Thế giới gà quý nước Nam

The gioi ga quy nuoc Nam
Gà Hồ
Con gà thân thuộc với đời sống con người, nhất là với người Á Đông. Có thể nói, làng quê Việt sẽ thiếu hồn nếu thiếu tiếng gà.

Trong khi cả thế giới và dư luận báo chí, công chúng nước ta thường chú ý những động vật quý hiếm là những con thú lớn hoặc loài vật độc đáo, voi, sư tử, hổ, gấu đến khỉ, rùa, chim, thì nhiều giống gà quý đã mất đi cho đến lúc các tiến sĩ nông nghiệp giật mình lo chuyện bảo tồn gen gia cầm thì nhiều người mới ngớ ra: “à, hóa ra gà cũng quý!”.

Hãy cùng lang thang vào thế giới gà để cùng tìm hiểu về chúng với bao điều thú vị mà nhiều người chưa biết. Trong hơn 20 loại gia cầm quý ở Việt Nam được bảo tồn gen, gà chiếm 11 loại, còn lại là vịt (vịt cơ, vịt bầu bến, vịt bầy quỳ), ngan (ngan trắng tức ngan ré, ngan đen tức ngan trâu, ngan loang đen trắng), ngỗng cỏ.

Các giống gà nhà được bảo tồn gen ở Viện Chăn nuôi quốc gia (Chèm, Từ Liêm, Hà Nội) được thuần hóa từ gà rừng hơn 2000 năm trước.

Gà Ri thuộc họ trĩ, thường gặp ở ấn Độ, Đông Dương, Malaysia, Mianma, được nuôi phổ biến nhất. Vì được nuôi ở nhiều người lại ít được chọn lọc nên gà Ri có nhiều loại thể hình, màu lông. Gà Ri nhỏ, đầu thanh mỏ nhỏ, ngực lép, bụng thon, con đực mào đỏ răng cưa (mào cờ), con cái không mào, lông đỏ thẫm, đuôi đen ánh xanh, bụng đỏ nhạt hoặc vàng, chân có 2 hàng vẩy màu vàng, lông vàng, nâu, hoặc hoa mơ đốm trắng, để đạt 1 kg tốn nhiều thức ăn, nên nuôi thả đỡ tốn kém.

The gioi ga quy nuoc Nam
Gà Lôi
Gà Ri, như người mẹ VN bé nhỏ, tảo tần. Mẹ gà dẫn đàn con đi ăn, có thể sống chăn thả tự nhiên, bảo vệ con cẩn thận, bản năng ấp trứng rất mạnh. Gà thay lông vào mùa hè thu, 2 tháng, tốc độ mọc lông nhanh, chịu đựng giá lạnh tốt hơn các giống gà khác. Viện chăn nuôi chọn lọc nuôi thuần gà Ri để làm đồng nhất màu lông thành vàng rơm, nâu nhạt, lai tạo với gà ngoại tạo thành gà Rotri (Rhode Island). Gà Ri có giác quan, nhất là mắt rất nhạy, thịt thơm ngon dễ tiêu hoá.

Làng cổ đá ong ở Đường Lâm, Sơn Tây thật nhiều điều nổi tiếng, nào là kiến trúc làng Việt cổ, những bậc hiền tài và cả giống gà Mía ở thôn Mông Phụ. Nhiều đời nay, gà Mía là lễ vật cung tiến thần thánh, vua quan. Hàng năm, từ đàn gà thuần chủng của các gia đình đã ký hợp đồng “Bảo tồn gen vật nuôi”, ở trên một vạn gà ông bà cung cấp cho các nơi, mua về lai với gà Ri tạo con lai có sức sống cao, tăng trọng nhanh, số lượng nhiều.

