Du luon la mot trong nhung dong song bi o nhiem nang ne nhat nhung hang ngay van co hang nghin mo rau muong cung cap cho Thu do Ha Noi duoc trong va hai, rua tren song Day. Hang chuc nam nay, doc hai ben bo song Day, doan qua khu vuc cau Mai Linh (Dong Mai, Ha Dong, Ha Noi), rat nhieu nguoi van dang ngay dem muu sinh, kiem song bang nhung be rau muong tren dong song o nhiem nay.
------------------------------
>> Dang sau \'rau ban\' la cai chet tham lang
Trong “rau sach” nhung... khong dam an
Tay dang thoan thoat dua liem cat nhung ngon rau muong xanh non mon mon, bac Nguyen Thi Thai o Dong Mai, Ha Dong, Ha Noi cho biet: “Gia dinh toi da co hon chuc nam trong va thu hai rau muong tren doan song nay. Moi ngay vai nha chung toi cung phai hai duoc tren nghin mo rau muong nhu the nay de dem ban”.
Cung lam voi gia dinh bac con co hon chuc ho dan khac cung dang song chu yeu bang nghe tha va hai rau muong tren song. Phan lon cac ho dan song bang nghe trong va hai rau muong be doc hai ben dong song Day doan qua cau Mai Linh thuoc hai phuong Dong Mai va Bien Giang chi can bo mot chut cong suc de cang day, keo be lam noi cho rau muong moc va hoan toan khong can cham soc, bon phan ma rau van cu xanh tot.
Chi Le Thi Ha (phuong Bien Giang, co 3 be rau muong) cho biet: “Cung lam la sau khi hai vai ngay, luc rau muong dang len mam, chi can vay cho ti nuoc duoi song roi “danh” (phun) cho binh thuoc sau la cha can phan gio, cham bon gi ma rau cu xanh mon mon. Moi thang thu duoc hai lua, bo re cung duoc 4-5 trieu, tha rau muong be nhu chung toi duoc cai suong va nhan o cho day”.
| Moi buoi, trung binh mot nguoi dan trong rau o day co the hai duoc vai tram mo rau muong de dem ban. |
Thue mot chiec thuyen chuyen su dung de hai rau muong dem ban cua mot nguoi dan dia phuong di doc theo dong chay cua song Day hon 2km, chi bang mat va cac giac quan thong thuong, chung toi cung nhan thay nuoc song dang bi o nhiem nghiem trong voi du thu rac thai sinh hoat noi leu pheu cung cac cong, ranh nuoc thai den ngom hai ben trien song cua nguoi dan truc tiep thai xuong. Chi thoang nhin qua cung de dang nhan thay nuoc song Day nhieu khuc mau xanh den, co vang, can lang va co mui tanh hoi du cho thay muc do o nhiem tren tang nuoc mat cua nhieu doan song ma nguoi dan su dung de trong va tuoi len cac be rau muong tha tren song lon den muc nao.
Qua tim hieu thuc te, chung toi duoc biet hau het nguoi dan co cac be rau muong tren song tieu thu rau trong duoc bang cach ban cho cac lai buon dem di do moi tai cac cho nong san lon o Ha Noi nhu cho Long Bien (Long Bien), cho Nga Tu So (Dong Da), cho Dich Vong Hau (Cau Giay), cho phia Nam (Hoang Mai)…
Khong chi duoc dem di do moi ma nhung “vua” cung cap rau muong song con cung cap mot luong lon rau cho cac cho nong san cua nhung huyen ngoai thanh nhu cho Voi (Thuong Tin), cho Nghe (Son Tay), cho Chieu (Chuong My). “Rau cu hai ca ngay roi cho bang thuyen len bo, cu tam 4-5 gio chieu la lai buon danh xe tai den mua. Moi mo rau nhu vay chung toi ban buon voi gia 2 nghin dong/mo.
| Tai day, rau muong se duoc rua truc tiep duoi dong nuoc den ngom day rac ruoi. |
Doc hai den muc nao?
Theo tong hop cua So Tai nguyen va Moi truong cac dia phuong, hien nay, tren luu vuc song Nhue - Day co cac nguon thai chinh gom 8 khu cong nghiep va cum cong nghiep (KCN va CCN) voi tren 157 du an va co so dang hoat dong, 266 co so ngoai KCN va CCN, 358 lang nghe va cac nguon nuoc thai phat sinh tu sinh hoat cua cac do thi, khu dan cu, du lich, thuong mai, khach san, nha hang; nuoc thai cua cac co so y te; nuoc thai cua cac co so cong nghiep va tieu thu cong nghiep quy mo nho; nuoc thai tu nong nghiep; nuoc thai tu cac hoat dong giao thong thuy... chua duoc thu gom, xu ly.
