Thứ năm, 09 Tháng mười 2003, 11:23 GMT+7
In

Hệ thống định vị dưới nước làm cá voi chết hàng loạt

He thong dinh vi duoi nuoc lam ca voi chet hang loat
Một con cá voi mắc cạn.
Trong thời gian gần đây đã xảy nhiều vụ mắc cạn và tử vong không thể giải thích được của cá voi. Theo các nhà khoa học, các thiết bị định vị dưới nước của quân đội có lẽ đã làm cho loài động vật biển có vú này chết vì bị khí ép.

Các nhà nghiên cứu bệnh học tại Anh và Tây Ban Nha đã tiến hành khám nghiệm xác của 10 trong 14 con cá voi có mỏ bị mắc cạn trên bờ biển Fuerteventura và Lanzarote ở quần đảo Islands vào tháng 9/2002. Lũ cá voi này lao lên bờ khoảng 4 giờ sau khi một lực lượng đặc nhiệm hải quân do Tây Ban Nha chỉ huy ở gần đó bắt đầu sử dụng hệ thống định vị trung tần dưới nước trong cuộc tập trận quốc tế lớn chống tàu ngầm. Các nước tham gia gồm Tây Ban Nha, Mỹ, Anh và một số quốc gia châu Âu khác.

Kết quả cho thấy gan, não và các cơ quan nội tạng quan trọng khác của cá voi chứa đầy những bong bóng khí nitrogen và các mạch máu nhỏ hơn bị vỡ từ bên trong. Không có dấu hiệu của bất kỳ căn bệnh nào khác. Việc bong bóng khí xuất hiện ở cơ quan nội tạng là một triệu chứng cổ điển của bệnh giảm sức ép mà thợ lặn thường mắc phải khi nổi lên mặt nước quá nhanh. Bệnh có thể gây chết người. Thay vì hoà tan trong máu, khí nitrogen giãn nở nhanh, hình thành các bong bóng làm nghẽn hoặc thủng mạch máu.

Các cục mỡ cũng được phát hiện trong não, gan, phổi, thận và những mô khác. Tất cả đều là những đặc trưng của tổn thương nghiêm trọng do bệnh giảm khí áp gây ra. Các nhà nghiên cứu đưa ra hai khả năng giải thích hiện tượng này. Bong bóng có lẽ đã hình thành do cá voi đang lặn sâu thì bị giật mình bởi hệ thống định vị dưới nước. Do đó, chúng nổi lên mặt nước quá nhanh hoặc thay đổi cách lặn. Hành vi này làm cho nitrogen, được tích tụ trong các mô của chúng, thoát khỏi trạng thái hoà tan và tạo ra những bong bóng đủ lớn làm nghẽn động mạch.

Một khả năng nữa là sóng âm của hệ thống định vị tăng cường quá trình hình thành bong bóng khi chúng đi qua mô cá voi. Mô hình toán học trước đây cho thấy hệ thống định vị dưới nước có thể can thiệp vào khả năng dự trữ nitrogen một cách an toàn trong mô. Nghiên cứu trước kia liên quan tới cá voi mắc cạn dọc bờ biển nước Anh cũng tìm thấy bong bóng khí trong máu và gan. Nghiên cứu mới dẫn tới sự ra đời của lý thuyết: Hệ thống định vị cực ồn, đặc biệt là ở phạm vi tần số thấp, có thể làm rối loạn thính giác, la bàn bên trong và thông tin của cá voi.

Nhiên cứu này cho thấy con người cần hạn chế sử dụng sóng âm để dò tàu ngầm dưới biển. Trong tháng 8 vừa qua, một thẩm phán liên bang tại California đã cấm Hải quân Mỹ sử dụng hệ thống định vị mới, cường độ cao, vào thời bình do nó có thể gây nguy hiểm cho động vật biển có vú.

(Minh Sơn - Theo NewScientist)

Việt Báo