Tiêu dùng - tiêu thụ?

Câu chuyện văn hóa

Tieu dung tieu thu
Trung Quốc đang bước những bước dài đến một xã hội tiêu thụ. Giá trị sử dụng gán cho một sản phẩm hay một dịch vụ, những ý nghĩa cùng những thái độ ứng xử trong tiêu dùng của người Trung Quốc hiện nay ngày càng bị chi phối bởi một nhu cầu chuyển tải một “giá trị mang ý nghĩa biểu tượng”.

Ta hãy thử xem GDP bình quân đầu người của Trung Quốc. Chỉ số này phản ánh mức độ giàu có của người dân ở một quốc gia: năm 1890, cách nay 117 năm, GDP bình quân của người Mỹ đã đạt đến mức 3.396 USD (giá USD năm 1990) trong khi GDP bình quân của người Trung Quốc chỉ mới vượt qua mức 1.000 USD vào năm 2003. Theo mục tiêu chung do đại hội Đảng lần thứ XVI (tháng 10-2002) đề ra, Trung Quốc dự kiến tăng GDP bình quân đầu người vượt hơn mức 3.000 USD (không tính tăng giá) vào năm 2020.

Trong xã hội Trung Quốc mở cửa và cải cách kinh tế theo hướng thị trường vào cuối những năm 1970, một bữa ăn gồm cơm và thịt còn là giấc mơ của đa số người dân. Theo thống kê, năm 1978 GDP bình quân đầu người dân là 379 nhân dân tệ - khoảng 100 USD - và cho dù điều này đã đưa Trung Quốc vào thứ hạng 100 trên tổng số hơn 190 quốc gia khác trên thế giới, nhưng vẫn đứng cạnh Zaire mà vào thời điểm ấy được biết đến như một quốc gia cực nghèo.

Do vậy, Trung Quốc cũng là một quốc gia nghèo tiêu biểu. Từ năm 1978-2005, GDP bình quân của người Trung Quốc đã tăng theo tốc độ bình quân hằng năm trên 9% trong suốt 27 năm để đạt mức 1.703 USD vào năm 2005, cho phép 200 triệu người Trung Quốc vượt qua ngưỡng nghèo đói. Tuy nhiên, do gánh nặng dân số cùng những khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, GDP bình quân đầu người đã không phản ánh đúng mức thu nhập thực tế giữa những thành phố lớn và vừa ở phía đông của Trung Quốc.

Do vậy năm 2005, GDP bình quân đầu người ở Thượng Hải là 6.389 USD và ở Bắc Kinh là 5.504 USD, gấp 3,75 lần và 3,23 lần so với GDP bình quân đầu người của toàn Trung Quốc. Một thiểu số các thành phố lớn của Trung Quốc đã bước vào một xã hội “tiêu thụ” do mức tiêu dùng của họ và nhất là do thái độ và những suy nghĩ của họ liên quan đến tiêu dùng. Liu Xin, giám đốc Viện nghiên cứu kinh tế thuộc Trường đại học Nankai, ở Tianjin cho rằng từ năm 2002, nền kinh tế Trung Quốc đã bắt đầu diễn ra một bước ngoặt. Đặc điểm của chu kỳ kinh tế mới là ở chỗ sự tăng trưởng chủ yếu được thúc đẩy bởi những khu vực tập trung lớn về vốn như bất động sản và xe hơi mà người tiêu dùng chủ yếu là những thành phần dân cư có thu nhập cao. Sự phát triển của những khu vực này đã dẫn đến tăng trưởng nhanh của đầu tư vào lĩnh vực thép, nguồn năng lượng và vật liệu xây dựng.

Cho dù Trung Quốc đã bước hay chưa bước hoàn toàn vào thời kỳ xã hội tiêu dùng, thì điều quan trọng là đã xuất hiện một tầng lớp những nhà giàu mới có sức mua vững chắc. Họ vừa chứng tỏ xã hội tiêu dùng là gì, vừa cho thấy văn hóa tiêu dùng là như thế nào. Tầng lớp xã hội này rất chuộng hình thức bên ngoài. Những nhà giàu mới này là những tác nhân tiêu dùng chính ở Trung Quốc. Cho dù số lượng của họ còn hạn chế, song chính họ sẽ là những người khởi động và hướng dẫn các khuynh hướng tiêu dùng.

