Thứ bảy, 06 Tháng mười 2007, 04:06 GMT+7

Tiêu dùng - tiêu thụ?

Câu chuyện văn hóa

Tieu dung tieu thu
Trung Quốc đang bước những bước dài đến một xã hội tiêu thụ. Giá trị sử dụng gán cho một sản phẩm hay một dịch vụ, những ý nghĩa cùng những thái độ ứng xử trong tiêu dùng của người Trung Quốc hiện nay ngày càng bị chi phối bởi một nhu cầu chuyển tải một “giá trị mang ý nghĩa biểu tượng”.

Ta hãy thử xem GDP bình quân đầu người của Trung Quốc. Chỉ số này phản ánh mức độ giàu có của người dân ở một quốc gia: năm 1890, cách nay 117 năm, GDP bình quân của người Mỹ đã đạt đến mức 3.396 USD (giá USD năm 1990) trong khi GDP bình quân của người Trung Quốc chỉ mới vượt qua mức 1.000 USD vào năm 2003. Theo mục tiêu chung do đại hội Đảng lần thứ XVI (tháng 10-2002) đề ra, Trung Quốc dự kiến tăng GDP bình quân đầu người vượt hơn mức 3.000 USD (không tính tăng giá) vào năm 2020.

Trong xã hội Trung Quốc mở cửa và cải cách kinh tế theo hướng thị trường vào cuối những năm 1970, một bữa ăn gồm cơm và thịt còn là giấc mơ của đa số người dân. Theo thống kê, năm 1978 GDP bình quân đầu người dân là 379 nhân dân tệ - khoảng 100 USD - và cho dù điều này đã đưa Trung Quốc vào thứ hạng 100 trên tổng số hơn 190 quốc gia khác trên thế giới, nhưng vẫn đứng cạnh Zaire mà vào thời điểm ấy được biết đến như một quốc gia cực nghèo.

Do vậy, Trung Quốc cũng là một quốc gia nghèo tiêu biểu. Từ năm 1978-2005, GDP bình quân của người Trung Quốc đã tăng theo tốc độ bình quân hằng năm trên 9% trong suốt 27 năm để đạt mức 1.703 USD vào năm 2005, cho phép 200 triệu người Trung Quốc vượt qua ngưỡng nghèo đói. Tuy nhiên, do gánh nặng dân số cùng những khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, GDP bình quân đầu người đã không phản ánh đúng mức thu nhập thực tế giữa những thành phố lớn và vừa ở phía đông của Trung Quốc.

Do vậy năm 2005, GDP bình quân đầu người ở Thượng Hải là 6.389 USD và ở Bắc Kinh là 5.504 USD, gấp 3,75 lần và 3,23 lần so với GDP bình quân đầu người của toàn Trung Quốc. Một thiểu số các thành phố lớn của Trung Quốc đã bước vào một xã hội “tiêu thụ” do mức tiêu dùng của họ và nhất là do thái độ và những suy nghĩ của họ liên quan đến tiêu dùng. Liu Xin, giám đốc Viện nghiên cứu kinh tế thuộc Trường đại học Nankai, ở Tianjin cho rằng từ năm 2002, nền kinh tế Trung Quốc đã bắt đầu diễn ra một bước ngoặt. Đặc điểm của chu kỳ kinh tế mới là ở chỗ sự tăng trưởng chủ yếu được thúc đẩy bởi những khu vực tập trung lớn về vốn như bất động sản và xe hơi mà người tiêu dùng chủ yếu là những thành phần dân cư có thu nhập cao. Sự phát triển của những khu vực này đã dẫn đến tăng trưởng nhanh của đầu tư vào lĩnh vực thép, nguồn năng lượng và vật liệu xây dựng.

Cho dù Trung Quốc đã bước hay chưa bước hoàn toàn vào thời kỳ xã hội tiêu dùng, thì điều quan trọng là đã xuất hiện một tầng lớp những nhà giàu mới có sức mua vững chắc. Họ vừa chứng tỏ xã hội tiêu dùng là gì, vừa cho thấy văn hóa tiêu dùng là như thế nào. Tầng lớp xã hội này rất chuộng hình thức bên ngoài. Những nhà giàu mới này là những tác nhân tiêu dùng chính ở Trung Quốc. Cho dù số lượng của họ còn hạn chế, song chính họ sẽ là những người khởi động và hướng dẫn các khuynh hướng tiêu dùng.

Theo Liu Xin, sự tăng trưởng kinh tế chủ yếu dựa trên vai trò động lực được thúc đẩy bởi việc tiêu dùng những sản phẩm de luxe của những người giàu có, trong khi tầng lớp đông đảo những người tiêu dùng có thu nhập bình thường khác bị đẩy xuống hàng thứ yếu trong cấu trúc tiêu dùng. Chủ nghĩa tiêu thụ có một tác động tích cực nhất định để chống lại thứ chủ nghĩa bình quân dưới thời nền kinh tế tập trung. Ở một đất nước khi mà trong quá khứ, thực phẩm cơ bản trong mùa đông còn là bắp cải trắng vốn có thể dự trữ suốt mùa, còn ngày nay là có thể thưởng thức mọi thứ hoa trái của mỗi mùa, thậm chí là ăn bắp cải kèm với thịt vịt, thì rõ ràng đã có một bước tiến vĩ đại! Nhưng mọi chuyện đã rắc rối hơn nhiều.

Trong cuốn sách Xã hội tiêu dùng xuất bản năm 1970, nhà xã hội học Pháp Jean Baudrillard đã khẳng định chủ nghĩa tiêu thụ là một lối sống ở đó người ta tiêu dùng không phải để thỏa mãn những nhu cầu thật, mà là chạy theo thỏa mãn những khao khát bị “chào mời” và bị kích thích. Nói cách khác, cái mà người ta tiêu dùng không phải là giá trị sử dụng của một sản phẩm hay của một dịch vụ mà đúng hơn đó là “ý nghĩa mang tính biểu tượng” mà họ chuyển tải.

Chẳng hạn: chắc chắn không phải giá trị sử dụng đã thúc đẩy những lao động “cổ trắng” thị dân mua xe hơi hàng hiệu hay những căn hộ cao cấp trong khi lại dè sẻn ăn, mặc, và trong khi trở thành nô lệ cho những khoản vay của mình, họ lại bị thúc đẩy bởi sự khao khát muốn cho những người khác thấy hình ảnh họ là một con người “thành đạt”, có một “vị trí” nhất định trong xã hội, có một cuộc sống đáng thèm muốn. Rất đông người Trung Quốc giờ đang mơ tưởng những dự định tiêu dùng hoành tráng mà không quan tâm biết rằng liệu những những khoản tiêu dùng ấy có khiến họ gặp khó khăn hay không. Đó phải chăng là những triệu chứng của một xã hội tiêu dùng?

TRUNG NGUYỄN

Việt Báo

Nhận xét tin Tiêu dùng - tiêu thụ?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tiêu dùng - tiêu thụ? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tieu dung tieu thu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tiêu dùng - tiêu thụ? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

consumption - consumption?
GDP per capita, use value, consumer society, the Chinese, a product, consumers, the people, the meaning, economics, motivation, attitude, years, dollars, people

Chinese walking strides to a consumer society. use value is assigned to a product or a service, the same meaning in the behavior of Chinese consumers are now increasingly dominated by a transfer needs ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.