Noi buon khi nghe nhac

Tags: cam giac buon, khong phai la, cam xuc, am nhac, nguoi ta, noi buon, ban nhac, trai nghiem, noi, thuc, tim, thay, lam


Noi buon khi nghe nhac

Hau nhu ai cung nhin nhan cai cam giac buon rau khi nghe mot ban nhac la mot trai nghiem thich thu, tich cuc hay bo cong de thuong thuc. Nhieu nguoi da thu tim cach ly giai cai hien tuong co ve nhu nghich ly nay.

Jerrold Levinson nhan xet: “Tai sao nhung nguoi co tam hon nhay cam lai coi trong va thay thoa man khi thuong thuc nhung cam xuc buon ba ma mot ban nhac dem lai?”, va “Am nhac khong the goi len… nhung cam xuc buon rau thuc su”. J. Levinson coi cam xuc duoc am nhac goi len la thu tinh cam-phan chieu cua nhung cam xuc thuc, giong nhu qua mot tam guong. Vi du, “Cai ma toi goi la phan ung buon ba – do khong phai la noi buon thuc su trong cuoc doi thuc. Ly do chu yeu la vi am nhac khong dua ra mot doi tuong thich hop de cho cam xuc co the huong vao do, no cung khong tao ra nhung lien tuong ve niem tin, uoc muon hay thai do voi cai doi tuong von la yeu to quy dinh ban chat cua cam xuc do la gi.”

J.Levinson phan biet su bieu hien cam xuc trong am nhac voi viec goi len cam xuc boi am nhac, va giai thich tai sao nguoi ta lai thich nhung tinh cam buon dau nay sinh khi nghe nhac.

Nhung gia thuyet

Nha tam ly hoc Edmund Gurney cho rang trong am nhac co “mot ‘xuc cam am nhac” dac biet, thu cam xuc ma tat ca nhung ban nhac “gay an tuong (tuc la nhung ban nhac dep de) van goi len trong nguoi nghe, va cung chi boi nhung ban nhac nhu the ma thoi”. Nhung, nhu J.Levinson nhan xet, “anh huong cua nhung loai nhac khac nhau doi voi nguoi nghe cung rat khac nhau, va cung deu goi lai nhung cam xuc trong cuoc doi”… vi am nhac khong danh thuc hay boc lo cai gi khac ngoai “mot loai cam xuc, loai cam xuc luon de chiu ma chi rieng am nhac moi co.”

Hindemeth thi noi: “Khong nghi ngo gi la nguoi ta co the bi lay dong sau sac khi thuong thuc, bieu dien hay tuong tuong ve am nhac, va nhu the am nhac chac han da dong cham den mot cai gi do sau tham trong cuoc song tinh cam cua ho, khien cho ho lam vao trang thai khich dong nhu the. Nhung neu nhung phan ung tam than nay dung la cam xuc thi chung khong the nao lai thay doi nhanh chong den the, chung khong the bat dau va ket thuc cung mot luc voi nhung tac nhan kich thich am nhac da goi len chung…”

J.Levinson tiep buoc Hindemeth khi noi rang, “Theo Hindemeth thi cac doan nhac chi danh thuc trong nguoi nghe ky uc hay hinh anh cua nhung cam xuc ma nguoi nghe da tung chiem nghiem truoc day. Tu do ta thay rang khong co phan ung xuc cam voi am nhac nao ma lai khong co nguon goc vung chac va sau xa tu nhung trai nghiem tinh cam trong cuoc doi con nguoi”. Do do, “khi nghe mot ban nhac, nguoi ta nhu dang trai nghiem mot hanh trinh zic-zac qua cai gallery cac cam xuc o dang phoi thai cua minh, voi nhung ban sonata hay symphony dong vai tro la nguoi dan duong”.

Nha nghien cuu am nhac Deryck Cooke lap luan rang, nhung dap ung tinh cam voi am nhac “van keo dai va tiep tuc phat trien khi ban nhac khong con nghe thay nua” va chung gop vao viec hinh thanh nen dap ung chung. Dau vay, “nhung dap ung voi am nhac cua chung ta khong chua dung het toan bo nhung hinh anh ki uc tu nhung trai nghiem truoc do, vi ro rang la am nhac (mot so loai am nhac) co du suc manh de khien ta cam nhan theo nhung cach thuc ma truoc day ta chua he cam nhan nhu the bao gio”. The nhung, nghich ly vui boi noi buon rot cuoc van chua duoc tra loi trong lap luan cua Hindemeth.

Cam xuc va xuc cam-am nhac

Mot so nguoi cho rang am nhac khong danh thuc nhung cam xuc that, ma thuc ra no chi sinh ra nhung phien ban tuong duong nhu cam xuc ma thoi. Nhung cai tuong duong nhu cam xuc nay – hay co the goi la xuc cam-am nhac – la hien than cua nhung cam xuc that, nhung theo cach noi cua John Hospers thi chung da duoc “phi nhan cach hoa” va “truu tuong hoa”. J.Hosper noi rang xuc cam-am nhac, vi du nhu “noi buon-am nhac”, la thu cam xuc da bi tach roi khoi khung canh cua nhung kinh nghiem song thuc su va khong co “nhung tai hoa hay nhung nguyen nhan di kem de bien chung tro thanh nhung cam xuc that”. Vi the ta nen phan biet giua “noi buon-am nhac la mot trai nghiem hanh phuc voi noi buon-cuoc doi la noi dau kho thuc su”.

