Muon con thong minh cha me phai sang tao trong tro choi

Tags: TS Dinh Thi Kim Thoa, ThS Tran Van Tinh, PGS Nguyen Cong Khanh, Ha Noi, Hoang Gia, Viet Nam, lam the nao de, chuyen gia tu van, Tro Choi Van Dong, nhu the nao, su phat trien, tri thong minh, cac hoat dong, do choi, cha me, giup


Tien si Nguyen Cong Khanh dang tra loi cau hoi cua doc gia. Anh: Hoang Ha.

Danh that nhieu thoi gian de cung choi voi con, long yeu to cam xuc va cac dinh huong vao tro choi... la nhung loi khuyen ma cac chuyen gia cua truong Mam non Hoang Gia nhan manh trong buoi tu van truc tuyen chieu 13/5.

- Con em 17 thang ruoi thi nen choi tro gi de giup tre thong minh? (Nguyen Thi Luong, 30 tuoi, 507A Khu TT Thanh Xuan Bac-Thanh Xuan-Ha Noi)

- PGS. Nguyen Cong Khanh: Tu 18 den 30 thang tuoi la giai doan toi uu cho su phat trien ngon ngu. Tre can duoc nghe, tap noi nhieu nhu co the. Cac tro choi thich hop voi be la nhung tro kich hoat ngon ngu noi, ngon ngu nghe va cac do vat co nhieu mau sac. Chang han, giup tre nhan biet con bup be mac vay mau gi, di giay mau gi, deo nhan mau gi, nhung bup be nao di giay giong nhau, mac vay giong nhau; tro choi so sanh cac hinh dang, kich thuoc lon be, tren duoi, trong ngoai...; tro choi chon cac qua bong co 2 mau tuong phan (vi du xanh do, mot mau bi giau di, hoi tre mau bi giau di la mau gi). Tat ca nhung tro choi nay deu kich hoat kha nang tap trung chu y, kha nang tu duy, phan loai. Mot so tro choi khac bao gom doc tho, thi hat, thi chay deu tot cho tre.

- Con trai toi 5 tuoi ruoi, chuan bi vao lop 1. Chau da doc duoc, viet duoc nhung rat hay chu y den viec cua nguoi lon va hay noi leo luc nguoi lon noi chuyen. Xin cho toi biet vao nhung luc do, toi phai huong con vao nhung tro choi gi de chau bo duoc tinh noi leo? (Nguyen Thi Truong, 43 tuoi, 220/202A -Le Van Sy - P.14-q.3)

Thac si Tran Van Tiinh.
ThS Tran Van Tinh: Hien tuong noi leo o tre cung thuong gap boi vi o lua tuoi nay, tre co nhu cau giao luu rat lon va muon nguoi khac quan tam. Noi leo la cach de tre thoa man nhu cau cua minh va cung la mot con duong de hoc cach noi, cach dien dat. Tuy nhien, ve mat nguyen tac giao tiep thi chung ta thuong khong chap nhan viec noi leo cua tre. Chung ta can ung xu hop ly voi hien tuong noi leo nay.

Thu nhat, ban co the quay sang tra loi con va de nghi con tri hoan lai viec ma tre dang muon noi. Thu hai, ban co the cung voi con co mot thoa thuan khi nao thi con co the hoi me va khi nao thi me co the tra loi con. Thoa thuan nay duoc thuc hien vao nhung luc chi co hai me con ngoi voi nhau.

O chung muc nao do, chi co the thoa man mot so cau hoi cua con ngay khi dang noi chuyen voi ai do. Neu khong, ban se lam thui chot di nhung cau hoi, y kien cua tre xuat hien tai thoi diem do. De tao dieu kien thuan loi cho con phat trien tri thong minh ma van dam bao nhung nguyen tac giao tiep xa hoi, cac ong bo ba me phai la nhung nguoi thong minh de tim phuong phap phu hop nhat.

- Con em 5 tuoi nhung van chua biet mat chu va so du vo chong em da tim du cach de chau vua choi vua hoc. Trong luc choi, chau co the nho nhung chi sau vai phut lai quen. Chau rat mat tap trung va khong choi mot tro nao qua 5 phut, tru viec xem dia sieu nhan va hoat hinh. Chau rat so di hoc, moi lan den truong la non tro va cang thang. Em co hoi chuyen o lop nhung khong bao gio chau noi. Co giao thi bao chau ngoan va binh thuong, nhung gan day hay nhac em ren chau hoc vi khong theo kip ban be. Em can lam gi de chau tap trung, nho nhung gi da duoc hoc? (Truong Thi Van Hanh)

PGS Nguyen Cong Khanh: Non tro, cang thang khi toi truong la nhung phan ung co nguyen nhan tu su khong thich den truong, so di hoc. Day co the la mot cai vong lan quan. Co the chinh tu nhung bai hoc khong may hung thu hoac chan ngat lien quan den nhan mat chu, mat so ma be khong theo kip. Be bi co nhac nho nen dan mat tu tin va khong thich thu. Neu dieu nay thuong xuyen xay ra ma be lai khong tim duoc niem vui nao khac khi den truong, khi choi cung ban, khong co su dong vien thi se dan hinh thanh su am anh “minh khong co kha nang”, “minh khong co gia tri” va dan toi so hoc.

Nguoi lon can thay doi phuong phap choi voi tre, bat dau tu nhung gi tre thich hoac da co chut kinh nghiem, chang han tro choi sieu nhan: Ve hoac dung tranh, hinh sieu nhan, vat tuong tuong la sieu nhan… Co 2, 3 hay 4 sieu nhan (de tre co hung thu lam quen voi cac bieu tuong con so, moi sieu nhan co mot mat ma la cac con so). Tung sieu nhan nay duoc tre dat ten (viet ten sieu nhan, gom may chu cai, bat dau tu chu nao..). Luc nay, bai hoc chu cai duoc chuyen thanh tro choi, tre phai nho ten sieu nhan bang mot chu cai dau/cuoi… coi la mat ma. Chinh dieu nay giup tre tap trung nho tot hon, nhan mat chu cai nhanh hon rat nhieu lan so voi phuong phap chi tung chu cai cho tre hoc thuoc. Cung co the hoi sieu nhan co dac diem gi (mac ao mau gi, thich an gi… de buoc tre tap trung chu y ma khong cam thay bi ap dat, bi nhac nho). Cu nhu vay, thong qua tro choi de hoc.

- Con toi 5 tuoi, rat thich choi ve tranh, to mau, to tuong nhung chi choi mot chut la lai chan. Nhung tro choi nhu vay co phat huy duoc tri thong minh hay khong. (Nguyen Thi My Hanh, 30 tuoi, 149/95/18A Trinh Dinh Trong, Phu Trung, Tan Phu)

Tien si Dinh Thi Kim Thoa.
TS. Dinh Thi Kim Thoa: Choi ve tranh va to mau la mot hoat dong tao hinh rat phu hop voi lua tuoi mam non vi thong qua do, tre co the phat trien kha nang sang tao, phat trien nhung y tuong va the hien hieu biet cua minh. Ngoai ra, thong qua hoat dong nay, tre con phat trien the gioi cam xuc va tich cuc hoa qua trinh tu duy. Tuy nhien, de chau co the kien tri hon voi viec ve tranh, to mau, tre cung can co nguoi dong vien khich le, tao hung thu. Noi cach khac, tre cung can co nguoi ben canh de cung hoat dong, chia se va ghi nhan moi buoc thanh cong cua be.

- Con trai toi gan 19 thang, vua duoc chan doan la co nguy co tu ky kha cao. Toi muon biet co nhung tro choi gi de cai thien, giup chau vuot qua duoc can benh nay? (Thu Ha, 28 tuoi, Hoang Quoc Viet)

Ong Khanh dang suy nghi ve cau hoi.
PGS Nguyen Cong Khanh: Tre tu ky khong giao tiep bang mat, khong thich tiep xuc voi nguoi khac, thich choi mot minh... Co nhieu nguyen nhan, trong do co the xuat phat tu su ngheo cac ky nang giao tiep xa hoi, it duoc tiep xuc. Do vay, dieu quan trong nhat la giup tre giao tiep bang mat, su dung cac tinh huong choi dong vai, choi nhom de kich hoat. Tuy nhien, truoc do ban can gap go cac chuyen gia tam ly de chan doan muc do tu ky va duoc tu van cac phuong phap cu the.

Chi co the giup tre choi cac tro nan tuong, to mau. Cac tro choi van dong cung con cung giup tre tang kha nang giao tiep. Co the dung nhung tranh mau, bieu tuong con vat, cac con vat bang nhua de choi cac tro quan sat. Yeu cau tre xem xet nhung con vat nao xuat hien hoac bi lay di trong mot nhom tu 3-4 cho den 5-6 con vat. Moi khi tre lam duoc, can co nhung phan thuong, nhu nhung do tre thich, banh, nuoc cam, do choi... Cha me phai kien tri va danh that nhieu thoi gian choi voi tre, co su ho tro truc tiep cua cac chuyen gia tam ly moi mong giup tre khac phuc can benh nay.

- Con gai toi 1 tuoi ruoi. Toi khong biet chon do choi gi vi chau hay cho vao mom gam, ma do choi bang nhua thi toan do Trung Quoc, bang go chau gam son dinh het vao mom. Xin hoi toi co the mua nhung do choi gi va choi tro gi voi chau? (Hoang Thi Dinh, 25 tuoi, Ha Noi).

ThS Tran Van Tinh: Gia dinh nen quan tam toi nhung do choi co xuat xu. Hien nay tren thi truong co mot so do choi khong ro xuat xu va nhieu chat doc, se anh huong truc tiep va gian tiep den suc khoe cua tre. Nen chu y den do tuoi de chon do choi cho phu hop. Neu do choi qua de hoac qua kho se lam tre chan, khong hung thu.

Nen cho tre choi cac tro choi, bai tap choi phat trien duoc tri thong minh, tri sang tao, hinh thanh xuc cam va cac ky nang xa hoi. Con chi 1 tuoi ruoi thi co the cho be phan biet cac mau sac khac nhau, tim cac mau sac giong nhau tren do choi va do vat xung quanh; hoac choi xep hinh, tim nhung chi tiet nhu tim mat, mui, tay, chan, toc... cua bup be. Khi tre lon hon, co the tap cho chau ke cac cau chuyen ve con bup be do va giai thich tai sao cho bo me biet. Dieu nay giup tre sang tao hon va co cac ky nang xa hoi tot hon. Khi choi voi tre, can tranh ap dat, khuyen khich nhieu hon de giup tre tim thay hung thu, su say me, cho tre sang tao theo suy nghi cua minh. Nguoi lon nen la nguoi huong dan, dinh huong cach choi chu khong phai bao tre phai choi nhu the nao.

- Con trai toi 2,5 tuoi, binh thuong cung ngoan ngoan, su dung ngon ngu tot. Nhung thinh thoang chau dap pha do choi, danh bo me hoac ba du khong ai lam gi chau ca. Vay co phai con toi mac benh tu ky khong? (Thu Trang, 27 tuoi, Hai Phong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Chua the noi la chau mac benh neu nhu chi can cu vao nhung gi chi noi. Dau hieu quan trong nhat cua tu ky la su mat giao tiep bang mat. Neu giao tiep bang mat cua chau binh thuong thi khong the noi chau bi benh. Hien tuong chau thinh thoang dap pha do choi hoac danh nguoi khac la do chau chua duoc day nhieu cach thuc the hien cam xuc va nhu cau cua minh.

De tranh hien tuong nay, chi co the day chau mot so cach ma trong tinh huong ay co the su dung thay the. Thi du, be dinh gio tay (chuan bi danh ai do), chi dung ngay hanh vi ay va cam tay be, vuot len mat minh va noi: "Con yeu me". Viec lam nay la chung ta dang chuyen hanh vi khong mong muon cua dua tre sang hanh vi ma chung ta ky vong. Cu nhieu lan nhu vay, be se dan dan mat di nhung hanh vi cu va hinh thanh nhung hanh vi moi. Dac biet, chi phai cam nhan rat tot ve nhung tinh huong co the dan den hanh vi ay de kip thoi ngan chan truoc khi be thuc hien.

- Be nha em duoc 15 thang, noi duoc nhieu tu va cung hay bat chuoc cha me. Ba chau cung hay day chau hat, doc tho, dem so. Vay em co the cho chau choi nhung tro choi gi phu hop? (Vu Thi Lam, 30 tuoi, 776 H16 tap the Tan Mai).

ThS Tran Van Tinh: 15 thang tuoi ma da noi duoc nhieu tu (mot cau 3-4 tu tro len) la chau phat trien som ve ngon ngu. Dieu nay rat tot de phat trien tri tue. Neu bo me choi voi con nhieu se giup con thong minh hon. Nhung tro choi thich hop o do tuoi nay la chi chi chanh chanh, tap tim cac do vat bi giau, nhan biet, phan biet mau sac cua do vat, nhan biet ve am thanh, tap nhin cac khuon mat co bieu cam khac nhau, nhan thuc va goi ten cac cam xuc do. Ban co the tap cho be the hien cam xuc tren cac khuon mat do (voi nhung be thong minh). Cha me cung bieu dien cac cam xuc do cho con bat chuoc. Ve ky nang xa hoi, nen tuong tac voi be nhieu hon nhu noi chuyen, cho be giao tiep voi ban be thong qua cac tro choi, day cho tre cach chao hoi trong cac hoan canh khac nhau...

- Con gai toi 21 thang tuoi, rat thich ve tranh, thuong bat bo me ve tranh cho xem. O do tuoi nay lieu chau co the phan biet duoc mau sac chua? (Duy Thanh, 30 tuoi, Hai Phong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Tre 21 thang tuoi co the phan biet mot so mau co ban neu duoc day do. Day cung la giai doan phat trien ngon ngu thong qua the gioi do vat, ma mau sac la mot trong nhung thuoc tinh cua vat. Khi cho con choi voi do vat, chung ta cung cap von tu cong voi bieu tuong mau. Tuy nhien, anh chi nen cho con lam quen tu hai mau co ban, sau do tang dan. Khong nen cho con lam quen voi mau trung gian boi vi be chua phan biet duoc tot. Nhung mau be nhin ro la do, vang, trang, den.

Ngoai ra, anh chi co the cho chau lam quen voi but co mau the hien tren tranh ve, hoi tre thich mau gi de chon but theo mau do. Neu nhu tre nham lan thi ban khong nen de qua nhieu mau trong mot hop vi su lua chon nhu vay se kho hon voi be. So mau chi tang dan khi anh chi biet duoc muc phat trien cua chau the nao.

- Gan day toi duoc biet co mot so phan mem giup tre choi va hoc tren may tinh cua cong ty Edusoft. Toi mua va cung choi voi chau, thay rat hay va hap dan. Nhung toi muon hoi ve goc do khoa hoc, cho tre nho hoc va choi tren may tinh nhu vay co phu hop hay khong? (Nguyen Hong Hanh, 31 tuoi, TP. HCM)

PGS Nguyen Cong Khanh: Hien nay co rat nhieu phan mem ho tro su phat trien tri tue, chang han Qua tao mau nhiem, Smartkid... Xet ve goc do nao do, chung giup tre kich hoat tu duy. Tuy nhien, cha me can than trong khi su dung vi khi choi cac phan mem, tre bi hut vao man hinh, tu choi cac giao tiep xa hoi. Dieu nay anh huong rat lon den thi luc cua tre. Cac nghien cuu o nuoc ngoai cho thay tre choi phan mem nhieu co nguy co tu ky, nhut nhat. Tat ca cac phan mem chi ho tro thao tac tu duy, khong ho tro cac giao tiep xa hoi, khong kich hoat nhieu tri tue cam xuc, khong day tre cach hop tac, chia se, dong cam... Do vay, doi voi tre duoi 3 tuoi, tuyet doi khong nen xem TV, khong nen xem hoat hinh hay choi cac tro choi dien tu trong phan mem qua 15 phut moi ngay.

Van de la cha me phai kiem soat tre, cung choi voi tre tren mot so phan mem. Dieu nay se loi hon rat nhieu vi cha me co the dung cuoc choi, dat cac cau hoi kich hoat giao tiep xa hoi, mo rong cho tre sang tao, can cu tren nhung hung thu do tro choi dien tu mang lai. Cha me cung can duoc cac chuyen gia tu van choi vao thoi diem nao, choi nhu the nao se loi nhat cho su phat trien tri thong minh, tri sang tao, tri tue cam xuc.

- Nhung loai tro choi nao tot cho tre, chang han nhu doc truyen co tich, xem truyen tranh, choi xep hinh hay choi game tren may tinh...? Tien si co the liet ke theo thu tu uu tien khong? Toi cung mong duoc biet do tuoi nao thi nen choi tro nao? (Phan Thanh Nhan)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Ve nguyen tac, moi viec chi ke deu rat tot cho tre tho. Nhung dieu can noi la chung ta phai su dung no nhu the nao cho hieu qua, de no co y nghia nhieu nhat doi voi tre. Thu nua, can luan phien cac hoat dong khac nhau de chong nham chan, tao hung thu cho tre. Rieng tro choi dien tu, neu co gioi han ve thoi gian thi duoc, neu qua thi se hai den thi luc va tham chi ca kha nang ngon ngu.

