Khuc quan hanh tham lang
 |
| Minh hoa: Nguyen Ngoc Thuan |
Ong da qua hai chien truong, khong thuong tich, khong chien tich, cung trai qua day du cac chuc vu tu tieu doi cho den trung doan. Gio ve lam linh co quan nen cung canh com nieu nuoc lo nhu toi. Ong lanh, it noi, thich tram ngam mot minh ben am tra. Khi moi ve o gan nhau, thay ong lui cui toi hoi:
- Sao chu khong dua co va cac chau vao? Song mot minh cuc chet.
Ong tho ra:
- Gang vai nam nua ra ngoai do mot the, lo roi.
Cung day con co Len, tot nghiep dai hoc van hoa, hien lam nhan vien van thu bao mat. Doi khi truoc Len toi buot mieng:
- Em chon trai nghe, toc nay dang nay bet cung o doan nghe thuat quan khu.
Len nguyt:
- Tan nhat pheo, trach gi khong co nguoi yeu. Thinh thoang sang day chi cho muon sach... tan gai cua ong xa chi nhe.
Chong lam trinh sat quan bao di o that thuong nen Len cung duoc xep vao dien “doc than”. Chap toi toi dua:
- Co chong ma ngu mot minh chan bo me, sang ngu voi anh cho am.
Len khong vua:
- Con nit chua biet mui doi ma cung manh mieng nhi. Chi day con chiu duoc, chi so cau lo nem mui, sau khong co khong chiu duoc.
Moi lan chung toi dua, ong Tuynh khong he gop chuyen, va hinh nhu ong cung khong thich chung toi dua kieu do. Chong Len van vai thang dot xuat ve mot vai ngay roi lai voi va ra di. Nhung ngay tiep theo dem Len thuong ra be gioi nuoc ao ao. Chieu tieu chuan cua hai vo chong khong du dung, moi lan mua chieu moi ve, gap toi Len thuong than: “Chieu dao nay den te”. Toi tum tim cuoi khong binh luan gi them.
Len do mat lach nhanh vao phong. Toi that thuong voi nhung cuoc dien thoai duong xa cho nguoi yeu. Ong Tuynh deu dan ngay mong muoi hang thang gui tien cho vo. Moi chuyen cu dien ra deu dan va te nhat. Vao nhung ngay nghi khu doc than vang huo vang hoat. Ong Tuynh nau mot bua thanh hai, an ca ngay. Toi luoi nen thuong chon luc Len chuan bi nau nuong ra ngoi ti te, nhan luc Len khong de y bo vao ro may qua trung hay it thit heo moi mua dau cho hem roi linh ve phong dong cua doc sach; den bua vac mieng sang an.
Cung co khi chong Len ve dung ngay nghi, khu doc than to chuc an tuoi. Len thuong mua rau song co nhieu gia, cu hanh xao thit bo. Nhung mon do ong Tuynh khong he dong dua. Ong chi nhon nhen com voi mon dau phu kho thit heo. Ong it chuyen, an xong lai ve tram ngam ben am tra, hay nam nghech chan len cua so doc di doc lai Tam quoc dien nghia, Hong lau mong, Kim binh mai. Phong Len tat dien ngay sau khi toi va ong khuat lung. Hom sau chong Len di, moi viec lai dien ra nhu no von co.
Don vi toi ket nghia voi dia phuong noi dong quan. Moi lan di giao luu hay hop mat ky niem mot ngay gi do cuoi buoi the nao cung duoc moi mot bua com than mat. Bao gio sau nhung buoi giao luu tro ve, so khach khu doc than cung tang len gap boi. Phong ong Tuynh khong phai la ngoai le.
Co Thuong, hoi truong hoi phu nu phuong, me ong toi biet. Co Thuong chi con mot chan, nghe dau chiec kia da de lai trong rung tram U Minh Ha. Lo thi nhung co con nhuan sac lam. Ngay o bung hai nguoi co quen nhau, nhung cung chi la quen biet vay thoi. Het chien tranh con duoc gap nhau, ho men nhau la le thuong tinh. Nhieu ngay nghi co Thuong len choi ca buoi, co khi con ngoay nang di giat do cho ong Tuynh.
Nhung tinh ong Tuynh nhat, moi lan co ay den choi ong thuong mo tung cua so, cua cai, doi khi con goi ca toi sang ngoi cop. Co mot dem thay ong tien co Thuong ra den tan cong, toi vua len giuong, bong nghe tieng got chan ong dong thinh thich vao tuong (noi ke giuong toi nam) toi vot day chay ra, thay mot bong ao trang lenh lech lach khoi hanh lang. Toi dua:
- Chu cho dai di, mat mat gi.
Ong vac:
- Do cho dai, ba tron.
- Chu khong cho la chu ac!
