Chủ nhật, 25 Tháng mười một 2007, 10:02 GMT+7

Tăng trưởng và phát triển

Trong ngôn ngữ thông thường, khái niệm “tăng trưởng” thường được xem tương đồng với “phát triển”, bởi tăng trưởng đóng vai trò thiết yếu định hình mức độ phát triển. Động lực từ những thành công kinh tế là tiền đề thúc đẩy những mục đích cộng đồng thành hiện thực.

Kinh tế mở cửa, hiện đại hóa xứ sở, nhiều doanh nghiệp được thành lập và phát triển, cơ sở hạ tầng được nâng cấp, người dân được có thêm nhiều cơ hội và chọn lựa. Tuy vậy, trên phương diện lý thuyết, các nhà kinh tế cảm thấy cần phân định giới hạn giữa hai cụm từ diễn tả một ý nghĩa gần tương đồng. Một mặt thực tế cho thấy, tăng trưởng kinh tế ở nhiều nước chỉ giới hạn thịnh vượng ở bề mặt như hiện đại hóa bề ngoài.

Trong khi những vùng trung tâm đô thị chuyển biến mạnh mẽ thì tầng lớp dân cư ngoại vi hay các vùng sâu, vùng xa vẫn còn trong cảnh lạc hậu, kém văn minh. Nguy hiểm hơn, quá trình hiện đại hóa lan tỏa không đồng đều, dẫn đến sự chắp vá, hỗn tạp, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân nông thôn. Mặt khác, ở hầu hết các nước nghèo đang mở cửa hội nhập thì phát triển bền vững, có chất lượng còn là một cụm từ khá mới mẻ.

Nếu chỉ bán tài nguyên thô thu ngoại tệ, đốt rừng, hủy hoại môi sinh tập trung cho công nghiệp, nhằm tăng các chỉ số kinh tế hàng năm thì mức độ bền vững của tăng trưởng sẽ kéo dài bao lâu? Đó là chưa kể đến sự cần thiết chuyển dịch cơ cấu trong sản xuất, từ làm thuê gia công sang lắp ráp, chế tạo, từ nông-công nghiệp sang dịch vụ-thông tin, hướng tới một nền kinh tế tri thức.

Những lập luận đó mở đường cho khái niệm “phát triển” nâng cấp lên một tầm mới, giảm bớt sự phụ thuộc vào những chỉ số thống kê kinh tế. Phát triển ngày nay nên được hiểu như sự thay đổi mang tính cấu trúc, không những về lượng mà còn về chất. Nhân đây xin nêu lại bài học đáng ghi nhớ từ xứ Mặt trời mọc.

Lượng và chất

Sau Đệ nhị thế chiến, nước Nhật từ đống tàn tích hoang tàn đã có những bước vượt trội mạnh mẽ. Gần 30 năm liên tục (1950-1987), mức độ tăng trưởng kinh tế của nước này luôn trong khoảng từ 6 đến 7,1%. Những năm từ thập niên 1980, tuy có sút giảm nhưng tổng sản phẩm quốc gia hàng năm của nước này vẫn tăng 4%, vượt hơn các nước công nghiệp khác trong cùng thời kỳ. Sản phẩm Nhật Bản ngày nay bán đi khắp thế giới với những thương hiệu toàn cầu như Sony, Honda, Toyota…

Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công Nhật Bản thường được đề cập đến là người Nhật rất coi trọng chất lượng sản phẩm. Thu nhập từ hoạt động xuất khẩu phần lớn được sử dụng cho mục đích tái đầu tư vào các lĩnh vực nghiên cứu, nâng cao hàm lượng tri thức trong mỗi sản phẩm bán ra. Trên thế giới, nước Nhật không phải là nước đi đầu về nghiên cứu, nhưng việc họ ý thức được việc chuyển dịch từ lượng sang chất trong các mặt hàng đã tạo nên thế cạnh tranh độc đáo, sớm xây dựng một thương hiệu riêng cho mình.

