Thương mại công bằng, chứ không phải tự do hóa thương mại

Thuong mai cong bang chu khong phai tu do hoa thuong mai
TTCN - Những tranh cãi chung quanh vấn đề tự do hóa thương mại có thể làm nhiều người rối trí. Chuyện tranh cãi là thường xuyên và dai dẳng, đến khi có hội họp gì thì nổi lên như Hội nghị bộ trưởng tài chính các nước thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) diễn ra tại Cancun (Mexico) vào tuần này.

Lập luận ủng hộ cho tự do hóa thương mại rất đơn giản: nền kinh tế toàn cầu sẽ có lợi nếu thương mại giữa các nước chỉ bị chi phối bởi qui luật cung cầu. Những rào cản như thuế, hạn ngạch, trợ cấp của nhà nước hay thủ tục hải quan phức tạp, tóm lại là những dạng “ngăn sông cấm chợ” trên qui mô quốc gia, chỉ làm tổn thương sự tăng trưởng kinh tế.

Theo một nghiên cứu của Đại học Michigan, chỉ cần giảm 1/3 số rào cản này nền kinh tế thế giới sẽ tăng trưởng thêm 613 tỉ USD. Còn Ngân hàng Thế giới tính toán nếu bỏ thuế trên mọi loại hàng hóa, thu nhập toàn nhân loại sẽ tăng thêm 832 tỉ USD.

Những bất bình đẳng trên thế giới

- 20% người giàu nhất thế giới chia nhau 85% thu nhập thế giới, trong khi 20% người nghèo nhất chia nhau 1,4% số thu nhập trên.

- Phân nửa dân số của thế giới thứ ba là dưới 20 tuổi, 200 triệu trẻ dưới năm tuổi bị suy dinh dưỡng và 250 triệu trẻ phải lao động kiếm ăn.

- Với 20% dân số thế giới, Phương Bắc (tức các nước giàu) tiêu thụ 60% năng lượng toàn cầu, 75% kim loại, 85% gỗ, 75% xe hơi, 49% khí carbonic nhả vào bầu khí quyển.

Lý thuyết đẹp đẽ là như thế. Thế nhưng, trong thực tế của tự do hóa thương mại một số nước giàu lên trong khi một số nước khác nghèo hẳn đi. Ngay trong từng nước tự do thương mại cũng có lợi cho tầng lớp này nhưng lại có hại cho tầng lớp khác. Giả thử châu Âu bãi bỏ “Chính sách nông nghiệp chung” (PAC), ngưng trợ cấp cho nông dân, giảm thuế nhập khẩu nông sản, chắc chắn tầng lớp nông dân ở đây sẽ lâm vào cảnh khốn cùng.

Chính vì thế chính phủ các nước, dưới áp lực của cử tri bỏ phiếu cho mình, không thể nào đồng ý những điều khoản thương mại nào có thể gây hại cho một bộ phận, một ngành kinh tế của nước họ.

Đến đây xuất hiện điểm dễ gây ra sự rối trí: thay vì nói thẳng tình thế khó xử của mình, các nước, nhất là các nước phương Tây, luôn lớn tiếng rao giảng về tự do hóa thương mại trong khi chính mình lại có những hành động đi ngược lại với tự do thương mại. Như đã thấy trong các vụ kiện bán phá giá mà thực chất chính là để bảo vệ những ngành kinh tế không còn đủ sức cạnh tranh.

Với những ai không quen với tính “nước đôi”, “vừa ăn gian vừa la làng” này, họ sẽ không hiểu nổi vì sao một mặt Mỹ kêu gọi thúc đẩy toàn cầu hóa, đòi các nước mở cửa thị trường, lại vừa tăng mức trợ cấp cho hàng nông sản của mình đến 57 tỉ USD, tăng thuế nhập khẩu thép hay “bắt chẹt” (từ dùng của Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Kofi Annan) ngay cả người nuôi cá ba sa ở một nước còn nghèo như VN.

