Chủ nhật, 14 Tháng chín 2003, 11:03 GMT+7

Thương mại công bằng, chứ không phải tự do hóa thương mại

Thuong mai cong bang chu khong phai tu do hoa thuong mai
TTCN - Những tranh cãi chung quanh vấn đề tự do hóa thương mại có thể làm nhiều người rối trí. Chuyện tranh cãi là thường xuyên và dai dẳng, đến khi có hội họp gì thì nổi lên như Hội nghị bộ trưởng tài chính các nước thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) diễn ra tại Cancun (Mexico) vào tuần này.

Lập luận ủng hộ cho tự do hóa thương mại rất đơn giản: nền kinh tế toàn cầu sẽ có lợi nếu thương mại giữa các nước chỉ bị chi phối bởi qui luật cung cầu. Những rào cản như thuế, hạn ngạch, trợ cấp của nhà nước hay thủ tục hải quan phức tạp, tóm lại là những dạng “ngăn sông cấm chợ” trên qui mô quốc gia, chỉ làm tổn thương sự tăng trưởng kinh tế.

Theo một nghiên cứu của Đại học Michigan, chỉ cần giảm 1/3 số rào cản này nền kinh tế thế giới sẽ tăng trưởng thêm 613 tỉ USD. Còn Ngân hàng Thế giới tính toán nếu bỏ thuế trên mọi loại hàng hóa, thu nhập toàn nhân loại sẽ tăng thêm 832 tỉ USD.

Những bất bình đẳng trên thế giới

- 20% người giàu nhất thế giới chia nhau 85% thu nhập thế giới, trong khi 20% người nghèo nhất chia nhau 1,4% số thu nhập trên.

- Phân nửa dân số của thế giới thứ ba là dưới 20 tuổi, 200 triệu trẻ dưới năm tuổi bị suy dinh dưỡng và 250 triệu trẻ phải lao động kiếm ăn.

- Với 20% dân số thế giới, Phương Bắc (tức các nước giàu) tiêu thụ 60% năng lượng toàn cầu, 75% kim loại, 85% gỗ, 75% xe hơi, 49% khí carbonic nhả vào bầu khí quyển.

Lý thuyết đẹp đẽ là như thế. Thế nhưng, trong thực tế của tự do hóa thương mại một số nước giàu lên trong khi một số nước khác nghèo hẳn đi. Ngay trong từng nước tự do thương mại cũng có lợi cho tầng lớp này nhưng lại có hại cho tầng lớp khác. Giả thử châu Âu bãi bỏ “Chính sách nông nghiệp chung” (PAC), ngưng trợ cấp cho nông dân, giảm thuế nhập khẩu nông sản, chắc chắn tầng lớp nông dân ở đây sẽ lâm vào cảnh khốn cùng.

Chính vì thế chính phủ các nước, dưới áp lực của cử tri bỏ phiếu cho mình, không thể nào đồng ý những điều khoản thương mại nào có thể gây hại cho một bộ phận, một ngành kinh tế của nước họ.

Đến đây xuất hiện điểm dễ gây ra sự rối trí: thay vì nói thẳng tình thế khó xử của mình, các nước, nhất là các nước phương Tây, luôn lớn tiếng rao giảng về tự do hóa thương mại trong khi chính mình lại có những hành động đi ngược lại với tự do thương mại. Như đã thấy trong các vụ kiện bán phá giá mà thực chất chính là để bảo vệ những ngành kinh tế không còn đủ sức cạnh tranh.

Với những ai không quen với tính “nước đôi”, “vừa ăn gian vừa la làng” này, họ sẽ không hiểu nổi vì sao một mặt Mỹ kêu gọi thúc đẩy toàn cầu hóa, đòi các nước mở cửa thị trường, lại vừa tăng mức trợ cấp cho hàng nông sản của mình đến 57 tỉ USD, tăng thuế nhập khẩu thép hay “bắt chẹt” (từ dùng của Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Kofi Annan) ngay cả người nuôi cá ba sa ở một nước còn nghèo như VN.