Voi doc truyen ket hop tranh anh (don gian), chi co the bat dau tu tuoi len hai. Xep hinh co the dan xen; sau nay hay den tro choi dien tu (kiem soat thoi gian va noi dung phu hop).

- Con em 18 thang tuoi. Em muon cho chau di nha tre de co moi truong ban be. Xin cho biet cach de chau di nha tre ma khong khoc. (Thao Nguyen, 27 tuoi, 82 Chua Ha - Ha Noi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Su thich nghi voi moi truong moi khong giong nhau o moi tre. Voi nhung tre de thich nghi thi viec thay doi moi truong se khong kho khan lam. Con co mot so tre qua thuc kha kho khan.

Tuy nhien, chung ta cung co nhung cach de giup con thich nghi tot nhat voi mot moi truong moi. Thu nhat, chuan bi tam the cho con: Ke cho con ve nhung gi tot dep o nha truong ve nhung niem vui ve ban be, ve co giao, ve nhung do choi, tro choi ... Thu hai, khong duoc doa tre rang neu hu thi cho den truong, ngoan thi se cho o nha. Dieu do se cung co noi so hai o tre khi phai di hoc. Thu ba, chi hay trao doi voi co giao ve dac diem cua con minh de co co the giup do them. Thu tu, neu chau co khoc nhung ngay dau thi anh chi co gang vuot qua, dung vi the ma lai de chau o nha.

- Con trai toi 9 tuoi, rat hieu dong, thich doc sach va choi games. Xin cac anh chi tu van giup o tuoi cua chau thi choi nhung tro gi giup phat trien duoc tri thong minh? (Nguyen Ha Anh, 33 tuoi, Dien Bien Phu)

ThS Tran Van Tinh: Be trai 9 tuoi thich doc sach va choi game la chuyen binh thuong. Viec be nghich ngom chay nhay cung la binh thuong. Con neu nhu tre hieu dong qua muc thi gia dinh can dua di kiem tra o cac trung tam (mot so tre co bieu hien benh ly tang dong, nhung cha me lai giai thich do la su hieu dong don gian).

Co nhieu tro choi giup be phat trien tri thong minh nhu giup tre suy luan doi nghich (tim nhung tu trai nghia, dong nghia), suy luan logic theo cac buc tranh, cac cau chuyen, tap danh gia, nhan xet voi nhung cau chuyen buc tranh hay san pham hay tinh huong su kien nao do (vi du khi be doc truyen Co be Lo Lem, hoi tai sao den 12 gio dem moi thu deu bien mat ma chi doi giay lai khong bien mat). Nhung cau hoi nhu vay se giup tre phat trien tri thong minh. Cha me cung nen dat ra cac tinh huong de con giai thich nhu tai sao mat troi khong phai mau xanh ma mau do, tai sao cay can phai tuoi nuoc thi moi song duoc...? Tro choi xep hinh cung giup tre sang tao cao do. Nen chon do choi go vi co kha nang tao hinh tot. Cho tre xep cac hinh khac nhau theo chu de va giai thich, bao ve quan diem cua minh. Vi du nhu cho be xep cac ngoi nha o thanh pho, nong thon, va yeu cau tre giai thich tai sao lai lam nhu vay. Cha me can khuyen khich, cong nhan va dong vien tre.

- Toi co con 9 tuoi. Thuong vo chong toi van gan gui chau, nhung 1 nam tro lai day chau rat buong binh, kho bao, phan ung lai voi nhung loi khuyen va khi me nho lam viec gi thi khong lam ngay ma doi nhac nho lien tuc. Mong cac chuyen gia tu van de toi co the nuoi day con tot hon. (Dang Hung Long)

PGS Nguyen Cong Khanh: Con cua chi dang o giai doan tien day thi, thich lam moi thu theo y minh. Tre o giai doan nay thich doc lap, chuyen huong chu y den ban be va khong thich bi cha me ap dat… Tot nhat la cha me can noi chuyen voi con, tim hieu nguyen nhan, mong muon cua tre, roi cung tre trao doi de di den mot ke hoach thuc hien cac cong viec theo ngay, theo tuan va lap cam ket neu thuc hien tot se co cac phan thuong.

- Con gai toi 33 thang, chi thich ra ngoai duong choi, khong thich ngoi yen mot cho, khong hung thu nghe doc chuyen lam. Co phai chau khong tap trung? Lam the nao de chau phat trien tri tue toan dien? (Ngo Thuy Lan, 33 tuoi, HCM)

PGS Nguyen Cong Khanh: Tre 2-3 tuoi duoc coi la nhung "van dong vien chuyen nghiep", luon thich van dong chan tay, chay nhay khong ngung nghi. Viec yeu cau tre ngoi yen nghe doc truyen, nghe co giai thich, hoc chu cai la dieu rat kho khan, de nham chan. Con cua chi thich ra ngoai choi, chi nen tan dung de tre duoc tham gia cac chuyen di da ngoai, di sieu thi, den vien bao tang, cong vien. Chi co the bay cho tre cach quan sat, dat cau hoi de tre suy nghi, chang han cau hoi cai gi, nhu the nao, tai sao. Hay hoi theo con la the nao, roi sau do co the giup tre giai thich hoac vo tra loi sai, de xem tre co phan ung dieu chinh cau tra loi nhu the nao.

Tim moi cach dinh huong, goi y, de tre phat hien nhung cam xuc xuat hien va noi ra nhung cam xuc ay. Dung nhung cam xuc ay de dieu chinh hanh vi, giup tre quan sat, phat hien nhung dieu ky dieu cua tu nhien, chang han ngon co trong nhu the nao sau con mua; nhung con thu trong the nao khi duoc be cho an. Tan dung nhung cuoc di dao de me con cung noi chuyen. Do co the la nhung cau chuyen khong dau khong cuoi, nhung day xuc cam, kich thich su tuong tuong, nhung lien tuong tu do, chang han, "Con nhin la roi, con thay no giong cai gi?"; "Con nhin bong hoa, con tuong tuong ra dieu gi?", "Con nhin trai cay non nay, con cam nhan the nao?"... Bang cach nay, ban giup tre kham pha, trai nghiem voi the gioi xung quanh. Nho su tuong tac tich cuc cua cha me, tre se co nhieu co hoi phat trien tri tue toan dien.

- Toi co mot chau trai 4 tuoi, binh thuong rat hieu dong, ham hoc hoi, nhat la nhung cai moi. Nhung tat ca do choi chau chi choi mot luc la chan. Chau noi ""Me day con hoc di"" nhung chi duoc mot luc lai bao ""Thoi con hoc xong roi, me cat di mai con hoc tiep"". Chau thich nhat la xem quan ho va hat cheo, co the xem nua ngay va bat chuoc nhung doan ma chau thich. Chau co the nho mot so ten vo cheo va nhan vat dien hinh. Vay con trai toi co phai la nguoi khong kien tri? Toi co nen de chau xem nhung gi chau thich khong? Co nen huong cho chau lam quen voi nghe thuat tu bay gio? (Phan Hong Luong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Chau moi 4 tuoi nen khong the doi hoi tap trung chu y de lam mot viec gi do qua lau. Hon nua trong khi choi, chi co the chua biet cach duy tri hung thu cho con nen con chong chan va chuyen huong. Choi voi tre la ca mot nghe thuat. Chi hoac nhung nguoi lon trong gia dinh tim hieu them ve dac diem tam ly tre lua tuoi nay de chi biet cach tiep can hon voi chau.

Ve thien huong nghe thuat cua chau, do cung la mot bieu hien dac biet. Chi hoan toan co the phat trien cho chau. Tuy nhien, chi nen long mot so muc dich day khac nua khi chau xem cac doan ca nhac nay, thi du day ve mau sac, kha nang the hien cam xuc, ngon ngu... Nhu vay chau van duoc hoat dong trong linh vuc minh thich ma van dam bao su giao duc toan dien...

- Con trai toi 19 thang. Toi thuong mua cac loai do choi nhung hau nhu chau khong thich, thuong choi nhung thu nhu vo chai, nap chai, nghich nuoc. O tuoi nay, can mua nhung loai do choi gi de phat trien tri tue? (Le Mai Lan, 32 tuoi, To Hien Thanh)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Dinh huong cua tre trong viec lua chon do choi the hien xu huong phat trien theo cach ma tre mong muon. Chau cua chi da khong thich choi nhung do lam san ma rat thich nhung do vat gan voi cuoc song, gan voi thien nhien. Dieu nay deu co y nghia doi voi tre. Thuc ra, do choi sinh ra la de giup cho tre an toan hon khi choi so voi do that. Neu cac do vat xung quanh dam bao an toan cho tre, chi van co the cho chau choi. Viec gan voi thien nhien la dieu tuyet voi cho su phat trien tri tue cua tre. Tre co the nghich nuoc, choi cat, nghich bun. Khong nen so ban boi vi thong qua nhung hoat dong voi thien nhien nay, dua tre se cam nhan rat tot ve cac thuoc tinh cua su vat, hien tuong. Tu do, tre co the dieu chinh hanh vi, nhan thuc cho phu hop voi thuc te.

Chi van co the mua cac do choi phat trien tri tue cho tre nhung can co nguoi choi va huong dan tre cach choi. Neu tre choi mot minh, chac chan se khong duoc lau. Con neu co nguoi choi cung thi chi se co the phat trien cac cach khac nhau voi mot do choi, gia tri kinh te va giao duc se cao hon rat nhieu!

- Con trai toi gan 3 tuoi, rat hieu dong, nghich. Toi khong biet o tuoi nay thi choi tro choi gi giup chau thong minh hon (chau rat hay khoc va doi moi thu xung quanh)? Ngoai ra chau rat ich ky, co do choi la khong cho ban cung choi, khong cho nhung nguoi chau khong thich vao nha. (Nguyen Huu Thiep)

PGS Nguyen Cong Khanh: 3 tuoi, nao bo da co su phat trien vuot bac, dac biet la nao truoc. Day la vung nao phu trach tu duy, nen kha nang suy nghi cua tre den 3 tuoi tien bo dang ke. Cho den thoi diem truoc 3 tuoi, viec giao duc chu yeu tap trung vao viec day tre quan sat, ghi nho la chu yeu, song tu 3 tuoi tro di can phai chuyen dan sang giao duc tu duy, tuc la khuyen khich tre tu suy nghi.

Vao thoi ki nay, phai cho tre choi nhung do choi doi hoi su van dung dau oc suy nghi. Thich hop nhat nhung tro choi de tre tu suy nghi, tu lap rap, sang tao ra nhung cach choi, cach kham pha moi, tao ra do vat moi. Vi du nhu bo do choi gom cac mieng go det hinh tam giac, hinh tron, hinh vuong bang cac mau khac nhau (xanh, do, vang...) la rat bo ich. Tre thuong thich bo do choi nay vi no co the xep thanh vo van nhung hinh thu khac nhau, tao ra “the gioi” theo cach suy nghi va kinh nghiem cua tre. Nhung mieng go nay co the kich thich tu duy cua tre, giup tre ren luyen kha nang quan sat, tap trung chu y, suy nghi va tuong tuong, sang tao... Cha me can huong dan tre xep thanh tau, xe, chim, vuon thu, cong vien…

Tre 3 tuoi co do choi thuong giau di khong cho ban muon, khong cho nhung nguoi tre khong thich vao nha... Day la nhung bieu hien thieu ky nang tuong tac nhom, thieu ky nang giai quyet van de. Cha me hay tham gia cac khoa hoc ve phuong phap giup tre phat trien ky nang xa hoi de biet cach choi tro dong vai, giai quyet tinh huong, hop tac nhom se giup tre dieu chinh hanh vi tot hon.

- Con gai toi 5 tuoi, toi co nen cho chau hoc tieng Anh? Nhung tro choi gi kich thich kha nang ""thong minh ngon ngu"" cua chau? (Nguyen Minh Phuong, 36 tuoi, 228, Thuy Khue, HN)

ThS Tran Van Tinh: Chau 5 tuoi, cho hoc tieng Anh la can thiet, tuy nhien can chu y mot so diem sau: Hoc tieng Anh la qua trinh tap nhiem ngon ngu chu khong phai la hoc cac cau truc ngu phap, cau cu, giong nhu tre nguoi Viet hoc tieng Viet mot cach tu nhien nhat. Nen tao cho be mot moi truong thuong xuyen su dung tieng Anh. O truong da day thi ve nha bo me cung nen su dung thuong xuyen (neu bo me tra rat nhieu tien cho con hoc o cac trung tam nhung ve nha chang bao gio noi voi con mot cau tieng Anh nao thi hieu qua cung khong cao). Bo me khong bao gio dung tieng Anh nhung luon bat con hoc cung la dieu kho voi tre.

Tro choi phat trien kha nang thong minh ngon ngu co rat nhieu nhu cho be ke chuyen theo tranh (dua ra buc tranh co kha nang tao truyen va yeu cau tre ke mot cach da dang), ke chuyen tu do theo chu de (nhu ngay 20/10 la ngay phu nu Viet Nam, con se ke cau chuyen gi cho me nghe), ke chuyen tiep bien (nguoi lon ke mot phan cau chuyen va dung lai cho tre ke tiep), su dung ngon ngu trong cac tinh huong co van de (khi con chao nguoi khac, ho khong chao con thi con se noi gi; khi ban danh con, con se noi gi voi ban?).

- Con toi 7 thang tuoi. Neu thay vi cac tro choi va do choi, nguoi lon om ap vo ve va choi voi be nhieu hon thi co tot hon viec cu mua do choi va de chau choi mot minh khong? (Hong Nhung, 30 tuoi, Ha Noi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Con chi dang o giai doan rat can tinh yeu thuong, vo ve. Viec chi tiep xuc mot cach day cam xuc voi con thong qua viec noi chuyen, nang niu, xoa bop co y nghia vo cung quan trong voi su lon len cua dua tre, dac biet la phat trien the gioi cam xuc giua tre va nguoi lon. Tre o do tuoi nay chua co nhu cau nhieu ve the gioi do choi nhung nguoi lon se tang dan the gioi do choi den voi tre ve mat so luong va chat luong. Do choi doi voi tre o giai doan nay chi la phuong tien, la cau noi quan he giua be va nguoi lon. Khong nen de tre choi mot minh nhieu boi vi day la giai doan kich hoat cua su phat trien ngon ngu. Cho nen, tre can co moi truong ngon ngu, moi truong giao tiep. Viec kham pha the gioi do vat de tang su phat trien tri tue se o vao giai doan sau mot tuoi.

- Do dieu kien ca nhan nen toi it co thoi gian cho chau ra ngoai choi cac tro van dong. Vay anh chi co the huong dan mot so tro choi van dong co the thuc hien tai nha khong? Con toi nam nay 5 tuoi. (Hoang Thanh Hai, 32 tuoi, Ha Noi)

PGS Nguyen Cong Khanh: Doi voi tre con, khong gian van dong rat quan trong. Tre luon co nhu cau duoc van dong. Tuy nhien, neu cha me khong co thoi gian dua tre ra ngoai thi co the tang cuong toi da cac tro choi van dong tai cho trong mot khoang khong gian hep. Chang han, me va con cung nhay theo mot dieu nhac ma tre thich, cung choi tro gioi thieu chuong trinh, cung lac mong, xoay co tay, giam chan, choi tro nhay bat, chum chan vuot qua chuong ngai vat nhu cai ghe; hoac nhay qua mot cai hao tu tao la nhung duong ve tren nen nha. Nhung tro choi van dong khac nhu di mot chan tren nhung o vuong bo cach, nhay chum chan vuot qua cac o vuong... cung deu rat tot cho tre. Cung nhu vay, co the treo nhung qua bong bay cao hon tre khoang 20-30 cm roi yeu cau tre nhay len dap bong. Cung co the mua cac tro choi bong ro gan len tuong, me va con cung tung bong vao ro, hoac nem bong vao tuong bat ra gio tay bat... Tat ca nhung tro choi nay deu rat tot cho su phat trien the chat, dac biet la tang chieu cao.

Ben canh do, nguoi lon cung choi, dat cau hoi ngam long trong do nhung tinh huong tu duy doi hoi tre phai suy nghi, xu ly giup kich hoat tri tue. Cung vay, cha me co the to chuc thanh cac cuoc thi de tang hung thu, thoi gian giai lao giua cac van dong la tro choi phat trien tri thong minh. Tot nhat la cha me nen tham gia nhung khoa hoc ve phuong phap choi cung tre de biet phuong phap choi phu hop va tot nhat cho su phat trien. Hien nhung khoa hoc nhu the nay dang duoc Truong mam non Hoang Gia to chuc.

