Net dep van hoa am thuc

Tags: Lao Cai, Dao Tuyen, Dao Do, Nguoi Dao, Dan toc Viet Nam, chu yeu la, tuong trung cho, mon an ngon, tren dat nuoc, cua nguoi, van hoa, am thuc, to tien, hoa am, net


Net dep van hoa am thuc
Trong kho tang van hoa am thuc, Viet Nam la que huong cua nhieu mon an ngon, tu nhung mon an dan gia trong ngay thuong den nhung mon an cau ky de phuc vu le hoi va cung dinh deu mang nhung ve rieng. Moi vung mien tren dat nuoc lai co nhung mon an khac nhau va mang y nghia rieng biet tao nen ban sac cua tung dan toc. No phan anh truyen thong va dac trung cua moi cu dan sinh song o tung khu vuc.

Vi vay tim hieu ve am thuc cua mot so dan toc trong cong dong cac dan toc Viet Nam khong chi de biet ve dac diem cac mon an ma thong qua do de hieu ve tin nguong, van hoa va nhung net dac sac tieu bieu cua moi lop cu dan.

"Anh di anh nho que nha

Nho canh rau muong, nho ca dam tuong".

Phai chang net dep cua van hoa am thuc Viet Nam da bat dau tu nhung dieu gian di nhu the. Tu thua so khai, nhung nguoi con dat Viet da la chu nhan cua nen van hoa song Hong, trong do noi bat len nen van minh lua nuoc. Du sinh song o mien dong bang, trung du hay trong nhung thung lung mien nui thi cu dan Lac Viet van gan bo voi cay lua va duy tri cuoc song dinh canh, dinh cu. De dam bao tham canh lua nuoc o vung cao khac nghiet, tu xua dong bao Mong da chu y lam thuy loi, tan dung suc manh cua thien nhien de duy tri su song cua minh. Cung voi thoi gian, ngay nay nep sinh hoat, an uong cua nguoi Mong vung cao cung co nhieu thay doi, tuy rang cac san vat trong doi song hang ngay deu lay tu thien nhien hoac do chinh ban tay lao dong lam ra nhung cach thuc che bien va an uong da khac, mang tinh cau ky hon. Tu nhu cau luong thuc de du an, nay lai la nhu cau duoc thuong thuc mon an. Trong cac mon an hang ngay cung nhu le hoi, ho rat chu trong den gia vi va mau sac vi dac diem thien nhien o day gia lanh, rat can co nhung mon an am, nong voi mau sac manh. Neu nhu an uong trong ngay thuong la yeu cau trong thuc, dam bao nhu cau no thi o nhung phien cho dong vui, nhu cau an uong cong cam duoc dat len hang dau. Chi can mot binh ruou va mot chao thang co, lan luot, tung nguoi se uong chung bat ruou va an chung mot chao canh. Do la mot hinh anh dep ve tinh cong dong va binh dang cua nguoi Mong, Dao o vung cao trong cach thuc an uong. Dac biet ho rat coi trong den mau sac phong phu cua cac mon an.

Tien sy Tran Huu Son, Pho Giam doc So Van hoa thong tin tinh Lao Cai phat bieu: "Moi mot cong dong cu dan khac nhau deu co cach an, cach uong va cac mon an uong khac nhau, no phan anh kinh te, xa hoi cua toc nguoi do. Van hoa am thuc trong ngay thuong cua nguoi Mong chu yeu la mon mao pua. Cay luong thuc chinh cua nguoi Mong la cay ngo cho nen o nhieu vung dong bao su dung ngo la mon an chinh. Mon ngo hap bao gio cung an voi canh co nhieu mo. o vung cao troi ret nen mo la mon an thuong xuyen. Nhung nguoc lai, nguoi Thai xua kia chu yeu trong lua nep nen mon an chu yeu la xoi, xoi cham voi loai nuoc mam dac biet duoc che bien tu cac mon ca, ruot ca..."

