Nhac co dien co giup tre thong minh hon
Su ra doi cua “Hieu ung Mozart” Moi lien quan giua am nhac co dien va su phat trien cua tri nao con nguoi duoc de cap lan dau tien boi mot nha nghien cuu nguoi Phap ten la Alfred A. Tomatis trong cuon sach Pourquoi Mozart? (Tai sao Mozart?) xuat ban vao nam 1991. Cuon sach trinh bay qua trinh khao sat kha nang su dung am nhac cua Mozart dua tren cac ket qua dat duoc trong ba muoi nam lam viec cua chinh tac gia voi cac tre em bi thieu nang tri tue bam sinh. Tiep do, vao nam 1993, khai niem “Hieu ung Mozart” duoc gioi truyen thong My biet den qua mot tai lieu cua nha tam ly hoc Frances H. Rauscher thuoc Dai hoc Wisconsin va nha vat ly Gordon Shaw thuoc Dai hoc California -Irvine. Ho da cho mot nhom sinh vien nghe 10 phut dau tien cua ban Sonata Do truong viet cho hai dan piano cua Mozart, mot nhom nghe mot doan bang thu gian thong thuong va mot nhom khong duoc nghe gi het. Sau do bang phuong phap kiem tra IQ cua Stanford-Binet, ket qua thu duoc cho thay o nhung sinh vien da duoc nghe nhac Mozart co su tang tam thoi kha nang tu duy ve khong gian trong khoang 10 phut va co the coi su gia tang do tuong duong voi 8 den 9 diem IQ. Tu do den nay co rat nhieu cong trinh nghien cuu nham chung minh cung nhu kiem dinh kha nang thuc su cua “Hieu ung Mozart” nhung van ton tai hai luong y kien trai nguoc nhau. Luong y kien 1: Hay cho con ban nghe nhac ngay tu khi con trong bung me!
Den nam 1997, cung chinh Rauscher va Shaw thong bao rang ho co bang chung khoa hoc chung to su giang day ve piano va hat co hieu qua cao hon la ve may vi tinh trong viec nang cao ky nang tu duy truu tuong cua tre em. Hai nguoi cung da thanh lap Vien Phat trien Tri thong minh Am nhac (The Music Intelligence Neural Development Institute). Cac nhom nghien cuu khac cung tien hanh nhung thi nghiem giong nhu cua Rauscher va Shaw roi di den ket luan ung ho “Hieu ung Mozart”. Ho con cho rang viec cho tre nghe nhac khi con o trong bao thai hay vao nhung nam dau tien cua cuoc doi se giup tao ra cac cau noi than kinh von la noi thong tin luu thong qua lai va kich thich song alpha cua nao dan den cam giac binh tinh. Ben canh nhung khuyen cao tich cuc tu mot so nha nghien cuu, “Hieu ung Mozart” ngay tu khi ra doi da duoc gioi truyen thong pho bien manh me den cong chung va nhan duoc su ung ho nhiet tinh cua nhieu bac phu huynh - nhung nguoi luon co gang lam moi dieu vi tuong lai cua con em minh. Cung chinh vi dieu nay ma cac an pham lien quan nhu sach huong dan, CD va bang cassette chua cac ban nhac chon loc da co duoc mot thi truong that su lon manh tren toan the gioi. Tieu bieu cho trao luu ung ho nay la viec Don Campbell cho xuat ban cuon sach thu hut duoc nhieu su chu y: Hieu ung Mozart: Su dung suc manh cua am nhac de co mot co the khoe manh, mot tinh than vung chac va de khai thong tri sang tao (The Mozart Effect: Tapping the Power of Music to Heal the Body, Strengthen the Mind, and Unlock the Creative Spirit). Cuon sach ra doi vao nam 1997, noi ve ly thuyet cho rang viec nghe nhac Mozart co kha nang lam tang tam thoi chi so IQ va tao ra nhieu loi ich khac cho cac chuc nang cua tri nao. Trong do tac gia cung khuyen khich moi nguoi hay cho tre em duoi bay tuoi nghe nhac co dien de chung co the thong minh hon. Mot su kien khac cung gay chu y khong kem do la vao nam 1998 khi dich than Thong doc bang Georgia, ong Zell Miller, quyet dinh trich 105 ngan USD tu ngan quy de thuc hien album Xay dung tri tue cua con ban bang suc manh cua am nhac (Build Your Baby"s Brain Through the Power of Music). Album nay da duoc in thanh dia va bang roi phan phoi toi cac benh vien cua bang nhu mot mon qua cho nhung ba me moi sinh con. Luong y kien 2: Chua co bang chung khoa hoc thuyet phuc nao! Mac du da tro nen pho bien thuc su va duoc mot bo phan cong chung don nhan nong nhiet tren toan the gioi nhung “Hieu ung Mozart” khong tranh khoi nhung su nghi ngo, tham chi la phu dinh tu phia cac nha khoa hoc. Mot thi nghiem tai Dai hoc Aukland (New Zealand) nhom nghien cuu cua Stough, Kerkin, Bates va Mangan thuc hien vao nam 1994 da that bai trong viec tim kiem su gia tang chi so IQ tren nhung nguoi vua duoc nghe nhac. Co nguoi cho rang do la do phuong phap kiem tra IQ tai New Zealand khac voi phuong phap ma Rauscher va Shaw da su dung. Tuy nhien mot cuoc thi nghiem khac cua Kenealy va Monseth da su dung lai phuong phap kiem tra IQ-Stanford-Binet nhung cung khong phat hien duoc “Hieu ung Mozart”. Nam 1995, cac nha nghien cuu Newman, Rosenbach, Burns, Latimer, Matocha va Vogt cua Dai hoc New York thuc hien lai thi nghiem giong nhu cua Rauscher va Shaw voi 114 nguoi co do tuoi tu 18 den 51. Ket qua la khong tim duoc dau hieu cua su gia tang chi so IQ ve mat khong gian o nhung nguoi da duoc nghe nhac Mozart dong thoi cung khong tim thay moi lien he cua su tang chi so nay voi nhung lop hoc am nhac ma mot so nguoi da tham gia truoc do. Ngoai ra, cac nha khoa hoc cung da chi ra rang cac cuoc nghien cuu cho ket qua ung ho “Hieu ung Mozart” da pham phai mot so sai lam trong qua trinh thi nghiem. Thu nhat, nhung cuoc thi nghiem nhu cua Rauscher, Shaw - 1993; Rideout va Taylor - 1997; Rideout, Dougherty va Werner - 1998; Steele, Bass va Crook - 1999; Steele, Brown va Stoecker – 1999; Hughes - 2001 da khong su dung loi ich cua viec tao ra mot nhom doi tuong duoc kiem soat doc lap de co the so sanh va phan biet giua “Hieu ung Mozart” voi su co gang don thuan trong viec tu duy ve khong gian. Thu hai, phan lon ket qua cua cac cuoc thi nghiem deu thu duoc tu mot phuong phap duy nhat la kiem tra IQ theo Stanford-Binet ve mat suy luan khong gian (vi du nhu su du bao hinh dang cua mot manh giay sau khi duoc mo ra hay la viec doc ban do...) roi lay do lam tieu chuan danh gia cung khong mang tinh thuyet phuc. Cuoi cung la khong mot bao cao nao cung cap thong tin lien quan den nhung nguoi tham gia thi nghiem nhu chung toc, gioi tinh hay tinh trang kinh te xa hoi..., mac du day la nhung yeu to co the anh huong den ket qua kiem tra. Tom lai, duoi goc do khoa hoc thi “Hieu ung Mozart” hien thoi moi chi duoc xem nhu mot vi du ve su pha tron giua khoa hoc va cac phuong tien thong tin dai chung trong cuoc song cua chung ta. Sang Thu |
||||
|
Viet Bao
|