- Con gai chong em 4,5 tuoi, dang o voi me ruot. Chau thuong o nha coi hoat hinh hoac choi mot minh! Chau rat lanh le, thong minh nhung khi choi cung cac ban cung lua thi co bieu hien nhu khong cho ban dung do choi chung, ngai cai tro nhu cau tuot vi dong ban nho cung choi, xem TV thi bat ca nha theo y minh. Em cho do la bieu hien cua ich ky! Lam the nao de han che thua anh chi? (Nga, 29 tuoi, Ho Chi Minh)

ThS Tran Van Tinh: Chau co bieu hien ich ky, nhung dieu nay khong phai la ban chat ma do dieu kien cham soc va nuoi duong chau tao nen. Khi dua tre o nha mot minh, choi mot minh thi cac ky nang xa hoi se bi mat dan di nhu cach giao tiep, cach chia se, hop tac... Vi vay khi dat vao cac moi quan he giao tiep khac thi tre khong co kha nang thich nghi, nen co nhung bieu hien nhu chi noi. Cach tot nhat la gia dinh nen cho chau tham gia cac quan he xa hoi, giao tiep voi moi nguoi, tap biet cach chia se trong cong dong gia dinh va xa hoi. Khi giao tiep, tre se phat trien tri tue cam xuc nhu nhan biet, hieu cam xuc cua nguoi khac, tu dieu chinh duoc cam xuc ban than cho phu hop voi hoan canh va bien nhung cam xuc do thanh tri tue.

- Con trai toi 6 tuoi, rat hieu dong va thich choi voi cac loai do dien. Chau luon thao cac loai o to do choi ra de lay mo to, sau do lay day dien de dau mo to vao cho chay… Vay toi phai choi voi chau theo huong nao? (Hoang Duy The)

PGS Nguyen Cong Khanh: Con chi hieu dong, thich cac tro choi voi cac loai do dien, thao lap o to..., dieu nay an chua cac kha nang sang tao. Van de la tang cuong dat cho tre nhung cau hoi (tai sao, lam vay de giai quyet van de gi, con da kham pha ra dieu gi?...) de tre suy nghi, chia se y tuong voi cha me va noi ra nhung y tuong cua minh, giai thich cho cha me biet.

Nguoi lon co the dua theo so thich va su lua chon tro choi cua chinh tre de goi y to chuc lai cach choi…ngam dua ra nhung tinh huong, long vao do nhung nhiem vu doi hoi tre tap trung chu y, hoc cach quan sat, ghi nho, hoc cach suy nghi, ly giai van de…, nho do kich hoat tu duy sang tao.

- Con trai toi 9 thang tuoi, rat nghich. Chau bo rat nhanh, biet "bye bye" khi chia tay, biet so khi bo me quat nhung rat luoi an va coi, hien chi nang 8 kg. Chau nha toi co phat trien binh thuong khong? Chau co the choi tro gi de phat huy tri tue? (Mai Thi Ha, 27 tuoi, Hoang Mai, Ha Noi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Ve mat tri tue thi toi nghi chac la chau binh thuong. O lua tuoi chin thang, chi da bat dau co the mo rong dan the gioi do vat cho tre nhung khong the thieu quan he giao tiep hang ngay giua tre va nguoi lon. De tre phat trien tri tue tot, chi phai danh nhieu thoi gian cho con trong giai doan nay. Hay choi cung con moi luc co the. Co the hai me con cung choi voi nhau qua bong, cung choi xep hinh... Trong qua trinh choi, chi hay luon su dung ngon ngu tich cuc de giao tiep voi chau. Chi hay khuyen khich chau lang nghe, gay su chu y va cam nhan cac sac thai, cam xuc thong qua nhung ngu dieu cua ngon tu, thong qua su bieu cam cua khuon mat. Viec chau co nhan biet duoc chinh xac hay khong chinh xac ve thuoc tinh cua vat nao do ma chi muon day, dieu do khong quan trong o do tuoi nay ma quan trong hon la chi nuoi duong cac cam xuc tich cuc cua be. Va nhu the la su chuan bi tot nhat cho su phat trien tri tue o giai doan tiep theo.

- Con gai em 18 thang tuoi. Co the choi nhung gi de ren luyen tri thong minh? (Nguyen Hong Thuong)

PGS Nguyen Cong Khanh: Con gai chi duoc 18 thang. Day la thoi ky thich hop de giup tre hoc noi. Moi uu tien can tap trung day be hoc noi. Cha me thuong xuyen tro chuyen voi tre, khuyen khich tre noi nhieu nhu co the. Thoi diem nay tre nen duoc nghe ke chuyen, duoc doc tho va tap hat nhieu nhu co the.

Tre o giai doan nay co the tham gia cac tro choi goi ten cac con vat, do vat quen thuoc xung quanh tre (vi du: day la con gi, day la cai gi?). Thuong xuyen choi tro nhan biet cac bo phan cua co the nhu tro choi mui/mom, tai o dau; choi cac tro nhan biet va goi ten cac con vat qua dac diem, tro choi nhan biet mau sac, hinh dang, vi tri kich thuoc… Tre tuoi nay thich duoc nguoi lon sai, vi du yeu cau lay ho cac do vat, de tao xuc cam tich cuc va yeu cau tre goi ten va nhac di nhac lai ten cac do vat, con vat.

Choi voi con de giup tre phat trien tri tue doi hoi cha me phai sang tao, luon can cu tren phan ung cua tre de dieu chinh cach choi va thay doi cach choi.

- Con trai toi vua tron 2 tuoi. Chau chi biet noi duoc moi tu "a", nhung co the hieu duoc va lam theo loi bo me noi, nhu con di lay cho me cai remote, hoac con bat quat. Anh chi co the tu van cho toi nen mua do choi loai nao va o dau de cai thien tinh trang cham noi cua con? (Le Linh, 30 tuoi, Q.Binh Thanh, TP HCM)

ThS Tran Van Tinh: Chau 2 tuoi moi chi biet noi tu "a" la cham ngon ngu so voi do tuoi. Khi duoc 18 thang, tre da noi duoc cac tu don nhu ong, ba, bo, me... Chinh vi vay gia dinh can quan tam den viec phat trien ngon ngu cho be. Viec cai thien tinh trang cham noi cua con phu thuoc rat lon vao cach day tre. Gia dinh nen lam mot so bai tap sau: Dua cac hinh anh don gian ve con vat, do vat... va day cho be tung tu mot, goi ten tung do vat mot; giup be goi ten cac bo phan tren co the, chi vao cac hinh de be goi ten, dat ten. Dieu quan trong la cha me nen tang cuong giao tiep, tro chuyen voi con bat cu khi nao, tang co hoi cho tre giao tiep voi cac ban khac... Trao doi voi giao vien de giup tre giao tiep thuong xuyen. Tuy nhien, gia dinh cung khong nen non nong, that vong khi tre chua lam duoc nhu minh muon ma hay dong vien, khen thuong, khich le tre.

- Em co mot chau trai 5 thang tuoi. Hien chau rat thich cac vat co mau sac so va di dong. Chau cung thich nghe nhac va cac tieng dong la cung hay lam chau chu y. Cac chuyen gia tu van cho em nen cho chau choi do choi gi va choi voi chau nhu the nao de co the giup chau phat trien tri thong minh. (Nguyen Thi Thu Hao)

PGS Nguyen Cong Khanh: Cac do choi thich hop cho tre 5 thang can co nhieu mau sac, vi du cac qua bong nhua, bong bay, bup be cac con vat nhieu mau sac, do choi luc lac phat ra am thanh... Tranh cac do choi sac nhon.

Cach to chuc cac tro choi thich hop tuoi nay la treo truoc mat tre nhung qua bong xanh do, de khich thich tre nhin, dung dua cac qua bong…de quan sat cac phan ung thich thu hay khong thich thu cua tre. Co the lay khan phu len cac do choi nhieu mau sac de chung bien khoi tam nhin cua be trong choc lat nham tham do phan ung… Hay cho be nghe nhieu ban nhac nhe. Me danh nhieu thoi gian noi chuyen voi be de kich hoat phat trien ngon ngu noi trong tuong lai.

- Chau nha em 3 tuoi, bi danh gia la cham phat trien ngon ngu. Neu sau nau chau noi duoc binh thuong thi ve mat phat trien tri tue co bi cham phat trien theo khong? (Khoi Tran, 36 tuoi, HCM)

PGS Nguyen Cong Khanh: Giai doan phat trien ngon ngu toi uu nam trong khoang 2-3 tuoi. Neu sau giai doan nay tre co dau hieu cham phat trien ngon ngu thi it nhieu deu co anh huong den su phat trien tri tue o cac giai doan sau, boi vi ngon ngu la vo tu duy giup tre hinh thanh cac khai niem. Tren co so cac khai niem, tre se co nhieu co hoi de phat trien tri tue. Tuy nhien, neu cha me tang cuong toi da kich hoat ngon ngu va sau 3 tuoi, tre dan dan phat trien ngon ngu noi giong nhu tre binh thuong (truoc 5-6 tuoi) thi muc do anh huong co the khong dang ke. Kho co the noi muc do anh huong cu the len con cua chi nhu the nao. Tot nhat chi nen tim gap cac chuyen gia tam ly tre em de duoc tham kham, chan doan va duoc huong dan cac phuong phap giup tre phat trien ngon ngu.

- Chau nha toi duoc 5 tuoi, rat thich choi cac tro choi tren vi tinh. Vay lua tuoi chau nen su dung bao nhieu thoi gian tren vi tinh va khoang cach nhu the nao thi khong anh huong den mat cung nhu suc khoe? (Hoang Anh, 33 tuoi, Hai Phong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Co le hau het moi tre con, thanh nien va nguoi lon rat thich cac tro choi tren vi tinh. Ban than tro choi co y nghia cua no. Tuy nhien, vi no ma chung ta lai co the mat di co hoi cho su phat trien cua cac mat noi dung tam ly khac thi dieu do that te hai. Ngoai ra, chung ta lai co the mat di cac co hoi giao tiep, phat trien cam xuc, co hoi de thanh mot con nguoi theo dung nghia. Viec han che choi tren vi tinh la dieu can thiet. Thu nhat la de tranh cho tre mat su giao tiep voi xa hoi, voi con nguoi. Thu hai, tranh cho tre bi ton thuong ve mat. Chi nen cho chau mot ngay choi khoang hai lan, moi lan muoi muoi lam phut, khong nen de choi qua lau cung mot luc. Khi choi, anh chi nen de mot ngon den nho phia sau lung cua be va ngoi cach man hinh khoang chung 70 cm.

- Lam the nao de tre ham hoc va yeu thich den truong, boi co qua nhieu thu (dien tu, phim hoat hinh, do choi...) cuon hut tre choi hon la hoc? (Le Thanh Truc)

PGS Nguyen Cong Khanh: Muon tre ham hoc, yeu thich den truong thi truoc het co giao phai hap dan tre. truong hoc phai vui. Den truong tre duoc khuyen khich tu do the hien, tich cuc tuong tac voi cac ban, khong bi ap dat, khong cam thay mat an toan, ...

Cac chuong trinh hoc mau giao va 2 nam dau o cap tieu hoc can duoc thiet ke dua tren nguyen tac tro choi, giao vien phai tiep can day hoc kien tao, tich cuc hoa nguoi hoc. Tre cam nhan duoc su ton trong, cong bang. Tre duoc giao nhiem vu tham gia vao cac hoat dong nhom nhieu nhu co the, tham gia toi da vao cac hoat dong da ngoai, kham pha the gioi xung quanh. Vi du sau moi bai hoc van Tieng Viet, hoc toan, tre duoc tham gia cac tro choi tim hieu, phat hien cac moi lien ket, so sanh cac dac diem, giai quyet tinh huong, tuong tuong, lien tuong sang tao. Thong qua tro choi, tre phat hien “the gioi”. Co the dung quy tac tro choi de giup tre dieu chinh hanh vi. Cac tinh huong choi, muc dich choi can duoc long ghep vao trong tiet hoc, gio nghi giai lao, cac hoat dong cau lac bo, ngoai khoa… nham den phat trien kha nang suy luan nhan qua, suy luan doi lap, suy luan sang tao.

- Chau trai nha toi 9 thang tuoi. Cac do choi xuc xac, thu nho chau khong co hung thu. Chau thich choi mo mam nhung do vat trong nha co nut bam nhu ban phim hoac chuot vi tinh trong nha. Toi xin hoi nen cho choi nhung do choi nhu the nao de phat trien the chat va tri tue? (Nguyen Thu Thuy, 27 tuoi, Cau Giay - Ha Noi).

ThS Tran Van Tinh: Voi be trai 9 thang tuoi, viec di xung quanh nha tim cai nay cai kia, de cai nay, cai khac la su phat trien hoan toan binh thuong boi tre muon kham pha the gioi ben ngoai. De giup be phat trien tri tue va the chat tot, gia dinh nen lam mot so viec nhu giup be tap xep cac khoi go voi nhau, tap ve (chi can biet cach cam but), tap chuyen cac do vat nho qua hai tay, cam thia, do choi... Dieu nay se giup tre phat trien "van dong tinh" rat tot. Gia dinh cung nen cho be tap tu dung len ngoi xuong, tap di... (tuy nhien khong bat ep tre phat trien som), nhung viec nay giup tre phat trien van dong tho.

Ve ngon ngu, nen day cho chau tap noi tung tu don gian nhung co gang chinh xac nhu "ba, me"... giup be phat trien ngon ngu tot hon. Day cho be tap the hien y minh khi muon lam mot dieu gi do.

- Toi dinh tim kiem kha nang cua con bang cach cho chau tham gia cac hoat dong hang ngay, tiep can va thu thuc hanh. Vi du nhu theo doi cuoc song cua kien qua kinh lup; xem cac vi sao qua kinh thien van; dung may anh chup va ghi lai thanh suu tap cua cay co, di tham quan... Nhung tat ca chi lam cho chau vui song hon va mo rong duoc kien thuc chu chua tim duoc linh vuc nao chau thuc su say me. Chau moi hoc lop 1. Vay theo cac chuyen gia, lam nhu the co som? (Nguyen Thuy Hoa)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Chi da suy nghi rat dung rang muon phat hien con co nang khieu gi nen cho con tham gia vao cac hoat dong khac nhau. Nhung khong de dang gi de nhin thay ngay nang khieu cua tre neu chi mot hai lan di tham quan, tham chi ca hung thu nua. Cach thuc thi dung roi nhung cac hoat dong nay bat dau vao do tuoi nao? Chung ta hoan toan co the bat dau tu luc tre con nho, tuy nhien muc do hoat dong se khac nhau. Hon nua de phat hien ra thien huong cua tre thi can co con mat cua nha chuyen mon va co the thong qua trac nghiem. Dieu dang noi la nhung phat hien ban dau nay cung co the bien doi do hoan canh cung nhu giao duc, chinh vi vay phai co nhung bien phap cung co va duy tri. Tuy nhien voi tre nho, hay dau tu cho con phat trien toan dien, trang bi cho con mot phong nen tot, tren nen do con se phat trien toan dien lan thien bam cua minh.

- Co nhieu phu huynh cho rang do choi bang go se an toan va giup tre phat trien tri thong minh tot hon bang nhua, co dung khong? (Hoang Thu Lan, 32 tuoi, Trung Yen - Ha Noi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Chua the khang dinh dieu nay vi go co nhieu loai va nhua co nhieu loai. Neu chung ta mua do choi co dia chi thi chat lieu da duoc dam bao va an toan cho suc khoe cua tre. Quan trong hon la chung ta lua chon do choi an toan ve chinh kieu dang cua do choi ay. Hon nua, tuy thuoc va do tuoi nao cua con thi mua do choi cho phu hop voi su an toan ay.

- Nhieu nguoi cho rang biet dung tien cang som thi be cang gioi. Con em da 7 tuoi ma chua biet cach dung tien, vo chong em cung khong co be xai tien. Dieu nay co anh huong den su phat trien tri tue cua be khong? (Nguyen Thi Huyen, 30 tuoi, Quan Tan Phu,Thanh Pho Ho Chi Minh)

PGS Nguyen Cong Khanh: Van de biet su dung tien hay khong khi tre con o lua tuoi len 7 khong anh huong dang ke den su phat trien tri tue, neu nhu cha me biet cac phuong phap giao duc tre thong qua tro choi de hoc cach tinh toan, cach su dung cac con so. Chang han, tro choi phat hien cac quy luat lien he trong trat tu so: Sau 1, 3, 7... se la gi. Cha me khong nhat thiet phai day tre biet tieu tien o lua tuoi nay. Tuy nhien, neu tre song trong nhung gia dinh ma cha me lam kinh doanh, duoc tiep xuc voi tien som thi viec day tre cach su dung tien cung co nhung loi ich nao do. Tuy nhien, neu tre biet su dung tien thi cha me phai co phuong phap de kiem soat tre tieu tien nhu the nao cho co ich, khuyen khich tre tiet kiem tien de mua sach vo, do choi ma minh thich va cam ket su dung chung mot cach co ich nhat.

