Tăng trưởng và phát triển

Trong ngôn ngữ thông thường, khái niệm “tăng trưởng” thường được xem tương đồng với “phát triển”, bởi tăng trưởng đóng vai trò thiết yếu định hình mức độ phát triển. Động lực từ những thành công kinh tế là tiền đề thúc đẩy những mục đích cộng đồng thành hiện thực.

Kinh tế mở cửa, hiện đại hóa xứ sở, nhiều doanh nghiệp được thành lập và phát triển, cơ sở hạ tầng được nâng cấp, người dân được có thêm nhiều cơ hội và chọn lựa. Tuy vậy, trên phương diện lý thuyết, các nhà kinh tế cảm thấy cần phân định giới hạn giữa hai cụm từ diễn tả một ý nghĩa gần tương đồng. Một mặt thực tế cho thấy, tăng trưởng kinh tế ở nhiều nước chỉ giới hạn thịnh vượng ở bề mặt như hiện đại hóa bề ngoài.

Trong khi những vùng trung tâm đô thị chuyển biến mạnh mẽ thì tầng lớp dân cư ngoại vi hay các vùng sâu, vùng xa vẫn còn trong cảnh lạc hậu, kém văn minh. Nguy hiểm hơn, quá trình hiện đại hóa lan tỏa không đồng đều, dẫn đến sự chắp vá, hỗn tạp, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân nông thôn. Mặt khác, ở hầu hết các nước nghèo đang mở cửa hội nhập thì phát triển bền vững, có chất lượng còn là một cụm từ khá mới mẻ.

Nếu chỉ bán tài nguyên thô thu ngoại tệ, đốt rừng, hủy hoại môi sinh tập trung cho công nghiệp, nhằm tăng các chỉ số kinh tế hàng năm thì mức độ bền vững của tăng trưởng sẽ kéo dài bao lâu? Đó là chưa kể đến sự cần thiết chuyển dịch cơ cấu trong sản xuất, từ làm thuê gia công sang lắp ráp, chế tạo, từ nông-công nghiệp sang dịch vụ-thông tin, hướng tới một nền kinh tế tri thức.

Những lập luận đó mở đường cho khái niệm “phát triển” nâng cấp lên một tầm mới, giảm bớt sự phụ thuộc vào những chỉ số thống kê kinh tế. Phát triển ngày nay nên được hiểu như sự thay đổi mang tính cấu trúc, không những về lượng mà còn về chất. Nhân đây xin nêu lại bài học đáng ghi nhớ từ xứ Mặt trời mọc.

Lượng và chất

Sau Đệ nhị thế chiến, nước Nhật từ đống tàn tích hoang tàn đã có những bước vượt trội mạnh mẽ. Gần 30 năm liên tục (1950-1987), mức độ tăng trưởng kinh tế của nước này luôn trong khoảng từ 6 đến 7,1%. Những năm từ thập niên 1980, tuy có sút giảm nhưng tổng sản phẩm quốc gia hàng năm của nước này vẫn tăng 4%, vượt hơn các nước công nghiệp khác trong cùng thời kỳ. Sản phẩm Nhật Bản ngày nay bán đi khắp thế giới với những thương hiệu toàn cầu như Sony, Honda, Toyota…

Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công Nhật Bản thường được đề cập đến là người Nhật rất coi trọng chất lượng sản phẩm. Thu nhập từ hoạt động xuất khẩu phần lớn được sử dụng cho mục đích tái đầu tư vào các lĩnh vực nghiên cứu, nâng cao hàm lượng tri thức trong mỗi sản phẩm bán ra. Trên thế giới, nước Nhật không phải là nước đi đầu về nghiên cứu, nhưng việc họ ý thức được việc chuyển dịch từ lượng sang chất trong các mặt hàng đã tạo nên thế cạnh tranh độc đáo, sớm xây dựng một thương hiệu riêng cho mình.

Thành công của Nhật Bản trên hết là thành công của nhận thức: Một là, nhu cầu sản xuất phải gắn liền với nghiên cứu, từ đó mở rộng ứng dụng, thương mại hóa sản phẩm; hai là, tăng trưởng kinh tế ban đầu được coi là bàn đạp để hình thành những bước chuyển dịch tương lai.

Về mặt cơ cấu kinh tế, bước chuyển dịch này còn tùy thuộc vào lợi thế so sánh của mỗi quốc gia. Cốt lõi của vấn đề là các ngành mũi nhọn tạo thương hiệu phải được kiến thiết trên cơ sở tận dụng tối đa khoa học - công nghệ, giảm thành phần tài nguyên thô trong hàng hóa xuất khẩu. Điều này đối với Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng. Ước tính trong mười tháng qua, đầu tư nước ngoài (FDI) đạt mức kỷ lục, hơn 11 tỉ USD, xuất khẩu tăng cao, đến 39 tỉ USD.

Những con số này đáng mừng, nhưng cũng đáng lo. FDI dồi dào dù là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu, song tự nó không đủ để bảo đảm cho sự phát triển cao và bền vững. Một chính sách phát triển kinh tế hiệu quả phải làm sao vừa có thể khai thác nguồn đầu tư nước ngoài thành công, vừa có thể định hướng con đường tương lai thông qua các chương trình tái đầu tư. Ưu tiên trước mắt tập trung vào các ngành nghề Việt Nam đang cạnh tranh, chú trọng nhiều về yếu tố chất lượng.

Song song, cần khởi động các lĩnh vực có tiềm năng cao nhờ khoa học, công nghệ mới. Rõ ràng, khi “lượng” vẫn còn là lợi thế so sánh của một quốc gia trên thương trường toàn cầu, thì quốc gia đó đang tăng trưởng chứ chưa thật sự phát triển. Cơ cấu sản xuất đóng vai trò phép thử đầu tiên trong việc giải mã biến số đầu tiên của bài toán phát triển.

Hai biến số còn lại

Tài nguyên là nguồn vốn tối quan trọng cho một quốc gia, nhưng nó không vô hạn. Các quốc gia đang phát triển có thể chỉ là môi trường thuận lợi cho công ty đa quốc gia khai thác cạn kiệt nguồn tài nguyên phong phú và lao động rẻ và mãi mãi vẫn chậm tiến, lạc hậu. Để tăng trưởng trở thành phát triển, một trong những bài toán hàng đầu là giải quyết tính hiệu quả của những quyết định kinh tế khi sử dụng nguồn lực này. Mở rộng vượt khỏi khái niệm môi trường, tài nguyên ngày nay được hiểu như tất cả nguồn lực vật chất cũng như phi vật chất phục vụ cho sản xuất và đời sống của một cộng đồng xoay quanh mô hình tam giác: môi trường - thị trường - xã hội - ba yếu tố không thể tách rời nhau trong quá trình phát triển.

Tiêu chí hoạt động của tam giác này là làm sao dung hòa lợi ích giữa những nhóm người khác nhau về xuất phát điểm. Nguồn lợi thu từ thị trường tạo tiền đề mở rộng sự thịnh vượng chung, nhưng không được xâm phạm đến tài nguyên thiên nhiên, hoặc nếu có thì bắt buộc phải có giải pháp tái tạo. Thị trường phải tìm cách chung sống an bình với môi trường. Tương tự, mục đích tăng trưởng kinh tế là nâng cao chất lượng sống của con người. Nếu sự thịnh vượng về vật chất chỉ nhỏ giọt trong phạm vi thiểu số hạn hẹp thì tính ưu việt của những gì mà toàn cầu hóa, thương mại hóa đem lại đều phải xem xét lại.