Luong nuoc thai sinh hoat do vao song Nhue - Day moi nam deu tang do toc do phat trien do thi cao, nuoc thai cua hang tram lang nghe phat sinh khoi luong lon. Dang chu y, den nay, nhieu KCN, CCN, khu do thi khong co he thong thu gom xu ly nuoc thai tap trung, khong thuc hien day du cac noi dung bao cao danh gia tac dong moi truong (DTM), ban cam ket bao ve moi truong.
| Khoang tam 4–5 gio chieu la co xe tai xuong tan bo song de lay hang hoa dem di phan phoi tai cac cho tren dia ban Thu do. |
Ket qua quan trac cua Trung tam Quan trac Moi truong (Bo Tai nguyen & Moi truong) moi nhat cho thay muc do o nhiem song Day qua khu vuc Mai Linh, Ha Dong, Ha Noi: ham luong coliform vuot tu 38,9 - 51,86 lan, NH4+ vuot tu 4,2 - 8,4 lan. Khu vuc Cua Day (Ninh Binh), ham luong coliform vuot tu 3,36 - 4,5 lan, NH4+< 0,1 lan.
Nhieu noi, chat luong nuoc suy giam manh, nhieu chi tieu nhu BOD5, COD, NH4, SS cung cac chat dinh duong chua nito, phot pho, coliform. Ben canh do la muc do o nhiem chat huu co, chat ran doc hai lo lung trong nuoc su dung de trong va tuoi rau nhu chi, cadimi, dong, asen, thuy ngan… do duoc trong nuoc deu vuot qua tieu chuan cho phep nhieu lan.
Trong khi do, danh gia cua cac chuyen gia y te cho biet, viec tuoi tieu hoac lam tuoi rau voi nuoc bi nhiem ban la con duong chinh khien rau bi nhiem cac vi sinh vat lay truyen qua thuc pham. Ham luong coliform trong nuoc tuoi rau o ruong nuoc thai cua vung ven do Ha Noi thuong cao hon o nhung ruong khong dung nuoc thai va deu vuot qua gioi han cua To chuc Y te The gioi doi voi nuoc tuoi tieu.
Mot ket qua nghien cuu moi day cho thay, rau muong la loai co sinh khoi lon, nang suat cao, hut chat dinh duong rat lon tu dat va nuoc. Do vay, ve nguyen ly, nuoc song co chat gi thi trong rau trong tren doan song do cung se co chat ay va se anh huong truc tiep den chat luong rau muong trong tren song. Neu rau chi bi nhiem vi sinh thi muc do anh huong nhe.
Tuy nhien, neu nuoc song bi o nhiem hoa chat va kim loai nang thi van de tro nen nghiem trong hon nhieu boi rau muong trong trong nuoc, re rau se hut thuc an tu nuoc song do. Neu nuoc ton du hoa chat va kim loai nang thi cac chat o nhiem nay se xam nhap vao te bao mo va ton tai trong do. Thoi gian rau muong trong tren nuoc ban cang lau thi muc hap thu cac chat ban, hoa chat doc hai cang lon.
* Ong Tran Khac Thi - Pho Vien truong Vien Nghien cuu rau qua TW: Rau trong tren song dang bi o nhiem nang nhu song Nhue, song Day, thi luong kim loai nang, hoa chat, vi sinh vat chua trong rau cang lon. Nguoi an phai rau muong co ham luong cac chat nhu NH4, COD, BOD vuot qua nhieu lan muc cho phep se gay roi loan tieu hoa, tieu chay, buon non, anh huong den tim mach, nao...
* GS.TS. Nguyen Van Vu, nguyen Truong khoa Sinh hoc, Truong Dai hoc Khoa hoc Tu nhien: Mau xanh cua cay ve nguyen ly la tot cho suc khoe nguoi dung. Tuy nhien, rau xanh qua can chu y den dieu kien trong rau. Boi neu rau duoc trong o cac noi co nguon nuoc ban hay nhieu chat huu co nhu kenh rach, nguon nuoc thai tu nha may... thuong co mau xanh dam hon cac loai rau trong trong dieu kien binh thuong.
Hon nua, re cay rau muong lay chat tot nen khi trong cho nuoc ban rau se tuoi tot hon, than cay va la to, mau xanh dam, trong be ngoai rat hap dan. Tuy nhien, khi cay chua chuyen hoa het cac chat huu co, rau de bi nhiem cac chat kim loai nang va nitrat. Su du thua cac chat nay khong nhung co hai cho cay ma con gay nguy co ung thu cho nguoi an rat cao.
* Theo cac chuyen gia, nguoi tieu dung nen chon rau muong co do tot vua phai, than nho, la nho, mau xanh binh thuong vi loai rau nay co vua du chat huu co hon, nhin chung se an toan cho nguoi an. Ngoai ra, truoc khi nau nen rua nhieu lan bang nuoc sach va ngam rau trong nuoc sach khoang vai gio dong ho de giam nong do cac chat hoa hoc con bam dinh.
Vietbao.vn (Theo SKDS)
