Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam

Tags: Tay Nguyen, Nam Moi, Nguoi Thai, Dan toc Viet Nam, Nguoi Co Tu, nguoi da mat, cua nguoi, to tien, mot so, le hoi, gia dinh, doc dao, lam


Tet cua nguoi Muong la le to nhat trong nam. Nguoi Thai co tuc goi hon nguoi da mat ve cung an Tet. Mot so dan toc o Tay Nguyen co le hoi bat chong ngay mong 1.

1. Nguoi Muong voi tuc tho cung ngay Tet
 
Doi voi nguoi Muong, Tet Nguyen Dan la cai Tet quan trong nhat, to nhat trong nam. Trong dip Tet, moi nha to chuc mot bua com thinh soan nhat de dang to tien va than thanh, bua do goi la lam Tet.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Bua lam Tet co the lam co dang to tien bang thit ga hoac thit lon, xoi, ruou va cac do le khac. Gia dinh nao co ca mot con lon thit trong dip Tet thi duoc coi la an nen lam ra, to tien vui mung, con chau hoan hi, co ban day dan, cua nha sang sua.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Trong mot mam tho thuong co cac le vat nhu banh chung va mat, ruou chai, com nep, thit luoc, cha rang va doi, quech, mot it tien, mot bat nuoc la, trau cau, mam muoi. Mon thit duoc bay tren mot manh la chuoi khoang 30cm x 40cm. Gia chu chon du mieng trong mot con lon de bay vao manh la chuoi nay.

Sau khi mam co da soan du mon duoc bung len dat vao ban tho. Thong thuong, ban tho to tien duoc dat 3 mam: mam ngoai cung tho bo me, mam thu hai tho ong ba, mam thu ba (trong cung) tho cu ky.
 
Cac vi tri dat do tho co the o trong nha hay ngoai san. Khi cac mam le duoc dat vao vi tri, thay cung bat dau thuc hien khan le. Dau tien, ong xuong ten va noi ngu cua cac vi duoc tho va lay tung vi mot; tiep do la phan trinh bay ly do moi va dat cac vi ve tan nha chu tho.

Sau khi cac vi da an toa, thay cung cung tat ca con chau trong nha lay chao to tien va than thanh. Sau thu tuc lay chao, thay cung bat dau khan dang; dang du 10 tuan com ruou thi duoc coi la cac vi da that su no say; roi xin moi cac cu dung day thu don do dac tro ve noi ngu; con chau lai xin duoc “rut mam lui, lui mam xuong”, huong loc cua cac cu.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Mam co bay an gom tat ca cac mon co trong mam tho va them mon ot, mon nom thit thu lon, cac loai rau dang do, mang dang do. Truoc khi an, con chau xep hang lay kinh cac bac cha me, ong ba.

Nguoi gia dung len noi loi chuc cho con chau sang Nam Moi manh khoe, lam an giau co. Sau khi da on dinh cho ngoi cac mam - tieng Muong goi la “buong co” la thu tuc chao chuc tot lanh, moi nguoi moi nhau uong ruou, moi an cac mon lan luot tu mon rau dang do den mon thit luoc.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Su moi moc dien ra lien tuc suot ca bua co, gan nhu la moi lan gap la mot cau hat thuong dang, bo meng, hat vi, mo, ke chuyen tinh... lam bua an them hoan hi. Su nhiet tinh cua moi nguoi dem lai niem vui cho cac thanh vien trong gia dinh. Tat ca deu the hien mot uoc vong mong muon mot Nam Moi nhieu hanh phuc va may man cho moi nguoi.
 
2. Tet cua nguoi Mong
 
Nguoi Mong co mot he lich rieng, vi vay Tet cua ho vao khoang cuoi thang 11 dau thang 12 Am lich. Tuy nhien, ngay nay, da so dong bao Mong da an Tet Nguyen dan nhu nguoi Kinh, chi tru mot bo phan nho nguoi Mong o Moc Chau van duy tri song song Tet theo he lich rieng cua ho.