Thành công của Nhật Bản trên hết là thành công của nhận thức: Một là, nhu cầu sản xuất phải gắn liền với nghiên cứu, từ đó mở rộng ứng dụng, thương mại hóa sản phẩm; hai là, tăng trưởng kinh tế ban đầu được coi là bàn đạp để hình thành những bước chuyển dịch tương lai.

Về mặt cơ cấu kinh tế, bước chuyển dịch này còn tùy thuộc vào lợi thế so sánh của mỗi quốc gia. Cốt lõi của vấn đề là các ngành mũi nhọn tạo thương hiệu phải được kiến thiết trên cơ sở tận dụng tối đa khoa học - công nghệ, giảm thành phần tài nguyên thô trong hàng hóa xuất khẩu. Điều này đối với Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng. Ước tính trong mười tháng qua, đầu tư nước ngoài (FDI) đạt mức kỷ lục, hơn 11 tỉ USD, xuất khẩu tăng cao, đến 39 tỉ USD.

Những con số này đáng mừng, nhưng cũng đáng lo. FDI dồi dào dù là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu, song tự nó không đủ để bảo đảm cho sự phát triển cao và bền vững. Một chính sách phát triển kinh tế hiệu quả phải làm sao vừa có thể khai thác nguồn đầu tư nước ngoài thành công, vừa có thể định hướng con đường tương lai thông qua các chương trình tái đầu tư. Ưu tiên trước mắt tập trung vào các ngành nghề Việt Nam đang cạnh tranh, chú trọng nhiều về yếu tố chất lượng.

Song song, cần khởi động các lĩnh vực có tiềm năng cao nhờ khoa học, công nghệ mới. Rõ ràng, khi “lượng” vẫn còn là lợi thế so sánh của một quốc gia trên thương trường toàn cầu, thì quốc gia đó đang tăng trưởng chứ chưa thật sự phát triển. Cơ cấu sản xuất đóng vai trò phép thử đầu tiên trong việc giải mã biến số đầu tiên của bài toán phát triển.

Hai biến số còn lại

Tài nguyên là nguồn vốn tối quan trọng cho một quốc gia, nhưng nó không vô hạn. Các quốc gia đang phát triển có thể chỉ là môi trường thuận lợi cho công ty đa quốc gia khai thác cạn kiệt nguồn tài nguyên phong phú và lao động rẻ và mãi mãi vẫn chậm tiến, lạc hậu. Để tăng trưởng trở thành phát triển, một trong những bài toán hàng đầu là giải quyết tính hiệu quả của những quyết định kinh tế khi sử dụng nguồn lực này. Mở rộng vượt khỏi khái niệm môi trường, tài nguyên ngày nay được hiểu như tất cả nguồn lực vật chất cũng như phi vật chất phục vụ cho sản xuất và đời sống của một cộng đồng xoay quanh mô hình tam giác: môi trường - thị trường - xã hội - ba yếu tố không thể tách rời nhau trong quá trình phát triển.

Tiêu chí hoạt động của tam giác này là làm sao dung hòa lợi ích giữa những nhóm người khác nhau về xuất phát điểm. Nguồn lợi thu từ thị trường tạo tiền đề mở rộng sự thịnh vượng chung, nhưng không được xâm phạm đến tài nguyên thiên nhiên, hoặc nếu có thì bắt buộc phải có giải pháp tái tạo. Thị trường phải tìm cách chung sống an bình với môi trường. Tương tự, mục đích tăng trưởng kinh tế là nâng cao chất lượng sống của con người. Nếu sự thịnh vượng về vật chất chỉ nhỏ giọt trong phạm vi thiểu số hạn hẹp thì tính ưu việt của những gì mà toàn cầu hóa, thương mại hóa đem lại đều phải xem xét lại.

