Ban voi

Tags: Y Dung Knul, Dac Lac, hoi tuong lai, Con Voi, Tay Nguyen, San Voi, bay gio, nhung nguoi, nuoi tiec, ban, chet, minh, lam, rung


Ban voi
Con voi duoc san lan cuoi o Tay nguyen cach day may nam hien cung da chet...
TTCN - Bep lua dem dong bap bung mo to mat nguoi. Gia lang ngoi ban than hoi tuong lai nhung con voi xua. Khong chi ong ma hau het nhung nguoi tung san voi, nuoi voi o Tay nguyen deu nuoi tiec cai hinh bong lung lung quen thuoc nay cua nui rung.

Voi ho, voi chinh la mot phan mau thit, linh hon ban lang minh. Bay gio voi phai ban di, voi bi san trom, voi chet, ho lam dam ma khoc voi nhu khoc nguoi than minh!

Nuoi tiec muon mang

Doi mat Ama Yung buon tham tham khi nghe toi hoi chuyen xua. Ong rit thuoc quan lien tuc nhu muon giau guong mat sau lan khoi mo duc. Cho cot con voi duc mot nga, to lung lung nhu ngoi nha gio da duoc thay bang cai may cay. Dam con nit khong con voi de choi dang leo len dau may, vuon tay, phong mang gia lam voi, gia tieng voi rong.

Ong cam roi may rung ra duoi. Chung chay le te, roi ngoi thiu thiu sau goc cay cot voi da moc day co dai noi lai ong: “Ai bao gia ban voi cua chung con di!”. Ong vat roi, quay mat giau nuoc mat. Truoc ngay quyet dinh ban voi, ong da mat ngu ca thang nghi ngoi ban than. Roi ong lai buon den do benh nam liet suot may tuan khi no bi nguoi ta dat di xa...

Doc can ly ruou nhu muon nuot noi buon vao ruot gan, ong ke: mot hom co nguoi noi khac lan vao nha ong o xa Ea Wer, huyen Buon Don, Dac Lac. Chang them rao don, ho noi thang: “Con voi cua ong bay gio gia bao nhieu?”. Ong quat: “Hoi lam gi?”. “De mua”. Ho than nhien: voi so tien ban voi ong co the mua duoc nhieu thu, lam duoc nhieu viec ra tien ma co le ca cuoc doi ong chua mot lan mo noi. Ban dau ong gian soi gan, nhung khi thay ho loi ra tung bo tien moi thi long ong tu nhien chung lai!

Ong hen ho quay lai... Ong nghi ngoi... Roi ong bam rang quyet dinh! Ong se ban voi nhu ban con chau, ban mai nha, ban linh hon ban lang minh de lay tien buoc ra cai ngheo quanh quat suot bao doi. Truoc ba ngay nguoi ta den dat voi, ong da lam le cung tien no. Khach moi duoc an xoi, an ga, lon. Voi duoc an mia, an chuoi, uong nuoc suoi trong lanh.

Con ong chang an gi ca, chi quanh quan ben voi va uong ruou mot minh. Nhu bao nguoi da tung ban voi di, ong khong dam noi thang ban no ma chi ti te tam su: “Tao gia roi. Tao het suc kiem chuoi, kiem mia cho may an ngon cai mieng, no cai bung. Thoi, ngay mai may di ve o voi con chau. Chung cung se thuong may nhu tao thuong may. Roi may cung se men chung nhu may men tao...”.

Nhieu nguoi tin rang voi thong minh hang dau trong cac loai thu rung. Voi nao chet cung quay dau ve nui. Song trong bay hoang da thi no nghia tinh gan bo. Ve o voi nguoi thi ai thuan duoc no, nuoi no, se mai mai la chu nhan cua no den luc chet. Da tung san voi, nuoi voi, roi gio ban voi, ong con hieu hon nguoi khac. Con voi nghe ong tam su cu rong len, roi chay nuoc mat rong rong.

Buoi sang, chiec xe tai nang den cho voi di. Nguoi ta phai lay cay rung cot len vach xe, che cao kin tam mat voi de no khong thay duong sa. O vung nay tung co nguoi da ban voi qua Gia Lai, nhung may thang sau no da lan tim duoc duong ve nha, phu phuc duoi chan chu nhan minh. Nguoi chu nay thuong no qua da quyet dinh tra lai hon 100 con trau...

Rut ruot ban voi di, ong duoc tra 60 trieu dong. So tien nay ong dung de mua may cay thay suc voi va de uong ruou moi khi buon! Ong chang con phai mat thoi gian di kiem co, kiem mia cho voi nua, nhung ong phai len nuong ray lam viec nhieu hon va cung nho voi hon. Con voi duc do chinh tay ong san o nui rung Dac Lac may muoi nam truoc luc no moi cao hon 1m.

Trong chien tranh, no da tung theo ong di tai dan cho bo doi. Mot minh no cong thay ca trung doi linh, bi trung mieng bom B52 tray xuoc het minh. Ngay giai phong Buon Ma Thuot, no duoc cot co do sao vang long long, di hang dau trong gan 300 thot voi hung dung tien ve thanh pho dieu mung chien thang. Roi suot nhieu nam qua no da gianh biet bao giay khen, ky vat chien thang trong cac le hoi Tay nguyen, dem lai vinh du cho chu nhan minh... “Bay gio khong biet no ra sao? No con song hay da chet?”. Ong gia Tay nguyen lai khoc! Giot nuoc mat can nhe tenh nhung sao triu nang noi tiec nuoi.

O xu voi ma... nho voi

Ban voi
Ama Yung
Bay gio Dac Lac van con nhieu ten tuoi tung la nhung tho san voi huyen thoai cuoi cung nhu Ama Cong... Nhung nguoi biet nhieu ve tinh hinh voi hien nay lai la Y Dung Knul, bi thu xa Ea Wer. Ong tung la tho san voi cua nhung nam 1970-1980, bay gio dang bo cong suc lan loi di khap noi tim hieu ve voi va nhieu lan giup lat mat nhung ke ban voi trom.

Mo so tay, ong ngam ngui chi cho toi xem nhung con so lanh lung song lai noi duoc bao dieu phai suy nghi: truoc nam 1975 Dac Lac co hon 500 con voi nha, nhung den nam 2000 con chua toi 90 con va hien chi con khoang 50 con. Du bao trong vai nam toi luong voi chac chi dem duoc tren dau hai ban tay!

Dan toi ghe nhung gia dinh hiem hoi con nuoi giu duoc “bieu tuong cua nui rung Tay nguyen”, Y Dung Knul tram ngam: “So con voi cung nhu thang nguoi co sinh ra thi phai gia, phai ve voi to tien. Nhung su that dau co may con voi o xu nay duoc song toi gia moi chet!”. Nhu bi xoi tung len noi dau cua chinh long minh, ban lang minh, Y Dung Knul heo hat tam su ve so phan nhung con voi bi chet tre.

Con thi bi ban len Gia Lai, Kontum, ban xuong Dac Nong lam “lam tac” keo go cho nhung ke pha rung, roi guc chet vi bi vat kiet suc, tham chi bi ca cay go lon de nhu su bao thu cua rung xanh doi voi con nguoi ma no phai ganh chiu. Bi tham hon co ca nhung truong hop voi “lam tac” khi khong con keo go noi hay bi kiem lam phat hien da bi chinh nhung ke khai thac minh no sung vao lo tai de cua nga, xe thit ban. Nga voi qui hiem, dat tien. Thit thi dai nhach, nhat thech ngon lanh gi dau, nhung van la “dac san” vi doi nguoi nay may ai duoc nem no!

Oai oam hon ca la chuyen thoi su... san voi nha! Nhung ke ngay xua khong biet mot chut ky thuat, khong co lay noi mot phan nho trai tim can dam, kieu hung lan loi dai ngan de san voi rung, nhung bay gio cay co sung thap tho len lut ban trom. Do cung la nhung ten buon voi, nhung khong buon voi song ma buon xac chet. Y Dung Knul noi nhu khoc khi ke ve hai con voi duc bi bi mat ha sat ma chinh ong la mot trong nhung nguoi phai vat va truy tim thu pham.

Ban voi
Bai cot voi giua lang ngay nao...

+ Theo Sach do VN, voi (Elephas maximus) duoc nguoi Thai goi la tu trang, nguoi Mong goi tu su, nguoi Ede goi ro man. Voi nang trung binh 3.500-5.000kg, co tuoi tho 80-90 nam hoac hon nua, chu ky sinh san 4-5 nam moi lua, thoi gian mang thai 21-22 thang, moi lan de mot con. Chung tung song rai rac o Lai Chau, Thanh Hoa, Nghe An, Ha Tinh, Quang Binh, Quang Nam, Tay nguyen, Binh Phuoc, Dong Nai... nhung hien con rat it. Muc do de doa tuyet chung bac V, buoc phai xay dung khu bao ton, cam san ban, buon ban nga.

Cac ten Le Van Hien, Nguyen Hong Ky, Nguyen Hong An la nhung nguoi lam thue den tu Huong Khe, Nghe An. Canh luc voi duoc tha vao rung de kiem an, chung da dung sung quan dung ban chet mot luc ca hai con voi duc cua chinh chu nha minh lam thue. Ben xac voi bi cua nga, cat duoi, mau chay do tham ca vat co rung, chu nhan cua no chet ngat vi dau long hon vi tiec!

Cuoi cung, toi ac cung bi trung phat. Ke xau du san trom con vat qui van ngheo den muc khong co tien de thi hanh an. Nguoi Tay nguyen tin rang voi la vat linh cua dai ngan. Ngay xua ho di san voi nhung san song, dem ve de cung, de nuoi nang va cung lam viec nhu nguoi trong gia dinh, trong ban lang. Khi voi chet khong ai no an thit ma cung le, lam dam ma lon, dap mo voi to nhu cai nha rong de tien hon voi ve voi rung thieng. Nhung ke giet voi, an thit voi se bi trung phat.

Gan day, khi so luong dan voi nha Tay nguyen sut giam dang bao dong, chinh quyen dia phuong bat dau sot ruot voi va dua ra mot so bien phap quan ly chat hon nham cuu van tinh the. Tuy nhien, con voi dung la khong nho nhu... cay kim, nguoi ta van co cach de ban, de “day”, tham chi de giet no. Khi toi ghe nha Ama Lam, Am Tuyn, bai cot voi hoanh trang truoc san bay gio chi con tro troi may goc cay nhan bong va bai phan to dung da kho cung voi thoi gian. Ho noi da cho voi cua minh “di lam thue” o tan Quang Ninh, Hai Duong. Thuc te ba con voi “luu day” ra tan Hue da benh tat trien mien va mot con da chet.

Y Dung Knul khong muon noi ro ten ai, nhung ong khang dinh co nhung “hop dong thue voi” that ra la nhap nhang: “Cai gia 70-90 trieu dong mot con hien nay chinh la ban chu khong the nao la cho thue duoc”. Ong tam su ma nghe menh mang! Dan voi kieu hung Tay nguyen ngay nao nhu nguoi linh di tai dan, nhu co xe thiet giap cho bo doi di lung FULRO, song khong chet vi sung dan ma bay gio lai chet vi tien...

Co le khong can phai den ngay mai, ma nay ta len xu voi da thay... nho voi!

QUOC VIET

Viet Bao

Tìm hiểu: Y Dung Knul, Dac Lac, hoi tuong lai, Con Voi, Tay Nguyen, San Voi, bay gio, nhung nguoi, nuoi tiec, ban, chet, minh, lam, rung

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bán voi

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Bán voi bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ban voi

Nhan xet, hay lien he ve tin Ban voi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ban voi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin du lich trong chuyen muc Du lich.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin du lich
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0