Nhu nguoi Kinh, khoang 25, 26 thang Chap, moi nguoi bat dau nghi ngoi chuan bi don Tet. Voi nguoi Mong, 3 mon khong the thieu trong mam co ngay Tet la thit, ruou va banh ngo. Tuy nhien, ho khong don Giao thua nhu nguoi Kinh.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
Noi cung to tien cua nguoi Mong

Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
Nguoi Mong rat tran trong cong cu lao dong trong dip Tet

Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
Nhieu le hoi dien ra trong dip Tet
 
Toi hoac giua dem 30, moi nha deu phai lam le cung "ma nha" (to tien) bang mot con lon song, mot con ga con song (phai la ga trong to). Sau khi cung xong, dem lon va ga di giet thit, roi cung mot mam thit chin. Sau do moi duoc an va uong ruou den khi nghe thay tieng ga gay dau tien. Doi voi ho, tieng ga gay sang som cua mung Mot moi danh dau mot Nam Moi bat dau.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Ben canh do, le hoi Sai San hay Gau Tao (hoi cau phuc) trong ngay Tet la le hoi lon nhat trong nam va the hien net van hoa dac trung khong the thieu cua nguoi Mong. Le hoi nay thuong dien ra vao ngay mung Hai cua Nam Moi nham ta on to tien ve mua mang, suc vat, cau cho con chau day dan.
 
3. Tet cua nguoi Co Tu
 
Nguoi Co Tu thuong an Tet sau vu thu hoach, ho mo hoi vui choi trong ngay le cung than lua goi la Tet Progieram, day la le lon nhat trong nam.

Truoc Tet mot tuan, dan lang thuong to chuc di bat ca tap the o nhung con song lon. Ho ngam cac loai trai, vo, re cay lam cho ca bi say tu dong noi len mat nuoc roi tha ho bat.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Thuc pham cua nguoi Co Tu trong ngay Tet chu yeu la mon an do dong bao tu tay lam ra nhu nep, lua, san, ngo. Ruou can va ruou ta vat la thu khong the thieu trong ngay Tet cua ho.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Ngoai viec u ruou, phu nu Co Tu con lo gia nep, hai la dot de lam banh sung trau, nau nhieu com lam de an va dai khach.

Ngoai ra, dong bao Co Tu con lam them mon Za za - mon an duoc xem la dac trung cua dan toc. Ho dung cac loai rau, mang, la mon, chuoi xanh, thit rung hoac ca, ech nhai... tron lai voi nhau roi cho vao ong nua tuoi va dot lua ben ngoai. Day la mon an dung nham voi ruou ta vat.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
Le khoc trau trong dip nam moi
 
Ben canh viec chuan bi nhieu mon an, nguoi Co Tu con to chuc cac hoat dong van hoa vui choi nhu le hoi dam trau, danh cong chieng, nhay dieu Za za - dieu mua thieng trong nghi le hien sinh cua nguoi Co Tu, the hien su vui mung, long biet on doi voi than linh.
 
4. Nguoi Thai voi tuc goi hon ngay Tet
 
Thong thuong ngay 25 thang Chap la phien cho cuoi cung, lon nhat trong nam cua nguoi Thai. Sau vai ngay don dep nha cua, toi 29 nguoi Thai bat dau goi banh chung. Ngoai banh chung nhu cua nguoi Kinh, nguoi Thai con co them mot loai banh chung mau den.

De lam banh chung, ho dot rom, lay tro gia lan gao nep roi sang sach muoi tro ma van giu duoc mau den. Sau le cung Giao thua toi ngay 30, moi nguoi uong ruou suot dem va canh cho nhang khoi tren ban tho to tien chay lien tuc. Nha nao co chieng, cong thi mang ra go tai nha.

Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam

Mot phong tuc khong the thieu trong ngay Tet cua nguoi Thai la tuc goi hon. Thuong vao toi 29 hoac 30, moi gia dinh thit hai con ga, mot de cung to tien, mot de goi hon cho moi nguoi trong nha.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Dau tien, nguoi cung (thuong la thay cung) lay mot cai ao cua moi nguoi trong gia dinh, bo lai mot dau voi nhau, vat len vai, tay cam mot cay cui dang chay, mang ra dau lang goi hon hai ba lan, sau do ve chan cau thang lai goi mot lan nua. Xong viec, thay cung dich than buoc mot soi chi den vao tay moi thanh vien gia dinh de tru ta.
 
5. Tet cua nguoi Dao do
 
Von co ban sac van hoa rieng biet va doc dao, nen Tet cua nguoi Dao do cung mang nhieu net dac trung cho doi song van hoa tinh than cua dan toc minh. Den nay, du doi song da phat trien hon ve moi mat, song dong bao nguoi Dao do van giu duoc nhung phong tuc don Tet truyen thong.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Cung giong nhu nguoi Kinh va nhieu dan toc khac, nguoi Dao don Tet co truyen theo lich am. Khoang ngay 20 thang Chap, hau het cac gia dinh deu gac lai cong viec lam an de chuan bi don Tet.

Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Nguoi Dao do cung co tuc cung ong Cong, ong Tao nhu nguoi Kinh, nhung ho khong cung vao ngay 23 thang Chap ma lam chung voi le cung tat nien. Trong mam co, ngoai banh chung, loai banh gu dac trung cua nguoi Dao, thit lon, thit ga, ruou, thuong co them dia banh day hoac banh nep goi trong la chit.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
 
Nguoi Dao do khong tu lam le ma moi thay cung hoac nhung nguoi lon tuoi co uy tin trong cong dong. Truoc su co mat dong du cua moi thanh vien trong gia dinh, thay cung thay mat gia chu lam le cung giai han, de xua di tat ca nhung dieu rui ro, khong may man trong nam cu.

Va moi “ma nha”, gom co ong ba, to tien va nhung nguoi da khuat, ve an Tet, cau xin suc khoe, may man va su binh an cho tat ca moi nguoi, xin cho mua thuan gio hoa, mua mang tuoi tot, trau bo lon ga khoe manh.
 
6. Doc dao Le hoi bat chong o Tay Nguyen
 
Moi nam, mua bat chong cac dong bao Chu Ru, Cil, Co Ho... o Lam Dong noi rieng, Tay Nguyen noi chung duoc bat dau tu mung mot Tet am lich cho den het thang ba. Le bat chong phai dien ra ban dem. Khi thich mot chang trai nao do, co gai ve thong bao cho gia dinh va dong ho biet. Gia dinh se den nha trai hoi dam.
 
Neu ca hai dong ho dong y, co gai se den deo nhan vao tay nguoi con trai vao mot dem dep troi. Truong hop nguoi con trai khong thich co the tra lai nhung den 7 ngay sau, co gai lai chon mot dem dep troi den deo nhan cho chang trai va cu the lap di lap lai cho den khi chang trai chap nhan.
 
Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam
Cho cui ve chuan bi le bat chong
 
Truoc khi cuoi mot ngay, buon lang to chuc mot dem hoi goi la "Dem hoi bat chong". Trong dem hoi nay, chang trai va co gai phai doc mot so cau luat tuc rieng cua dong bao minh, co mot so cau luat doc dao nhu: "Tim vo, tim chong phai hoi me cha; an ruong, an ray phai hoi tai con trau, con bo; lam bay phai hoi than nui; ve voi vo nhu ve voi nuoc...".
 
Ngay cuoi chang trai va co gai rut nhan ra hon nhan va deo lai cho nhau. Sau le cuoi 7 ngay, co gai thao nhan dua me chong cat giu va nguoc lai nhan chang trai do me co gai cat giu.
 
Mot phong tuc doc dao cua dong bao Tay Nguyen, khi vo chong xay ra mau thuan neu ai de nghi ly hon truoc thi nguoi do phai "den" mot con trau duc. Dong thoi sau le bat chong ai chung cha, ngoai tinh voi nguoi khac thi ke phan boi phai den ba con trau duc va so trau se tang len neu ngoai tinh nhieu lan.

Day cung duoc xem nhu mot luat tuc rieng lam tang tinh gan ket trong cuoc song vo chong. Boi le bat chong con duoc cac dong bao xem la viec dai su va Sri la tin vat chung cho hai dong ho.

Viet Bao (Theo aFamily)

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Du Lịch NỔI BẬT

4 điểm đến mới mẻ hứa hẹn thu hút khách du lịch năm 2015

Ngoài những điểm du lịch truyền thống, hiện nay có nhiều địa điểm khá mới mẻ nhưng hết sức hấp dẫn bởi quy mô đầu tư và giúp du khách hòa mình vào khung cảnh tuyệt đẹp. Cùng chúng tôi “điểm danh” 4 địa điểm du lịch mới mẻ hứa hẹn thu hút khách năm 2015.

Tìm hiểu: Tay Nguyen, Nam Moi, Nguoi Thai, Dan toc Viet Nam, Nguoi Co Tu, nguoi da mat, cua nguoi, to tien, mot so, le hoi, gia dinh, doc dao, lam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Độc đáo phong tục Tết một số dân tộc Việt Nam

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Độc đáo phong tục Tết một số dân tộc Việt Nam bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam

Nhan xet, hay lien he ve tin Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Doc dao phong tuc Tet mot so dan toc Viet Nam de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Ve dep Viet Nam trong chuyen muc Du lich.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Ve dep Viet Nam
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0