Nhung dac thu can biet o tuoi day thi

Tags: tuoi day thi, vi thanh nien, nhung thay doi, lien quan den, co the, buong trung, bat dau, co kinh, em gai, tu cung, nam, nang, tang, biet, ngay


Nhung dac thu can biet o tuoi day thi

Tuoi day thi o con gai rat som hon con trai khoang 2 nam, truoc day thuong bat dau tu tuoi 13 nhung co the bat dau thay doi tu 8- 9 tuoi.

Co che phat dong tuoi day thi cung giong nhu con trai nhung o con gai phan lon nhung thay doi dien ra trong tuoi day thi la do cac hormone sinh duc estrogen (do buong trung bai tiet) va progesterone (do the vang bai tiet) chi phoi.

Su xuat hien cac dac tinh gioi thu phat theo thu tu: Vu to len la dau hieu som nhat, bat dau 9 -13 tuoi, toc do va muc do to len khac nhau tuy tung em. Tiep theo la long mu moc, co the no nang, sau do moi la su ra kinh lan dau va moc long nach. Hanh kinh la dau hieu bo may sinh san da san sang hoat dong.

Ngay nay, tuoi day thi cua cac em gai co ve den som hon (tuoi bat dau co kinh truoc day la 13) do doi song vat chat va van hoa cua xa hoi da cao hon truoc day. Cac yeu to di truyen, suc khoe, khoi luong va ty le mo cua co the co anh huong den thoi gian xuat hien ky kinh dau.

Nhung chu ky kinh dau thuong khong deu, dao dong tu 21 den 45 ngay, hanh kinh keo dai tu 3 - 8 ngay va luong mau ra la 30 -120ml. Trong nam dau co 45% chu ky co rung trung, vi the van co nguy co co thai ngay lan dau giao hop. 20% truong hop thai nghen o tuoi vi thanh nien da xay ra trong thang dau khi co quan he tinh duc va 50% da xay ra trong 6 thang dau.

O nhieu cong dong, tre em duoc cong nhan la nguoi truong thanh sau khi trai qua mot nghi thuc o tuoi day thi. Nhung nghi thuc do co the la nhung bai hoc hoac nhung thu thach dac biet danh cho nam nu thanh nien, sau do ho moi duoc coi la co du tu cach de lay vo lay chong (mot so nuoc phuong Tay, mung tuoi truong thanh cho cac thieu nu la le cap bang lai xe).

O nuoc ta, hau nhu khong thuc hanh nghi thuc gi de cong nhan buoc vao tuoi sinh san, nhung nhin chung xua kia cac bac cha me lo ga chong cho cac co gai tre ngay sau tuoi day thi va tap quan thuong thay o nhieu cong dong, ke ca nguoi kinh va dan toc it nguoi la nguoi me hoac mot nguoi co uy tin nao do trong ho day cho con gai sap di o rieng mot so kien thuc ve “chuyen chan goi vo chong”.

Day thi cham, vi sao?

Trung ca: truoc khi hien tuong vu to len va moc long o mu khoang hon 1 nam thi da co su tang nong do hormon androgen nen thanh phan axit beo cua mo hoi thay doi khien cho co the co mui cua nguoi truong thanh.

Mot tac dung nua cua androgen la tang bai tiet chat nhon cua da va co nhieu mun trung ca. Mot so em gai co trung ca noi len vao vai ngay truoc khi hanh kinh. Do la trung ca tien kinh nguyet.

Co the dung mot so loai thuoc vien tranh thai co tac dung ngan can su bai tiet androgen - loai hormon co anh huong den su bai tiet cua tuyen nhon.

Nhung tre phat trien cham ve gioi tinh va the chat thuong duoc xem la day thi cham. O con gai, su phat trien cham ve gioi tinh can cu vao dau hieu khi vu khong to len khi da 14 tuoi hoac ke tu khi vu bat dau to ra den khi co kinh lan dau keo dai qua 5 nam.

Nhung em co dau hieu day thi cham duoc phan chia thanh 3 loai dua tren su danh gia so khoi ve mat lam sang: 1. co ve nhu binh thuong; 2. co dau hieu bat thuong ve nhiem sac the; 3. co ve nhu co benh man tinh. Sau do lam them mot so tham do, neu nghi ngo co benh man tinh thi cac xet nghiem chung theo thong le co the cung cap nhieu thong tin quan trong.

Xet nghiem nong do TSH (Hormone kich thich tuyen giap), T4 (Hormone cua tuyen giap), FSH (Hormone cua tuyen yen kich thich nang noan), LH (Hormone cua thuy truoc tuyen yen kich thich nang noan phong noan va vo nang con lai tro thanh the vang) va prolactin trong huyet thanh khi nghi ngo co bat thuong ve hormone va lam test kich thich voi GnRH se mang lai loi ich cho chan doan.

Phuong phap MRI (hinh anh am vang tu) de danh gia nao va tuyen yen duoc chi dinh khi nghi ngo co bat thuong ve truc doi thi – tuyen yen. Vi khong phai vi thanh nien nao cung co nhung dac diem lam sang dien hinh cho nen can phan tich ve the nhiem sac, nhat la doi voi nhung em gai co tam voc thap kem day thi cham.

