"Thủ phạm chính": Cách dạy đạo đức trong trường nghệ thuật?

Sự khô cứng trong phương pháp giảng dạy các môn đạo đức, tư tưởng; thái độ thờ ơ của một số giảng viên khi cho rằng, việc biểu diễn tại các quán bar, karaoke, nhà hàng là nơi lý tưởng để rèn nghề hay bản lĩnh văn hóa yếu ớt, là tác nhân chính đẩy một số sinh viên nghệ thuật vào con đường sa ngã.

Rèn nghệ thuật ở quán bar?

Cách đây không lâu, Cục Nghệ thuật Biểu diễn (Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch) đã phải hủy bỏ quy định nghiêm cấm các học sinh, sinh viên trường nghệ thuật được biểu diễn tại các quán bar, vũ trường do gặp phải sự phản đối dữ dội của dư luận.

Dư luận hay cơ quan quản lý đúng, điều này còn gây nhiều tranh cãi. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, chúng ta phải thừa nhận rằng việc dán mác “vô trùng” cho các quán bar, nhà hàng, karaoke là điều bất khả thi. Đến ngay một vũ trường ăn chơi nổi tiếng nhất Hà Thành, nằm sát trụ sở UBND và công an cấp Quận mà đến 10 năm, khi có sự can thiệp của Bộ Công an, nòng cốt ăn chơi khét tiếng này mới bị phá. Nói chi đến các nhà hàng, vũ trường hoạt động mờ ảo núp bóng dưới hàng trăm thủ đoạn tinh vi khó lường.

Nhạc sĩ An Thuyên - Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội cho rằng: Đó không phải là môi trường rèn luyện về đạo đức, nhân cách. Thử hỏi hát mấy bài mua vui, kiếm tiền, thì làm gì có nghệ thuật cao cả. Môi trường này cũng đầy rẫy cám dỗ mà thanh niên không phải ai cũng đủ bản lĩnh chống đỡ. Nếu trường nào coi đây là một địa điểm để thực hành thì đã nhầm hoàn toàn.

Trong những lời phản đối ầm ĩ của dư luận đã có cả thầy cô lên tiếng bảo vệ quyền được “làm thêm”, được “thực hành” cho sinh viên ở những môi trường này. Nhưng khi được hỏi, nếu có con cái học nghệ thuật, thầy (cô) có cho phép chúng biểu diễn ở nhà hàng, quán bar, thầy hiệu phó một trường nghệ thuật nổi tiếng đã không ngần ngại trả lời: Tôi không cho phép vì đó là nơi đầy cám dỗ.

Việc biểu diễn tại vũ trường, quán bar tiếp tục là những phương án kiếm tiền khả thi của một số sinh viên nghệ thuật. Họ vừa tận dụng được "cây nhà lá vườn", vừa có thể kiếm rất nhiều tiền với tỉ lệ công sức bỏ ra rất ít. Số tiền kiếm được từ những ca diễn tại sàn nhảy, quán bar,... có thể lên tới hàng triệu. Một thu nhập mà ngay cả những đã đi làm cũng phải mơ ước. Đặc biệt, nhờ vào lợi thế hình thức, khi tham gia những màn biểu diễn nhạy cảm như múa cột, múa khoả thân, những đồng tiền nhận được từ khán giả sẽ là những tờ polyme với mệnh giá lớn nhất.

Quá dễ dàng khi kiếm được những đồng tiền đó, rất nhiều nữ sinh của trường nghệ thuật chấp nhận biểu diễn. Lý do đơn giản có thể thấy chính là đồng tiền. Khi có tiền, họ sẽ có tất cả. Cùng với những màn múa tại vũ trường, trào lưu "đại gia, chân dài" cũng là một trong những biện pháp giúp các sinh viên này “trang trải cho cuộc sống”. Xe đẹp, nhà cửa, quần áo, đối với nhiều sinh viên là điều gì đó rất xa vời nhưng các đại gia, đó là chuyện nhỏ, miễn là họ hài lòng. Bởi vậy, làm "vợ bé" đại gia là cách kiếm tiền nhẹ nhàng, nhất là khi họ đẹp, có học thức. "Khi đi vào những nơi đó, các em thấy đồng tiền kiếm được dễ dàng, có người bao chi nên sẽ dễ dàng bị cám dỗ và sa ngã.," Ông Vũ Dương Dũng, Phó Hiệu trưởng trường Cao đẳng Múa Việt Nam kết luận.

Chưa hết lớp 10 đã đi.... học múa

Con đường nghệ thuật là con đường không trải hoa hồng. Tất cả những ai đã bước chân vào con đường đó đều phải nỗ lực hết mình và phải chấp nhận thành công thì ít nhưng vất vả thì rất nhiều. Một sinh viên trường múa phải luyện tập ít nhất là 1 tiếng rưỡi / ngày, khi cần sẽ phải tập 4 giờ / ngày và thậm chí khi chuẩn bị thi, họ sẽ phải tập 6 giờ / ngày. Một sinh viên ngành nhạc luyện tập không dưới 4 giờ / ngày

Ngành nghệ thuật cũng rất đặc thù. Việc tuyển chọn của nhà trường không thể chỉ căn cứ vào kết quả học tập của thi văn hoá. Đó còn là môn chuyên ngành nghệ thuật. Đặc biệt, môn thi năng khiếu là yếu tố quyết định không chỉ của việc vào được trường hay không mà đó còn là sự nghiệp của sinh viên sau này. Chính bởi vậy, không ít sinh viên yếu về học văn hoá cũng như yếu về đạo đức nhưng có chút năng khiếu vẫn có thể vào được các trường nghệ thuật. Bà Lê Kim Oanh, Trưởng khoa Văn hoá và Kiến thức cơ bản trường Cao đẳng Múa Việt Nam , trong một hội nghị đã đưa ra một thông tin khá "đắt": Một số học sinh không đạt yêu cầu văn hoá ở bậc phổ thông, không thi đỗ vào lớp 10 mới vào học... trường múa.

Bản lĩnh văn hóa, tri thức lỏng lẻo cộng thái độ yếu kém trước sự vất vả của các chương trình học đã khiến những sinh viên này dễ dàng buông xuôi và rơi vào các vòng xoáy sa ngã. Bà Vân Anh - Giám đốc Trung tâm Tư vấn LinkTâm cho biết, những học sinh mới từ nông thôn lên thành phố rất dễ choáng ngợp với những giá trị mới nơi đô thị. Khi ấy họ rất dễ nảy sinh tâm lý ghen tị và muốn a dua chạy theo những giá trị đó. “Gặp một số phần tử lôi kéo. Từ đó, có một số em bị sa ngã," ông Vũ Dương Dũng, Phó Hiệu trưởng trường Cao đẳng Múa Việt Nam cũng cho biết.

Chương trình khô cứng

Từ thực trạng trên, nếu nhìn nhận một cách sâu xa hơn nữa, sẽ có một câu hỏi rất đau đớn được đặt ra. Phải chăng, chúng ta mới chỉ đào tạo nghệ sĩ về "nghề" nhưng chưa lưu tâm trong việc dạy "đạo" cho sinh viên?

Một điều trớ trêu đối với sự giáo dục sinh viên của Việt Nam , đó là chúng ta còn quá thiếu sót trong chương trình đào tạo "tư tưởng" cho sinh viên trường nghệ thuật. Sự giáo dục này đã thiếu nền tảng ngay từ gốc, khi từ cấp tiểu học cho đến phổ thông trung học, học sinh đã nhận từ nhà trường “công nghệ” giáo dục nhồi nhét, dạy chữ hơn là dạy làm người. Đến khi vào đại học, việc tiếp nhận các môn giáo dục đạo đức, tư tưởng cũng không dễ dàng vì phương pháp truyền thụ ở nhiều trường còn quá cứng nhắc và khô khan.

Nhạc sĩ An Thuyên cho rằng, nếu muốn giáo dục sinh viên không đi biểu diễn ở quán bar, nghệ thuật thì phải phân tích bằng lý lẽ, lập luận thấu tình đạt lý. Chứ không thể rao giảng quá nhiều kiến thức cao siêu, xa vời thậm chí cũ vài chục năm. Như tại Anh, ngay từ cấp tiểu học, học sinh đã được học bộ môn "Làm thế nào để có được hạnh phúc?". Những bài học dù rất nhỏ như mỉm cười với người xa lạ, giúp đỡ những người già cả, khốn khó, yêu thương và chăm sóc bản thân nhưng chúng thật sự gần gũi, sinh động và có hiệu quả tiếp nhận sâu sắc với các em.

Một điều đáng nói là hầu hết trong các trường nghệ thuật, những môn học đặc thù về nghề nghiệp đều không tách bạch thành chương trình riêng. Sinh viên báo chí có môn học riêng là đạo đức nhà báo, sinh viên Y có giáo trình riêng về tư cách nghề nghiệp, nhưng sinh viên nghệ thuật thì không có một môn đạo đức nghề nghiệp riêng biệt nào. Nội dung này chỉ được lồng ghép vào các môn chuyên ngành với số lượng thời gian ít ỏi. Tất nhiên, người ta có thể đặt câu hỏi, chưa chắc thời gian học các môn đạo đức nghề nghiệp sẽ tỷ lệ thuận với nhân cách người làm nghề. Nhưng thực tế này chứng tỏ, các trường vẫn chưa coi trọng việc giáo dục đạo đức là một nền tảng cơ bản với một nghề nghiệp đặc thù như nghề nghệ thuật.

Mặc dù các trường cũng có các hoạt động ngoại khoá để nâng cao ý thức sinh viên như hoạt động dã ngoại, sinh hoạt đầu tuần, đầu năm học nhưng đó chỉ là những tác động bên ngoài. Nhiều sinh viên không thể tham gia vào các hoạt động dã ngoại, phần vì họ là cán bộ đi học, phần vì mải mê đi làm thêm. "Tớ không tham gia vì mải kiếm tiền," một cựu sinh viên trường Đại học Sân khấu Điện ảnh cho biết.

Nhạc sĩ An Thuyên là một người quản lý nhưng trước hết ông cũng là một nghệ sĩ. Vì thế, hơn ai hết ông hiểu việc quản lý sinh viên các trường nghệ thuật là một công việc hết sức phức tạp.Dù có chặt chẽ đến mấy, cũng chỉ quản lý được 80% sinh viên, còn lại chấp nhận tỉ lệ “lọt sàng” đến 20%, thậm chí 30%. Ông cho rằng, bản thân người thầy còn lo chạy sô kiếm tiền để nuôi sống bản thân thì không thể nào dạy được học sinh một lý tưởng đạo đức nghề nghiệp chân chính.

(Theo Việt Phạm - Vietimes)