- Be nha toi duoc 14 thang, rat nhut nhat, he nghe tieng dong manh la giat minh, gap nguoi la be hay khoc. Be khong theo ai ngoai bo me. Toi cung thuong xuyen cho be di choi, va ru ban cho be choi cung nhung be van nhat. Toi so khi be di tre se de bi shock. Xin chuyen gia tu van toi nen choi tro choi gi va lam gi de be do nhat. (Nguyen Thu Hang)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Su ren luyen de co ket qua doi hoi phai co thoi gian, khong the bien be tu dua tre nhut nhat thanh bao dan tu tin trong mot som mot chieu. Cach chi lam la dung, tuc la cho chau ra cho dong nguoi nhieu hon, cho ban be cua con den choi nha va nguoc lai. Viec chau hay so nhung am thanh to on ao, dieu do de thay chau rat nhay cam voi tac dong tu moi truong, lon dan chau se do hon thoi.

De do nhut nhat, can lam cho chau tu tin va co cam giac an toan o bat cu dau, dac biet khong de chau bi dot ngot tiep xuc voi moi su la lam cho du do la nguoi la hoan canh la... Su so hai nay se de lai dau an cam xuc manh me khien chau cang tro nen so hai va nhut nhat. Nhung vi chau moi 14 thang tuoi nen viec choi cac tro choi dac thu co the con hoi som. Vay nen anh chi chi can tao moi truong cho chau va hinh thanh kha nang doc lap thong qua hoat dong choi voi the gioi do choi cua chau.

- Moi lan choi cung, be co ve bi ap luc, luon bao bo me tranh ra, khong nghe huong dan, chi lam theo y cua be. Khi nao xong be khoe thanh tich, mac du chung toi luon khich le nhung chi duoc 1 lan la be khong thich choi nua. (Hoang Thu, 34 tuoi, Tp. Ho chi minh)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Co nhung tre khong muon de nguoi khac biet qua trinh di den ket qua cua mot hanh dong boi vi be cung muon tao su bat ngo nao do cho nguoi lon xung quanh. Tuy nhien, o day cung co the la do anh/chi chua biet cach cung choi, cung chia se; boi vi khich le cung chi la mot cai ky thuat nho con choi nhu the nao de tre chap nhan minh vao cuoc choi nham tang anh huong giao duc doi voi tre thi cung can phai hoc.

- Con trai toi hon 3 tuoi, chau hoi suot ngay la me oi cai gi day, cai gi kia, nhung hau nhu khong bao gio hoi tai sao. Xin cac chuyen gia cho biet do co phai la do tinh cach cua tung tre khong? (Doan Hoa, 31 tuoi, Thanh Xuan, Ha Noi).

ThS Tran Van Tinh: Hoi cai gi day, cai gi kia co nghia la tre dang muon tim hieu the gioi xung quanh de thoa man nhu cau hieu biet cua minh. Day la mot dieu tot. Van de o day la cha me hoac nguoi lon giai thich qua nhieu den muc do met moi va quat mang tre. Viec tre dat cau hoi cai gi cung gan dong nghia voi viec hoi tai sao lai nhu vay va buoc nguoi lon phai giai thich. Mot trong nhung cach huu hieu de tra loi cau hoi nay la dat cau hoi nguoc lai "theo con do la cai gi?". Nguoi lon chung ta khong tra loi tat ca cac cau hoi nay ma nen cung tre tra loi. Dieu nay giup tre phat trien kha nang tu duy, sang tao hon trong cach giai thich. Neu cau hoi kho, cha me nen goi y cho tre tra loi. Tuy nhien, viec goi y can dua vao muc do phat trien cua do tuoi ve tam ly chu khong phai theo quan diem cua nguoi lon, va hay luon dong vien tre tu tim cau tra loi cho chinh minh.

- Lam the nao de khi tre lon len co y thuc va co tam long nhan ai? (Tran Tuyet Nhung, 30 tuoi, Vung Tau)

PGS Nguyen Cong Khanh: Lua tuoi mam non la giai doan toi uu de phat trien xuc cam, phat trien cac quan he gan bo, phat trien cac ky nang xa hoi, chang han dong cam, chia se, biet quan tam den nguoi khac. Tre can duoc lon len trong mot moi truong giau tinh yeu thuong, giau cac tuong tac xuc cam, duoc day cac tro choi phat trien tri tue cam xuc, chang han nhan biet cach khuon mat buon, vui, tuc gian, tuong tuong va ke cac cau chuyen sau khi duoc xem cac buc tranh co cac nhan vat the hien su tuc gian, su so hai... Hoac mot buc tranh tre tang hoa co giao roi trao doi cung tre, dat cau hoi, va giup tre xay dung thanh mot cau chuyen co logic phu hop voi noi dung buc tranh.

- Chau nha toi 4 tuoi, co the noi kha nhieu tu, biet dem so chinh xac, biet phan biet cac hinh the, biet nhan dang va noi cac ngon tay khac nhau. Tuy nhien chau khong the ghep cac tu thanh cau va do do thuong bi lep ve so voi cac ban khac trong lop do khong the dien giai duoc y nghi. Vay chung toi phai lam sau day? (Le Dat, 32 tuoi, Q7 TP.HCM)

ThS Tran Van Tinh: Viec chau co nhung kha nang tren chung to ve tri thong minh la rat tot. Tuy nhien cach the hien lai gap kho khan. Day la cac van de ve ky nang xa hoi cua tre. Co nhung nguoi tuy rat thong minh nhung khong the hien duoc cai thong minh cua minh deu do thieu ky nang xa hoi. Cach tot nhat la giup cho be tap the hien nhung gi minh muon noi bang cac tro choi nhu tro MC (nguoi dan chuong trinh, bo me anh chi la khan gia, de be tap the hien nhung gi muon noi), tro choi thuyet trinh (be ve mot buc tranh va giai thich buc tranh do la gi, y nghia cua no).

Cha me cung nen tap cho con ke chuyen va dat cac cau hoi ve tinh huong cua truyen... Voi nhung cach lam nhu vay se giup con chi tu tin va su dung ngon ngu duoc tot nhat.

- Con trai toi 22 thang tuoi, cao 88 cm va nang 15 kg. Nhu vay chau co thua can khong? Chau rat hay bat chuoc nguoi lon lam viec. Chau cung dung xeng (loai nho) de xuc dat do vao cho khac hay lay binh de tuoi cay, co khi la ca cho meo cung bi chau phun nuoc vao. Nha toi hay dun nau bang than nen chau rat thich nghich gap than. Vay viec choi dat cat hay gap than nhu the co lam chau phat trien tri tue khong? Toi so chau bi day ban nen cung hay han che chau khong cho nghich lau. (Nguyen Manh Cuong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Voi suc khoe nhu vay, anh nen cho chau van dong nhieu hon va co che do an hop ly ve thanh phan dinh duong. Viec cho tre tiep xuc voi thien nhien la rat tot, tuy nhien anh chi luu y su an toan va ve sinh cho chau. Ve sinh duoc hieu nhu la yeu to suc khoe. Con viec “chan lam tay bun” thi anh dung lo ngai. Tat ca moi trai nghiem tu cuoc song, neu co them su huong dan cua nguoi lon thi deu la nhung bai hoc vo gia doi voi tre.

- Truoc khi len lop 1 co nen day tre truoc cac kien thuc nhu tinh toan o nha khong? (Nguyen Thi Nga, 28 tuoi, 79 Bau cat tan Binh Tp HCM)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Su chuan bi truoc co ca mat loi va co ca mat hai. Neu chung ta day truoc kien thuc thi den lop tre se khong muon hoc nua. Nhung neu khong chuan bi truoc thi tre co the kho khan khi tiep thu kien thuc moi, dan den chan hoc. Vay chuan bi cho tre cai gi, chuan bi den dau phu thuoc vao chinh trinh do, nang luc va su tiep thu cua dua tre. Neu con tiep thu kha nhanh thi chi chi can chuan bi cho con ve mat thai do, y thuc, tinh tuan thu va mot so ky nang hoc tap khac nhu cach viet bai tren lop, cach chua mot loi sai khi con viet nham... ma khong can day truoc ve mat kien thuc. Con neu chau tiep thu khong nhanh lam, chi co the chuan bi truoc ve mat kien thuc nhung lai tim nhung thi du tuong tu nhu nhung bai trong sach da co, khong nen day chinh nhung gi chinh xac nhu trong sach va dieu do duy tri hung thu hoc tap cho chau.

- Con trai toi gan 5 tuoi, rat thich ve. Chau ve say sua, to mau roi cat nhung hinh ve do ra lam do choi. Chau ve tuong doi tot, tu duy nhay cam. Chau thuong doi me choi cung nhung nhieu luc toi khong co thoi gian tham gia cung chau. Moi lan bi tu choi, chau to ra rat buon. Toi nen lam gi de phat trien kha nang cua chau va nen choi voi chau nhu the nao? (Thuy Linh, 34 tuoi, 200 Nguyen Son)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Chau buon la phai roi vi chi da tu choi choi voi chau va tham chi lai con tu choi viec dong vien, khuyen khich chau. Muon con phat trien tot, bo me phai danh thoi gian cho con, khong nen pho mac cho nha truong. Thoi gian cua chi khong nhieu nhung no van con quy gia hon rat nhieu so voi tre duoc huong su tuong tac o nha truong. Chi hay tranh thu co the vua lam ma van vua choi duoc voi con bang cach giao nhiem vu, luon luon hoi han, khich le va khi nao co ket qua thi tre se duoc choi voi chi. Dieu nay co nghia la chi it chi cung cho tre hieu la vao mot thoi diem nao do chau se duoc choi voi bo, me hay mot ai do. Chung ta khong the lay ly do ban de tu choi nhu cau choi cua tre. Lam nhu vay, chung toi goi rang, la da lay cap co hoi phat trien cua tre. Mong chi tim duoc thoi gian cho con minh.

- Toi muon hoi ve cach giup tre tu tin hon trong cuoc song. Chau nha toi hien nay 5 tuoi, da di hoc mau giao tu nam 2 tuoi nhung den gio buoi sang chau van tim cach lay du moi ly do de xin o nha va rat hay khoc nhe truoc khi di hoc. (Le Tien Thin)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Viec chau khong thich di hoc bang o nha khong co nghia la chau khong tu tin. Co le moi truong hoc tap chua mang lai cho chau niem vui thich. Co the o truong chau phai tuan thu nhieu quy dinh khac nhau, trong khi do o nha thi tu do hon, o truong mot co giao phai cham nhieu chau, con o nha mot minh chau duoc nhieu nguoi cham.... Tat ca cai do da lam cho chau muon o nha cho du o truong co nhieu ban be. Hon nua trong quan he ban be lai rat co the xay ra nhieu tranh chap.

De chau thich di hoc hon, anh chi co gang giup do chau giai quyet cac van de nhu da neu tren, tim hieu nguyen nhan khac nua.

- Con gai toi 3 tuoi. Xin chuyen gia tu van giup toi lam the nao de quen voi viec goi da, bao vang, gap nguoi lon chao hoi, va biet nghe loi bo me. (Phan Thanh Phuong, 28 tuoi, 123 Nguyen Trai, Ha Noi)

ThS Tran Van Tinh: Tre buong binh khong chao hoi nguoi khac la do viec day do. Tre da bi tap nhiem trong moi truong ung xu nhu vay tu nho nen tro thanh thoi quen (cac thanh vien trong gia dinh luon noi trong khong voi nhau thi chac chan tre cung hoc cach noi nay, cac thanh vien luon khong chao hoi khi di dau hoac giao tiep thi chac chan tre cung khong chao hoi). Vi vay de cho tre co nhung hanh vi nhu chung ta muon nhu goi da bao vang, biet chao hoi thi ban than chung ta cung phai tap lam dieu do truoc mat con tre. Vi du khi dua tre ve ba, bo me den don phai chao ong ba truoc khi ve va bao con tap lam theo, den khi tro thanh thoi quen thi tre se tu chao. Neu bo me khong chao, luc do tre se cho bo me la hu.

Tuy nhien, hien nay mot so gia dinh lai thich con minh co chinh kien du be con rat nho vi dieu nay se giup tre biet phan tich, danh gia gia van de khi truong thanh. Hay tao dieu kien cho be khang dinh cai toi cua minh mot cach dung nhat.

- Con gai toi 5 tuoi, cang lon chau cang to ra vung ve, hieu thang, thich do loi cho nguoi khac, dac biet khong he thich bup be. Toi nen chon tro choi gi de thich hop voi chau? (Vuong Kinh, 33 tuoi, To 28- P. Dich Vong Hau - Cau Giay)

PGS Nguyen Cong Khanh: Trong con mat nguoi lon, hanh vi cua tre 4-5 tuoi thuong rat vung ve, uong nganh, hieu thang. Tre o lua tuoi nay thich doc lap, tu minh lam lay moi thu, it chiu nghe nguoi lon can ngan. Trong khi do kha nang tam van dong (su kheo leo) chua du chin muoi. Tre lai luon can su thanh cong de khang dinh day la nhung dac tinh thuong co o tuoi mau giao. Cha me can phai hieu tre, han che toi da su phan nan che bai vi dieu nay de lam thuong ton tre, lam tre mat tu tin thay minh khong co gia tri. Tre cang to ra buong binh, thay vi phan nan hay tim cach dong vien ho tro de tre thanh cong va khen tre khi co nhung hanh vi tot de tre tu tin.

Cha me nen choi nhung tro choi dong vai trong do co cac tinh huong nguoi pham loi khong nhan loi lai do cho nguoi khac. Dung chinh tinh huong nay va quy tac choi nhung xuc cam nay sinh, nhung phat hien trong qua trinh dong vai la cach tot nhat de dieu chinh hanh vi cua be. Be khong thich bup be, khong nen ep, hay tim hieu xem be thich nhung tro choi, con vat gi nhat. Tu do, to chuc lai cach choi de tre kham pha tich cuc trai nghiem va tuong tac voi nguoi lon. Nhung tro choi phat hien cac moi lien he phan loai su vat theo dac tinh phat hien nhung tinh tiet khong hop ly, thua/thieu trong mot buc tranh co the kich thich hung thu cua tre. Neu co the, cho be tiep can voi cac chuyen gia tam ly de ho danh gia nhung thieu hut trong ky nang xa hoi va xuc cam cua be, tu do co tu van kip thoi. Cha me cung nen tham gia cac khoa hoc ve phuong phap giao duc con, dac biet la phuong phap giup tre phat trien cac ky nang xa hoi de ho tro be tot hon.

- Con trai toi 25 thang tuoi, tu luc 24 thang la toi chi cho biet mau sac nhung chau khong thich ung duoc. Toi day be mau do la cua la co, bao li xi, cac tro choi co mau do nhieu, con mau xanh la cua la cay. Chau chi biet chu khong phan biet duoc dau la mau do, xanh. Nhu vay co phai chau chua den tuoi de phan biet mau sac hay chau co van de ve su mu mau? O tuoi nao moi phan biet duoc mau sac ro net? (Nguyen Huu My Phuong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Nhan biet ve cac mau co ban la mot trong nhung thuoc tinh cua vat ma chuc nang cua thi giac thuc hien. Kha nang nhan biet mau cua tung chau la khac nhau. Co chau biet som hon, co chau muon hon. Co chau phan biet duoc tot o mot so mau, mot so khac thi khong. De giup tre phat trien mau sac, chi co the cho tre choi cung nguoi lon tro choi chon qua bong co mau khac nhau, chi giau di 1 qua sau lung, va yeu cau tre di tim. Chinh su van dong hung thu va tinh to mo se giup tre co xuc cam de hoc phan biet mau sac nhanh hon rat nhieu.

Tre 8 thang tuoi da co the nhan biet mau do. Tre thuong huong ve nhung mau sac co kich thich manh, khoang 20 thang tuoi tre da co the phan biet duoc tu 2 den 4 mau tuy theo cac tro choi nhan biet mau sac hap dan tre nhu the nao. Cha me co the hoi tre con bup be nay di giay mau gi, mac vay mau gi, con hay thay vay cho bup be bang mau… Nhung tro choi nhu vay se giup tre nho mau tot hon.

- Sap toi, gia dinh em dinh dua hai chau (gai 2 tuoi, trai 5 tuoi) di nghi tai Nha Trang, chuyen di hua hen nhieu dieu thu vi, vay cac chuyen gia co the tu van giup em cac tro choi voi tre, cu the tai bai bien duoc khong? (Ha Thi Thanh Le)

ThS Tran Van Tinh: Cac bai tap giup tre phat trien tri thong minh thi co rat nhieu, dac biet la tren bai bien. Tuy nhien, khi day tre em, chung ta khong chi phat trien tri thong minh (IQ) don thuan ma chung ta con can phai phat trien tri sang tao (CQ), tri tue cam xuc (EQ) va cac ky nang xa hoi cho tre.