Nhieu van de ve the chat va sinh thai lien quan den nhung roi loan tuoi day thi co the chua tri co ket qua. Cac em can duoc cac thay thuoc co hieu biet va co kinh nghiem cham soc. Lieu phap tam ly dong vai tro quan trong nham giup cac em phat trien lanh manh ve the chat va tam ly.

Day thi som, vi sao?

Voi cac em gai khi nhung dau hieu cua tuoi day thi nhu long mu, nguc phat trien to ra xuat hien som hon binh thuong, truoc 8 tuoi. Nguyen nhan cua viec day thi som con chua ro doi voi da so truong hop, doi khi do tuyen yen kich thich som va manh den buong trung lam cho cac hormone gioi nu bai tiet som hon binh thuong.

Trong nhieu truong hop khac, cac dau hieu day thi co som vi co bat thuong o buong trung hoac tuyen thuong than. Nhieu khi phai lam xet nghiem moi xac dinh duoc nguyen nhan gay ra day thi som la o nao hay o nhung co quan noi tren trong co the.

Neu nhu thay thuoc xet thay phai dieu tri trang thai day thi som thi cho cac em dung loai thuoc dong dang cua GnRH de ngung ham tam thoi cac bieu hien day thi va de giam toc do truong thanh cua xuong. Xuong truong thanh nhanh co the lam cho chieu cao cua cac em khong dat duoc nhu tiem nang. Trong vai thang dieu tri, su tang truong nhanh co the cham lai va giai doan day thi se dien ra nhu binh thuong hoac co the cham di.

Nhieu em con qua non not de thich ung voi nhung thay doi ve mat tam ly do nhung bieu hien cua day thi som cho nen khi dieu tri de ham lai cac em se cam thay hoa hop voi ban be hon. Viec dieu tri can do thay thuoc chuyen khoa noi tiet quyet dinh va theo doi de dieu chinh lieu luong thuoc cho den khi dien ra tuoi day thi binh thuong. Khi ngung dieu tri thi cung la luc giai doan day thi bat dau va dien ra binh thuong.

Can theo doi chieu cao cua cac em de danh gia toc do phat trien, neu viec dieu tri co ket qua thi toc do tang truong cua cac em se giam di. Moi quan he giua tuoi xuong va tuoi nam thang cung quan trong vi su truong thanh qua som cua xuong lam han che thoi gian de tang truong. Neu phat hien som tat co co may nhieu hon de dat duoc tam voc mong muon khi truong thanh.

Nhung dac thu ve kinh nguyet va benh ly chinh o tuoi day thi nu

- Ra kinh lan dau trong doi co gi dac biet? Theo kinh nghiem dan gian, tuoi co kinh lan dau la 13 tuoi va cung la tuoi co the sinh de, vi the co cau ca dao: “Lay chong tu tuoi 13, den nam 18 thiep da nam con…”, nghia la co the co con ngay trong nam dau ket hon va le di nhien phai da co kinh. Tuy nhien, ngay nay tuoi co kinh co ve som hon, vi du nhu o My, tuoi trung binh cua kinh nguyet lan dau la 12,8 tuoi va van giu nguyen trong 40 nam qua.

- Hoi chung tien kinh nguyet: La su phoi hop nhung trieu chung tam ly va the chat nang trong 4 ngay truoc khi co kinh va 4 ngay dau cua ky kinh: tang can, mat hup, xung vu, phu ne, tao bon, nhuc dau, lo lang, met moi, tram cam, khong the tap trung tu tuong… Muc do nang nhe khac nhau trong moi chu ky kinh. Nguyen nhan cua hoi chung nay chua duoc biet ro, co le co lien quan den cac hormone sinh duc.

- Vo kinh: Co hai the vo kinh. Vo kinh nguyen phat co phat trien nhung dac tinh gioi thu phat nhung toi 16 tuoi van khong co kinh lan dau; can xem co phai da bi vo kinh nguyen phat (co the do co quan sinh duc nu di dang hoac kem phat trien, roi loan hoat dong cua cac tuyen noi tiet, do suc khoe kem va do cac yeu to tam ly).

Vo kinh thu phat la su mat kinh (khoang 4 - 6 thang) sau khi da co kinh roi. Nguyen nhan lien quan den tam ly, cang thang the luc (luyen tap the thao qua muc…), roi loan tieu hoa…

- Hoi chung buong trung da nang (Stein - Leventhal): trong hoi chung nay, vo buong trung day va co nang, kich duc to tuyen yen LH cao co the da kich thich buong trung san xuat estrogen va tao ra nhung thay doi mo hoc va gay vo kinh. Co the tao ra kinh nguyet gia de cac em gai vi thanh nien thay minh giong nhu cac ban cung tuoi khac.

- Rong kinh rong huyet tuoi day thi: Rong kinh la chay mau keo dai tu vung tu cung, luong nhieu va co chu ky, tuc la hanh kinh keo dai qua 7 ngay; Con rong huyet la mau ra qua duong am dao co the tu buong tu cung nhung cung co the ngoai buong tu cung (am dao, co tu cung) khong co chu ky, luong co the nhieu hay it tuy tung truong hop.