Doi voi cu dan Muong, Hoa Binh, nen kinh te cua ho chu yeu la nong nghiep, canh tac lua nuoc. Trong moi mua thu hoach, xoi la mon am thuc mang y nghia lon de cam on troi dat cho mua mang boi thu. Le hoi com moi duoc bat dau tu dieu mua gia gao, trong am thanh ron rang nao nuc, duong nhu mong moi cau thuc da lan toa va tro thanh mong moi cau hanh phuc yen vui, mang gia tri tinh than. Doi voi dan toc Viet Nam hat gao duoc ton vinh la ngoc thuc, la thu nguyen lieu ma chang Lang Lieu khi xua da chon de tao ra nhung thu tuong trung cho troi va dat. Vi vay hat gao duoc nhan dan ta het suc coi trong. Doi voi nguoi Muong bep khong chi la cho nau an hang ngay, tao su dam am cho gia dinh ma con la noi dung gao va cac san pham khac nhu ngo, khoai sau moi mua gat hai. Noi den dac trung am thuc cung nhu lao dong san xuat cua nguoi Muong la noi den mot cau rat dac trung: "Com do, nha gac, nuoc vac, lon thui, ngay lui, thang toi", vi the com xoi la thu khong the thieu doi voi nguoi Muong. Ben bep lua hong, nhung ong com lam day len mui thom nep moi, goi len khong khi cua ngay mua.

Ong Bui Duc Om, Chu tich Uy ban nhan dan xa Vinh Dong, Kim Boi, Hoa Binh phat bieu: "Ngay xua, van hoa cua nguoi Muong cung trong bong, det vai, trong lua nuoc, lua nuong. Trong lua nuong nen goi la nep nuong. Do ngay xua con kho khan ve cac vat dung trong gia dinh nhu noi va cung do ba con hay len doi, len nuong nen tien nhat la nguoi ta mang gao len nuong ngam voi nuoc, sau do chat nhung ong nua, ong luong co san o tren rung cho gao vao nuong chin de an, chang can phai bat, dua, rat tien. Nguoi ta thuong chon nua vua phai, neu gia qua an cung khong thom, khong chin".

Net dep van hoa am thucThuc pham dung cho cac mon an cua dong bao Muong phan lon la rau qua, san pham cua nghe lam vuon va hai luom san vat rung nhu cay chuoi, la san, mang, nam, rau cu hay nhung san pham chu yeu cua nghe chan nuoi, san ban va danh ca duoc che bien bang cach luoc, xao, nuong, muoi chua... Qua nghien cuu cua cac chuyen gia dan toc hoc, nhung mon an cua nguoi Muong co moi quan he rat gan voi cac mon an cung dinh Hue. Do la nhung mon an tieu bieu trong moi dip le, Tet, ma chay, cuoi xin va khi nha co khach. No bieu hien net binh di ma thanh tao cua nguoi Muong trong van hoa am thuc. Nhung mon an duoc che bien can than, qua ban tay kheo leo cua nhung phu nu Muong, the hien nhung dac trung rat rieng qua mui vi, mau sac cua tung mon an. Le nghi sap dat mam com cung rat duoc coi trong.

Ong Bui Duc Om, Chu tich Uy ban nhan dan xa Vinh Dong, Kim Boi, Hoa Binh phat bieu: "Khi gia dinh co khach, em phai lam the nay: Thit ga phai de lai gan, tiet, thu, phao cau, hai cai dui va chan ga. Khi co khach quy, nhung nguoi cao tuoi den nha an com, mieng dau tien gap moi la nhung mieng gan, sau den phao cau, den tiet. Con cac chau thi gap dui. Dac biet nhu vo chong minh hay nhung nguoi trong nha la khong duoc an, binh thuong chi an nhung phan con lai, ke ca thit lon cung vay. Bay vao dia hay la cung phai gan de len tren, long doi de tiep nhung nguoi khach quy, nguoi cao tuoi".