Tren bai bien, chung ta co the choi tro choi xay nha theo chu de. Vi du xay nha o thanh pho, xay nha o nong thon. Hay giup be biet xay dung nhieu kieu ngoi nha khac nhau, thiet ke cang da dang cang tot, khuyen khich dong vien de tre thiet ke va dac biet yeu cau tre phai giai thich hop ly tai sao minh lai xay dung ngoi nha nhu vay. Dieu nay se giup tre phat trien tri sang tao cao, ren cho tre ky nang thuyet trinh ve san pham cua minh. Tro choi nhan biet va phan biet cac loai am thanh cua cac vo oc tren bai bien cung rat thu vi, cho tre nghe am thanh tu cac vo oc khac nhau va so sanh am thanh do giong va khac nhau nhu the nao, no co khac gi voi song bien. Do cac con tuong tuong ra mot cau chuyen ve cac con oc va cac con vat khac cua bien. Di qua cac hang do luu niem, hay so sanh mau sac cua cac con vat khac va giup tre ly giai tao sao tre lai co mau sac nhu vay. Buoi toi hay ke cho con nghe ve cac cau chuyen va dat cac cau hoi de tre suy nghi… Chung toi nghi rang co rat nhieu cach choi giup tre sang tao chi can cha me hay danh thoi gian cho con, hay hieu ve dac diem nhan thuc cua tre va cung can phai sang tao.

- Con trai toi dang o tuoi thu 5. Chau rat hay noi to, ngay ca khi ngoi ngay canh, neu noi gi la chau noi to diec tai luon. Nhung luc do toi quat chau noi be thoi, chau lai noi nho roi lai ngay lap tuc noi oang oang len. Lam cach nao de bao chau khong noi nhu vay nua? (Vu Thi Hoang Yen, 31 tuoi, So nha 22 Ngo 29 Duong Khuat Duy Tien, Thanh Xuan, Ha Noi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Co mot so tre khong de dang trong viec dieu chinh am luong cua giong noi. Dieu nay co the lien quan toi thinh giac ma cung co the khong. Co boi vi thuong khi thinh giac khong nhay cam thi chung ta hay noi to hon binh thuong. Khong vi noi to co the la thoi quen, va neu vay thi co the dieu chinh duoc.

Muon vay, chi hay choi voi chau nhung tro choi nhu noi tham. Chi hay noi rat nho vao tai va bao chau hay noi tin ay cho mot nguoi khac, noi rat nho thoi de khong ai nghe thay... Hay bien tat ca cac muc dich giao duc ay duoi dang tro choi. Co the dung tro choi bi mat, mot tin bi mat se duoc truyen di nhu the nao va vi sao chung ta lai phai noi nho de giu bi mat. Chung ta cung co the trao doi voi chau ve su bat tien khi ai do noi rat to. Thi du, chi noi rat to va thu hoi xem khi me noi to the con cam thay the nao? Va de cho be cam nhan thuc tien ay de dan be se dieu chinh.

- Lam the nao de thuyet phuc me chau choi voi be, neu nhu trong dau co ay luon luon nghi la cu ke tu no lon? Thuong xuyen thay o cho o cua be trong 1 -2 tuoi dau doi co the ich loi hay khong co loi? (Nguyenhoang Anh, 28 tuoi, Hoang Mai Ha Noi).

ThS Tran Van Tinh: Viec thuyet phuc nguoi lon choi voi be khi nguoi do co quan diem tre can duoc phat trien hoan toan tu nhien la rat kho. Thay doi mot quan diem khong he don gian, can co thoi gian va phuong phap nhat dinh. Vi du, neu nguoi me muon bo choi voi con nhieu hon, hoac nguoc lai, thi nen tao dieu kien cho ho co nhung thong tin ve su phat trien cua tre nho, y nghia cua viec giao duc tre em. Anh co the goi y cho vo minh tham gia nhung buoi tu van tuong tu nhu hom nay. Khi tham gia vao cac trung tam giao duc tre em, anh nen dua chi theo.

Trong 1-2 nam dau tre phai thich nghi voi mot moi truong quen thuoc moi phat trien tot duoc. Neu vi hoan canh ma phai thay doi cho o thi gia dinh nen tao nhung dieu kien o moi giong hoac gan giong noi o cu ve tat ca cac mat nhu khong gian, do choi, nguoi day tre... Hien nay o Viet Nam dang co hien tuong tre bi thay doi noi song giua cac nen van hoa kha nhieu khi nho khien tre kho phat trien ngon ngu (nhu bo me chuyen cho o cua con tu Viet Nam sang nuoc ngoai roi lai tro ve theo cong tac). Dieu kien moi truong khong giong nhau se anh huong den su phat trien cua be, nhat la ve ngon ngu (co be 4-5 tuoi ma khong the noi duoc thu tieng nao vi bi roi loan ngon ngu).

- Con trai toi 8 tuoi, nhung chau to ra khong choi, nghich nhieu ma chau rat tram tinh moi khi ve nha. (Pham Dinh Long, 36 tuoi, Dinh cong hoang hanoi).

ThS Tran Van Tinh: Moi mot tre co nhung tinh cach rieng, vi vay viec tre khong choi khong nghich ma tram tinh cung la chuyen binh thuong. Tuy nhien viec hieu tram tinh nhu the nao thi can phai kiem tra cu the boi cac nha chuyen mon (co mot so tre mac benh tram cam ngay tu nho, cha me chi nghi do la dua tre bi tram tinh ma thoi, nhung tre nay can duoc dieu tri can than). Tuy nhien, viec tre tram tinh, it giao tiep cung can duoc quan tam vi no se tro thanh tinh cach, thoi quen thu minh trong cac moi quan he giao tiep. Dieu nay khong tot cho tre khi truong thanh.

- Con trai toi rat thieu kien tri, chau choi hoac lam gi nhu mac quan khong duoc, lap may bay khong dung chau rat hay cau bang cach dap hoac nem manh xuong san nha. Vay vo chong toi phai lam gi de chau biet kiem che hon (Dinh Thi Ngoc Diep, 33 tuoi)

ThS Tran Van Tinh: Tinh kien tri cua tre cung can phai duoc ren luyen. Nhung hanh vi tren cua chau chung to chau khong nhung thieu kien tri ma con nong nay, khong kiem che noi cam xuc cua minh. Anh chi can phai ren cho chau thong qua cac tro choi nhu: tap giu thang bang khi di tren mot duong thang; neu tre khong di duoc mot quang thi cha me khong nen mang mo ma hay dong vien, ung ho con. Khi chau nong nay nhu dap, nem do vat nao do, cha me cung thuong phan ung tuong tu nhu vay doi voi tre (mang mo trach phat). Bo me cho rang viec lam nay se kiem che duoc hanh vi cua con nhung thuc chat lai lam tang hanh vi hung tinh o tre (tiem an trong tre vi tre nho hon bo me nen khong dam the hien ra ngoai, khi co dieu kien se the hien). Trong nhung truong hop nhu vay, cha me can nhe nhang dung hanh vi cua con va khi con binh tinh tro lai thi hay thao luan de con hieu hanh vi nhu vay co tot hay khong. Voi cach lam nay toi nghi rang cha me se dan kiem che duoc hanh vi nong tinh cua con va giup tre dan dieu chinh duoc cam xuc cua minh.

- Be rat hieu dong, hay bat xhuoc, leo treo nhu con trai. Em cho be choi ban hang, bup be... de han che su hieu dong. Xin tu van cach lam be ngoan va vang loi hon. (DUONG HONG ANH, 30 tuoi)

PGS Nguyen Cong Khanh: Be gai o tuoi mam non rat hieu dong, thich leo treo, chay nhay nhu con trai cung la dieu binh thuong. Khong nen cam hoac buoc tre choi nhung tro choi ban hang, bup be ma tre khong thich. Hay de tre tham gia cac tro choi van dong, choi cung voi tre nhube nhung con bup be/nhung con vat. Co the dat nhung cau hoi bup be co met khong, con chay co lam dau bup be khong, bup be doi chua? Su dung phuong phap bac cau tu nhung tro choi manh the luc chuyen dan sang cac tro choi tri tue nhu xep hinh, ban hang, to tuong. Neu ban kien tri, sau mot khoang thoi gian, be se dan thich ca nhung tro choi dac trung cua cac ban gai.

Muon be ngoan hon, biet vang loi hon, hay su dung nhieu tro choi dong vai, muon nhung cau chuyen giau xuc cam, giau tinh tiet cho tre dien kich, dong vai va ke lai, do la cach tot nhat de giup tre cam nhan, trai nghiem cac xuc cam tich cuc, dan hinh thanh nhung thoi quen tot.

- Lam the nao de chi 3 tuoi thuong va choi voi em duoc gan 1 tuoi, vi chi rat hay ganh va danh em. (Tran Thi Thanh Huong, 30 tuoi, 73/34A Bui Dinh Tuy P12, Q Binh Thanh, HCM).

ThS Tran Van Tinh: Viec chi hoac anh danh em cung giong nhu dua tre thu nhat ghen ty khi me mang thai va sinh dua con thu hai. Tre ghen ty nhu vay hau nhu la do nguoi lon. Thuc chat tre lam vay vi muon bao ve su quan tam cua cha me doi voi minh. Tre so khi co em be thi bo me se khong quan tam den minh nua va nay sinh su ghen ty, den muc nao do se thanh hanh vi danh em (tren thuc te hien tuong nay xay ra tuong doi nhieu). Vay van de can thiet o day la cha me hay quan tam den cac con nhu nhau, khong nen thien vi, dac biet nen loi keo chi hoac anh vao viec cham soc em. Dieu nay khong nhung lam cho tinh cam chi em tot hon ma con giup tre truong thanh hon.

- Con toi tron 4 tuoi rat thich ve va to mau. Chau duoc co giao nhan xet la ve dep. Toi nen lam gi de phat trien them nang khieu cua be? Chau nha toi rat nhat vi vay toi dang co du dinh cho chau di hoc tieng Anh do nguoi nuoc ngoai day 1 tuan/buoi de co xat voi moi truong, nhu vay co nen khong? (Vu Thi Bich Hien, 31 tuoi, Ha dinh, thanh xuan, ha noi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: O lua tuoi mam non, tre co nhung bieu hien thien huong ve mot linh vuc nao do nhung nhin chung nghe thuat la mot linh vuc rat phu hop de phat trien cho tre o giai doan nay. Nhung de phat hien ra nang khieu thuc su doi hoi co them thoi gian cung cac hoat dong trong linh vuc nghe thuat, hoi hoa. Dieu quan trong o lua tuoi nay la chung ta giup tre the hien the gioi noi tam thong qua cac buc tranh. Y nghia cua buc tranh quan trong hon la buc tranh ay duoc ve nhu the nao. Ve dep chi la yeu to ky thuat, voi tre cam xuc la quan trong cho nen rat tot khi chi boi duong them the gioi cam xuc de tre the hien trong buc tranh cua minh. Chi co the cho chau tham gia them sinh hoat o cac cau lac bo ve hoi hoa.

Di hoc tieng Anh khong phai la phuong an toi uu de giai quyet chuyen nhut nhat cua chau. Boi vi de tang tinh tu tin, chung ta phai co nhung cach dac biet hon: tang giao tiep cua tre voi nguoi khac; cho tre den cho dong nguoi nhieu hon; giup cho tre hoan thanh duoc nhieu cong viec hon de tre tu tin vao chinh minh... Viec hoc tieng Anh co the mang lai su tu tin neu giao vien co nhung phuong phap tot nhung cung co the tao them ap luc neu chau thay minh khong thanh cong.

- Toi co con trai 20 thang tuoi, rat thich choi kim, bua, tua-vit, o to, da bong. Lieu nhung tro choi do co anh huong toi nghe nghiep sau nay cua chau khong? (Ngo Thanh Hieu, 28 tuoi, Khu lien hop the thao Quoc gia)

PGS Nguyen Cong Khanh: Be trai thuong thich nhung tro choi xay dung, kham pha, nhu vay con chi thich nhung do choi nhu kim, bua, o to, da bong deu tot. No the hien ro hung thu voi tro choi cua cac ban trai o tuoi mam non. Van de la lam sao khi tre choi nhung do choi nay tre hoc duoc cach tu duy, cach phan loai phat hien nhung thuoc tinh, dac diem, cong dung cua cac do vat nay. Tre cung co the dung nhung do choi nay de choi cac tro choi phat trien tri tue nhu cai gi di cung hoac khong di cung voi nhung cai khac (chi giup tre xep nhung do vat cung loai - bua, kim, banh xe, tua-vit... sao cho trong do co mot vat khong di cung, chang han, chia khoa xe, roi hoi ve khong di cung).

Nhung tro choi cua tre thuong het suc da dang, tre co the say me cac tro choi bong da nhung khong gi dam bao tre se tro thanh cau thu bong da. Boi vi qua trinh tre lon len co rat nhieu yeu to chi phoi anh huong den dinh huong nghe nghiep cua tre trong tuong lai. Tot nhat la chi hay cho tre choi nhung thu ma tre thich, long vao do nhung y do choi, tinh huong, cau hoi ngam kich hoat tu duy phat trien kha nang giai quyet van de, tinh sang tao, tri tue cam xuc.

- Em muon hoi mot so do choi thich hop cho con gai 1,5 - 2 tuoi. (Hoang Thu Minh)

ThS Hoang Van Tinh: Nhieu cha me khi mua do choi khong chu y den do tuoi nen co tre choi thay chan vi do choi qua don gian, hy qua kho. Do choi cho tre o cac do tuoi deu co, anh chi khi mua nen de y den tuoi choi. La be gai, anh chi co the cho tre choi do choi voi bup be nhu: tao hinh con bup be voi cac cam xuc khac nhau de tre doan, goi y den tre tra loi tai sao bup be lai co cam xuc nhu vay, xep mot vai con bup be lai voi nhau va yeu cau tre ke thanh cau chuyen, tap cho bup be an va ke chuyen cho bup be nghe... Nhung cach choi nay se giup duoc tre phat trien tot tri tue cam xuc, dac biet la tri sang tao. Voi mot do choi, chung ta co the nghi ra rat nhieu cach choi de giup tre phat trien tri nao.

- Con trai em 25 thang, rat thuan tay trai, vi du nhu cam but ve, cam muong an deu bang tay trai. Vay em co nen ep tre su dung tay phai hay khong? Em so viet tay trai se anh huong den viec hoc sau nay cua be. (Nguyen Thi My Phuong, 32 tuoi, 54 Tran Huu Trang, Phu Nhuan, TPHCM)

ThS Tran Van Tinh: Viec tre thuan tay phai hay tay trai khong anh huong gi den su phat trien tri tue va nhan cach cua tre. Neu co the, hay ren cho be thuan ca hai tay cang tot. Van de o day la o Viet Nam, nguoi thuan tay phai se thuan tien hon trong rat nhieu viec, chang han nhu di duong, lai xe... Cung khong nen trung phat tre nhu mot so bo me van lam, nhu khi con dung tay trai thi cam thuoc danh vao tay con, bat phai dung tay phai bang duoc. Hay de tre phat trien tu nhien.

- Do dieu kien cong tac nen con thu hai 17 thang cua toi phai o que voi ong ba tu khi 14 thang tuoi. Xin hoi nhu vay co anh huong den chi so IQ va EQ cua chau khong? Trong dieu kien do, lam sao de phat trien tri tue cho chau? (Vuong Kinh, 33 tuoi, To 28- P. Dich Vong Hau - Cau Giay)

ThS Tran Van Tinh: Viec gui chau song voi ong ba cung se co anh huong phan nao den doi song tam ly cua chau, vi du nhu su gan bo tinh cam giua cha me va con cai se giam di (thoi diem nay, viec giao tiep cam xuc voi con cua cha me la cuc ky quan trong). Tuy nhien vi dieu kien cong tac, anh chi phai gui con cho ong ba thi nen tao dieu kien ve moi truong tot nhat, vi du ve dieu kien song, dieu kien giao tiep, tiep xuc tinh cam voi nhung nguoi than, dieu kien giao duc tre mot cach tot nhat thi se khong anh huong den chi so IQ va EQ.

- Toi co chau trai 26 thang dang song o Sec. Do o ngoai thi tiep xuc voi tieng Sec, ve nha bo me noi tieng Viet nen chau bi cham noi du hieu ca 2 ngon ngu. Chau co the bat chuoc tung tu mot nhung chua the tu noi ra duoc. Toi nen lam the nao? (Hang Nga, 25 tuoi, CH Sec)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Chung toi gap kha nhieu truong hop nhu chau. Neu chung ta khong tao ra moi truong thuan khiet ve mat ngon ngu, dieu do se kho khan cho tre. Dac biet giai doan 1 den 5 tuoi neu tre khong co moi truong thuan loi thi co the bi mat di co hoi phat trien ngon ngu. Anh chi xem neu thoi gian chau di hoc nhieu hon, tiep xuc voi tieng Sec nhieu hon thi o nha cung noi tieng Sec. Dieu nay rat quan trong doi voi su phat trien ngon ngu va su dung ngon ngu lam cong cu de tu duy. Den khi nao chau da co kha nang giao tiep thong thuong bang mot ngon ngu, luc do hay cho chau tiep xuc voi mot ngon ngu thu hai.

- Co phai nhung em be hieu dong thong minh hon nhung em be ngoan khong nghich ngom? Che do dinh duong anh huong den tri thong minh cua tre bao nhieu phan tram? (Nguyen Thi Thao, 32 tuoi, Dong Da - Ha noi)

PGS Nguyen Cong Khanh: Cam nhan cua nguoi lon noi chung thuong cho rang nhung em be hieu dong thong minh hon nhung em be qua hien. Dieu nay co phan nao dung boi vi nhung tre thong minh thuong nhan thuc rat nhanh, thich kham pha, thich trai nghiem. Chung luon to mo nghich ngom, day chinh la qua trinh the hien nham kham pha nhung kha nang cua ban than. Day la nhung co hoi tot de tre phat trien nhanh nhung nang luc tri tue.