- Con nit, biet gi.
Cung tu do khong thay co Thuong den tham ong.
Hanh, ban gai Len, den choi bong theo dua con trai bu bam bat dau tap noi bi bo. Len bong no riet cung vao nguc minh. Hanh vo tinh:
- Len con nho da hua gi voi minh khong? Dung nuot loi day nhe!
Len ngam ngui:
- Chi so con cau khong cho duoc con minh.
- Thi cung de duoc roi con gi, cuoi da bon nam.
- U, cung muon vay, nhung con bao nhieu thu. Anh Phong van di luon...
Toi ngoi nghe nhu nguoi thua. Thay ho ban den chuyen gia dinh, bong muon ve tham Sim het biet. Ngau hung, toi hoi Len:
- Ba con tien khong, cho tui muon mot trieu.
- Tieu gi du, moi nhan luong.
- Ve Bac!
+ + +
Sim tro mat nhin toi nhu mot vat the la. Moi toi hom qua con ni non: “Tieu chuan phep nam nay cua anh da het. Nho em nhung chac qua tet anh moi ve duoc.” Qua phut ngo ngang, Sim lam mat gian: “No nhoi voi anh nua! Rua ma lua em”. “No phai lua, nho qua khong chiu duoc, anh chi ve co mot ngay roi di lien, dung gian nua, tranh thu di”.
Toi cam tay Sim, hai dua liu riu chay len doi. Hoa thuy sinh no tim chieu, la thong gia trai mot lop day nhu nem. Ngay nho toi va Sim cung thuong di gom la thong ve nhom bep. Sau nu hon dai tuong nhu bat tan, quanh quan roi Sim cung ke chuyen nha. Thu, chi cua Sim va la ban thoi pho thong voi toi, gio kho lam, lay phai nguoi chong vu phu, bi danh toi ngay nhung cung danh can rang ma chiu. Boi truoc day Thu da co mot moi tinh thoi pho thong va da dam song het minh cho moi tinh dau.
Thuong chi Sim khoc, toi khong biet an ui gi, chi om em vao long, nguoi em nong dan trong vong tay toi. Sim hon hen: “Em no tiec mo”. Toi nghe nhu thoang thoang giong Len: “Anh Phong van di luon”. Roi lai nho cau noi cua Sim: “Chi ay noi do la cai gia phai tra khi da dam song het minh voi moi tinh dau”. Toi nham mat lai, em cam xuc xuong tan day long roi day Sim ra, cai lai ao cho em. Sim om mat khoc tam tuc: “Anh khong thich em rang...?”. “Dung hoi anh, anh so su bat trac...”. “Khong co su bat trac mo ca, em chiu duoc het, em cho...”.
Toi riet em vao nguoi tuong chung nhu nghet tho. Khong don gian vay dau Sim oi, con bao nhieu dieu trong cuoc song ma chi tinh yeu thoi chua du, chua the vuot qua. Chung toi ngoi ben nhau cho den khi phia dong ung hong bao hieu mot binh minh. Chia tay, toi nhay voi len mot chiec xe toc hanh, lan trong gio bui van thay Sim dung ben duong trong theo.
An banh mi ba ngay, cuoi cung toi cung tro ve don vi dung thoi gian qui dinh. Gap toi o hanh lang, Len tum ao keo di xenh xech: “Day roi, cong tac da may ngay, cu Tuynh khong chiu thong”. Toi hi hui mai moi cham tay duoc den tam chan cong, moc ra toan toc. Den bay gio toi moi de y, da lau khong thay Len xoa toc nhu ngay moi ve khu doc than.
May thang sau co chuyen tham thi ve ong Tuynh. Ban tin ban nghi, toi hoi Len:
- Chuyen do co that khong ba?
- Lam sao tui biet duoc, lau roi co thay ba Thuong len dau.
- Khong cho nay thi cho khac, nam phut chu may. Neu co, toi ung ho ong Tuynh.
- Ranh du!
Mac cho moi loi xam xi, ong Tuynh van deu dan hang toi doc Kim binh mai, Hong lau mong. Va chieu chieu van tram tu ben am tra, mong muoi hang thang gui tien ve que. Thang chin nam do ong nhan quan ham thuong ta cung voi quyet dinh nghi huu.
Hom tien ong ra ben xe, thay Len bat dau rom rom nuoc mat, muon buoi chia tay bot nang ne, toi dua ong: “Chung muc chu Tuynh nhe”. Lan nay ong khong vac toi (lan dau tien toi dua khong bi ong vac). Vo vo vao vai toi, ong nhe nhang: “Het xi quach roi con gi. Khi muon thi khong co, khi co lai khong con muon.
