Chủ nhật, 01 Tháng bảy 2007, 09:14 GMT+7
In

Chế "hàng số" độc đáo bằng nghệ thuật... thủ công

- Những đồ dùng quen thuộc như máy tính, laptop, điện thoại di động trở thành điểm hội tụ của công nghệ cao và sự tỉ mỉ của nghệ thuật thủ công.

Vẽ phun sơn trên laptop.
Vẽ phun sơn trên laptop. Ảnh: Hưng Hải

Đối với dân chơi, tính "độc" của sản phẩm luôn được đặt lên hàng đầu. Những đồ chơi như miếng dính ngôi sao bé xíu trên điện thoại, miếng dán báo sóng xanh đỏ cho đến những công việc phức tạp hơn như chế lại vỏ cho điện thoại, vẽ laptop,... đều xuất phát từ nhu cầu trang trí cho những thiết bị số cá nhân. Nghề chế tác đồ công nghệ cao ra đời từ nhu cầu đó, bất chấp sự trau chuốt của nhà sản xuất cho sản phẩm của mình.

Theo kinh nghiệm của những tay "độ" hàng IT, chế tác cho đồ công nghệ cao khác với những loại sản phẩm thông thường ở chỗ, nó đòi hỏi sự chính xác, tỉ mỉ đặc biệt. Bản thân nhà sản xuất khi tung ra sản phẩm đã nghiên cứu và tính toán từng chi tiết của sản phẩm để đảm bảo sự nhỏ gọn, tiết kiệm không gian và vật liệu trên những máy móc hiện đại.

Vì thế, khi gia công một chiếc vỏ gỗ, tiện một vòng ốc hay bất cứ chi tiết nào khác cho những thiết bị này cũng phải đảm bảo được độ chính xác và tính đồng bộ của sản phẩm mới có thể lắp vào được. Dù không "đụng" đến kết cấu bên trong, việc sơn vẽ trên những thiết bị này cũng đòi hỏi những đặc thù riêng.

Nghề "chế" điện thoại

Hiện tại, nghề "chế tác" phổ biến nhất trên thị trường gồm vẽ cho ĐTDĐ, chế tác vỏ gỗ cho ĐTDĐ, sơn vẽ laptop và chế case (mod case) cho máy tính. Trong đó, vẽ và làm vỏ cho ĐTDĐ là phát triển nhất vì nhóm người dùng sản phẩm này nhiều. Giá tiền của mỗi chiếc điện thoại cũng không quá đắt nên nhiều người dám "hy sinh" kết cấu của nhà sản xuất cho niềm đam mê và cá tính của mình.

Điện thoại vỏ gỗ eMobile
Điện thoại vỏ gỗ eMobile. Ảnh: Hưng Hải

Thông thường, chi phí làm một chiếc vỏ gỗ cho ĐTDĐ khoảng 1-2 triệu đồng tùy theo chất liệu và yêu cầu của khách hàng. Dòng điện thoại thường được chế lại vỏ như Siemens SL45, Nokia 6230, Nokia 6110... thường có giá rẻ hơn một chút vì người làm đã thuộc kết cấu bên trong, thậm chí có sẵn vỏ chỉ việc ốp vào nếu không có yêu cầu đặc biệt. Còn đối với những model khác, người thợ phải tìm hiểu cách bố trí linh kiện, đinh ốc, gá bám bên trong, từ đó mới có thể lên thiết kế cho lớp vỏ được. Gỗ thường được chọn chế tác chính vì chất liệu này gia công bằng tay dễ hơn các loại vật liệu khác, đồng thời lại cho vẻ đẹp riêng. Người chơi điện thoại đã khá quen thuộc với 2 "thương hiệu" làm vỏ gỗ là Mobiado và AMobile (Aurora). Anh Ngô Tùng Lâm, trưởng nhóm "độ" điện thoại NEX7 cho biết, trong năm 2006, nhóm của anh "làm việc cật lực" mới cho ra lò khoảng 30 chiếc điện thoại Aurora, vốn là chiếc Siemens SL45 vỏ gỗ.

"Vật liệu để chọn làm điện thoại cũng phải chọn lựa kỹ càng, thường là loại quý như gỗ trắc, gỗ mun, gỗ xưa hay pơ-mu. Chỉ những gỗ này mới đảm bảo chắc chắn khi tạo những chi tiết nhỏ bên trong, đồng thời không bị biến dạng khi dùng trong điều kiện bình thường", anh Lâm nói. "Ngay cả linh kiện rất bình thường như miếng nhựa để làm mặt cũng không thể dùng loại bình thường vì mica thường rất dễ xước. Điều đó lý giải tại sao giá tiền để chế một chiếc vỏ điện thoại độc bằng cả mua một chiếc mới".

Trái với chơi vỏ gỗ, kiểu chơi vẽ trên điện thoại rẻ tiền hơn và cũng phổ biến hơn. Địa chỉ số 1 Nguyễn Hữu Huân thành "điểm đến" của những cô gái "tuổi teen" muốn "trang điểm" cho chiếc điện thoại của mình. Vốn là cửa hàng sơn sửa móng nên vật liệu để trang trí điện thoại cũng chính là sơn móng tay. Bà chủ cửa hàng đầu tiên chỉ tình cờ vẽ cho một vài người khách quen, sau đó "tiếng lành đồn xa", dịch vụ vẽ điện thoại còn nổi hơn cả sơn sửa móng tay ban đầu.

Với chi phí trang trí chỉ khoảng 150.000 - 200.000 đồng mỗi chiếc điện thoại. Người dùng có được những hình vẽ bằng sơn màu, phết bóng, rắc nhũ óng ánh. Nếu muốn đính thêm hạt cườm thì tính thêm tiền. Nói chung, hoa văn, cách trang trí bằng sơn móng tay đậm chất... điệu của con gái.

Nghề "độ" máy tính

Đối với những chàng trai của nhóm Kzak chuyên vẽ laptop, công phu của vẽ bằng phun sơn lại hiện hữu trong toàn bộ công đoạn để có được một sản phẩm hoàn chỉnh. Điểm mạnh của cách vẽ này là đem lại chất lượng không kém gì những bản in từ máy tính.

Tuy nhiên, trong khi vẽ chỉ cần thiếu tập trung một chút là phải thực hiện lại từ đầu vì không thể tẩy sửa từng nét, chỉ còn cách tẩy hoàn toàn và vẽ lại từ đầu. Việc xử lý bề mặt cũng đòi hỏi có những yêu cầu đặc biệt bởi mỗi loại laptop có lớp sơn riêng của mình. Có loại phủ lớp chống xước, có loại làm bằng vật liệu đặc chủng, người làm phải tìm hiểu và có cách xử lý khác nhau.

’Chiếc
Chiếc laptop sau khi được "chế tác". Ảnh: Hưng Hải

"Khác với kiểu vẽ thông thường, người họa sĩ vẽ trên laptop phải định dạng toàn bộ trong đầu từ hình khối, màu sắc, bố cục... Nếu đã "bắn" điểm đầu tiên thì phải vẽ liên tục cho đến khi hoàn chỉnh, chỉ dừng lại hoặc mất tập trung, ý tưởng bay mất thì rất khó vẽ tiếp", Trịnh Anh, họa sĩ của nhóm Kzak nói.

Dân "độ" vỏ máy tính (mod case) tuy đông, có nhiều kiểu chơi nhất nhưng lại không có điểm dịch vụ chuyên nghiệp nào. Anh Nguyễn Thanh Phương, người chế chiếc máy tính vỏ làm bằng gỗ khảm trai đầu tiên tại Việt Nam, cho biết anh cùng một số bạn bè từng có dự án lập xưởng độ case máy tính. Tuy nhiên, sau khi tính toán kỹ thì thấy không thể "kiếm ăn được" nên đành bỏ và dừng lại ở thú chơi cá nhân.

Mẫu máy tính Nhà máy điện nguyên tử - Giải nhất CrazyPC 2006 - được chế từ rác thải công nghiệp.
Mẫu máy tính Nhà máy điện nguyên tử - Giải nhất CrazyPC 2006 - được chế từ rác thải công nghiệp. Ảnh: IT Connect
Dân mod case vì thế thường phải lọ mọ khắp nơi để thu thập vật liệu và nơi gia công cho mình. Bãi rác công nghiệp ở Bắc Ninh là nơi anh em tìm kiếm những linh kiện "cổ quái", từ ống nước máy giặt, mạch cũ của máy photocopy, thùng máy tính hỏng cho đến... súng phun nước trẻ con đều có thể tận dụng nếu phù hợp ý tưởng. Khi cần gia công chi tiết đặc biệt thì đến các xưởng cơ khí trong khu Bách Khoa hoặc trên đường Đê La Thành (Hà Nội) để đặt hàng. Chiếc máy tính Nhà máy Điện nguyên tử giành giải nhất cuộc thi CrazyPC hồi tháng 6/2006 của bạn Nguyễn Thụy Linh được thành hình từ những "thứ linh tinh bỏ đi" đó.

Điểm chung cho tất cả những người thích "chế tác" lại đồ công nghệ là yêu thích sự độc đáo và cá tính. Theo anh Nguyễn Thành Chung, một dân chơi điện thoại vỏ gỗ SL45 tại Hà Nội, thì chi phí và thời gian để làm một chiếc vỏ như vậy thừa sức mua một chiếc điện thoại mới. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở chỗ không ai có chiếc điện thoại thứ hai như vậy, kể cả những người trong nhóm cùng chơi. Vì được làm bằng tay nên không ai giống ai hết. Nắm bắt tâm lý đó nên nhóm Kzak nhận không vẽ lại lần thứ hai cho bất cứ mẫu nào nhóm đã thực hiện. Vì thế, mỗi chiếc laptop do nhóm này vẽ đều là "độc nhất vô nhị".

"Yêu cầu của khách hàng dường như càng ngày càng khó tính", Đào Đức Hải, trưởng nhóm Kzak nói. "Những người tham gia đầu tiên vẫn mang tâm lý thử nghiệm, hỗ trợ anh em nên có thể bỏ qua những lỗi nhỏ. Càng về sau, khách hàng càng khó tính. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng làm họ phật ý vì chi phí cho việc vẽ vời này không rẻ".

Theo những dân độ máy, làm nghề này phải luyện cho đôi tay chính xác như những máy móc hiện đại. Ngoài ra, những tác phẩm do họ làm ra còn có con mắt nghệ thuật, sự khéo léo và độc đáo của chế tác thủ công khiến không máy móc nào có thể làm được.

  • Hưng Hải
Việt Báo