J.Levinson noi rang khi ba dieu kien de ton tai cai cam xuc tuong duong deu co mat, gom mot doan nhac, su chu y lang nghe, va “viec mo rong coi long cho cam xuc cua am nhac”, thi se sinh ra mot dap ung xuc cam tuong duong voi trai nghiem cam xuc that, thong qua mot qua trinh kieu nhu phan chieu hay dong cam. Su khac biet giua cam xuc-am nhac va cam xuc-that, theo J.Levinson, la o cho vang mat yeu to nhan thuc danh gia – tuc la cam xuc-am nhac khong co doi tuong de danh gia, cai doi tuong ma cam xuc nham vao no.

Theo J.Levinson, y niem ve su tuong thuong chinh la chia khoa de tra loi cho nghich ly vui boi noi buon noi den o tren. Dai de la nhung su tu tuong thuong khac nhau dong vai tro moi gioi cho mot doan nhac di tu cam xuc buon rau de cuoi cung tro thanh cam giac thoa man.

Stephen Davies thi dien dat van de nhu sau: “Neu qua la nhac buon lam cho nguoi ta cam thay buon ba, vay thi tai lam sao nguoi ta lai cu phai nghe nhac buon? (hay) Tai sao nguoi ta lai viet ra mot not nhac de khien nguoi nghe cam thay buon?” Theo got Levinson, Eaton va Kivy, S.Davies cho rang cau hoi le ra phai la tai sao nguoi ta lai thich nghe nhac – nhac noi chung chu khong nhat thiet la nhac gay nen cam giac buon? S.Davies so sanh viec nguoi ta hoc hoi nghe thuat de thuong thuc no duoc nhieu hon voi viec tim hieu ve am nhac. Hieu am nhac hon co the giup nguoi ta thuong thuc mot tac pham am nhac nhieu hon, nhung khong nhat thiet lam nay sinh nhung cam xuc vui ve tich cuc. Muc dich cua viec hoc hoi thuong la de thich thu hon khi huong thu nghe thuat hay am nhac, nho vao nhung hieu biet duoc nang cao. Su thich thu hon khi huong thu nghe thuat bat nguon tu nhung dap ung ca vui ve lan buon rau, chu khong chi vui ve khong thoi. Vi the cau hoi cua S.Davies se chuyen thanh van de: “Tai sao chung ta lai thich hieu biet nghe thuat, neu nhu su hieu biet do co the gay ra nhung dap ung cam xuc khong vui?”

Va day, cau tra loi cua S.Davies: Vi chung ta la nhung sinh vat to mo, don gian la vi chung ta thich hieu biet va vi nhung xuc cam da dang la mot phan tu nhien cua cuoc doi, nen khong co gi la khi chung ta cu gan bo dai dang voi nhung cach thuc cu xu nao giup ta danh thuc duoc nhung cam xuc nay – “chi vi ta cung nhu the”. S.Davies tiep tuc phat trien y kien nay khi noi rang ban chat xa hoi cua cuoc song, trong do gom ca nhung cam xuc hi no ai o, la cai quan trong de thoa man ban tinh to mo cua chung ta, va cung la yeu to co ban dem lai cho cuoc doi nguoi ta mot y nghia. “Nhu nguoi doi thuong noi, chang cai gi co duoc ma khong phai dau don. Nhung thoa man sau sac nhat nhieu khi khong chi tuy thuoc vao nhung gi ta nhan duoc, ma con vao muc do kho khan de co duoc no”.

Colin Radford thi nham vao su bat dong giua cach nhin nhan thuc va cach nhin cam xuc khi giai dap van de nay. Ong dua ra cach nhin thu ba khi noi rang, “Du sao thi nhac buon van lam cho nguoi ta cam thay buon, va khi lam nhu the, no la diem quy chieu cho su chu y cua ta, chu khong phai la cai de ta buon vi no”. Va vi o day khong co doi tuong cho noi buon, nen khong co ly do gi de ta gan no voi mot doi tuong khong he ton tai. Chang han, C.Radford noi, “Ly do duy nhat ma ta co the dua ra de ly giai cho cam giac buon rau cua minh, no la mot dap ung tham my va cam xuc, can phai tim kiem trong nhung pham chat nhan thuc duoc cua cai da gay ra no, do la am nhac”. Va “du moi quan he nay ro rang la quan he nhan qua, nhung do khong phai la mot quan he tho thien, ngoai mat. Chung ta lang nghe noi buon cua am nhac, va neu no hop voi long ta, ta se dap lai bang mot noi buon dong cam. Con neu khong hop, no se la qua buon tham hay qua thuong cam, boi vi no gay cho ta an tuong ve su uy mi suot muot chang han”.

Lam cach nao ma am nhac co the danh thuc mot cam xuc dap tra tuy buon rau ma van de chiu, va tai sao nguoi ta lai di tim nhung cam xuc buon trong am nhac, do van la nhung cau hoi con chua duoc giai dap ro rang. Co nhung goi y cho rang viec ne tranh tim hieu cai thuc te co ve nghich ly nay bat nguon tu cho cam xuc buon ba duoc danh thuc ma khong co doi tuong de no huong den.

(Theo GDX)
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Thế Giới Giải Trí NỔI BẬT

"Đứng hình" vì Hoa hậu Giáng My

Tối 23/11, LHP Quốc tế Hà Nội (Haniff) 2014 chính thức khai mạc. Giáng My và Hoàng Thùy Linh là hai mỹ nhân Việt nổi bật nhất trên thảm đỏ năm nay bên cạnh các mỹ nhân quốc tế.

Tìm hiểu: cam giac buon, khong phai la, cam xuc, am nhac, nguoi ta, noi buon, ban nhac, trai nghiem, noi, thuc, tim, thay, lam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Nỗi buồn khi nghe nhạc

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Nỗi buồn khi nghe nhạc bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Noi buon khi nghe nhac

Nhan xet, hay lien he ve tin Noi buon khi nghe nhac co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Noi buon khi nghe nhac de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Am nhac trong chuyen muc The gioi giai tri.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Am nhac
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0