Con cau chuyen vung duoc thi gang chuyen, khong thi dua vao trong nay roi cuoi, khong di day thi ban rau o cho cung duoc. Con khong... ac mot lan con hon ac ca doi, bo quach kiem dua nao gan gan ma cuoi. Thoi bon minh danh chiu vay, cac cau con tre, ep xac phi!”. Toi nhin sang thay mat Len da do hoe. Truoc khi len xe, ong giang tay om ca toi va Len vao long va ong cung khoc (lan dau tien toi thay ong khoc):
- Thoi gian o khu doc than chu co gi khong phai hai dua bo qua, thay tui bay gan gui, chu lo... hoan canh dua day, chu van tin nhung... chu so... hai dua khong giu duoc minh... Thang linh o xa, thiet thoi, mat mat nhieu... Con cai do... giu duoc cho no thi giu, dung no... Thoi chu di, o lai coi nhau nhu anh em ruot nhe!
Toi o lai khu doc than them mot nam nua, sau do chuyen xuong don vi huan luyen chien si moi. Chong Len sau thoi gian dai lam trinh sat, duoc chuyen ve phong lam tro ly. May thang sau gap lai, thay Len xoa toc nhu thoi con gai, bung da phuon len, di qua toi Len con nghech mat len nhu nguoi chien thang. Biet toi van chua lap gia dinh, Len dua: “Hay cho lam... con re minh vay!”. “Hay doi day, toi day toi cho vo de toan con trai quay con ba choi”.
+ + +
Bang di mot thoi gian dai toi khong co dieu kien tro lai khu doc than. Den mot chieu chu nhat, chu linh quan buu chuyen loi nhan cua Len: “Vo chong chu Tuynh moi xuong nha choi”. Sao lai vo chong chu Tuynh? Thac mac canh hong toi muon xe phong xuong nha Len. Len cang ngay cang day ra, ma cu phinh phinh. Trong that phi nhieu. Dung la gai mot con. Dao nay Len an noi con dao de hon truoc:
- Van vay a? Cai do no co hai chuc nang, khong phai chi de giai quyet nuoc bi dau.
- Ba thi... Sao lai vo chong ong Tuynh? Ba gap ong ay khi nao?
- Truoc hoc logic duoc may diem vay? Vo chong la vo chong. Bo ong quen co Thuong roi ha?
- Cai gi? Cu Tuynh... voi co Thuong?
- Chuyen dai, muon biet tuong tan thi len xe.
Toi no may xe, Len om ca con leo len yen sau. Ngoan ngoeo mot luc, gui xe, qua hai cau khi, toi va Len moi den truoc ngoi nha nho lop ton, vach bang la dua nuoc. Ong Tuynh dang lui hui phia sau, nghe tieng cho sua voi chay ra, thay toi va Len, ong dung sung mot luc roi khoc (Nua! Nguoi gia sao hay khoc vay khong biet). Vua quet nuoc mat ong vua roi rit: “Vao day, vao day.
Mai xe oi! Hung, Len no den nay. Lai dan con di dau roi khong biet, chan voi cang the ma cu di luon. Phong dau, sao khong bao Phong den choi? Chau cua ong, di ong bong nao! Ay ong quen, nguoi ngom ong toan cut heo thoi, de ong di rua roi ong bong chau nhe”. Ong cu cuong quyt noi luon mieng. Toi nhin ong nhu vua la vua quen, cai tham tram, it loi ngay nao o ong dau roi? Bo mat dam dam, kho kho khong con. Chang biet ong co con nghiem Kim binh mai, Thuy hu voi Hong lau mong nua khong biet.
- Con Hung, van chua dua duoc Sim vao ha? Nang tinh, dan ong nang tinh kho lam.
Ong hoi ma khong mong cau tra loi. Cho mot luc khong thay co Thuong ve, ong ra dung ben hang rao goi voi, sau do rut cai luoi cau lam bang cam xe treo ben vach, vao luc noi voc mot nam com nguoi, nam nam lai cho dinh vao luoi cau. Toi theo ong ra bo ao, ong nem nam com to bang qua trung vit xuong ao roi keo manh, mot chu ca vo to nhu cai phich nuoc duoc keo len keu ec ec nhu lon con ngat mui. Co Thuong cung vua cong thang nho ve, trong no cu vuong chan chan giong y ong Tuynh. Vua dat con xuong, co vua trach: “Co co va chu den ma tia no khong keu tui ve”. Xong co tha thang nho xuong, di lam ca nau canh chua.
Khi troi gan nha nhem toi thi Phong lu lu xuat hien. Hoa ra la ho co hen nhau. Vua trut giay ngoi vao chieu, Phong phan bua: “Em mac truc, ve mo long ban thay to giay: Em va con o nha chu Tuynh, anh truc xong xuong luon nhe. The la danh em bung xuong day”. Chu Tuynh cuoi khi khi khe ne bung ra hu ruou ngam tac ke, nuoc xanh le.