Theo Liu Xin, sự tăng trưởng kinh tế chủ yếu dựa trên vai trò động lực được thúc đẩy bởi việc tiêu dùng những sản phẩm de luxe của những người giàu có, trong khi tầng lớp đông đảo những người tiêu dùng có thu nhập bình thường khác bị đẩy xuống hàng thứ yếu trong cấu trúc tiêu dùng. Chủ nghĩa tiêu thụ có một tác động tích cực nhất định để chống lại thứ chủ nghĩa bình quân dưới thời nền kinh tế tập trung. Ở một đất nước khi mà trong quá khứ, thực phẩm cơ bản trong mùa đông còn là bắp cải trắng vốn có thể dự trữ suốt mùa, còn ngày nay là có thể thưởng thức mọi thứ hoa trái của mỗi mùa, thậm chí là ăn bắp cải kèm với thịt vịt, thì rõ ràng đã có một bước tiến vĩ đại! Nhưng mọi chuyện đã rắc rối hơn nhiều.

Trong cuốn sách Xã hội tiêu dùng xuất bản năm 1970, nhà xã hội học Pháp Jean Baudrillard đã khẳng định chủ nghĩa tiêu thụ là một lối sống ở đó người ta tiêu dùng không phải để thỏa mãn những nhu cầu thật, mà là chạy theo thỏa mãn những khao khát bị “chào mời” và bị kích thích. Nói cách khác, cái mà người ta tiêu dùng không phải là giá trị sử dụng của một sản phẩm hay của một dịch vụ mà đúng hơn đó là “ý nghĩa mang tính biểu tượng” mà họ chuyển tải.

Chẳng hạn: chắc chắn không phải giá trị sử dụng đã thúc đẩy những lao động “cổ trắng” thị dân mua xe hơi hàng hiệu hay những căn hộ cao cấp trong khi lại dè sẻn ăn, mặc, và trong khi trở thành nô lệ cho những khoản vay của mình, họ lại bị thúc đẩy bởi sự khao khát muốn cho những người khác thấy hình ảnh họ là một con người “thành đạt”, có một “vị trí” nhất định trong xã hội, có một cuộc sống đáng thèm muốn. Rất đông người Trung Quốc giờ đang mơ tưởng những dự định tiêu dùng hoành tráng mà không quan tâm biết rằng liệu những những khoản tiêu dùng ấy có khiến họ gặp khó khăn hay không. Đó phải chăng là những triệu chứng của một xã hội tiêu dùng?

TRUNG NGUYỄN

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Giả tàn tật đi ăn xin... còn đem theo hàng nóng
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Chính sách có hiệu lực từ tháng 9

Trợ cấp thất nghiệp tối đa 5 lần lương tối thiểu, học sinh tốt nghiệp THCS đi học trung cấp được giảm 50% học phí... là những chính sách có hiệu lực từ tháng 9/2015.

Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08)

Lịch cấm đường tại Hà Nội để phục vụ Quốc Khánh 2/9; Bữa ăn 5.000 đồng của bệnh nhân tâm thần; Taxi điên gây náo loạn phố Hà Nội; Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống; Chuyện lạ về 40 chiếc ví rơi ở Đà Nẵng, Hội An; Người Việt đang đầu độc cả trí óc con trẻ...là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

Nhận xét tin Tiêu dùng - tiêu thụ?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tiêu dùng - tiêu thụ? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tieu dung tieu thu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tiêu dùng - tiêu thụ? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội.

consumption - consumption?
GDP per capita, use value, consumer society, the Chinese, a product, consumers, the people, the meaning, economics, motivation, attitude, years, dollars, people

Chinese walking strides to a consumer society. use value is assigned to a product or a service, the same meaning in the behavior of Chinese consumers are now increasingly dominated by a transfer needs ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Xe may vo chu chua 1 6 ty dong
    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng

    Công an huyện Hương Sơn cho biết, mặc dù đã xác định được chủ đăng ký của chiếc xe máy có 1,6 tỉ đồng bỏ lại bên đường là ai. Tuy nhiên chủ chiếc xe cho biết đã chuyển chiếc xe lại cho chồng, người chồng đang thụ án tù về tội..