Gà Mía có mào cờ, tai chảy, chân vàng nhạt, gà trống thân to, lông màu mận chín hoặc đen, gà mái lông màu lá chuối khô, khi đẻ được 3 – 4 tháng lườn chảy xuống như “yếm bò” – một đặc điểm nổi bật. Gà nặng khoảng 3kg, trứng to (58g), 9 tháng/năm. Nhà văn Lê Lựu rất khoái khi quê Khoái Châu, Hưng Yên của ông còn là quê của gà Đông Tảo, đặc sản của vùng phù sa màu mỡ, giàu truyền thống. Gà trống có lông mận chín pha đen (mã mận chín) hoặc đen (mã lĩnh), đùi to, chân múp míp, dáng đi chậm chạp. Hơn 5 tháng, gà bắt đầu đẻ, đẻ 10 tháng liền, nhưng ấp bóng nhiều (ấp không trứng) nên béo nhanh hợp với nuôi nhốt, ít chịu được rét, gà trống có thể tới 5kg, gà mái 3,5kg, hợp để lai tạo các giống thịt.

Đi qua phố Tống Duy Tân, phố ẩm thực Hà Nội, bạn nhớ ăn đặc sản gà ác tiềm (hầm) thuốc Bắc, rất bổ, tham gia quá trình tạo xương, đen tóc, tạo kháng thể chống mầm bệnh, tạo máu. Gà ác được nuôi nhiều ở phía Nam, nhỏ con (chỉ từ 5 đến 7 lạng), có sức sống cao, nuôi được cả nhốt lẫn thả, được coi như một vị thuốc bổ. Gà đen (ô kê) cũng vậy, được dùng làm thuốc chữa bệnh và bảo dưỡng làm món đặc sản của địa phương, thịt thơm ngon ngọt hơn gà Ri. Gà Đen đa số mào đơn, gồm 2 loại, loại nhỏ lông đen tuyền hoặc vàng đất trắng từ 1,1 – 1,5kg, loại lớn hơn từ 2- 2,8kg lông vàng đất, mỏ, chân, da, xương, mào, thịt đều đen, xám đen. Sách y học TQ viết “Thịt gà đen chân chì” là vị thần dược. Gà đen được nuôi ở vùng biên giới Việt Trung, có nhiều ở Lào Cai, do nuôi thả chung nên bị lai tạp giống. Chịu đựng kham khổ, khắc nghiệt, sương giá tuyết rơi, gà vẫn đi kiếm mồi.

Gà Tàu vàng nguồn gốc Trung Quốc, sống nhiều ở Tây và Đông Nam Bộ, lông vàng, chân và da vàng, thịt trắng, ấp và nuôi con giỏi, sống nhiều nhất ở Long An, nặng từ 1,4 – 2kg, nhiều trứng chỉ sau gà Ri.

Gà Ma hoàng ở Tiền Giang có sức chống chịu tốt với bệnh tật, tỷ lệ sống cao, tăng trọng nhanh, thời gian từ lúc nuôi đến khi xuất chuồng chưa đầy 3 tháng. Thoạt nhìn hình dáng bên ngoài con gà Ma hoàng giống hệt như gà Tàu, nhưng chúng có 3 điểm khác biệt, đó là : mỏ có màu đen, da chân màu vàng có điểm vẩy đen, và đặc biệt là 3 ngón chân trước bẹt ra.

Vì lùn tè, thấp do lúc trưởng thành xương ống bàn chân, không phát triển chiều dài, chỉ 4cm (gà Ri 12cm) nên gọi là gà Lùn (tè). Giống này có ở Tuyên Quang, Hưng Yên, Hà Bắc, Hà Tây, Nam Hà, Phú Thọ. Đa số gà trống màu lông sặc sỡ, một số con đen tuyền có đốm trắng trên đầu, bụng, lượng trứng cao 80-120 quả/mái (nếu nuôi nhốt không cho ấp), nuôi con khéo, kiếm ăn giỏi nhưng giống gà Lùn đang bị mai một.

Gà H’mông được người H’mông nuôi trên đỉnh núi cao, hầm với thuốc Bắc để bồi dưỡng sức khỏe nặng từ 1,6 – 1,9kg, chắc khỏe, màu lông đen, trắng mơ, hay bay lên cao và đánh mổ nhau, thịt chắc ngon (màu đen nhạt, trắng vàng).