Cho đến nay các nước giàu đã thành công trong việc thiết lập “cuộc chơi” tự do hóa thương mại với những luật chơi do họ đặt ra. Mỹ, châu Âu, Nhật Bản đã thành công trong việc buộc nước khác gỡ bỏ những rào cản để hàng công nghiệp và dịch vụ của mình tràn vào nước khác.

Ngược lại, họ cũng đã lại thành công trong việc duy trì được mức thuế cao đánh vào hàng nông sản nhập khẩu và ung dung trợ cấp cho hàng nông sản để bán dưới giá thành (tức là phá giá) mà chẳng sợ ai kiện cáo. Vì lẽ, khi “luật chơi” trong tay họ có kiện cáo cũng ích gì!

Hiện nay các nước giàu trợ cấp cho ngành nông nghiệp chừng 1 tỉ USD/ngày trong khi nông dân các nước nghèo lẽ ra có thể cải thiện cuộc sống nếu họ có cơ hội bán hàng ra thế giới với đúng giá thị trường. Mỹ, châu Âu, Nhật Bản đã làm được điều đó, vì lẽ trong những vòng đàm phán trước đây các nước này đã hè nhau loại nông sản ra khỏi những qui tắc thương mại chuẩn mực.

Thế nhưng nay các nước nghèo trong WTO bất mãn trước lối chơi không đẹp này, không còn để cho các nước giàu đặt ra luật chơi như trước. Các nước này đang được sự hậu thuẫn của những nước xuất khẩu nông sản lớn như Úc, Brazil, Thái Lan, Ấn Độ và Nam Phi. Nhờ đó, cán cân lực lượng xem ra “bên chín lạng, người nửa cân”.

Chính vì thế mà hội nghị Cancun được xem là cột mốc của vòng đàm phán hiện tại, bắt đầu từ năm 2001 tại Doha: nước giàu không chịu nhượng bộ và nước nghèo không chịu lép vế, nếu không thỏa hiệp được với nhau trong từng chút, hội nghị sẽ đi vào cảnh bế tắc.

Tuy nhiên, các nước nghèo không thể không ngồi vào bàn đàm phán vì họ không có sự chọn lựa nào khác. Thế giới ngày nay không còn chỗ cho dạng kinh tế tự cung tự cấp hoàn toàn khép kín nữa.

Bên cạnh đó, có thêm một lực lượng khác gồm nhiều tổ chức phi chính phủ phản đối toàn cầu hóa, thương mại tự do (và ngay chính trong WTO). Các tổ chức này trách WTO đã đặt lợi ích của giới doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia, lên trên lợi ích của người dân các nước. Họ cáo buộc rằng WTO đang tước đoạt quyền tự chủ của nước nghèo bằng các luật lệ của mình.

Chẳng lạ gì nhận định sau của giới quan sát quốc tế: khó lòng hi vọng các nước giàu sẽ làm đúng theo “đạo lý” tại Hội nghị Cancun năm nay, do lẽ lợi ích chính trị nội bộ của các nước này quá lớn. Mỹ sắp vào mùa bầu cử; EU đang lo chuyện trợ cấp cho nông dân 15 nước thành viên mới; Nhật đau đầu về chuyện kinh tế tiếp tục trì trệ. Khó có những bước đột phá tháo gỡ bế tắc trong đàm phán thương mại toàn cầu. Cũng vì thế những vấn đề mở cửa cho đầu tư... sẽ không được bàn nhiều trong lần hội nghị này.

Chính tổng giám đốc WTO Supachai Panitchpakdi trong thư ngỏ gửi 146 nước thành viên cũng thừa nhận “thành công” chỉ là một từ mang tính tương đối để chuẩn bị trước dư luận. Và cũng để xoa dịu sự chống đối của lực lượng phản đối toàn cầu hóa, dù không gây ảnh hưởng gì lớn, nhưng tạo ra những hình ảnh xung đột mà truyền hình và báo chí toàn cầu thích chuyển tải, các tổ chức lớn trên thế giới cũng ra lời kêu gọi các nước giàu nhượng bộ. IMF, WB và OECD ra một tuyên bố chung với thông điệp khá rõ ràng: “Các nước viện trợ không thể một tay trao viện trợ để tạo cơ hội phát triển, còn tay kia dùng biện pháp hạn chế thương mại để tước đi những cơ hội này”.