Co Thuong kho nhoc dung day vao nha trong lay ra chai ruou trang dua cho toi: “Chau uong ruou nay thoi, mac ke chu Phong va ong ay”. Len lai do mat va tum tim cuoi, nu cuoi sao giong Sim den la khien toi thay nho Sim con cao. Chang le lai ve dot xuat mot lan nua. Ma ve cung co de lam gi dau, dam kho xu. May lan Sim va gia dinh giu y khong noi chu ky thuc toi biet khong the keo dai su cho doi cua Sim them duoc nua.
Ong Tuynh nhap ruou tac ke roi lai dung tay nhon gia song nhai rau rau. Len lien tuc nhung hanh tai gap cho chong. Co Thuong te khuc ca vo vao bat toi, mo ca vang uom, thom nhuc mui. Nua buoi an, nhin ong Tuynh ngoi bet xoay tro voi cai bung phe that thuong. Xoay tro het tu the, ong chop lay chan co Thuong keo vao lam ghe ngoi. Toi bum mieng khong dam cuoi. Khi ruou da nga nga, khong ai khao, tu dung ong Tuynh khai:
- Tai ba cua mai khong do minh, ba nghi ra chuyen ve tham chien truong xua, cung quan ham quan hieu y nhu thoi o bung.
- The la chu do?
- Chua, toi do con bay dat mac vong gan nhau on chuyen xua. Me ho! Ai ma chiu duoc!
Len do mat dam thum thup vao lung chong cuoi nac ne:
- Hen gi chau thay thang cu no di cu... lac lu nhu nguoi tren vong.
Len lai dao de, moi nguoi cuoi nga nghieng. Ong Tuynh ep toi uong mot ly ruou tac ke voi ong, khong no tu choi, toi noc can, nghe hoi nong chay ran rat trong nguoi. Toi hoi co Thuong mot cau lac long:
- Co con lam o phuong khong a?
- Co mat het, duoc thang nay voi ong ay la qua lai roi.
Ong Tuynh lai cuoi kho kho, toc thi bac ma trong ong that tre trung. Dot nhien Len vo lung chong danh bop mot cai lam moi nguoi deu giat minh:
- Anh khong nhac em quen, lu phao vua thanh lap them tieu doan, dang xin tang cuong cap duong.
- Lang nhach, de chi vay?
- Sim tot nghiep dai hoc nganh gi?
- Su pham van!
- Hung dien hoi co chiu lam cap duong khong. Ban chiu dai di, tinh sau.
Ong Tuynh nang ly ruou cao ngang may uong uc mot cai roi chuc nguoc ly xuong:
- Roi! Xong! Co loi thoat, cu dua vao. Do, manh xeo xeo do - ong chi ra mieng dat ben goc vuon - Dung nha ma o, thoai mai chan. Nao dzo 100% ne, ruou tac ke ne. Tac ke muon nam ne.
Ong Tuynh say nga nghieng, dung doi dua go vao chan co Thuong keu bong bong roi hat: “...Mai mai long chung ta, ca bai ca nguoi linh... mai mai long chung ta, hat khuc quan hanh ca”. Gan chin gio dem thi ong Tuynh say that su. Ong lam nham: “Doi co thang thu the ma hay... Doi co thang lam chuyen the ma hay...”. Roi ong nga lan kenh, de ca len chiec chan go cua co Thuong, buoc co phai ven ong quan len thao chiec chan ra. Vua thao co vua noi: “Huu roi ma gap lai ban cu cu nhu con nit”.
Khuya, chung toi xin phep co Thuong ra ve. Ra khoi ngo, toi hoi Len:
- The vo con ong ay ngoai do? Cha le den dau thi bo, do dau thi theo?
- Ong Tuynh bat hanh hon bon minh tuong, ca hai dua ngoai do deu khong phai con ong.
- The sao truoc day... ong van gui luong ve thuong xuyen co ma.
- Bay gio van gui, mong muoi hang thang van deu deu. Ong ay da tha thu duoc cho vo hai lan, nhung vo thi khong tha thu duoc cho ong mot lan, du mot lan ngoai y muon.
- Nhung sao ba ay biet?
- Lang nhach, cau tuong ai cung tot ca sao. Mot nam thieu gi nguoi ve ngoai do.
- Nhu vay hoa hay, trong ong Tuynh tre han.
Phong cho vo con ve, toi ghe vao buu dien lam mot cuoc goi duong dai. Noi thoai mai di, toi day chac it phai ton tien vi nhung cuoc goi nhu the nay.
Truyen ngan cua NGUYEN THE HUNG (+)
(+) Tac gia da doat giai nhat cuoc thi Van hoc dong bang song Cuu Long voi truyen ngan Nguoi giu con (TTCN so 7-2006)