Đặc biệt, hai biến số này càng được sáng tỏ khi sự thay đổi mang tính cấu trúc mà theo định nghĩa “phát triển” mở rộng đã đóng góp thêm nhiều giả thuyết mới: (i) Tăng trưởng kinh tế chỉ có thể bền vững nếu những yếu tố đóng góp vào quá trình này (con người, nhu cầu xã hội, đất đai, môi trường...) cũng phải bền vững; (ii) Phát triển là sử dụng thành công kinh tế thực hiện những mục tiêu chung mà cộng đồng đang hướng tới, cụ thể là xóa đói giảm nghèo; nâng cao chất lượng sống của nhân dân, trong đó trọng tâm là cải thiện hệ thống giáo dục, y tế, an sinh xã hội, thúc đẩy nâng cao dân trí ở diện rộng.

Cũng giống như mọi bài toán kinh tế, việc hiện thực hóa kế hoạch đạt được những mục tiêu trên quyết định sự thành công hay thất bại. Đáp ứng nhu cầu xã hội ở từng thời điểm là một câu hỏi mang tính bắt buộc mà mỗi chính phủ trong giai đoạn canh tân cần đặt lên bàn nghị sự một cách nghiêm túc. Hội nhập cũng đồng nghĩa với cả đón nhận cơ hội lẫn rủi ro. Mọi quyết định đều cần có sự đồng thuận từ đa số.

Chúng ta đã chứng kiến nhiều hình ảnh “tam giác lệch” trên khắp thế giới mà hậu quả của nó không lường trước được. Mexico, Argentina hồi những năm đầu thập niên 1990 và ngay cả nước láng giềng Trung Quốc với nạn ô nhiễm môi sinh đáng báo động ngay thời điểm nền kinh tế nước này sắp bước lên những thứ hạng đầu là những ví dụ điển hình. Không phải tự nhiên mà giải Nobel hòa bình từ năm 2000 trở lại đây đều tập trung tôn vinh các nhà hoạt động vì môi trường, vì sự phát triển bền vững, tham gia chống đói nghèo và vì quyền con người trên toàn thế giới. Những tư duy, hành động mới đang hình thành từ những giá trị với thời gian càng trở nên phổ quát trong cộng đồng nhân loại.

“Ra biển lớn” chúng ta nhằm mục đích không những hội nhập về thị trường, thương mại…, mà còn là sự tham gia định hình về giá trị, chuẩn mực hành xử. Những quan điểm đó không trái với nhu cầu xã hội đang phát triển ở nước ta: bên cạnh thị trường là môi trường và xã hội hướng tới mục đích tối thượng - phục vụ lợi ích con người.

Để tăng trưởng mau chóng trở thành phát triển, trước tiên chúng ta phải cố gắng giải mã nhanh ba biến số của bài toán trên.

Theo NGUYỄN CHÍNH TÂM
Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần


TIN Xã Hội NỔI BẬT

Vụ mất điện ở sân bay: Kíp trưởng thao tác sai kỹ thuật

Sự cố mất điện sân bay Tân Sơn Nhất khiến hàng loạt máy bay không thể hạ cánh là do kíp trưởng trực điện nguồn thao tác sai, dù cảnh báo này đã được ghi rõ trên cả 3 bộ lưu điện UPS.

Nhận xét tin Tăng trưởng và phát triển

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tăng trưởng và phát triển bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tang truong va phat trien ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tăng trưởng và phát triển ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Growth and Development
Japan, economic growth, social needs, the development, modernization, success, purpose, environment and national resources, sustainability, water, work, trade, people

In plain language, the concept of "growth "is often considered similar to" development ", by growth plays an essential role for the level of development. driving force from the economic success is a prerequisite to promote the goals ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2111 Thu hoi nha dat cua ong Tran Van Truyen
    Thời sự 24h(21/11): Thu hồi nhà đất của ông Trần Văn Truyền

    Thu hồi nhà, đất của ông Trần Văn Truyền; Gói quà 20/11 phát nổ, 1 phụ nữ tử vong; VTV xin lỗi vụ phát sóng "Nhặt xương cho thầy"; Hà Hồ bật khóc, nêu lời giải cho quan hệ với Cường đô la; Từ 1/1/2015 tăng mức phạt xe quá tải... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/11.

  • Thoi su 24h2010 2 may bay suyt dam nhau tai SG
    Thời sự 24h(20/10): 2 máy bay suýt đâm nhau tại SG

    Đổi chứng minh thư thành thẻ căn cước công dân;Hai máy bay suýt đụng nhau trên không;Thuê người giả mạo Thứ trưởng Y tế để lừa tiền tỷ; Sát hại con tin để quỵt nợ 50 triệu đồng; "100 nghìn/cô" - cuộc định giá đau xót trong ngày 20/11?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/11.

  • Thoi su 24h1911 Chang trai dam cuoi co tich qua doi
    Thời sự 24h(19/11): Chàng trai "đám cưới cổ tích" qua đời

    Phạt 252 triệu đồng NXB in hình Công Lý cởi trần; Chơi ngông Tàng "Keangnam": Mời ca sỹ ngoại về đãi cả bản; Nữ phượt thủ 9x tử nạn trên cung đường Hà Giang; Chàng trai trong "đám cưới cố tích" đột ngột qua đời...

  • Thoi su 24h1811 BS quen kim mo trong bung benh nhan
    Thời sự 24h(18/11): BS quên kim mổ trong bụng bệnh nhân

    Đường sắt trên cao "tuyệt đối an toàn"; Mổ đẻ, BS ‘quên’ kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bé sơ sinh văng khỏi bụng mẹ ra viện; Lật mặt hàng chục cửa hàng xăng dầu lắp đặt IC giả; Mạo nhận con trai Bí thư HN "quỵt" hàng trăm triệu... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/11.

  • Thoi su 24h1711 Cong Ly mac quan nho len bia sach luat
    Thời sự 24h(17/11): Công Lý mặc quần nhỏ lên bìa sách luật

    Bình Dương lên tiếng về cáo buộc của ông Dũng "lò vôi"; Công Lý bức xúc vì bìa sách in hình anh cởi trần; Nữ "đại gia" Hà thành bị đánh thuốc mê cướp kim cương?; "Kho" sừng tê giác trong nhà đại gia Hà Tĩnh...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 162211
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 16-22/11)

    Hà Tĩnh: Mổ đẻ, BS "quên" kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bình Dương: Một phụ nữ chết tức tưởi sau khi chích thuốc tại phòng khám tư nhân; Trứng gà thật - giả, phân biệt thế nào?; 83% đàn ông "thả rông" trong lần quan hệ đầu tiên; Mẹo chăm sóc da cho trẻ vào mùa đông; Lý do không ngờ khiến mẹ chậm mang thai; Người hay lo lắng dễ bị mất trí nhớ; Cách giảm cân hiệu quả trong 1 tuần... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1611 2211
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

    Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1611 2211
    Toàn cảnh Showbiz tuần (16/11 – 22/11)

    Mỹ Tâm được vinh danh giải thưởng 'Huyền thoại âm nhạc', Hình nghệ sĩ Công Lý bị xuất hiện phản cảm trên bìa sách luật, Tranh cãi số lượng khán giả trong live concert Heartbeat của Mỹ Tâm,

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1611 2211
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/11 - 22/11)

    "Tội phạm axit" và câu chuyện về quản lý; Kết cục thảm của những mối tình đồng tính nữ lệch lạc; Điểm tựa hoàn lương của 9X sát hại người yêu; 14 năm tù cho cơn ghen tuông mù quáng; Vụ TMV Cát Tường: Tội danh của bị cáo Tường và Khánh sẽ thay đổi?; Cảnh giác với chiêu lừa đảo tinh vi qua điện thoại;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 16112211
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (16/11-22/11)

    Tổng hợp diễn biến vụ nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi; Tổng hợp thông tin trước thềm AFF Cup của ĐT Việt Nam và các đội bóng cùng bảng; Tổng hợp các trận cầu hay cuối tuần... là những tin tức sẽ có trong bản tin Bóng đá cuối tuần của Việt Báo.