Gà Văn Phú ở xã Văn Phú, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, vùng trung du đất đai màu mỡ, xưa có tập quán thi gà mùa Xuân nên chọn lọc được giống đồng nhất về tầm vóc, màu lông, hiện nay không còn giống thuần nữa, nếu phục hồi rất tốn kém. Có màu lông đen toàn thân, có thể nặng tới 3,2 kg chân có 2-3 hàng vẩy đen, đuôi dài cân đối, thịt thơm ngon, nhưng khó hồi phục giống vì dân gian còn lưu hành thành ngữ “gà đen chân trì nuôi chi giống ấy” nên ít được dân ủng hộ.

Gà Hồ, giống gà được mọi người biết đến nhiều qua tranh, ảnh, phim, ca dao. Được yêu mến và gìn giữ nhất hiện nay là gà Hồ ở làng Lạc Thổ Bắc, thị trấn Hồ, huyện Thuận Thành, Bắc Ninh- vùng Kinh Bắc nổi tiếng tài hoa với nhiều lễ hội, và tranh dân gian Đông Hồ đặc sắc, trong đó có bức chú bé bế gà Hồ nổi tiếng.

The gioi ga quy nuoc Nam
Gà Ác
Gà Hồ trống có đầu công, mình cốc, cánh vỏ trai, da đỗ tương, mào xuýt, diều cân, chân tròn đùi dài, lông đen hoặc mận chín, gà mái màu lông đất thó hoặc màu vỏ quả nhãn là gà thuần chủng. Gà mái nuôi con vụng, sản lượng trứng thấp nhưng khỏe mạnh, tốt khi cho lai - với gà Ri, gà Mía nếu nhằm mục đích lấy thịt, vì thịt gà Hồ chắc (do nuôi thả), lớn nhanh. Từ năm Quý Dậu 1993, “Hội gà Hồ” với 21 thành viên được khôi phục nhằm phát huy truyền thống chơi gà xưa của vùng Kinh Bắc. Vì có ngoại hình đặc trưng cho giống gia cầm đi vào lịch sử văn hóa dân tộc, gà Hồ được Nhà nước dành cho chính sách bảo tồn gen quý với phương pháp: cất mẫu gen (giữ hàng trăm năm không biến đổi di truyền) đòi hỏi kỹ thuật cao, thiết bị hiện đại, và bảo tồn tại hộ gia đình (không tùy tiện lai tạo các giống khác, tránh phối, đồng huyết để duy trì gà thuần chủng).

Xưa, người ta chọn gà tốt qua các cuộc thi gà đầu Xuân nên có phong trào nuôi gà Hồ. 8-10/2 Âm lịch, lễ hội thi gà Hồ truyền thống được duy trì liên tục 12 năm nay, sau nửa thế kỷ gián đoạn. Con được giải nhất phải chịu “trách nhiệm” phối giống cho các con mái tốt để lấy giống. Nuôi gà Hồ trở thành một nguồn vui, sở thích, nét đẹp văn hóa tinh thần, giữ vốn quý quê cha đất tổ, nó cũng đem lại hiệu quả kinh tế, vì tuy chăm nuôi tốn kém, nhưng giống và trứng bán được giá cao gà con 20 nghìn/con, trứng 7.000/quả, bán con lớn : 70-75 nghìn/cân. Hiện 300 gà Hồ thuần chủng biến Lạc Thổ thành làng vui, làng gà nức tiếng.

Vi Thùy Linh

GÀ LÔI

Trong các loại gà rừng ở nước ta, đáng chú ý có gà Lôi thuộc họ Trĩ. Gà Lôi (Lophura) lam màu trắng, con trống màu xanh tím có mào xanh tím, lông màu trắng; con mái màu nâu gụ; chân đỏ tía, da mặt đỏ thẫm, mỏ đen, thường có ở khu vực miền Trung từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên – Huế, trên thế giới không có. Tháng 7/2000, GS Võ Quý, nhà điểu học đã xác định một giống gà Lôi lạ không giống bất kỳ loài nào trong giống Lophura: nặng 1,1 kg, túm lông vòng quanh cổ màu đỏ vàng, độ đuôi dài có 4 lông, lông dài nhất 35cm, các lông khác màu xanh chì, mào đen.