Trong khi do nhung be hien it co co hoi kham pha it trai nghiem, dieu nay dan den hau qua be tro nen nhut nhat, it tu tin, it thay minh co gia tri. Be se tu choi cac co hoi tuong tac voi tre khac. Ma chinh su tuong tac lai kich hoat nhieu nhat su phat trien tri tue, nhan cach.

Che do dinh duong chac chan co anh huong nhieu it den su phat trien noi chung, tri thong minh noi rieng cua tre o lua tuoi mam non. Tuy nhien, chua co cong trinh nghien cuu nao khang dinh chinh xac che do dinh duong anh huong cu the la bao nhieu phan tram, boi vi dinh duong chi la mot trong rat nhieu yeu to anh huong den su phat trien tri thong minh cua tre. Nhieu tre luoi an su phat trien the chat chua tot nhung lai co tri tue rat tot.

- Con trai toi 3 tuoi, o nha chau thuong khong thich ban be vao nha choi. Chi nghe tieng ban be toi cua la chau ra dong cua lai ngay. Ba me hoi thi chau tra loi, chi thich choi voi ba, me va o nha thoi. Chau choi voi nguoi cung lua tuoi thuong khong ben, hay gay su va tranh gianh. Xin hoi nhu vay ba, me chau nen lam gi thi thay doi duoc suy nghi cua chau. (Pham Thanh Phuong, 30 tuoi, Ha Noi)

ThS Tran Van Tinh: Viec tre khong thich giao tiep va tiep xuc voi the gioi ben ngoai ma chi tiep xuc voi nguoi trong gia dinh hau nhu la do tre bi "dong cua" trong moi truong gia dinh. Chau khong duoc giao tiep voi ben ngoai, chi o trong nha voi bo me ong ba thi chac chan se rat han che khi giao tiep voi nhung nguoi ben ngoai. Neu tre tiep tuc khong duoc giao tiep nhu vay thi day se la mot trong nhung nguyen nhan tre so di hoc vi tre so xa gia dinh. Vi vay, gia dinh nen cho be giao tiep voi moi truong xung quanh, ban be, nguoi lon de dan hinh thanh cac ky nang giao tiep xa hoi cho be, tranh su co minh, tach biet khoi xa hoi khi truong thanh. Viec giup be giao tiep se mat rat nhieu thoi gian va can su kien tri. Anh chi co the cho be tham gia vao nhom choi cua tre khu pho, di du lich cung nhom tre khac, khich le, dong vien tre khi giao tiep voi nguoi khac.

- Con trai toi rat luoi an, vay co tro choi nao kich thich con an ngon mieng (Tran Thi Nhung, 27 tuoi, 195 nghi Tam, Tay Ho)

PGS Nguyen Cong Khanh: Nhieu tre rat luoi an thuong keo dai gio an tu 1 den 3 tieng. Cha me tim du cach chang han bat phim hoat hinh cho tre choi tro choi dien tu, ke chuyen... Tuy nhien, bua an van kho ket thuc trong khoang 1 tieng. Viec keo dai bua an truoc het anh huong xau den he tieu hoa cua tre boi vi khoang cach giua cac bua an bi keo dai lam tre khong co cam giac doi. Tre co the ra dieu kien phai xem hoat hinh phai doc chuyen moi chiu an. Dieu nay giong nhu nhung phan xa co dieu kien tre se keo dai bua an de duoc xem hoat hinh hoac duoc nghe ke chuyen. Nhung bua an keo dai thuong lam hong men rang dan den nhieu benh lien quan den rang loi.

Co mot so tro choi kich thich tre an ngon mieng chang han truoc khi an cho tre tham gia nau cac mon an ma minh thich. Tre duoc cung me "tham gia vao qua trinh nau", duoc hoi ve mui vi, duoc nem thu... Nhung tro choi kieu nay ho tro dang ke viec an cua tre.

- Chong toi rat yeu chau nhung khong co nhieu thoi gian va suc khoe de cham soc va choi cung. Chau rat quan me va thuong khong choi voi bo duoc lau. Lieu khong duoc choi cung voi ca bo lan me be se khong phat trien duoc tri tue mot cach tot nhat? Lam the nao de cho chong toi hieu duoc tam quan trong cua viec can phai danh thoi gian va suc luc de choi voi chau? Chau 1 tuoi thi phai choi nhung tro choi nhu the nao la phu hop? (Nguyen Thi Thanh Hien)

ThS Tran Van Tinh: Viec cha me choi cung tre moi ngay giup cho tre thong minh hon, giau tinh tuong tac, phat trien ky nang giao tiep xa hoi cho tre va phat trien tinh cam gan bo voi gia dinh khi truong thanh. Neu ca cha me cung choi voi tre la tot nhat boi vi me co cach choi mang tinh nu gioi nhieu hon con cha choi mang tinh nam gioi nhieu hon nhu vay se giup cho tre phat trien can doi hon, tranh nghieng ve mot huong (vi du be trai chi choi voi me ma khong choi voi bo de co tinh cach nhu nu gioi hon va nguoc lai). Cha me nen danh thoi gian moi ngay de choi voi con. Tuy nhien, cha me cung choi voi con phai thong nhat voi nhau, tranh viec “trong danh xuoi, ken thoi nguoc” khien tre khong biet di theo huong nao.

Viec lam the nao de bo choi voi con la chuyen “tu van nguoi lon”. Dieu nay hoi kho boi rat nhieu ly do, tuy nhien, neu chung ta khong hieu tre em thi kho danh thoi gian quan tam den tre. Vi vay, bang cach nay hay cach khac chi “tao dieu kien” giup chong biet duoc nhung thong tin ve nuoi day tre vi du bao chong cung tham gia buoi tu van truc tuyen hom nay chang han...

Co nhieu do choi phu hop voi do tuoi va gia dinh nen doc huong dan khi mua do choi cho con, con cac tro choi cung nen can cu vao do tuoi de choi, khong nen choi nhung tro cua do tuoi lon hon nhieu qua.

- Toi co chau ngoai 3 tuoi rat thong minh, nhieu khi chau hay hoi nhung cau hoi toi khong biet tra loi the nao ,vi vay toi muon hoi cac chuyen gia co nhung tai lieu nao de toi co the tham khao (Le Thi Xuan, 33 tuoi, Hoan Kiem Ha noi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Cau hoi "tai sao" duong nhu luon duoc dat ra o tre lua tuoi mam non va qua thuc rat nhieu phu huynh gap kho khan trong viec tra loi. Truoc het chung ta phai hieu vi sao tre hoi: Muon duoc quan tam, duoc noi chuyen, hoi de thiet lap quan he va sau cung la hoi de biet. Viec tra loi khong doi hoi su chinh xac ma tra loi the nao de duy tri quan he va kich thich nhung cau hoi tiep theo. Tai truong Hoang Gia, chung toi cung co rat nhieu tai lieu cung nhu nhung buoi noi chuyen ve chuyen de nay (Tra loi cac cau hoi Tai sao cua be). Gia dinh co the tham khao cac khoa boi duong nay de co them kien thuc trong viec giao duc va nuoi day con tre.

- Toi co con trai 5 tuoi va con gai 1 tuoi. Voi chau trai hieu dong va nghich ngom, vao cuoi tuan toi de choi trong san vuon voi cac tre khac, tu do da bong hoac tron tim. Cac buoi toi toi cho chau ngoi tap viet chu khoang 15 phut theo chuong trinh mau giao, sau do ngoi noi chuyen voi con ve viec hoc o lop, choi tro Sudoku va cuoi cung la nghe doc truyen truoc khi di ngu. Con toi rat thich nghe bo me doc hoac ke chuyen, nho vay von tu cua chau kha phong phu va dien dat kha tot nhung cam xuc cua minh. Voi chau gai, toi co gang danh nhieu thoi gian tro chuyen, hat cho con nghe, nhin cac su vat va goi ten, lan bong qua lai voi con, choi u oa.... Cach day nhu vay da dung chua? (Nguyen Thi Thanh Hien)

ThS Tran Van Tinh: Chung toi thay viec chi day chau nhu vay la tot. Tuy nhien, chung ta can quan tam den cach choi, cach day tre nhu the nao de tre cam thay tu tin, sang tao va say me voi hoat dong choi hay voi cac cau chuyen me ke. Doi voi tre nho, nen chu y mot so diem khi choi:

- Luon khuyen khich dong vien tre de tre tim thay hung thu, say me hon. Neu tre lam dieu gi do chua duoc thi nen gop y nhe nhang hon nhu: "Theo me nen co gang mot chut nua o diem nay se tot hon hoac la con hay co gang len, minh se thanh cong".

- Khong nen ap dat tre theo mot khuon muau dinh san, cung nhac (tuy nhien, neu qua lech lac thi can phai dieu chinh), cho tre tu do ly giai va trinh bay bao ve se giup tre sang tao va tu tin hon. Vi du, khi chuan bi co mua thuong co chop sang, chung ta thuong nghi va day tre do la anh chop bao hieu troi sap mua. Nhung tre lai khong nghi vay va bao la ong troi dang “chup anh” la khac voi nhung gi chung ta dang day. Lieu tre nghi vay co sai khong? Chung ta hay de cho tre giai thich, neu co ly hay thi chung ta khong nhung chap nhan ma con dong vien tre nua, dieu nay se giup cho tre tich cuc va sang tao hon.

- Khi tre ke mot cau chuyen, lam xong mot do choi hay, dong mot vo kich, xem phim hoat hinh, cha me nen dat nhung cau hoi giup tre suy nghi, phat trien sang tao...

- Khi lam duoc mot san pham nao do thi yeu cau tre phai giai thich, bao ve quan diem cua minh.

- Con trai toi 5 tuoi, rat hieu dong, nghich ngom, hay to mo voi cac cau hoi tai sao, nhung chau chi thich choi voi cac ban gai (trong lop chau be hon nen goi cac chi) ma it choi voi cac ban trai. Chau co giai thich vi cac chi khong hay bat nat va gianh do choi nhu cac anh. Bo chau thi lo rang viec chi choi voi con gai se lam chau nhieu tinh nu. Vay chung toi nen giai thich va huong dan the nao de chau manh me hon? (Do Bich Ha, 50 tuoi, Ha Noi)

PGS Nguyen Cong Khanh: Mot so be trai thich choi voi be gai nhieu hon nhom ban trai cung tuoi cung la dieu binh thuong. Van de la tre choi nhung tro choi gi, choi nhu the nao, vi the cua tre trong cac tro choi nay, tre cam nhan nhu the nao ve chinh tro choi cung cac ban. Neu tre chi thich nhung tro choi thien ve su nhe nhang nhu ban hang, bup be... thi dieu nay co the anh huong it nhieu den su phat trien nam tinh sau nay.

Tre rat thich choi voi nhom ban cung gioi neu duoc dam ban thua nhan khong tay chay, neu nhom ban cung gioi thich bao luc hay tay chay tre co xu huong tim nhom ban khac gioi de choi.

Nguoi lon co the dieu chinh hanh vi nay cua tre bang cach cung choi cac tro dien kich, dong vai, dua tren cac cau chuyen trong do co cac nhan vat la con trai, con gai, co tinh cach khac nhau. Sau nhung tro choi nhu vay, tre dan duoc trai nghiem va nhan ra nhung tinh cach dung cam, manh bao, san sang giup do nguoi khac... la nhung dac trung cua be nam. Nguoi lon cung co the cung choi cac tro choi xay dung, thao lap, trong qua trinh choi, dat ra cho tre nhung cau hoi con trai co nhung dac diem gi khac con gai; con trai thich gi... Day la nhung cach dan du de loi keo tre tham gia nhung tro choi cua cac ban nam.

- Con gai toi vua tron 2 tuoi, rat thich hat, doc truyen, doc tho. Khi choi do choi chau thich bup be, gau, oto va ca sung cua con trai nua. Chau cung rat thich choi xep hinh. Chau dac biet thich ca nhac, thuoc rat nhieu bai hat. Tinh chau rat hieu dong, toi muon tien si tu van cho chau tro choi nao phat trien tri tue va lam cho chau bot nghich ngom. Toi dinh mua cho chau mot gia ve khong biet tuoi cua chau da su dung duoc chua vi chau rat hay cho moi thu vao mom? (Nguyen Thi Thuy)

ThS Tran Van Tinh: Tro choi phat trien tri tue bao gom nhan biet, phan biet cac mau sac, kich thuoc cua cac su vat hien tuong, kham pha the gioi xung quanh ve dong vat, thuc vat, cay trong, phat hien cac chi tiet dong nhat va khac biet giua cac buc tranh, suy luan logic qua cac buc tranh...

Tro choi giup tre thong minh va bot hieu dong gom xep hinh sang tao (cac khoi go), sau do gioi thieu ve san pham hinh ghep cua minh. Co the choi tro choi tap di tren mot duong thang de giup be tap trung chu y cao va giam bot tinh hieu dong.

- Toi co mot chau trai 8 tuoi va mot chau gai 3 tuoi. Khi danh thoi gian noi chuyen, choi hoac choi the thao (boi loi, bong ro...) voi cac chau, toi thay minh hieu cac con hon va tu day biet duoc cac chau can gi o lua tuoi minh. Xin duoc hoi, cac tro choi nao thich hop voi cac lua tuoi cac chau tu 3 tuoi den 10 tuoi? (Ngo Thi Quynh Hoa, 36 tuoi, Hanoi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: That tuyet voi khi chi da gianh thoi gian de choi voi chau va chia se cung chau. Co rat nhieu tro choi cho tre mam non cung nhu tieu hoc. Chi co the tim mua cac loai sach nay o hieu sach bat ky. Ngoai ra, chi co the tham gia cac khoa boi duong phu huynh ve phuong phap choi voi con de phat trien tri thong minh. Cac khoa hoc nay huong dan phu huynh ve cac nguyen tac sang tao trong thiet ke va cach thuc choi. Phu huynh hoan toan tro thanh nha sang tao de tao nen nhung dua con sang tao. Vi cau hoi qua rong nen chung toi khong the dap ung qua viec tra loi nay.

- Toi co chau 8 tuoi bi tang dong thi nen cho choi nhung tro gi? (Nguyen Thi Anh Tuyet, 38 tuoi, So 41 Ngach 2/1/1 Vu Thanh - HN)

PGS Nguyen Cong Khanh: Tre em bi tang dong (ADHD) thuong co nhung dac diem khong the ngoi yen mot cho, khong co kha nang tap trung chu y. Nhung tro choi tang cuong kha nang chu y se co loi. Tuy nhien, truoc do tre can duoc cac chuyen gia tam ly su dung cac trac nghiem chuyen biet de co chan doan, chi dinh tri lieu tam ly thich hop.

Nguoi lon co the su dung nhung buc tranh giong nhau, chi khac mot vai chi tiet duoc an giau roi cho tre nhan biet, tim ra nhung diem khac biet giua 2 buc tranh. De tang hieu qua cua tro choi, hay de nhung buc tranh nay o nhung vi tri cach xa nhau, doi hoi tre phai chay tu cho nay sang cho khac (qua trinh chay co the giup tre giai thoat nang luong lam giam su tang dong, buoc tre phai ghi nho trong dau nhung chi tiet o buc tranh truoc do... Cung vay, cac tro choi xep mot loat cac con vat truoc mat tre sau do yeu cau tre nham mat, roi nguoi lon bi mat thay doi vi tri hoac lay ra them vao, sau do hoi tre nhung con vat nao bi doi cho, nhung con nao bi lay ra. Chinh quy tac choi nay buoc tre phai tang cuong kha nang tap trung chu y. Hay kien tri hoc cach choi voi tre theo kieu duoc goi y se giup con chi giam tang dong va tang cuong chu y.

- Toi co chau trai 7 tuoi va chau gai 2 tuoi. Do chenh lech ve lua tuoi, khac biet ve gioi tinh, ca ve muc do nhan thuc, thoi gian danh de cac chau choi khong nhieu, chi co ngay nghi cuoi tuan ma san choi con it qua nen toi chua biet cach nao de co the choi voi ca hai con ma van phat huy duoc kha nang cua cac chau? (Nguyen Thu Nga, 35 tuoi, 83 Ngo 554 Truong Chinh, Ha noi)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Hang ngay, moi chau da co nhung lop hoc cua rieng minh (neu chau 2 tuoi da di hoc). Chinh vi vay vao nhung ngay nghi cuoi tuan chi co the tim nhung hinh thuc va tro choi phu hop voi dieu kien, hoan canh cua minh, tuc la nhung hoat dong nao do phu hop voi ca tre 7 tuoi va tre 2 tuoi. Theo toi, chi hay huong dan tre 7 tuoi nhung hoat dong nao do de tre co the choi voi tre 2 tuoi ma chi chi la quan sat vien, la nguoi giao nhiem vu va ho tro khi can thiet. Hay cho tre 7 tuoi quyen chu dong trong to chuc va dieu khien qua trinh choi voi tre 2 tuoi. Thi du: Anh co the day em cach xep mot cay thong, cach chong cac hinh khoi thanh mot toa nha, hinh nao dat truoc, hinh nao dat sau, anh hay huong dan em; con chi hay huong dan chau trai cach choi voi em gai. Thong qua hoat dong nay, chau trai hoc duoc nhieu ky nang: ky nang hop tac, ky nang lap ke hoach, trien khai ke hoach va ky nang giai quyet van de. Va chau gai cung co them duoc kien thuc moi va nhung cam xuc moi.

- Con trai toi 16 thang 8 ngay tuoi nhung chang biet choi thu gi cho ra tro. Be cam cai gi cung chi biet dua vao mieng roi 2-3 phut sau la bo. Be pha moi thu trong nha, luon tay luon chan it khi chiu ngoi yen mot cho. Toi thac mac tuoi nay co the day chau biet choi duoc hay khong boi vi toi da day nhung roi be cung chi ngam va can do choi? Co phai den khi nao biet noi thi be moi co the choi "ngon lanh" nhu kieu cua tre con? (Nguyen Phuong Chau)

ThS Tran Van Tinh: Chung toi khong hieu quan niem cua gia dinh the nao la mot tro choi “ngon lanh”? Chau moi co 16 thang thoi. Anh chi yen tam, voi su day do dan dan chau se choi duoc tro choi nhu anh chi mong muon. Khi mua do choi gi thi anh chi cung can xem xet den do tuoi choi tren phong bi cho phu hop voi do tuoi cua tre. Tuy nhien, voi tre 16 thang tuoi, nh chi can chu y mot so diem sau: Day cho be cach thia de an, biet tu cam coc de uong nuoc, khi bo me lam viec nha co the cho con tham gia cung de tang cuong kha nang giao tiep cam xuc cho tre... Cha me co the tap cho con tap ve (ky nang cam but), xep, lap ghep cac khoi go cho kheo, day con tap noi tung tu mot (do tuoi nay chau phai noi duoc tu 3 den 6 tu don), dua cac buc tranh, hinh anh de day tre noi... Giup be phat trien van dong nhu da bong, chay nhay, nhay theo cac ban nhac...

- Con toi 5 tuoi, chau rat thich choi tro choi vo chong, 2 chi em ho choi voi nhau toan xung anh em, thich xem phim tinh cam, chau cung hay noi chuyen voi me ve sau nay lon lay chong... Toi so sau nay anh huong chau se roi vao chuyen yeu duong qua som, vay co cach nao chinh sua hanh vi suy nghi cua chau? (Hien, 31 tuoi, Ha Noi)

PGS Nguyen Cong Khanh: Tre mau giao thuong duoc cha me cho tham du cac dam cuoi, cac bua tiec, dieu nay de lai nhung an tuong rat manh voi tre. Tre nhin thay nhung bo vay dep, nhung cach ung xu nhe nhang, tre co xu huong bat chuoc. Su bat chuoc, mo phong nay co the xuat hien o mot so tre mau giao. Nhung tre nay som phat trien cac kha nang nhay cam ve xuc cam, hay de y den nhung hanh vi cua nguoi lon (bo me ngu voi nhau the nao...) Co mot so tre xuat hien hien tuong thu dam som. Tat ca nhung bieu hien tren deu co nguyen nhan tu su bat chuoc, phoi nhiem, mo hinh hoa. Nguoi lon can de y nhung bieu hien nay xuat hien co thuong xuyen hay khong. Neu do chi la nhung tro choi mo phong bat chot thi khong co gi dang ngai. Truong hop nguoc lai neu hien tuong nay xuat hien thuong xuyen va tre khong hung thu nhung gi khac ngoai phim tinh cam, choi voi cac ban khac gioi nhung tro choi vo chong thi nguoi lon can can thiep bang cach ke cho tre nghe nhung cau chuyen su dung nhung tro choi dong vai de giup tre ra khoi nhung suy nghi luon am anh.

- Thoi gian choi voi con nen nhu the nao la tot? Bo me choi voi con theo do choi, linh vuc chung thich hay co dinh huong cua nguoi lon? Lam the nao de choi voi con hieu qua? Trong khi choi voi con thi bo me can chu y quan sat dieu gi? (Pham Quang Dong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Bo me danh thoi gian choi voi con la su dau tu cho tuong lai va gat hai hien tai. Chinh vi vay, khong ai co the gioi han bao nhieu la du. Nhung chung ta chi co the choi voi tre khi tre san sang, hung thu va khi tre co suc khoe. Chinh vi vay anh chi co the tim su phu hop do de choi voi con hieu qua.

Chung ta co luc choi theo cach con muon, luc thi choi theo cach bo me muon. Co gang tao su binh dang nay, neu khong se xay ra nhung tinh net khac cua chau. Tuy nhien cung phai lua kheo leo neu khong chang ai choi duoc voi ai. Hay co nhung thoa thuan truoc ve cach choi truoc khi choi.

Choi voi con hieu qua khi ban biet ban choi voi con dat muc dich gi? Va sau do ban co the nghi moi tro, moi cach de dat duoc muc dich. Thuong cac bac cha me khi choi voi con it khi dat ra muc dich, cai duoc mang tinh ngau nhien. Can lam cho minh tro thanh nha giao duc co muc dich, hieu qua se cao hon. Trong khi choi voi con, can quan sat hanh vi, qua trinh tu duy di den quyet dinh cua con, hay qua trinh giai quyet van de, boi ket qua cuoi cung cua tre khong quan trong bang chinh con duong di den ket qua.

- Muon be sau nay phat trien ngoai ngu, nen bat dau cho be lam quen tu khi nao va hoc va choi nhu the nao? (Minh Hai, 31 tuoi, Nguyen Xi, Binh Thanh , Tp, HCM)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Rat nhieu phu huynh quan tam van de hoc ngoai ngu cua con ngay tu nho va cung co rat nhieu chuyen gia co nhung y kien khong thong nhat ve thoi diem cho tre bat dau di hoc ngoai ngu. Chung toi cho rang viec bat dau hoc ngoai ngu som, ngay tu tuoi mam non la chua can thiet. Rat kho khan cho tre khi tieng me de con chua soi, bieu dat tu duy bang tieng me de con chua mach lac nay lai phai tiep nhan mot ngon ngu moi. Neu viec hoc ngoai ngu cua tre mam non chi dung o vai tu chi do vat, chi tinh chat thi tre hoan toan co the co duoc no trong 1-2 thang sau nay khi buoc sang tuoi tieu hoc. Nhung neu chung ta chi dat muc tieu la cho tre lam quen voi ngoai ngu nhu la mot con duong de tre phat trien tu duy, de tre cam nhan ve van hoa cua mot dat nuoc thi chung ta cung co the cho tre lam quen voi no. Chi co rat it truong hop dac biet tre moi co the hoc va su dung ngon ngu o lua tuoi mam non nay.

- Con em 5 tuoi, co bieu hien me game, ca ngay co the om may tinh. Vay, mong cac chuyen gia tu van giup toi co the lam gi de chau it choi game, va xin tu van nhung tro choi tang cuong tri thong minh cho chau. (Nguyen Quoc Anh, 30 tuoi, Hai Duong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Anh can phai co nhung quy dinh va nguyen tac trong viec su dung chiec may tinh. Nhieu luc nguoi lon phai hy sinh de tao moi truong thuan loi cho con. Anh chi hay cat may tinh cua gia dinh di de chau khong the voi vinh choi ma anh chi lai kho tu choi. Neu gia dinh khong co may thi chau cung chua the tu dong ra ngoai de choi game. Chinh vi vay, truoc het anh chi phai co quyet dinh ve chiec may tinh cua gia dinh va sau do thay vao cac hoat dong nhu: dua con di choi cong vien, hai bo con cung da bong, hay cung choi co, hay tro choi nao do ma chau thich.

- Khi tre 7 tuoi lay len tien tu di mua do choi (du biet dieu do la xau - tien con du mang ve cat giau lung tung) thi nen day do the nao? (Tran Thanh Loc, 38 tuoi, 40/04, Khu Phuoc Thuan, Long Thanh, dong nai)

PGS Nguyen Cong Khanh: Nhu cau co do choi, co sach truyen thuong xuat hien o tre. Tre co the xin tien cha me de mua, tuy nhien, mot so tre do quan he khong coi mo voi bo me, tre ngai khong dam hoi xin tien khi bo me de vi tien o nhung noi tre phat hien chung co the lay. That ra khi lay trom tien cua bo me di mua do choi, tre biet do la hanh vi xau nhung khong hieu duoc nhung hau qua dao duc dang sau do. Tot nhat neu dieu do chi xay ra mot lan voi tre cha me can noi chuyen cong khai voi be, giai thich cho be hieu be can tien de mua do choi, sach, neu be giai thich duoc, thuyet phuc duoc bo me se san sang cho. Viec lay trom dan den su tuc gian khong con tin tuong o tre, dieu nay se lam thuong ton ca bo me lan tre.

Cha me luon de y den nhu cau tieu tien cua tre. Neu tre co bieu hien len lay tien nhieu lan mac du biet bo me rat tuc gian thi nhung hanh vi nhu vay bi xem la kem thich nghi ve mat dao duc, nguy hiem den su phat trien cua tre. Cha me can gap cac chuyen gia tam ly de duoc danh gia tu van cu the.

Cha me co tre lon trong nha khong nen de tien o tui quan, vi, nhung noi tre de dang phat hien. Cha me nen cat tien o nhung vi tri tre khong the lay duoc la mot hanh vi phong xa tranh cho tre bi kich thich nhung nhu cau khong lanh manh.

- Em rat thuong choi cung con (ke ca choi truc tuyen). Con trai em tuy rat thong minh (be 4 tuoi nhung tro choi nao khong biet la mo muc huong dan vi da biet doc hieu) nhung rat hieu thang. Trong tat ca cac tro choi be phai gianh phan thang ve minh, neu khong se rat buon va gian doi. Hay cho em biet phai to thai do nhu the nao voi be trong truong hop nay. (Mot ban doc)

ThS Tran Van Tinh: Nhung tre thong minh thuong la thich khang dinh minh, va neu khong duoc nhu vay thi tre hay buon va gian doi. Tuy nhien, van de o day la cach chung ta nhan xet va gop y cho tre khi lam mot viec gi do. Toi khong biet gia dinh va gop be nhu the nao. Neu nhung nhan xet dai loai nhu "Con sai roi, con thua roi, con kem qua, nhu the thi lam sao ma gioi duoc, chi duoc tinh tuong thoi..." thi chac chac tre se phan ung nhu anh chi thay. Thay vi nhung cau noi nhu vay, chi co the noi: "Theo me nen co gang mot chut nua o diem nay se tot hon hoac la con hay co gang len, minh se thanh cong, con thanh cong roi nhung con xem cho nay xem co van de gi khong". Hay ton trong tre thi moi co the gop y cho tre de tre nhan ra cai thieu cua minh trong su sung suong va hanh phuc.

- Toi co chau trai 5 tuoi ruoi. Ca tuan chau di hoc mau giao, chi duoc nghi ngay chu nhat o nha. Hau nhu thoi gian o nha chau chi xem hoat hinh, hoac choi dien tu, boi vi nha chung toi ban hang ban ca ngay nen it co thoi gian choi voi chau. Nay toi muon hoi hai tien si Khanh va Thoa xem co tro choi, hay cach thuc choi voi con nhu the nao cho hop ly. Chau rat thich sieu nhan va thich ve. (Bui Thi Quynh Huong)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Co rat nhieu gia dinh ban ron lam kinh doanh nen it co thoi gian cham soc con. That dang quy khi gia dinh minh thuc su cham lo den con cho du rat ban. Vi con da di tre suot tuan, nen ve nha, gia dinh co gang danh thoi gian choi voi con de cung co them tinh cam va moi quan he gia dinh. Chi khong nen de chau choi dien tu qua nhieu, xem hoat hinh co gio thoi, dung vi ban hoac de chau khoi quay nen de chau choi dien tu hay xem hoat hinh cho xong chuyen.

Co rat nhieu tro choi ma chi co the tranh thu choi voi chau ma van trong hang duoc. Thi du tro choi tri tue, chi co the choi tro choi Thuoc tinh doi lap:

Me: 1. ho rong; 2. mua 3. dai

Con: 1. ho nho 2. nang 3. ngan

Hoac tro choi ve ke chuyen sang tao theo tranh: Chi co the cho con ve va sau do cung con ke cau chuyen theo tranh ve do...

- Con em duoc 17 thang. Chau sinh ra rat nho, nen em khong dam cho di hoc som. Em dinh se cho chau di hoc khi 3 tuoi. Chau di hoc muon co lam anh huong den giao tiep va su phat trien tri tue khong?(Ha Chi, 29 tuoi, my Dinh 1) (Dao Ha Chi, 29 tuoi, 1014, nha An Lac, My dinh 1)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Chi dung lo ngai gi, den 3 tuoi khi chau cung cap ve suc khoe, chi cho chau di hoc cung duoc. Nhung dieu quan trong la khi o nha, chi can phai dam bao moi truong giao tiep cho chau va co y thuc day chau ve nhung dieu xung quanh gan gui nhat voi cuoc song cua chau. Co mot so tre o nha trong giai doan nay va gia dinh lai khong co kinh nghiem nen ket qua la chau do co nhung bieu hien cua tu ky, cua su mat giao tiep. Day la dieu chi can luu tam.

- Con trai toi duoc 16 thang. Toi vua cho chau di kham va bi chuan doan la dong kinh. Toi rat lo lang va muon biet co tro choi nao giup chau cai thien va vuot qua can benh nay? (Thu Huyen, 28 tuoi, Nghia Tan)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Day la mot truong hop mang tinh chuyen biet nen chi can den trung tam giao duc suc khoe hoac khoa Tam than cua Benh vien Nhi de xin ho tro.

- Con gai chau moi duoc 10 thang nhung qua nghich, luc nao cung luon tay luon chan, tru luc om con luc nao chau cung nghich va hau nhu khong quay khoc. Nhung do choi chau chi choi duoc mot luc la da chan. Dac biet chau thich xe giay, thich giat nhung cai day co dinh tren do choi.. Vi chau con nho qua, chau cung khong biet phai choi voi be nhu the nao. Xin Tien si tu van giup a. Chau cam on nhiN 73;u! Cho chau hoi mot cau ngoai le: be gai qua hieu dong co phai la co bieu hien benh ly gi khong a? (Do Thi Thu Huong)

ThS Tran Van Tinh: Viec chau co nhung bieu hien nhu tren can duoc kiem tra ky cang boi cac nha chuyen mon de khang dinh co phai hien tuong benh ly khong. Gia dinh nen dua chau den mot so trung tam tu van tam ly de danh gia. Voi nhung be co hanh vi nhu vay, cha me nen nhe nhang dung nhung hanh vi do lai ngay va chuyen sang choi mot tro choi khac. Cha me cung nen tranh quat mang hay dung nhung hanh vi trung phat voi be vi nhu vay se lam cho be tap nhiem them nhung hanh vi tieu cuc.

- Con toi 14 thang, rat nghich. Voi lua tuoi nay, tro choi cung tre nhu the nao la hop li? (Thanh Hoa, 28 tuoi, Ha Noi)

PGS Nguyen Cong Khanh: Tre em tu 1 den 2 tuoi thich nhung tro choi nhan biet mau sac, hinh dang, kich thuoc khac nhau. Cha me co the chon nhung khoi hinh vuong, tron, tam giac co cac mau sac khac nhau hoac nhung qua bong xep chung canh nhau roi yeu cau tre dua cho minh nhung vat mau do/xanh. Cung vay, bo tat ca nhung con vat, do vat vao mot cai ro, che kin, roi yeu cau tre mo ra tim cho me nhung qua bong mau do, qua cam mau vang, qua le mau xanh, con bup be mac vay mau hong...

Tre o tuoi nay rat thich nhung truyen tranh cha me co the doc de tre nghe nhieu nhu co the va co co hoi tre noi ra nhung tu nhu ba oi, me oi, bo oi... Hay giup tre lap lai nhieu lan de tre hoc noi troi chay tu, roi cau co 2 tu, 3 tu.

Nhung tro choi van dong rat co ich cho su phat trien cua tre. Cha me co the sai tre lay giup cai ghe, qua bong mau vang, lay quyen sach tren ban... Sau moi lan tre lam duoc can khen tre, tre se cam thay tu tin va thich thu tham gia tro choi cung nguoi lon.