Bai tiet hormone o nhung ky kinh dau tien cua tuoi day thi thuong khong du cao de gay ra mot chu ky kinh tron ven, chi den khi nong do estradiol vuot qua 50 pg/ml, noi mac tu cung moi tang sinh day du de khi estradiol tut xuong thi gay chay mau.

Ngoai ra, nong do thap estradiol lam cho kich duc to LH khong dat duoc den dinh diem cho nen khong lam rung trung, khong co the vang va do do khong du progesterone de lam cho noi mac tu cung truong thanh hoan toan cho nen da dan den hien tuong lop niem mac bong khong day du, khong deu va do chinh la nguyen nhan gay ra chay mau nhieu va keo dai (thuong goi la rong kinh rong huyet).

- Hanh kinh dau: Co the dau quan tung con, chuong bung duoi, nang ne o vung tieu khung kem theo nhuc dau, dau lung, buon non, du doi nhat la vao nhung nam cuoi cua tuoi vi thanh nien. Hanh kinh la nguyen chinh lam cho cac em gai phai nghi hoc nhieu ngay hang thang.

Nguyen nhan chua ro lam nhung co lien quan den cac trang thai nhu: viem nhiem, tao bon, chan dong tam ly, mat thang bang ve hormone va su tang cao nong do prostaglandin (gay co that tu cung, uc che su cung cap oxy cho tu cung va lam tang do nhay cam than kinh). Nhung chat chong viem khong co nhan steroid nhu Ibuprofen hoac thuoc tranh thai uong thuong duoc chi dinh.

- Moc long nhieu o nhung vi tri binh thuong khong co long la phien muon thuong gap cua cac vi thanh nien gai vi o tuoi nay cac em rat quan tam den hinh anh ban than. Moc long nhieu hau nhu luon la hau qua cua su bai tiet qua muc androgen (hormone nam).

Nguon goc gay tang androgen co the la buong trung, tuyen thuong than hoac ca hai, voi nhieu bieu hien benh phuc tap. Thay thuoc se xac dinh cac nguyen nhan, phu nu nao co nong do androgen hoi cao thi cung moc long nhieu, dai va den hon o cang chan hay o moi tren cho nen trong nhu co ria.

Co the lien quan den nhung yeu to di truyen, hay xay ra trong nhung ky kinh dau tien va ro ret dan. Nhung phu nu bi moc long kieu do van co chu ky kinh nguyet va hai buong trung binh thuong, khong nguy hiem va chi co van de tham my.

- U xo vu: Gom cau truc xo va mo tuyen, thuong khong dau va co the tu nhan biet, co cam giac khong nhan va co the de dang di chuyen. Loai u xo nay thuong gap nhat o tuoi 19 - 20. Du khong ung thu hoa nhung co the to len khi co thai va cho bu, nhieu thay thuoc khuyen nen mo de biet chac la u lanh.

- Nang buong trung co nang: Thuong la nhung nang nho, khong co hai, co the o mot hay o ca hai buong trung. Nhung nang nay hay gap o do tuoi tu day thi khi hai buong trung phong ra nhieu trung truong thanh. Thuat ngu “co nang” co nghia rang nang do khong do cac benh nao gay ra ca va co the tu tieu tan di (thu nho lai va bien mat) trong vai ba tuan.

- Roi loan ve an uong: Co the khong hap thu du chat dinh duong khi mot so em gai an kieng de gay. An uong hop ly va du la can thiet de co chu ky kinh deu va co nong do estrogen binh thuong. Neu cac em gai bi sut can thi rat de bi mat kinh tam thoi.

Theo The Gioi Moi

Viet Bao

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Đời Sống-Gia Đình NỔI BẬT

Tư vấn tặng quà giáng sinh cho chồng thật tinh tế

Giáng sinh đang đến gần, các ông chồng đều “tất bật” với việc chọn quà giáng sinh để dành tặng cho vợ yêu. Ngược lại, các bà vợ cũng nên nhớ mua tặng quà giáng sinh cho chồng trong dịp noel này nhé!

Bật mí bí mật giữ người đàn ông bạn yêu

Bạn luôn “tôn thờ” người đàn ông của mình? Bạn muốn từ bỏ mọi thứ và dành trọn tình cảm, cuộc sống cho anh ấy? Tin không, đó là con đường ngắn nhất khiến họ rời

Tìm hiểu: tuoi day thi, vi thanh nien, nhung thay doi, lien quan den, co the, buong trung, bat dau, co kinh, em gai, tu cung, nam, nang, tang, biet, ngay

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những đặc thù cần biết ở tuổi dậy thì

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những đặc thù cần biết ở tuổi dậy thì bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung dac thu can biet o tuoi day thi

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung dac thu can biet o tuoi day thi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung dac thu can biet o tuoi day thi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tinh yeu Hon nhan trong chuyen muc Doi song Gia dinh.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tinh yeu Hon nhan
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0