Dẫu sao cũng có thể thấy tiếng nói của nước nghèo nay đã có trọng lượng hơn trước. Sau Cancun, đàm phán sẽ tiếp tục để đi đến chỗ thỏa hiệp lợi ích của hai khối giàu nghèo như WTO đã từng đạt thỏa thuận xóa bỏ hạn ngạch dệt may vào năm 2005 cho các nước thành viên. Vấn đề là VN, chưa phải là thành viên WTO, sẽ không có cơ hội nào trong quá trình này, sẽ càng chịu thiệt, vì nếu có bị xử ép cũng không biết kiện ở đâu. Và điều đó đã từng xảy ra.

Tình hình nợ nần các nước giữa năm 1990 và 1999

Khu vực Nợ 1900 Nợ 1998 Trả nợ 1990 - 1998
Nam Mỹ

475 tỉ USD

736 tỉ USD

722 tỉ USD

Đông Á và Thái Bình Dương

286 tỉ USD

698 tỉ USD

525 tỉ USD

Đông Âu

221 tỉ USD

435 tỉ USD

331 tỉ USD

Các nước khác

491 tỉ USD

596 tỉ USD

369 tỉ USD

NHIÊU TỨ

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Lễ diễu binh, diễu hành mừng Quốc Khánh 2/9
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Giật đồ cúng hay ăn cướp?

Giật đồ cúng cô hồn đang biến tướng không chỉ bởi hành vi tranh giành manh động mà có sự tham gia của nhiều băng nhóm lợi dụng tình hình lộn xộn để trộm, cướp.

Đoạn trường làm sổ đỏ – Có hay không việc bôi trơn?

Dù người dân đã cung cấp thông tin và cả bằng chứng về "phí bôi trơn" làm sổ đỏ cho thanh tra, rồi thanh tra chuyển CQĐT nhưng đến nay kết luận vẫn bị “treo”. Câu hỏi đặt ra, tại sao lại như vậy?

Cận cảnh ‘cafe sung sướng’ cùng... ‘cô chủ đơn côi’

Những cô gái ăn mặc mát mẻ, ngồi trước quán lả lơi mời chào những người qua đường. Dịch vụ cafe thỏa mản mọi yêu cầu giá cực kỳ rẻ, chỉ 200.000 đồng phục vụ từ A tới Z trong vòng 25 phút.

Nhận xét tin Thương mại công bằng, chứ không phải tự do hóa thương mại

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thương mại công bằng, chứ không phải tự do hóa thương mại bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Thuong mai cong bang chu khong phai tu do hoa thuong mai ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thương mại công bằng, chứ không phải tự do hóa thương mại ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội.

fair trade, not free trade
World Trade Organization, trade liberalization, the Minister of Finance, member countries, not globalization, agricultural products, countries, conferences, grants, arguably, the economy, potentially, billions, USD

craft - The controversy surrounding issues of free trade can do a lot of confusion. Story is often controversial and persistent, until the meeting what emerged as the meeting of finance ministers of member countries Trade Organization ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Lo nang vi ty gia
    Lỗ nặng vì tỷ giá

    Chênh lệch tỷ giá trong tháng 8 khiến Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV) phát sinh lỗ khoảng 1.200 tỷ đồng. TKV kiến nghị tính khoản này vào giá thành điện.

  • Dau dau voi chuyen vo chong Duong Yen Ngoc to nhau
    "Đau đầu" với chuyện vợ chồng Dương Yến Ngọc tố nhau

    Á hậu Phụ nữ Việt Nam qua Ảnh Dương Yến Ngọc là cái tên vẫn còn sức nóng khi gần đây bủa vây cô là những scandal liên quan tới quỵt tiền và lột trần cuộc hôn nhân sóng gió của mình.

