ve Giu gin su trong sang cua tieng Viet (1966) da duoc to chuc tai Ha Noi voi su chu tri cua dich than Thu tuong Pham Van Dong. O mien Nam, mot so nhan si tam huyet voi tieng me de cung co mat trong cac to chuc nhu Uy ban Dien che van tu, Uy ban Quoc gia soan thao va dich thuat danh tu chuyen mon.

Sau ngay dat nuoc thong nhat, hoi nghi 1979 la dip qui tu cac nha nghien cuu cua ca nuoc voi tham vong “chuan hoa” viec su dung tieng Viet. Dang tiec la cac khuyen cao, de xuat, tham chi ca mot so qui dinh cua cac co quan cap quoc gia cho den nay van chi nhan duoc thai do tho o cua xa hoi.

Hai vi du: Hoi nghi Thong nhat ngon ngu (1956 - Sai Gon) cung nhu Uy ban Dien che van tu thuoc Bo Van hoa giao duc (1973 - Sai Gon) deu nhan manh can su dung bo Viet Nam tu dien cua Hoi Khai Tri Tien Duc, song co may nguoi nho den va lam theo.

Mot so qui dinh chung ve chinh ta... (1980 - Ha Noi) cua Uy ban Khoa hoc xa hoi va Bo Giao duc co tao duoc su bat buoc trong noi bo hai co quan do, song nhieu hoc sinh duoc dao tao o truong hoc phai viet i thay y, ngay sau khi ra truong di lam lai quay lai viet y nhu truyen thong, tham chi “tra thu” bang ca nhung chu xua nay khong viet the: van nghe sy, nhac sy, hoa sy...

Mot tia hi vong le loi trong tinh trang nay: mac du cac khuyen cao, de xuat, qui dinh tu thuong tang dua xuong khong duoc xa hoi huong ung, nhung do nhu cau cong viec cu the, thuc te hang ngay, hau het cac toa soan bao, nha xuat ban va mot so co quan co chuc nang soan thao van ban deu co rieng nhung ban qui dinh ve van phong voi nhung truong hop rat chi tiet, chang han:

- So A Rap hay La Ma: dai hoi IX hay dai hoi lan thu 9,

- Khi nao viet so khi nao viet chu,

- Ngay thang: 05-09-2006 (luc nao duoc viet 06), 5-9-2006, 5/9/2006, 5.9.2006, ngay 05 (hay 5) thang 9 nam 2006,

- Dau cham cau dung o dau? Lien ngay sau chu cuoi cung cua doan cau, hay co dau cach sau chu ay (trong cac sach giao khoa (cua Nha xuat ban Giao Duc) co su phan biet: dau cham, dau phay thi di lien ngay sau chu cuoi cung, nhung dau cham hoi va hai cham lai phai cach mot khoang cach),

- Chu hoa va thuong: chu Nom (hay nom), chu Quoc (hay quoc) ngu, truong dai (hay Dai) hoc, dong tay nam bac (hay Dong Tay Nam Bac),

- Ten rieng (dat va nguoi) Viet Nam va nuoc ngoai...

Neu tap hop duoc cac ban qui dinh ay de doi chieu nhung cho giong va khac nhau, thi co the co duoc mot phac thao qui dinh chung duoc nhieu nguoi chap nhan.

Cac co quan truyen thong dai chung co anh huong phan nao den cach su dung ngon ngu, dac biet la cac phuong tien nghe nhin. Do dau mot phat thanh vien doc vnn.org.vn la ve-en-en (theo cach doc a-be-xe) o-ro-go (theo cach doc a-bo-co) vi-en (theo cach doc ay-bi-xi cua Anh). Nhung qui dinh nao se giup cac bien tap vien va phat thanh vien viet va noi “tuong doi” dung, hay it ra la nhat quan, de cho xa hoi con co cho ma noi theo?

+ + +

Co hai kinh nghiem giai quyet van de o hai khu vuc noi tieng Anh va tieng Phap.

Cac co quan truyen thong Anh - My thuong co nhung qui dinh rat chi tiet ve cach viet, cach noi cho nhan vien cua ho. Hang thong tan My AP (Associated Press) cua My co mot tai lieu qui dinh cach viet - AP style book - co rieng mot trang web, cap nhat hang nam. Tai lieu nay noi tieng den muc nhieu tai lieu bien soan sau no (cung ve qui dinh van phong) thuong chu thich: “Cai nay AP khong co, cai nay khac voi AP”...

Nhieu co quan khac khi chua co qui dinh rieng thuong chi can cong bo cho nhan vien la “theo AP style book”. Nguoc lai, AP cung nho co nhieu nguoi dung ma hang nam cap nhat bo sung duoc nhieu dieu moi me, bam sat duoc nhung doi moi cua ngon ngu. Nhung tap huong dan khac nhu The Guardian style guide, BBC News style guide va The Economist style guide cung gop phan dang ke vao viec “chuan hoa” tieng Anh - My. Quan sat ky ta thay cang ngay noi dung cua cac tap huong dan nay cang gan nhau hon.