Trong mam com don khach, nguoi truong ho va nguoi cao tuoi duoc nhat muc coi trong. Do la su the hien tam long hieu khach va thao hien cua con cai doi voi cha me va khach trong van hoa an uong cua dong bao Muong, phan anh ro net trong doi song sinh hoat hang ngay. Tham gia chuan bi cac mon an trong ngay le Tet la niem vui va quyen loi cua moi thanh vien trong cong dong. Voi nguoi Dao Tuyen, Lao Cai, chuan bi cac mon an trong mam cung co la nhiem vu cua nguoi dan ong. Con phu nu dam nhiem lam cac loai banh trong ngay le Tet. Trong cac mon an mung nam moi cua nguoi Dao Tuyen, Lao Cai khong the thieu hai loai banh: banh trung va banh mat. Khac voi banh trung vuong cua nguoi Kinh, banh trung cua nguoi Dao Tuyen duoc lam het suc doc dao. Truoc het o viec dot rom nep de lay gio nhuom cho mau gao xanh nhu mau cham. Sau do goi banh theo chieu dai. Voi quan niem mon an trong ngay Tet la mon an dang cung to tien, than linh nen duoc lam rat cong phu de giu su linh thieng. Gao de lam banh phai that trang, thom va nuoc vo gao loc gio, luoc banh phai that tinh khiet de dang cung len ong ba, to tien. Co the noi, nhung cach thuc lam banh cua nguoi Dao ngay nay van giu duoc net co truyen cua to tien de lai. Net truyen thong va linh thieng trong cach thuc lam banh trung dang cung trong ngay Tet duoc phan anh kha dam net o viec che bien va cong doan lam banh. Nhan banh trung duoc lam bang do xanh da nau chin xao len voi hanh va mo cho that deu lua de day len mui thom. Cung voi banh trung dang cung to tien, nguoi Dao Tuyen con lam banh mat de dang cung than linh trong dip le Tet. Theo quan niem cua nguoi Dao banh mat the hien su giao hoa, ket hop cua am duong, dat troi hai hoa cho moi vat sinh soi, phat trien. Banh mat se duoc dang cung than linh nen phai duoc lam that can than, bang nuoc tinh khiet, trong vat, bot duoc gia va tron can than. Lam banh mat la do nguoi phu nu dam nhan. Sau khi gao nep duoc gia va nhao tron voi duong thi duoc goi bang la chuoi. Banh co hinh chu nhat, det, mong va duoc buoc thanh tung doi. Do la tuong trung cho nhat va nguyet, dang len tho than linh de cau mong luon co anh sang van minh cho cong dong, lang xom.

Cac mon an duoc chuan bi trong ngay Tet deu mang y nghia thieng lieng va xuat phat tu quan niem moi cong viec lam an sinh song cua cong dong deu co su chi phoi cua to tien. Nguoi Dao dang len ong ba, to tien nhung mon an, nhung loai banh ho lam ra truoc het la mong than linh, troi dat phu ho, giup do ho trong cuoc song lao dong, san xuat, dong thoi cung the hien niem tin ton kinh to tien theo truyen thong uong nuoc, nho nguon cua dan toc Viet Nam. Nung chiec banh duoc goi trong ngay Tet dang len to tien khong chi mang nhung dac diem von co ve mau sac, mui vi ma no con chua dung nhung gia tri van hoa cua cong dong va mang tinh bieu tuong cao, mang nhung gia tri lich su, tham my. Neu nhu o nguoi Kinh banh trung co hinh vuong, bieu tuong cho troi dat vao mua xuan thi banh trung cua nguoi Dao Tuyen, Lao Cai duoc goi co hinh bau sua me de the hien long ton kinh, hieu thao voi to tien. Banh trung duoc luoc 8h dong ho bang nuoc gieng trong va lua deu. Banh nay la su gui gam chan thuc tam long cua con chau trong gia dinh cho nhung nguoi da khuat, ve long biet on da sinh thanh ra ho.