- Con toi 3,5 tuoi, chau da di hoc nua nam nay nhung chau thuong khong choi cung cac ban o lop ma dac biet rat de y den cac co giao. Ve nha chau thuong ke chuyen cac co giao va thich choi tro dong gia lam co giao. Toi nen lam the nao de chau hoa nhap cung cac ban o lop? (Thanh Hai)

ThS Tran Van Tinh: Viec chau khong thich choi voi cac ban cung lop co the do su hop tac cua cac ban trong lop khong nhieu hoac khong phu hop nhau ve tinh cach. Co truong hop chau phat trien truoc tuoi nen khi nhin thay ban be cung lua thi khong thich choi ma chi muon choi voi nguoi lon tuoi hon. Viec chau de y den co giao, ve nha dong vai lam co giao co the do co giao yeu chieu quy men chau, tro thanh hinh mau ma chau yeu men. Viec giup chau hoa nhap voi cac ban cung lop, gia dinh nen ban voi co giao de giup be tot nhat. Vi du nhu cho be tham gia vao hoat dong cua lop voi tu cach la truong nhom, chi dao cac ban cung choi. Cho be tap dong vai trong mot cau chuyen, dat ra cac tinh huong ve ban be de tang cuong nhung nhan thuc va tinh cam cua be doi voi cac ban, tap gioi thieu cac ban trong lop cua minh… Nhung viec lam do se giup tre hoa nhap tot hon voi cac ban.

- Toi co chau 5 tuoi, dang hoc mam non. Moi khi toi don chau ve va hoi hom nay hoc cai gi thi chau thuong khong nho, hay tra loi qua loa. Vay chau la dua tre the nao? (Duong Tri Tao, 43 tuoi, Pleiku - Gia Lai)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Nhu anh noi thi chau la dua tre binh thuong boi dai da so tre mam non la vay. Va nhung luc khac thi chau lai ke nhieu dieu ve truong ma cha ai hoi. Don gian boi vi tam ly cua lua tuoi nay mang tinh khong chu dinh cho nen nhung dieu tre nho duoc thi tre chi co the noi ra khi gap dieu kien, hoan canh nao do. Neu giao vien co y thuc hon ve noi dung day hoc nhac cac chau phai nho gi va kiem tra lai xem tre co nho duoc nhung dieu minh mong muon hay khong, tham chi dan tre ve ke cho bo me nhung gi; khi do tre se ke ro rang hon cho anh ve truong, lop. Ngoai ra, neu cac gio hoc o truong mam non luc nao cung deu deu, khong de lai an tuong gi dac biet thi tre se khong co gi de ke cho chung ta. O day, toi muon noi den cac phuong phap day o truong mam non. Loi nay khong thuoc ve cac chau.

- Con gai toi duoc 3 tuoi 4 thang. Chau da di hoc o mot truong mam non tu thuc. Den lop, chau rat nghe loi co giao, nhung khi o nha chau rat nghich va it khi nghe loi cha me. Chau thuong lo di nhu khong nghe thay va cu tiep tuc nghich (nhung tro kha nguy hiem nhu nhay tu tren ghe xuong). Toi da co gang giai thich cho chau nhung chau van khong nghe. Nhieu luc toi cam thay bat luc. Vay toi phai lam gi? (Nguyen Hai Nhi)

ThS Tran Van Tinh: Viec tre ton tai hai thai cuc o truong rat ngoan, o nha rat hu la do o hai moi truong nay, cach giao duc co the khac nhau. Vi du nhu o lop co giao cho tre thoai mai tu do the hien, dong vien va khuyen khich thi tre cam thay say me hung thu voi cac hoat dong, va nghe loi co. Con o nha bo me hay quat mang, chi huy, buoc tre lam theo y minh du tre muon hay khong thi se dan den su chan nan, khong hung thu voi cac hoat dong, dan den chong doi, khong nghe loi. Nhu vay, van de o day la cach day con cai nhu the nao. Gia dinh nen ket hop voi nha truong de thong nhat cach day be, tranh truong hop trong danh xuoi ken thoi nguoc va tre khong biet di theo huong nao.

- Chau trai 4 tuoi rat thich am nhac, toi co nen cho chau hoc dan khong vi chong toi muon con trai phai manh me, xin cho hoi nen hoc dan gi cho phu hop voi chau? (Vo Thanh An, 40 tuoi, 343 Doi can)

PGS Nguyen Cong Khanh: Cac nghien cuu cho thay tre em thich am nhac som la mot loi the rat quan trong de phat trien tri tue. Chi hay cho be nghe nhieu cac ban nhac, bai hat, co nhac dem khuyen khich be van dong theo nhac. Dieu nay rat tot cho su phat trien tri nao cua tre. Chi hay tro chuyen cung tre de xem hung thu hoc dan cua tre den dau, loai dan nao tre thich. Viec hoc nhac lam gia tang dang ke cac gia tri nhan van, ho tro rat tot qua trinh phat trien cac cam xuc tich cuc, giup tre phat trien tri tue cam xuc. Tuy nhien, hoc dan khong co nghia lam giam nam tinh. Song song voi viec hoc dan chi co the tham gia nhieu cac tro choi doi hoi su dung cam, tinh kien tri, kha nang vuot kho, ren luyen su tu tin de giup tre phat trien nam tinh.

Anh chi cung co the to chuc cac tro choi doi hoi su van dong ban linh nhu tro choi tap lam MC, len dinh Olympia tai nha, trong do, cha me la nhung nguoi thiet ke tro choi de tre cung tham gia. Tre duoc dong vien tre se nhan biet su dung cam, tu tin, ket hop voi kha nang hat, dan, se giup tre lon len co chut kha nang rat nhieu cac ban khac gioi thich thu.

- Con toi 14 thang tuoi, noi duoc nhieu tu kho nhu xe buyt, taxi, goi biet da bao biet vang, biet tra loi co va khong khi thich hoac khong thich dieu gi do, chay rat nhanh, kheo leo trong moi hanh dong. Nhung khi chau choi nghich ma bi nguoi lon ngan ca la lap tuc cam dua nem thang va bo di. Ngay toi hom qua khi chau dang tu xuc com trong bat, ba noi day chau cam thia nhung chau khong thich va cam ca bat com nem vo ngay bat canh lam tung toe mam com nhung chau lai to ra khong biet gi va treo thang len giuong ngoi. Xin hoi co phai do la bieu hien cua mot tre ngo nguoc? Cach dieu chinh hanh vi cua chau the nao cho tot? (Binh Thang)

ThS Tran Van Tinh: Viec chau co nhung hanh vi nhu vay thuc su la dang quan tam. Tuy nhien van de o day la cach nhan xet, chi bao, day do tre nhu the nao. Co the noi con ban la mot dua tre thong minh, luon luon khang dinh minh, hieu thang. Voi nhung be nhu the nay, neu nguoi lon phe phan ngay khi tre lam viec gi do chua phu hop nhu “con kem qua’, “sao dot the”, tham chi mang nhiec, trung phat con ngay thi se dan den nhung phan ung tieu cuc o tre. Thay vi dieu nay, bo me nen dong vien tre truoc khi phe binh va nhan xet. Vi du: “Con lam rat tot roi, tuy nhien neu nhu co gang mot chut nua thi se tot hon”, hoacc “con se thanh cong va chung ta cung nhau hoan thien se tot hon”…

- Xin cac chuyen gia cho biet y kien cua minh, dung o goc do khoa hoc, ve viec giao duc con tu som, tu 0 tuoi? O Viet Nam hien co tai lieu noi ve viec giao duc nay khong? (Nguyen Thi Dieu Anh, 30 tuoi, Vung Tau)

TS Dinh Thi Kim Thoa: Cac tai lieu ve giao duc tre, tham chi ca thai giao cung da duoc dich rat nhieu va co ban tren thi truong. Ngoai ra cac tai lieu cua cac tac gia Viet Nam cung de cap den cac noi dung giao duc nay, chi hay tim mua o cac hieu sach.

- Toi mua cac mieng ghep cac con vat va con so (20 mieng) cho con choi luc no hon 1 tuoi. No khong hung thu lam, chi thich thao ra, sau do khong choi nua. Vay ma khi 26 thang, trong mot lan sap xep lai, ghep khung xong truoc roi den ghep chi tiet, thay con nghich, toi cam 1 mieng dua cho con va noi: "Mieng nay cho nao?" The ma no chi dung cho can ghep. Thu tat ca nhung mieng khac, no deu chi dung 100%, ca vi tri va mau sac. Vay o giai doan 26 thang moi biet ghep hinh la som hay la tre? Khi day con choi, cu mua do choi de day, lam mau cho no choi vai lan, roi de mac no, hay la cu phai day kem no choi lien tuc? Moi dua tre khac nhau lam sao nhan biet duoc giai doan nao chung se thich cai gi de mua ? (Vu Hoang Minh)

ThS Tran Van Tinh: O giai doan 26 thang tuoi tre biet ghep hinh la binh thuong. Moi do tuoi khac nhau se co cac muc do ghep hinh khac nhau. Viec ghep hinh se giup tre rat sang tao. Viec cha me mua do choi cho con de day cho tre tu choi se giup tre phat trien tu duy theo cach “mo mam thu sai” va dieu nay se mat rat nhieu thoi gian. Vi vay nguoi lon nen tham gia huong dan tre choi, se giup tre thong minh hon nhieu. Vi du: Khi mua do choi ghep hinh, neu tre nhin mau hinh co san va ghep duoc hinh do se giup tre phat trien tu duy, nhung cu lap di lap lai ghep dung mot hinh do thi tre se chi phat trien tri nho. Vi vay nguoi lon nen khuyen khich tre ghep cang nhieu hinh khac nhau cang tot va yeu cau tre giai thich ve hinh ghep cua minh. Viec day tre choi lien tuc va choi co khoa hoc la con duong tot nhat de phat trien tri tue cho be.

Viec xac dinh tre thich cai gi tuy thuoc vao su quan sat danh gia va su tinh te cua cha me.

- Con toi 17 thang tuoi, lieu tuoi nay toi da mua tro choi xep hinh ve cho chau choi duoc hay chua? Cac do choi phat ra nhac va chuyen dong deu lam chau so, toi phai lam gi de chau co the choi duoc voi nhung do choi kieu the nay? (Nguyen Thi Thu Trang, 29 tuoi, 22 to 11 Tho Quan, Dong Da, HN)

PGS Nguyen Cong Khanh: Tre 17 thang tuoi hoan toan thich hop voi nhung tro choi xep hinh. Chi nen chon mua nhung bo xep hinh co nhieu mau sac va cung choi voi tre de ho tro khi can thiet luon co vu khi tre xep dung hoac tre sang tao. Chi co the neu yeu cau de tre xep hinh theo mau hoac xep hinh tu do sau khi xep xong, chi cung tre kham pha san pham vua xep, dat ten cho no, roi cung con thiet lap nhung cau chuyen ngan giup tre phat trien ngon ngu xung quanh nhung san pham tre vua xep.

Nhung do choi phat nhac chuyen dong luc dau lam tre so chi co the cho tre tiep can dan bang cach cho tre quan sat nhung tre cung tuoi khac choi rat tu tin voi nhung do choi nay, roi cho tre tham gia tung buoc de tre khong cam nhan thay su nguy hiem tre se quen dan. Tuy nhien, nhung tro choi kieu nay khong giup nhieu su phat trien tri tue bang cac tro choi tu tre van dong, tu tre phai suy nghi nhu tro xep hinh, nan tuong, tap ve...

- Toi co con trai15 thang tuoi, bo chau di tu sang den toi moi ve. Nhung moi khi gan bo la chau hay bat chuoc cach di dung, dong tac, thao tac... Nhung hanh vi cua chau nhu vay co dang ngai khong, co binh thuong khong? Toi phai lam gi de chau hoc va phat trien theo dung lua tuoi cua chau? (Mot doc gia)

ThS Tran Van Tinh: Viec bo di lam tu sang den toi moi ve khong co nghia la con khong co tinh cam voi bo, va hinh anh cua bo khong o trong mat cua con. Viec con bat chuoc cac hanh vi cua bo nhu tren la hoan toan binh thuong, khong co gi dang ngai, chi co dieu chi hay “loi cuon” chong choi voi con nhieu hon, vi ca bo va me choi voi con se giup cho be phat trien mot cach toan dien va “hinh thanh mot gia dinh hanh phuc”.

- Toi co 1 con trai 4 tuoi, toi co mua do choi bang go de day chau hoc bang chu cai nhung chau khong tap trung lam. Toi rat muon cac chuyen gia tam ly chi cho toi nhung cach choi va mua nhung do choi nao de ren luyen tinh tap trung cho chau. (Pham Thanh Xuan)

ThS Tran Van Tinh: Mua do choi de giup con choi mot cach tap trung hon la mot bien phap tot, tuy nhien van de quan trong o day la cach day tre choi nhu the nao. Co nhung gia dinh co kinh te, mua qua nhieu do choi den muc do tre nham chan voi cac do choi va khong tap trung choi. Vi vay viec mua do choi cho tre cung phai xem xet co gioi han, tuy thuoc vao nhu cau choi cua tre nhu the nao. Viec giup tre tap trung trong khi choi, cha me nen quan tam den mot so luu y: Dat muc dich cho con khi choi (nhu hom nay phai ghep bang duoc mot ngoi nha hay ve duoc mot buc tranh co nhung noi dung theo yeu cau), tao hung thu cho con khi choi (co the dong vien, tham chi dat phan thuong), danh gia ket qua choi cua tre (san pham cua hoat dong choi), hay de tre the hien va khang dinh ket qua cua minh voi su gop y kheo leo cua cha me. Doi voi nhung tre co van de ve kem tap trung chu y (hoi chung tang dong giam tap trung) thi can phai co nhung bai tap ren luyen cu the cua cac chuyen gia tam ly.

- Lieu toi co the day con toi sang tao tu nho duoc khong? Hien nay be nha toi da 4 tuoi. (Phan Van Hai, 35 tuoi, Hai Duong)

PGS Nguyen Cong Khanh: Sang tao la tiem nang co o tat ca moi con nguoi. Van de la cha me co som khoi nguon nuoi duong de phat trien thanh mot nang luc cot loi giup tre thanh cong khi lon len hay khong. Cac nghien cuu cho thay cac ba me Viet Nam rat it biet den cac phuong phap giup tre som phat trien tri sang tao, thich tre vang loi, thich ap dat cac tro choi hon la de tre duoc tu do choi theo y thich cua minh tren co so su ho tro, goi y cua nguoi lon ma khong can thiep mot cach tho bao. Chang han ban co the cung con hoan thien mot buc tranh, ve tiep buc tranh tu nhung hoa tiet cho truoc, day tre ve bat dau tu nua hinh tron, nua hinh vuong, mot dau cham, me yeu cau con ve tiep. Me hoi: "Con co the ve gi?", "Con co the tuong tuong ve duoc nua hinh tron nay thanh mat trang, mat troi khong?", "Con co the ve thanh ngoi nha tu nua hinh vuong?", "Con co phat hien thay can phai ve gi the hien moi lien he giua mat troi va ngoi nha (chang han tia nang)?, roi me va con cung thao luan nen dat ten buc tranh la gi, cho tre co hoi de tuong tuong sang tao. Nhung cau hoi nhu vay giup tre tuong tuong, lien tuong, sang tao.

Cac nghien cuu cho thay co the day tre sang tao tu rat som: day tre sang tao tu nhung cau hoi tai sao; sang tao trong giai quyet tinh huong; sang tao trong cac tro choi neu thi, dieu gi se xay ra; sang tao trong cac tro choi xep hinh; cung hoan thien buc ve; sang tao cac con giong tu nhung vat lieu nhu la cay, cu qua, sang tao trong cach suy nghi; ke chuyen sang tao qua nhung buc tranh; ke chuyen sang tao tiep bien... Day la nhung chuyen de giup tre sang tao duoc truong mam non Hoang Gia to chuc day cac ba me va day truc tiep cho tre rat thanh cong.

Cac ban co the tim chuong trinh nay theo dia chi: website: truonghoanggia.vn, hay truong mam non Hoang Gia - 343 Doi Can - Ba Dinh - Ha Noi.

Ban Doi Song

Viet Bao

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Đời Sống-Gia Đình NỔI BẬT

Tư vấn tặng quà giáng sinh cho chồng thật tinh tế

Giáng sinh đang đến gần, các ông chồng đều “tất bật” với việc chọn quà giáng sinh để dành tặng cho vợ yêu. Ngược lại, các bà vợ cũng nên nhớ mua tặng quà giáng sinh cho chồng trong dịp noel này nhé!

Bật mí bí mật giữ người đàn ông bạn yêu

Bạn luôn “tôn thờ” người đàn ông của mình? Bạn muốn từ bỏ mọi thứ và dành trọn tình cảm, cuộc sống cho anh ấy? Tin không, đó là con đường ngắn nhất khiến họ rời

Tìm hiểu: TS Dinh Thi Kim Thoa, ThS Tran Van Tinh, PGS Nguyen Cong Khanh, Ha Noi, Hoang Gia, Viet Nam, lam the nao de, chuyen gia tu van, Tro Choi Van Dong, nhu the nao, su phat trien, tri thong minh, cac hoat dong, do choi, cha me, giup

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Muốn con thông minh, cha mẹ phải sáng tạo trong trò chơi

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Muốn con thông minh, cha mẹ phải sáng tạo trong trò chơi bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Muon con thong minh cha me phai sang tao trong tro choi

Nhan xet, hay lien he ve tin Muon con thong minh cha me phai sang tao trong tro choi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Muon con thong minh cha me phai sang tao trong tro choi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tong hop trong chuyen muc Doi song Gia dinh.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0