Cho đến nay các nước giàu đã thành công trong việc thiết lập “cuộc chơi” tự do hóa thương mại với những luật chơi do họ đặt ra. Mỹ, châu Âu, Nhật Bản đã thành công trong việc buộc nước khác gỡ bỏ những rào cản để hàng công nghiệp và dịch vụ của mình tràn vào nước khác.

Ngược lại, họ cũng đã lại thành công trong việc duy trì được mức thuế cao đánh vào hàng nông sản nhập khẩu và ung dung trợ cấp cho hàng nông sản để bán dưới giá thành (tức là phá giá) mà chẳng sợ ai kiện cáo. Vì lẽ, khi “luật chơi” trong tay họ có kiện cáo cũng ích gì!

Hiện nay các nước giàu trợ cấp cho ngành nông nghiệp chừng 1 tỉ USD/ngày trong khi nông dân các nước nghèo lẽ ra có thể cải thiện cuộc sống nếu họ có cơ hội bán hàng ra thế giới với đúng giá thị trường. Mỹ, châu Âu, Nhật Bản đã làm được điều đó, vì lẽ trong những vòng đàm phán trước đây các nước này đã hè nhau loại nông sản ra khỏi những qui tắc thương mại chuẩn mực.

Thế nhưng nay các nước nghèo trong WTO bất mãn trước lối chơi không đẹp này, không còn để cho các nước giàu đặt ra luật chơi như trước. Các nước này đang được sự hậu thuẫn của những nước xuất khẩu nông sản lớn như Úc, Brazil, Thái Lan, Ấn Độ và Nam Phi. Nhờ đó, cán cân lực lượng xem ra “bên chín lạng, người nửa cân”.

Chính vì thế mà hội nghị Cancun được xem là cột mốc của vòng đàm phán hiện tại, bắt đầu từ năm 2001 tại Doha: nước giàu không chịu nhượng bộ và nước nghèo không chịu lép vế, nếu không thỏa hiệp được với nhau trong từng chút, hội nghị sẽ đi vào cảnh bế tắc.

Tuy nhiên, các nước nghèo không thể không ngồi vào bàn đàm phán vì họ không có sự chọn lựa nào khác. Thế giới ngày nay không còn chỗ cho dạng kinh tế tự cung tự cấp hoàn toàn khép kín nữa.

Bên cạnh đó, có thêm một lực lượng khác gồm nhiều tổ chức phi chính phủ phản đối toàn cầu hóa, thương mại tự do (và ngay chính trong WTO). Các tổ chức này trách WTO đã đặt lợi ích của giới doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia, lên trên lợi ích của người dân các nước. Họ cáo buộc rằng WTO đang tước đoạt quyền tự chủ của nước nghèo bằng các luật lệ của mình.

Chẳng lạ gì nhận định sau của giới quan sát quốc tế: khó lòng hi vọng các nước giàu sẽ làm đúng theo “đạo lý” tại Hội nghị Cancun năm nay, do lẽ lợi ích chính trị nội bộ của các nước này quá lớn. Mỹ sắp vào mùa bầu cử; EU đang lo chuyện trợ cấp cho nông dân 15 nước thành viên mới; Nhật đau đầu về chuyện kinh tế tiếp tục trì trệ. Khó có những bước đột phá tháo gỡ bế tắc trong đàm phán thương mại toàn cầu. Cũng vì thế những vấn đề mở cửa cho đầu tư... sẽ không được bàn nhiều trong lần hội nghị này.

Chính tổng giám đốc WTO Supachai Panitchpakdi trong thư ngỏ gửi 146 nước thành viên cũng thừa nhận “thành công” chỉ là một từ mang tính tương đối để chuẩn bị trước dư luận. Và cũng để xoa dịu sự chống đối của lực lượng phản đối toàn cầu hóa, dù không gây ảnh hưởng gì lớn, nhưng tạo ra những hình ảnh xung đột mà truyền hình và báo chí toàn cầu thích chuyển tải, các tổ chức lớn trên thế giới cũng ra lời kêu gọi các nước giàu nhượng bộ. IMF, WB và OECD ra một tuyên bố chung với thông điệp khá rõ ràng: “Các nước viện trợ không thể một tay trao viện trợ để tạo cơ hội phát triển, còn tay kia dùng biện pháp hạn chế thương mại để tước đi những cơ hội này”.

Dẫu sao cũng có thể thấy tiếng nói của nước nghèo nay đã có trọng lượng hơn trước. Sau Cancun, đàm phán sẽ tiếp tục để đi đến chỗ thỏa hiệp lợi ích của hai khối giàu nghèo như WTO đã từng đạt thỏa thuận xóa bỏ hạn ngạch dệt may vào năm 2005 cho các nước thành viên. Vấn đề là VN, chưa phải là thành viên WTO, sẽ không có cơ hội nào trong quá trình này, sẽ càng chịu thiệt, vì nếu có bị xử ép cũng không biết kiện ở đâu. Và điều đó đã từng xảy ra.

Tình hình nợ nần các nước giữa năm 1990 và 1999

Khu vực Nợ 1900 Nợ 1998 Trả nợ 1990 - 1998
Nam Mỹ

475 tỉ USD

736 tỉ USD

722 tỉ USD

Đông Á và Thái Bình Dương

286 tỉ USD

698 tỉ USD

525 tỉ USD

Đông Âu

221 tỉ USD

435 tỉ USD

331 tỉ USD

Các nước khác

491 tỉ USD

596 tỉ USD

369 tỉ USD

NHIÊU TỨ

Việt Báo

Nhận xét tin Thương mại công bằng, chứ không phải tự do hóa thương mại

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thương mại công bằng, chứ không phải tự do hóa thương mại bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Thuong mai cong bang chu khong phai tu do hoa thuong mai ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thương mại công bằng, chứ không phải tự do hóa thương mại ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

fair trade, not free trade
World Trade Organization, trade liberalization, the Minister of Finance, member countries, not globalization, agricultural products, countries, conferences, grants, arguably, the economy, potentially, billions, USD

craft - The controversy surrounding issues of free trade can do a lot of confusion. Story is often controversial and persistent, until the meeting what emerged as the meeting of finance ministers of member countries Trade Organization ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Thoi su 24h239 Ca gia dinh ngat nuoc trong o to
    Thời sự 24h(23/9): Cả gia đình ngạt nước trong ô tô

    Bệnh viện 40 triệu USD cho… nghiện vào chích hút; Những khoản thu độc, lạ đầu năm học; Trưởng ban Quản lý KKT đi xe sang biển xanh giả; Xe ô tô lao xuống ruộng nước, 4 người chết ngạt

  • Thoi su tuan qua Thong xe cao toc dai nhat VN
    Thời sự tuần qua: Thông xe cao tốc dài nhất VN

    Sạt lở kinh hoàng, 6 người chết; Thông xe cao tốc, Hà NộiLào Cai; Băng giang hồ đấu súng chống trả cảnh sát; Bắt tổng giám đốc công ty VN Pharma; Khống chế con tin tại Hà Nội; ‘Quan’ tham thổi giá tàu 100 triệu thành trăm tỉ...