  • Be gai bi me tuoi xang thieu song
    Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống

    Chỉ vì bán không hết vé số, bé Nguyễn Thị Kim L. ( 13 tuổi ) bị mẹ ruột tưới xăng. Trong lúc bị phỏng nặng, cháu bé đã lao tới ôm lấy mẹ để cầu cứu.

  • Nghi van ban trai bi mat cua HH Ky Duyen
    Nghi vấn "bạn trai bí mật" của HH Kỳ Duyên

    Kỳ Duyên đã lên tiếng khi thông tin "bạn trai bí mật" bất ngờ được hé lộ.

  • Nhung vu canh sat giao thong bat cuop
    Những vụ cảnh sát giao thông bắt cướp

    Đã có rất nhiều trường hợp vận chuyển ma túy, đối tượng truy nã bị bắt giữ ngay trên đường di chuyển và dĩ nhiên ở góc độ này, Cảnh sát giao thông chính là những người đấu tranh trực tiếp với những kẻ phạm tội

  • Bangkok rung chuyen vi danh bom
    Bangkok rung chuyển vì đánh bom

    19 giờ tối 17/8, một quả bom được cài ngay bên trong khuôn viên ngôi đền Hindu giáo ở trung tâm thủ đô Bangkok của Thái Lan đã phát nổ, gây ra một cảnh tượng tang hoang, hỗn loạn. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm gây ra vụ..

  • Nghin le chuyen tuan qua 2308 2908
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08)

    Lịch cấm đường tại Hà Nội để phục vụ Quốc Khánh 2/9; Bữa ăn 5.000 đồng của bệnh nhân tâm thần; Taxi điên gây náo loạn phố Hà Nội; Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống; Chuyện lạ về 40 chiếc ví rơi ở Đà Nẵng, Hội An; Người Việt đang đầu độc cả trí óc con trẻ...là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2308-2908/2147593370/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2308 29082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015

    Theo Cục Điều tiết điện lực, giá mua điện của EVN hiện là 1087,3 đ/kWh nhưng giá điện mà EVN bán ra thị trường tới 1.622,05 đồng/kW/h và từ năm 2016 thị trường bán buôn cạnh tranh sẽ chính thức vận hành nhưng mới chỉ là vận hành trên giấy; ngày 24/8 NHNN phát đi thông điệp khẳng định sẽ không tiến hành điều chỉnh tỉ giá nữa và sẽ áp dụng các biện pháp để ổn định tỉ giá cuối năm 2015 và đầu 2016; ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2308-29082015/2147593361/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2308 2908
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08)

    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng; Rùng mình với những quái chiêu đòi nợ 'vô tiền khoáng hậu'; Trộm cắp tài sản dịp nghỉ Lễ: Giúp bạn đề phòng; Đại gia mua dâm trẻ em ở miền Tây được tại ngoại; Phạm nhân hồi hộp chờ ngày đặc xá; Số phận đau thương của bé gái bị mẹ dùng xăng đốt;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2308-2908/2147593334/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Diem lai tin Suc khoe quan trong tuan qua 2208 2908
    Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08)

    Việt Nam là điểm nóng của các bệnh truyền nhiễm mới nổi; Bé sơ sinh bị đâm xuyên sọ đã xuất viện; Thực hư thông tin xem điện thoại trong đêm bị ung thư mắt; Tiếp tục cảnh báo mối nguy về bệnh sốt xuất huyết; Những lưu ý không thể bỏ qua khi ăn bánh Trung thu; Cảnh báo lỗi của bố mẹ khiến con dậy thì sớm;... là những tin Sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-lai-tin-Suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-2208-2908/2147593388/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 238298
    Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8)

    Hai miền Triều Tiên đạt thỏa thuận 6 điểm nhằm giảm căng thẳng; Mỹ điều 3 máy bay ném bom tàng hình hỗ trợ Hàn Quốc; MC truyền hình Mỹ bị bắn chết khi đang dẫn trực tiếp; Xả súng kinh hoàng ở miền Bắc nước Pháp làm 7 người thương vong... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-238298/2147593385/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn