Ga khung don doc Vu Nhat Tan

Giang vien, nha soan nhac Vu Nhat Tan.

Co the noi nhu vay ve Vu Nhat Tan khi anh gan nhu doc hanh den cai dich ma anh theo duoi - am nhac duong dai thuan Viet - bang con duong sang tao cua rieng minh. To New York Time so ra ngay 2/8/2005 da co vai dong ngan gon nhan xet ve am nhac cua anh: "Vu Nhat Tan da tim duoc su cam hung trong am nhac co, trong am nhac dan gian, am nhac cung dinh va thinh phong tu nhung vung khac nhau cua VN. De roi, nhung anh huong ay tro thanh dinh diem qua nhung am thanh doi khi la huyen bi, doi khi choi gat cua cuoc song trong tac pham "Nhip don, nhip kep" cua anh".

Loi nhan xet tren duoc dang tai trong dip "Nhip don, nhip kep" duoc dan dung trong chuong trinh bieu dien nghe thuat thuong nien tai Bao tang Nghe thuat My. Tai do, ho chon mot so tac pham am nhac duong dai tieu bieu cua cac nha soan nhac tu khap noi tren the gioi de trinh dien.

"Nhip don, nhip kep" la tac pham cua Vu Nhat Tan danh cho nhac cu thinh phong va la mot trong 4 tac pham duoc Giai thuong cua Hoi Nhac si VN (nam 2001). Trong su len ngoi va lam mua lam gio cua ca khuc (ma ta quen goi la nhac thi truong) hang chuc nam tro lai day, viec chuyen soan nhac giao huong, nhac thinh phong, hoac tac pham cho nhac cu truyen thong VN cua Tan da la mot su khac doi.

Va su khac doi do da khien cho khong it nguoi nghi anh la "ga khung" khi ho khong the chia se het niem dam me dua du am cua am nhac dan toc vao hoi tho duong dai trong nhung sang tac cua anh. Hoc piano o Nhac vien Ha Noi tu nam 1980, nhung den nam 1991 anh la hoc tro cua nhac si Tran Trong Hung o bo mon sang tac va nghien cuu am nhac.

Thay Hung khong co xu huong sang tac nhu Tan, nhung thay lai la nguoi rat ung ho anh trong viec sang tac theo y thich cua minh - nghia la giao huong that day, thinh phong that day, nhung khong nhat thiet phai theo khuon kho co san hang may tram nam nay, ma no phai dam chat van hoa cua nguoi Viet, mang hoi tho cuoc song hien tai cua nguoi Viet.

- Lieu co phai anh la nguoi tien phong trong xu huong soan nhac nay?

- Thi moi nguoi van noi the! Nhung toi cha muon la nguoi doc hanh tren con duong nay... Tuy nhien, nhin vao thuc tai, thay that kho kiem ban duong. Co le den 99% hoi vien Hoi Nhac si VN chi sang tac ca khuc. Muon viet duoc khi nhac thi phai duoc dao tao bai ban. So luong duoc dao tao trong cac nhac vien rat it, roi sau do phan lon deu bo, khong theo nghiep den cung. Vay la so nguoi viet khi nhac con lai chang la bao. Soan khi nhac bang ngon ngu duong dai lai cang khong ai muon nghi toi. Boi ngay trong gioi soan nhac con khong it nguoi bao thu, khong muon cong nhan do cung la mot xu huong thi lam sao gioi tre - cong chung co co hoi tiep can?

- Co the tai nhung cai ten tac pham rat "khac doi" cua anh: Com, Xom, Vac, Bung... da phan nao gay "di ung"...?

- Tai sao lai "di ung" voi nhung cai ten thuan Viet nhu vay? Khi toi di thuc te, nhung tu bong nhien nghe duoc do, cong voi khong khi sinh hoat cua moi lang que chang phai la nhung chat lieu tot nhat de viet tac pham theo nguyen tac cua toi sao?

- Anh co hy vong voi xu huong soan nhac cua minh, se phan nao lam cho nguoi VN yeu nhac VN hon - du do la nhac co truyen hay nhac duong dai?

- Toi khong dam co tham vong lon nhu vay. That dau long khi thay nhac co truyen: Ca tru, quan ho, xam... dang o tinh trang that truyen hoac mai mot, bien dang nhu hien nay. Co le, hien tai co rat it nguoi hieu biet ve nhung giai dieu nhac co truyen. Khong duoc lam quen, khong hieu thi lam sao ma yeu cho duoc.

Nhieu ban tre bay gio chi biet khai niem ve am nhac la cac ca khuc. Ca khuc cung la mot dong chay trong doi song am nhac, nhung no duoc thi truong tiep nhan mot cach ho hoi, no co dieu kien de song va ton tai tot roi thi ha co gi phai dau tu cho no nhieu den the?

Mot nam chung ta chi hang ti dong cho viec dan dung nhung chuong trinh bieu dien ca nhac dai chung va phong trao van hoa quan chung. Roi ca cac phuong tien truyen thong nua, bao nhieu phan tram thoi luong phat song, phat thanh va bai bao tuyen truyen cho dong nhac tre; bao nhieu phan tram cho nhac co truyen, nhac thinh phong, giao huong?

Viec thay doi nhan thuc huong thu am nhac noi rieng va van hoa noi chung doi hoi ca mot chinh sach, chien luoc, tham chi ca hoach dinh kinh te nua. Toi chi la mot giot nuoc trong dong chay so khai...

- Anh co the noi ky hon ve dong chay do? Hinh nhu, ngoai viec gay "di ung" boi mot so ten tac pham cua minh, anh con "lam kho" cho nguoi nghe boi nhung am thanh khong co giai dieu?

- Ngay tu nhung tac pham dau tien cua minh, toi da muon but ra khoi nhung khuon mau co san. Voi am thanh, toi chu trong hon den net nhac (hay con goi la tuyen nhac) hon la giai dieu. Voi tac pham tu tau chang han: Toi de 4 nguoi choi, bang nhac cu cua minh (violon1, violon2, viola va violoncello) noi chuyen voi nhau chu khong don gian chi la hoa tau. Cai cach nay rat gan voi hoa tau don ca tai tu Nam Bo.

- Lieu do co phai la rao can lon de am nhac duong dai den duoc voi thinh gia? Boi vi nhu vay chi co nguoi sang tac la de dang tham du vao cuoc tro chuyen. No cung tuong tu nhu nghe thuat sap dat: Do la cuoc choi cua chinh nguoi hoa si voi chu the sap dat ma thoi. Nguoi xem, co den, doi khi chi la hieu ky, chang ai mua tac pham sap dat lam gi...

- Toi lai nghi khac, tac pham sap dat khong co nguoi mua that nhung du sao no cung la mot xu the trong my thuat, muon hay khong muon thi cong chung cung da phai cong nhan su ton tai cua no. Am nhac duong dai cung vay, cu the la cac tac pham cua toi, co the bay gio thinh gia chua quen, chua co dip tim hieu thi chua thich. Nhung toi tin rang se co luc no khang dinh duoc vi tri cua minh boi toi soan no bang tu duy cua nguoi Viet, tren co so ngon ngu cua nguoi Viet, am nhac truyen thong cua nguoi Viet thi khong co ly gi nguoi Viet lai khong hieu, trong khi nguoi nuoc ngoai nghe thi hieu va co vu.

Co mot thuc te the nay: Trong khi khong it tac pham cua Nhat Tan bi ngay mot so nguoi o gioi lam nghe trong nuoc danh gia la lai cang, nho nhang... Nhung khi bieu dien o nuoc ngoai (Phap, Duc, Bi, Thuy Si, My, Trung Quoc, Nhat Ban, Mong Co, Australia, Canada...) thi lai duoc nguoi nghe nhan xet: Rat Viet Nam. (Voi nguoi it hieu biet hon thi cho la rat A Dong). Neu tim bang "google", chi can danh chu "Vu Nhat Tan" la ban doc de dang tim ra nhung bai bao cua VN cung nhu cua mot so nuoc viet ve anh.

Tu nam 2000 den nay, hau nhu nam nao anh cung tham gia festival am nhac, to chuc o nhieu noi tren the gioi. Gan day nhat la Festival Am nhac do Hiep hoi Am nhac duong dai Duc to chuc tai Phnom Penh cuoi nam 2005. Tai day anh da bieu dien mot tac pham cua minh bang su ket hop giua piano va sao Tay Nguyen - tiet muc duoc rat nhieu nguoi yeu thich. Truoc khi dien ra lien hoan, nhat bao Campuchia ngay 26.10, dua tin: "Nha soan nhac noi tieng cua VN Vu Nhat Tan se tham du festival am nhac theo loi moi cua Quy Phat trien am nhac Chau Au tai Phnom Penh". Tat ca nhung dieu do da co vu cho Tan rat nhieu, boi duong nhu anh da di dung huong tren con duong thoa man y thich cua minh.

- Khong ban duoc tac pham, anh lay gi de nuoi duoc niem dam me?

- Toi lam du thu. Mot dao thi chung voi nguoi ban mo phong tranh, nhung kinh doanh cung can phai co nghe thuat rieng ma toi thi chua hoc duoc thu nghe thuat ay. Hien gio, ngoai cong viec giang day o Nhac vien, toi viet nhac cho phim, cho truyen hinh, trinh dien truc tiep... Tat nhien tat ca nhung cong viec do cung chi tuy thuoc vao nhung hop dong nhat dinh. Con mot nguon quan trong nua la du an do nuoc ngoai tai tro.

- Cha anh, Giao su Vu Nhat Thang - nha nghien cuu va phe binh am nhac - co cho su lua chon cua anh la dung?

- Khong bang loi, toi biet, cha toi da rat tin tuong nhung gi toi dang lam va se lam. Ong luon co vu khi toi gui tac pham du thi trong nuoc cung nhu cac festival am nhac tren the gioi.

- Anh da len ke hoach cho minh trong nam nay?

- Gui tac pham du Ngay Van hoa VN tai Paris vao thang 7 toi. Tiep theo la sang Bi lam viec tai mot studio dien tu; soan tac pham va gui sang New Zealand tham du mot lien hoan am nhac va cuoi cung se la bieu dien tai Canada. Nhung truoc mat, toi dang soan mot tac pham cho phan bieu dien cua pianist Pho An My tai Festival Hue 2006. Va, neu van de tai tro duoc giai quyet thi se thuc hien phan am thanh, cho san khau thu nghiem mang ten "Nhap" cua Phan Y Ly - mot nguoi vua di hoc o Anh ve - cung du dinh ra mat tai Festival Hue.

- Cam on anh ve cuoc tro chuyen. Chuc anh se co nhieu ban dong hanh hon tren con duong kho khan ma anh da lua chon.

Theo Kim Anh - (LD)