  • Triet pha duong day logo xe vua
    Triệt phá đường dây 'logo xe vua'

    Những người bán logo khẳng định việc thay đổi logo là để thương hiệu mạnh hơn và tránh sự bắt chước của những xe không mua logo.

  • Lum xum vu viec nu cong nhan nhat duoc vang
    Lùm xùm vụ việc nữ công nhân nhặt được vàng

    Nhặt được 5 lượng vàng, chị Phạm Tuyết Mai không những bị cho nghỉ việc, cuộc sống khó khăn mà còn vất vả “đáo tụng đình” trong hơn 1 năm qua.

  • Xe may vo chu chua 1 6 ty dong
    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng

    Công an huyện Hương Sơn cho biết, mặc dù đã xác định được chủ đăng ký của chiếc xe máy có 1,6 tỉ đồng bỏ lại bên đường là ai. Tuy nhiên chủ chiếc xe cho biết đã chuyển chiếc xe lại cho chồng, người chồng đang thụ án tù về tội..

  • Nghin le chuyen tuan qua 3108 0509
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (31/08 - 05/09).

    Diễu binh, diễu hành mừng Quốc khánh; Chốt mức tăng lương tối thiểu vùng 2016 là 12,4%; Bị bắn vào bụng, sản phụ đang mang thai 33 tuần nguy kịch; Chặn đoàn diễu binh để chụp ảnh, 2 phụ nữ bị chỉ trách gay gắt; Chính sách có hiệu lực từ tháng 9...là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3008 05092015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 30/08 - 05/09/2015

    Hội đồng tiền lương Quốc gia đã thống nhất “chốt” mức đề xuất tăng lương tối thiểu vùng là 12,4%; nhiều ngành lớn của nền kinh tế đang phải đối mặt với rủi ro tỷ giá; giá xăng và gas đồng loạt giảm trong tuần qua nhưng giá cước vận tải vẫn tiếp tục 'im lìm'.... Cùng với đó, những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 30/08 - 05/09/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2906-04072015/2147595317/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3008 0509
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (30/08 - 05/09)

    Triệt phá đường dây 'logo xe vua'; Đặc xá dịp Quốc Khánh 2.9; Không cứu giúp người bị tai nạn: vô cảm hay thiếu kĩ năng?; Nhiều vụ giả danh cảnh sát hình sự để lừa đảo; Thú chơi ngông của đại ca giang hồ khiến đại gia ngàn tỉ hết hồn; Làm gì khi bị vu khống trên mạng Facebook?.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (30/08 - 05/09), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-3008-0509/2147595287/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nhin lai tin Suc khoe tuan qua 2908 0509
    Nhìn lại tin Sức khỏe tuần qua (29/08 - 05/09)

    Hà Nội ghi nhận gần 1.300 trường hợp mắc sốt xuất huyết; Bệnh quai bị ở phụ nữ có thể dẫn tới viêm buồng trứng; Chế độ ăn của mẹ có liên quan khuyết tật bẩm sinh ở trẻ?; Sơ cứu, xử trí khi trẻ bị chấn thương vùng đầu; Sau khi "yêu" nên uống nước ấm 40°C;... là những thông tin Sức khỏe được nhiều người quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nhìn lại tin Sức khỏe tuần qua (29/08 - 05/09), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Nhin-lai-tin-Suc-khoe-tuan-qua-2908-0509/2147595203/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 318 69
    Toàn cảnh Showbiz tuần (31/8 - 6/9)

    Tuấn Hưng bức xúc khi bị đồn nợ nần, cá độ phải sống bám nhà vợ, MC Huyền Ny bất ngờ công khai chồng và 3 con, Ngô Kiến Huy khổ sở "mang bầu" vì Miu Lê, Chi Pu bối rối vì tình cảm trên mức bạn bè với Gil Lê, Bà Tưng tấn công showbiz bằng MV 10.000 USD,.... là những tin nổi bạt trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (31/8 - 6/9), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-318-69/2147595224/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn