Phu nu trong gia dinh thoi hien dai Tam tong hay binh dang

Tu "su kien" nay, mot "to chuc" moi duoc hinh thanh (anh: getty images)

Tam tong

Lich su gia dinh Viet Nam khoang 40-50 nam tro ve truoc, quan he vo - chong duoc thiet lap tren mot cai nen quan niem ve duc hanh cua nguoi phu nu: Nguoi phu nu phai la nguoi “tam tong”: khi con o voi cha me thi phai phuc tung cha, khi di lay chong phai phuc tung chong va neu chong chet thi phai theo su sap dat cua con trai. Quan niem nay cho den ngay nay van con duoc “van dung”, khi khong chi o cac vung thon que ma ngay ca o nhung noi do thi hang ngay hang gio tiep thu van hoa van minh hien dai, van con rat nhieu nguoi phu nu ca doi khong dam trai y chong, cho du do la su ap dat trong ca chuyen chan goi.

Theo thong ke cua Trung tam tu van Gia dinh va ly hon (FDC – truc thuoc T.U Hoi KHHGD Viet Nam), trong vong 2 thang, trong so 107 ca tu van de ly hon thi co toi 29,1% nguoi vo muon ly hon vi chong gia truong, bao hanh. Tren thuc te, so phu nu dang chung song voi nhung nguoi dan ong co thoi gia truong, bao hanh con lon hon nhieu. Tu moi quan he “chong chua vo toi” dan den viec “cha me dat dau con ngoi day”, khong chi o chuyen hon nhan ma ngay ca viec lua chon tuong lai cua con cai cung deu phai theo su xep dat cua cha me.

Binh dang

Gioi tre 5-10 nam tro lai day hau nhu khong con chap nhan nhung cuoc hon nhan dua tren nen quan niem ay nua. Ho khong chap nhan, khong phai chi vi nhung nguoi phu nu doi quyen binh dang, ma con vi dan ong cung khong muon lam “chua” nua khi khong muon hoac khong the ganh vac vai tro “tru cot gia dinh”. Phu nu ngay nay, co gia dinh roi van duoc tu do voi cac moi quan he xa hoi ben ngoai, tu do tim kiem hay don nhan co hoi nghe nghiep, tu do quyet dinh cac van de tai chinh; trong khi dan ong lap gia dinh roi nhung van nhu chua vuong ban gi vi khong phai oan vai, nhan tran mang ganh nang kinh te gia dinh. Quan he vo - chong, vi the de chiu hon, khong ai ep duoc ai va cung khong ai phai chiu lep ve voi ai. Nhung, cung chinh vi le do, ho chia tay nhau qua de dang! Chi mot loi noi, cu chi cam thay bi xuc pham la ho san sang ky vao to don ly hon ma khong chut lo ngai cho cuoc song ngay mai, vi ho dau phai phu thuoc vao ai! Va do vay, co ve nhu nhung dua tre ngay nay it bi “soc” khi cha me chung ly hon. Trong khi do 40-50 nam truoc, chuyen cha me bo nhau, doi voi con cai, gan nhu la dieu khong the xay ra.

Mat trai

Tam huy chuong nao cung co mat trai cua no. Nhung quan niem song kieu nhu tren cung vay. Nhung nguoi theo "chu nghia" "tam tong" thi cho rang gia dinh phai co ton ti trat tu, tren bao duoi phai nghe va nguoi "cam trich" khong ai khac phai la nguoi thuoc phai manh. Nhung, cung voi su tien bo cua xa hoi, phu nu ngay nay khong con la nhung nguoi chi quanh quan voi goc nha, manh vuon nua. Duoc hoc hanh chung voi nam gioi, ho co co hoi boc lo het nang luc cua minh. Va thuc te cho thay, tren tat ca moi linh vuc, sanh ngang voi nam gioi, phu nu deu co the tham gia, lam tot, tham chi con tot hon ca phai manh. Ma da nhu vay thi ho dau the chiu cu phai nghe theo su sap dat cua nguoi khac, nhat la khi do lai la mot su sap dat khong hop ly! Them nua, mot "trat tu" thieu dan chu trong gia dinh da va se con phai nhan lanh nhung hau qua khon luong khi su uc che tam ly dat den dinh diem. Do la viec: khi nguoi phu nu tim duoc co hoi "vung len" (nhu kiem duoc tien hay tim duoc nguoi mot nguoi co the tam tinh, giai toa) thi su xao xao trong gia dinh la kho tranh khoi; khi nhung dua con bi ep buoc phai hoc cai nay, phai quan he voi nguoi kia, bi cam khong duoc lam viec no... se tim moi cach de giai thoat cho minh bang viec bo nha di, tim den ma tuy hay nhung cuoc choi thac loan de "quen su doi", tham chi tim den cai chet v.v...

Nguoc lai, quan niem binh dang theo kieu "tien anh anh tieu, tien toi toi quan", ai lam viec cua nguoi nay, khong ai phai co nghia vu lo lang hay cham soc cho nguoi kia; viec cham soc, day bao con cai thi moi nguoi mot phan, bo tien thue nguoi dam nhiem; khong co nguoi duoc dua ra quyet dinh cuoi cung va neu co su chua thong nhat thi ai cung co quyen thuc hien theo y minh; con cai muon hoc gi, choi voi ai la tuy nguyen vong va so thich... The moi co chuyen con muon mot thu gi, hoi xin bo khong duoc thi xin me chac se xong, roi den khi con "xay ra chuyen" ca bo lan me deu "te ngua" khong biet vi dau va tu bao gio. The moi co chuyen can nhan, can nha nhau ngay nay qua thang khac chi vi nhung viec kieu "em nau com sao anh khong chiu rua bat", roi den mot luc ca nha ra tiem an cho... do mat cong. The moi co chuyen nguoi vo mai lo cong tac, kinh doanh giao pho viec nha cho nguoi giup viec, den khi tro ve thi thay chong minh da co nguoi "nang khan sua tui" khac mat roi! Binh dang kieu ay, hai chu "gia dinh" biet giu duoc khong?

Va dung hoa

Co mot thoi gian dai chung ta da muon "vuon toi" viec xay dung mo hinh gia dinh theo kieu binh dang Tay Au. Nhung cho den hien nay, nhieu nha nghien cuu da dua ra nhung bang chung cho rang nguoi phuong Tay lai dang muon "du nhap" nhung uu the cua mo hinh gia dinh truyen thong cua nguoi phuong Dong chung ta. Dieu do chung to rang moi kieu gia dinh co nhung uu diem nhat dinh. Vay thi dai gi ta lai khong lam cai viec nhu nguoi xua tung noi la "gan duc khoi trong". Cung chang den noi kho khan nhu kieu "dai cat tim vang", khi co mot su nhan thuc dung dan trong cac quan niem "phuc tung" va "binh dang".

Hai chu "phuc tung" that ro nghia: co "phuc" thi moi "tung". Muon nguoi khac nghe theo minh thi ban than minh phai gioi, va nguoc lai. Nhung mot ca nhan khong the "thap toan" duoc. Vi the nen chang, trong gia dinh, can cu vao nang luc cua moi nguoi ma co su "phan chia quyen han" mot cach tuong doi. Moi nguoi "phu trach" mot van de va nguoi phu trach co quyen dua ra quyet dinh cuoi cung trong linh vuc ma minh phu trach. Nhu vay, chang ai phai chiu "lep" va cung khong ai co quyen toi thuong ca, ma moi viec trong gia dinh se duoc giai quyet theo cach toi uu khi no duoc giao cho dung nguoi co nang luc.

Con "binh dang" thi sao? Nguoi viet con nho mot cau noi dua cua mot dang nam nhi: "Cac ba cu doi binh dang. Day, dan ong coi tran ra duong, cac ba cung lam vay di cho binh dang!". Mot cau noi dua nhung ro rang cung co dieu can phai suy ngam. O dau do nguoi ta noi rang con duong di den trai tim nguoi dan ong di qua cai bao tu. Day co the xem la mot kinh nghiem kha "dat" trong viec giu gin hanh phuc gia dinh ma nhung nguoi phu nu cua gia dinh nen biet. Tuy nhien, khong phai va khong the luc nao viec cham lo cho hoat dong cua cai bao tu cua cac thanh vien trong gia dinh luc nao cung la nguoi phu nu. Binh dang, cung khong nen hieu la kieu "em nhat rau, anh quet nha", ma la khi nguoi phu nu duoc quyen di ra ngoai lam viec kiem tien thi cung hay de cho nguoi dan ong co quyen tro thanh nguoi noi tro trong gia dinh. Va doi voi su on dinh, ben vung cua gia dinh, day la hai trach nhiem nang ne ngang nhau.

Nhu tren da noi, viec phan chia cong viec trong gia dinh theo nang luc cua moi nguoi vua duy tri duoc mot su "phuc tung" nhat dinh, vua loai bo su lac hau trong moi quan he "chong chua vo toi" von gay nhieu thiet thoi cho chi em phu nu, va day cung chinh la mot the hien cua su ton trong lan nhau - mot khia canh cua tinh binh dang trong quan he gia dinh.

Nhu vay, co the thay moi quan he vo chong muon ben vung va tot dep, ngoai tinh yeu con can mot su cong nhan - bao gom danh gia dung va tao dieu kien phat huy - nang luc cua nhau. Theo do, nguoi vo khong luon luon phai "tong phu" va nguoi chong cung khong nhat thiet phai de vo cung... coi tran ra duong nhu minh (de cho binh dang).

K.H