  • Thoi su 24h219 Bat tong giam doc VN Pharma
    Thời sự 24h(21/9): Bắt tổng giám đốc VN Pharma

    7 người cạnh tranh ghế giám đốc, phó giám đốc sở; Bắt tổng giám đốc công ty VN Pharma; Bí mật chưa từng tiết lộ ở cuộc hôn nhân Jennifer PhạmĐức Hải; Thiếu ốc vít, DN Nhật muốn bỏ Việt Nam sang Thái

  • Thoi su 24h209 Xu vu an rung dong Dac Lac
    Thời sự 24h(20/9): Xử vụ án rúng động Đắc Lắc

    - Háo hức chờ cao tốc dài nhất VN thông toàn tuyến; Va chạm container, đầu xe lửa văng khỏi ray; Lời khai tinh ranh của kẻ khống chế con tin ở HN; Trở lại hiện trường vụ cháy cực lớn ở Bình Dương; Vào lớp 1, bé phải đóng hơn 5 triệu đồng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/9.

  • Thoi su 24h189 Bao so 3 lam chet 11 nguoi
    Thời sự 24h(18/9): Bão số 3 làm chết 11 người

    Sạt lở kinh hoàng, 11 người thương vong; Lưu thông thế nào trên cao tốc dài nhất Việt Nam?; Quảng Ninh thiệt hại 20 tỷ do bão số 3; 'Xử' chủ xe khách để tai nạn 3 người chết trở lên... 

  • Su kien quoc te noi bat 149 209
    Sự kiện quốc tế nổi bật (14/9 - 20/9)

    Nỗ lực chống nhóm phiến quân Hồi giáo tự xưng (IS), kết quả cuộc trưng cầu dân ý lịch sử về việc Scotland ở lại hay tách khỏi Vương quốc Anh, phát biểu gây sốc của Thủ tướng Thái Lan Prayuth Chan-ocha... là những tin đáng chú ý nhất trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 14209
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/9)

    Dịch đau mắt đỏ: Nguy cơ bỏng giác mạc do xông lá lốt; Dịch Ebola sẽ hoành hành thêm 12-18 tháng nữa; Một bé trai tử vong sau khi tiêm vaccine 5 trong 1;Tận mắt nhìn "thần dược" Trung Quốc "kích phọt" nông sản Việt; 7 dấu hiệu bạn đã bị vô sinh; Tăm bông gây hại cho tai; 9 thời điểm “yêu” rất dễ cùng nhau "lên đỉnh"... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1409 2009
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/09 – 20/09)

    Ngọc Trinh, Linh Chi mặc bikini đóng quảng cáo cho Vietjet Air, Hồ Ngọc Hà bị tố gian lận trong cuộc đua với Sơn Tùng M-TP, Đông Nhi tới MTV EMA 2014, Siêu mẫu Ngọc Thúy kiện mẹ ruột ra tòa đòi 5 căn biệt thự, Khánh My xuất hiện trong quảng cáo dịch vụ 'ngủ trong sáng', Chồng sắp cưới khẳng đinh đã chia tay Ngọc Lan và có tình mới, Ca sĩ Giang Tử qua đời, Kim Woo Bin và Song Ji Hyo quay phim tại Việt Nam, Cựu thủ lĩnh Westlife Shane Filan có đêm diễn thành công tại Việt Nam, Chồng Trương Vũ Kỳ bị bắt vì mua dâm,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1409 2009
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (14/09 - 20/09)

    Vụ bắt cóc con tin ở Thanh Xuân; Bé 4 tuổi bị cha mẹ hành hạ dã man; Vụ cháy nhà làm 7 người chết ở TP.HCM; Quan tham mắc chứng tâm thần vì...quá sốc? là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 149 209
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (14/9 - 20/9)

    Bạo hành trẻ em - câu chuyện không còn mới nhưng vẫn liên tiếp xảy ra những vụ việc đau lòng; Mẹ đẻ con rồi cho vào bồn xả nước, cánh tay con cuốn vào máy xay là nhiều câu chuyện nuôi dạy con đáng lên án; Đám cưới cô dâu đi dép tổ ong, đám cưới không chú rể... Nhiều câu chuyện gia đình cảm động; tin thực phẩm bẩn đáng chú ý là những sự kiện nổi bật tuần qua...