Nhung mon an lam ra tu ban tay kheo leo, cong phu duoc bay len mam cung. Do an khi duoc cung than linh da co nang luong thieng o the gioi than linh, to tien. Thay cung noi voi than linh, to tien ve nhung gi da dat duoc trong nam qua va cau mong mot nam moi tot lanh, con chau manh khoe, mua mang boi thu cho cong dong, lang xom. Mam cung duoc dang len vao ngay 30 Tet de mong ong ba, to tien ve xum hop voi gia dinh. Banh trung duoc cung vao ngay 30 Tet, con banh mat se duoc dang len than linh vao ngay mung 1 Tet de cau mong mot nam tot lanh. Day chinh la net khac biet doc dao trong van hoa le nghi cac mon an dang cung cua nguoi Dao. Khong chi cac nguyen lieu tu vat nuoi, cay trong duoc lua chon mot cach khac thuong ma ngay ca nhung cay rau hang ngay cung duoc lua chon dac biet trong mam cung dau nam. Nguoi Dao chon cay rau cai de dang cung bieu hien cho su trong sach, tuoi tot. Cac mon an khi da duoc dang cung tren ban tho theo nghi thuc la mang tinh chat thieng, vi vay sau khi dang cung se duoc nga co, ban phat cho con chau. Khi an nhung mon an nay se la su huong loc, tiep nhan cai may man, nguyen vong uoc cau cua ban than doi voi gia dinh, lang xom va cong dong.

Cach lam cac loai banh dang cung trong ngay le Tet vua cong phu, vua mang tinh chat linh thieng. Gia lang Hoang Sy Luc, thon Lang My, Bao Thang, Lao Cai phat bieu: "Chiec banh trung chung toi lam cung vao dem 30 Tet, con chiec banh ngot chung toi tho vao ngay mung 1 Tet. Trach nhiem cua nguoi lam banh la do chi em, ki nhat la khong duoc day mo, day thit vi banh de tho than linh, than nha, Ngoc Hoang hoac la tho Loi Vuong, than nong, tho dia... nhung vi than theo quan niem cua nguoi Dao la khong an thit. Doi voi banh man dung de tho cung ong ba, to tien. Banh trung duoc goi bang la dong, gao nep, bang tan rom bot nep de tho ong ba, to tien dong ho. Ra nam, Tet Nguyen dan thi chung toi kieng khong an mo, khong an thit ma tho bang loai banh mat. Banh mat gom hai mieng det mong ap vao nhau, hinh chu nhat, mang y nghia mat troi, mot cai nua hinh chu nguyet. Nhat va nguyet ghep thanh chu Minh co nghia la trong sang, nguoi Dao chung toi quan niem co chu Minh la van minh, bot nep va duong vua la ngot ngao, deo dai, cau cho mot nam gia dinh hanh phuc. Nguoi Dao chung toi rat coi trong chiec banh mat, tho de cau cho ca mot nam gia dinh ngot ngao, tinh cam. Doi voi banh gio, mau cua banh la mau cham tuong trung cho mau quan ao cua chung toi nhuom bang cham. Doi voi khuon hinh, theo qian niem cua nguoi Dao do la bau sua me, coi nguon cua nguoi Dao, do do khuon hinh banh hoi gu, tuong trung cho bau sua me".

Cac mon an trong ngay Tet voi cac loai banh dang cung do nguoi Dao Tuyen lam la bieu tuong phan anh ghi nhan tung chang duong phat trien cua xan suat tu kinh te hai luom, san ban den trong lua va cay luong thuc. Mon an trong nhung ngay vui nay mang y nghia tinh than rat lon. Do khong chi la huong thu thanh qua lao dong do minh lam ra, ma no con la soi day gan ket tinh cam cong dong, lang xom, la su tiep noi truyen thong van hoa am thuc cua to tien de lai. Nguoi Dao Tuyen quan niem rang Tet Nguyen Dan la le Tet thieng lieng nhat, moi nguoi phai chuan bi le vat chu dao va nghi thuc phai thuc hien day du. Sau khi thuong thuc cac mon an, moi nguoi trong lang tap trung o bai co rong de cung vui mua.

Trong qua trinh di vao tim hieu nhung net dep cua van hoa am thuc Viet Nam khong the khong nhac den nhung mon an doc dao trong le cuoi cua nguoi Dao Do, Lao Cai, the hien rat ro ban sac cua cu dan vung cao voi thien nhien khac nghiet va tai kheo leo cua cac chi phu nu chuan bi cho mot le cuoi. Cac nguyen lieu che bien mon an cho dam cuoi chu yeu la san pham nuoi trong nhu lon, thao qua, la chanh, dac biet la thit mo duoc chu trong de chong lai cai gia ret noi day. Bep lua cua nguoi Dao luc nao cung luon do ruc. Cung giong nhu nguoi Muong, mon xoi duoc nguoi Dao Do coi la mon an chinh trong le cuoi. Do la su the hien quan niem ve nen nong nghiep lua luon hien huu trong doi song hang ngay cung nhu trong ngay le.

Cac loai rau trong dam cuoi do dong bao Dao trong duoc chon lua can than de che bien cac mon an. Le cuoi cang tung bung ron ra, khong khi tuoi vui hoi ha khi lam mon an o trong bep. Theo phong tuc nguoi Dao Do, mam co duoc bay theo phuong thuc nhat dinh, vua mang tinh tham my, vua the hien phong tuc rieng cua toc nguoi la cau su giao hoa, phat trien. Mon an trong dam cuoi nguoi Dao duoc xao nau lien tuc tu sang den dem boi khach co the o lai qua dem de chuc tung va thuong thuc mon an. Doi voi nguoi Dao, treo thit lon trong buong co dau co y nghia rat quan trong, do la su cau mong cho mot gia dinh sung tuc, no du. An uong trong dam cuoi nguoi Dao mang nhung net dep rat doc dao, song viec the hien cai dep le nghia cua nguoi Dao la viec chuan bi de nha gai mang ve nha nhung gio thit nuong duoc chia can than theo phong tuc, tap quan. Nhung net dep binh di ay thuc su la nhung dau an sinh dong hoa vao buc tranh van hoa am thuc cua dan toc Viet Nam.

(amthucvietnam)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Đời Sống-Gia Đình NỔI BẬT

Tư vấn tặng quà giáng sinh cho chồng thật tinh tế

Giáng sinh đang đến gần, các ông chồng đều “tất bật” với việc chọn quà giáng sinh để dành tặng cho vợ yêu. Ngược lại, các bà vợ cũng nên nhớ mua tặng quà giáng sinh cho chồng trong dịp noel này nhé!

Bật mí bí mật giữ người đàn ông bạn yêu

Bạn luôn “tôn thờ” người đàn ông của mình? Bạn muốn từ bỏ mọi thứ và dành trọn tình cảm, cuộc sống cho anh ấy? Tin không, đó là con đường ngắn nhất khiến họ rời

Tìm hiểu: Lao Cai, Dao Tuyen, Dao Do, Nguoi Dao, Dan toc Viet Nam, chu yeu la, tuong trung cho, mon an ngon, tren dat nuoc, cua nguoi, van hoa, am thuc, to tien, hoa am, net

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Nét đẹp văn hóa ẩm thực

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Nét đẹp văn hóa ẩm thực bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Net dep van hoa am thuc

Nhan xet, hay lien he ve tin Net dep van hoa am thuc co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Net dep van hoa am thuc de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tong hop trong chuyen muc Doi song Gia dinh.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0