Việt Báo

TIN Khoa Học NỔI BẬT

HAGL bị ‘đánh hội đồng’, ai là kẻ hưởng lợi?

Không phải B.Bình Dương, cũng chẳng phải những đội bóng có sự đầu tư tốt trước mùa giải như Than Quảng Ninh, Hà Nội T&T hay Hải Phòng, mà HAGL mới là cái tên được chú ý nhất ở V.League 2015. Chính điều này khiến họ bị phần còn lại 'đánh hội đồng'.

Nhận xét tin Thế giới gà quý nước Nam

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thế giới gà quý nước Nam bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết The gioi ga quy nuoc Nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thế giới gà quý nước Nam ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Khoa Học của chuyên mục Khoa Học.

World South quarter chicken
chicken curry, Chicken Lake, East Asia, we can say, the world, conservation, pheasant, the Nam, cultured, pure, children, color, breed, who, Gold

chicken familiar with human life, especially for Asians. It can be said village Vietnamese language will lack soul without chicken ..

Xem tiếp: Khoa Học


  • Thoi su 24h2901 Vu trom xang may bay cuc lon
    Thời sự 24h(29/01): Vụ trộm xăng máy bay cực lớn

    'Trực thăng chao đảo rồi chúi xuống đất'; Bắt băng trộm xăng máy bay cực lớn ở TP.HCM; 20 xác linh trưởng khô bốc mùi trên xe khách; Lời khai rúng động của học sinh giết nam ca sĩ; Trung úy cảnh sát bị nghi phạm buôn ma túy bắn chết... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/1.

  • Thoi su 24h2801 Roi may bay 4 phi cong hy sinh
    Thời sự 24h(28/01): Rơi máy bay, 4 phi công hy sinh

    22 người vào quy hoạch Bộ Chính trị, Ban Bí thư; Trực thăng rơi ở TP.HCM, 4 phi công hy sinh; Bắt nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Hung thủ 15 tuổi giết hại nam ca sĩ ở Sài Gòn; Bắt lô ma túy 20 tỷ ở sân bay...

  • Thoi su 24h2701 Nam ca si bi sat hai da man
    Thời sự 24h(27/01): Nam ca sĩ bị sát hại dã man

    Xe cứu thương bỏ mặc thai phụ tử vong giữa đường?; Nam ca sĩ tử vong trong tình trạng khỏa thân; Vụ biệt thự trong rừng Hải Vân: Tướng công an xin lỗi; Mỹ Tâm nói gì về "người tình tin đồn" 70 tuổi?...

  • Thoi su 24h2601 Vu no rung dong ca pho
    Thời sự 24h(26/01): Vụ nổ rúng động cả phố

    Đà Nẵng có tân Chủ tịch UBND TP; "Nói không với nằm ghép: Dân lo bị xuất viện sớm; Nghệ An: Phát hiện xác hổ 140kg đang ướp lạnh; Không khởi tố vụ tai nạn thảm khốc 9 người chết; Bắt gần nửa tấn lòng thối đang trên đường tiêu thụ; Cựu phi công Việt Nam nói thật chuyện lương thưởng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/1.

  • Thoi su tuan qua Dai hy thanh dai tang sau tai nan
    Thời sự tuần qua: Đại hỷ thành đại tang sau tai nạn

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Cục trưởng Cục Đường sắt chết trong phòng làm việc; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít...

  • Tet xua Tet nay qua con mat nguoi tre
    Tết xưa - Tết nay qua "con mắt" người trẻ

    Một phim ngắn hết sức ý nghĩa cho Tết 2015 đang khiến cộng đồng mạng xôn sao và khiến người xem thật sự xúc động.