Phap co le la mot trong so nhung nuoc xuat ban nhieu sach loai qui dinh, huong dan cach viet, cach noi (manuel de redaction) nhat. Tieng Phap lai duoc nha nuoc Phap quan tam mot cach dac biet. Hiem o dau lai co chuyen thu tuong de xuat cu the:

“Thu tuong de nghi voi Hoi dong cap cao ve tieng Phap suy nghi nam diem cu the duoi day ve chinh ta: dau gach noi, so nhieu cua tu ghep, dau mu, phan tu qua khu cua dong tu phan than, cac truong hop bat thuong khac” (bao cao cua Hoi dong cap cao ve tieng Phap dang trong Cong Bao cua Phap ngay 6-12-1990).

Cac to chuc cham lo cho tieng Phap cung nhieu. Quan trong nhat co le la Han lam vien Phap (Academie

franc5aise) voi chi hai nhiem vu chinh: bao ve tieng Phap va bao tro van nghe. Vien nay nhan xet, canh bao viec su dung tieng Phap, tu tang cac tu moi cho cuon tu dien cua chinh vien soan thao, tham gia cac uy ban ve thuat ngu va tu moi, lam nhiem vu dieu tiet ngon ngu, co gang tim nhung dang thuc ngon ngu duoc cho la dung nhat.

Ve thuc chat va ve phap ly, vien nay la nguoi phan xet ve cach dung ngon ngu (tieng Phap). Dua vao dao luat Toubon ban hanh ngay 4-8-1994, sac lenh ngay 3-7-1996 thanh lap mot uy ban moi ve thuat ngu va tu moi, uy ban nay de xuat nhung tu moi, sau khi duoc Han lam vien Phap dong y, nhung tu nay se duoc dang vao Cong Bao voi ca dinh nghia cua chung.

+ + +

O nuoc ta, cac co quan to chuc co quan he nhieu den viec noi va viet dung tieng Viet nen gap go, trao doi de thong nhat dan cac qui dinh ve van phong, tien toi mot qui dinh chung. Ban dau la tung nhom gan gui nhau ve chuc nang, buoc dau la chi thong nhat nhung cho hoan toan giong nhau, nhung cho khac nhau hay tam gac lai de giai quyet dan nho su gop y cua cac nha chuyen mon va co the qua trung cau y kien mot bo phan dai dien nguoi dung.

Co the hinh dung cac nhom noi tren gom:

Nhom 1, thong tan xa, cac dai phat thanh va truyen hinh trung uong va hai thanh pho lon.

Nhom 2, cac to bao chinh cua trung uong va hai thanh pho lon.

Nhom 3, Nha xuat ban Giao Duc va mot vai nha xuat ban co so luong xuat ban pham lon.

Nhom 4, co quan Van phong Chinh phu...

Ben canh cac nhom nay la mot ban co van gom cac nha van, nha ngon ngu hoc, cac nha khoa hoc trong cac co quan tieu chuan cua Nha nuoc; ban nay chu yeu co nhiem vu giai quyet dan cac van de khong thong nhat giua cac nhom noi tren. Cu nhu the, mot cuon tai lieu huong dan van phong noi va viet se duoc tich luy day dan, cap nhat dan hang nam.

Khong the co bat cu cai gi neu khong bat dau.

Ve cai cach tieng va chu Viet thi da tung co nhieu hoi nghi va de xuong: 1902, Ha Noi, hoi nghi nghien cuu Vien Dong do Uy ban Cai cach chu quoc ngu (Truong Vien Dong Bac co Phap); 1906, hoi nghi cua hoi dong cai luong hoc chinh; 1928, de xuong “Quoc ngu moi” cua Nguyen Van Vinh; 1949, de xuong “Chu va van Viet khoa hoc” cua Nguyen Bat Tuy; 1956, Sai Gon, hoi nghi thong nhat ngon ngu do uy ban ngon ngu (dai hoi van hoa toan quoc); 1959, Ha Noi, hoi nghi cai tien chu quoc ngu.

HAI THUY

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Cảnh báo về bạo lực trong trường học

Theo khảo sát của Plan quốc tế tại Việt Nam đối với gần 3.000 học sinh ở 30 trường THCS và THPT ở Hà Nội, khoảng 80% học sinh báo cáo bị bạo lực giới trong trường học ít nhất một lần trong đời.

Tìm hiểu: Ha Noi, Sai Gon, qua trinh phat trien, ngon ngu chinh thuc, nha xuat ban, voi tu cach, qui dinh chung, trong qua trinh, uy ban, co quan, hoi nghi, co the, tieng Viet, chuan hoa, viet

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Câu chuyện tiếng Việt: Có thể chuẩn hóa tiếng Việt?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Câu chuyện tiếng Việt: Có thể chuẩn hóa tiếng Việt? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Cau chuyen tieng Viet Co the chuan hoa tieng Viet

Nhan xet, hay lien he ve tin Cau chuyen tieng Viet Co the chuan hoa tieng Viet co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Cau chuyen tieng Viet Co the chuan hoa tieng Viet de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin giao duc trong chuyen muc Giao duc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin giao duc
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0