  • Tranh cai xung quanh Le hoi chem lon o Bac Ninh
    Tranh cãi xung quanh Lễ hội chém lợn ở Bắc Ninh

    Theo Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh Lễ hội sẽ vẫn được tổ chức nhưng việc chém lợn đã được bỏ từ 2 năm trước.

  • Hai Tet 2015
    Hài Tết 2015

    Nhiều chương trình hài tết, ca nhạc chào năm mới 2015 đã được đồng loạt ra mắt khán giả với nội dung hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu giải trí của người dân trong dịp tết. Tuy nhiên, năm nay sức mua khá ảm đạm, tuy băng đĩa lậu ngày càng nhiều. ------------

  • Toi pham vi thanh nien Nguyen nhan va giai phap
    Tội phạm vị thành niên - Nguyên nhân và giải pháp

    Những cái xấu, cái ác đang ngày một gia tăng trong xã hội khiến nhiều người sợ hãi. Nhất là việc giảng đường đang dần trở thành nơi "tụ họp" của phần tử xấu.

  • Dau dau chuyen tim O sin ngay Tet
    Đau đầu chuyện tìm Ô sin ngày Tết

    Nỗi khổ vì bị người giúp việc (hay ô sin) nhân dịp cuối năm o ép không còn mới lạ, tuy nhiên có những chuyện thoạt nghe tưởng như hài nhưng lại…cười ra nước mắt.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2501 3101
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (25/01 - 31/01)

    Toàn cảnh trực thăng quân sự rơi ở TP.HCM; Tai nạn thảm khốc ở Thanh Hóa khiến 10 người tử vong; Bé trai khôi ngô bị mẹ bỏ rơi vì sợ mang lại xui xẻo; Hà Nội bỏ dải phân cách cứng: 24 tỷ đồng ném qua cửa sổ;Vợ hoặc chồng không chung thủy bị phạt 1-3 triệu đồng... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------

  • Ban tin suc khoe tuan tu 25 311
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 25 - 31/1)

    Nhiều dịch bệnh như ho gà, dịch sởi, dịch cúm gia cầm, rubella đang bùng phát mạnh và diễn biến khó lường; Bắt buộc mua thẻ BHYT theo hộ gia đình; Sai lầm nghiêm trọng khi ăn thịt chó "giải đen" ngày giáp Tết; Bệnh nhân ung thư vú không nên bật đèn khi ngủ; Lá lốt chữa bệnh; Giảm cân siêu nhanh bằng gia vị quen thuộc; Quan niệm sai lầm về sinh nở... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2501 3101
    Toàn cảnh Showbiz tuần (25/01 – 31/01)

    Bảo Anh bị nghi hát nhép trong The Remix 2015, Quách Ngọc Ngoan phải trả 1 tỷ mới được Lê Phương chấp nhận ly hôn?, Đám cưới bình dân của Huỳnh Đông - Ái Châu, Những người tình tin đồn của Mỹ Tâm, Cường Đô la - Hà Hồ 'cơm lành canh ngọt' về sống chung một nhà?, ------------

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2501 3101
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (25/01 - 31/01)

    Tội phạm vị thành niên - Nguyên nhân và giải pháp; Phòng, chống tội phạm sử dụng Công nghệ cao; Tết sớm ở Trại giam Xuân Nguyên; Hài hước những tên trộm lười biếng nhất thế giới; 141 Hà Nội trấn áp tội phạm đường phố dịp cuối năm; Cái chết đầy bí ẩn của trùm giang hồ khét tiếng Đại Cathay;.......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (25/01 - 31/01), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2501-3101/2147533625/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nhin lai su kien Xa Hoi VN 2014
    Nhìn lại sự kiện Xã Hội VN 2014

    2014 là năm của tai nạn, hỏa hoạn với hàng trăm vụ cháy lớn trên phạm vi toàn quốc với những hậu quả thảm khốc về cả tài sản và tính mạng con người.