Đặc biệt, hai biến số này càng được sáng tỏ khi sự thay đổi mang tính cấu trúc mà theo định nghĩa “phát triển” mở rộng đã đóng góp thêm nhiều giả thuyết mới: (i) Tăng trưởng kinh tế chỉ có thể bền vững nếu những yếu tố đóng góp vào quá trình này (con người, nhu cầu xã hội, đất đai, môi trường...) cũng phải bền vững; (ii) Phát triển là sử dụng thành công kinh tế thực hiện những mục tiêu chung mà cộng đồng đang hướng tới, cụ thể là xóa đói giảm nghèo; nâng cao chất lượng sống của nhân dân, trong đó trọng tâm là cải thiện hệ thống giáo dục, y tế, an sinh xã hội, thúc đẩy nâng cao dân trí ở diện rộng.

Cũng giống như mọi bài toán kinh tế, việc hiện thực hóa kế hoạch đạt được những mục tiêu trên quyết định sự thành công hay thất bại. Đáp ứng nhu cầu xã hội ở từng thời điểm là một câu hỏi mang tính bắt buộc mà mỗi chính phủ trong giai đoạn canh tân cần đặt lên bàn nghị sự một cách nghiêm túc. Hội nhập cũng đồng nghĩa với cả đón nhận cơ hội lẫn rủi ro. Mọi quyết định đều cần có sự đồng thuận từ đa số.

Chúng ta đã chứng kiến nhiều hình ảnh “tam giác lệch” trên khắp thế giới mà hậu quả của nó không lường trước được. Mexico, Argentina hồi những năm đầu thập niên 1990 và ngay cả nước láng giềng Trung Quốc với nạn ô nhiễm môi sinh đáng báo động ngay thời điểm nền kinh tế nước này sắp bước lên những thứ hạng đầu là những ví dụ điển hình. Không phải tự nhiên mà giải Nobel hòa bình từ năm 2000 trở lại đây đều tập trung tôn vinh các nhà hoạt động vì môi trường, vì sự phát triển bền vững, tham gia chống đói nghèo và vì quyền con người trên toàn thế giới. Những tư duy, hành động mới đang hình thành từ những giá trị với thời gian càng trở nên phổ quát trong cộng đồng nhân loại.

“Ra biển lớn” chúng ta nhằm mục đích không những hội nhập về thị trường, thương mại…, mà còn là sự tham gia định hình về giá trị, chuẩn mực hành xử. Những quan điểm đó không trái với nhu cầu xã hội đang phát triển ở nước ta: bên cạnh thị trường là môi trường và xã hội hướng tới mục đích tối thượng - phục vụ lợi ích con người.

Để tăng trưởng mau chóng trở thành phát triển, trước tiên chúng ta phải cố gắng giải mã nhanh ba biến số của bài toán trên.

Theo NGUYỄN CHÍNH TÂM
Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần

Video được xem nhiều nhất

21 loạt đại bác trong lễ chào cờ kỷ niệm 70 năm Quốc khánh
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Giật đồ cúng hay ăn cướp?

Giật đồ cúng cô hồn đang biến tướng không chỉ bởi hành vi tranh giành manh động mà có sự tham gia của nhiều băng nhóm lợi dụng tình hình lộn xộn để trộm, cướp.

Đoạn trường làm sổ đỏ – Có hay không việc bôi trơn?

Dù người dân đã cung cấp thông tin và cả bằng chứng về "phí bôi trơn" làm sổ đỏ cho thanh tra, rồi thanh tra chuyển CQĐT nhưng đến nay kết luận vẫn bị “treo”. Câu hỏi đặt ra, tại sao lại như vậy?

Cận cảnh ‘cafe sung sướng’ cùng... ‘cô chủ đơn côi’

Những cô gái ăn mặc mát mẻ, ngồi trước quán lả lơi mời chào những người qua đường. Dịch vụ cafe thỏa mản mọi yêu cầu giá cực kỳ rẻ, chỉ 200.000 đồng phục vụ từ A tới Z trong vòng 25 phút.

Nhận xét tin Tăng trưởng và phát triển

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tăng trưởng và phát triển bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tang truong va phat trien ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tăng trưởng và phát triển ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội.

Growth and Development
Japan, economic growth, social needs, the development, modernization, success, purpose, environment and national resources, sustainability, water, work, trade, people

In plain language, the concept of "growth "is often considered similar to" development ", by growth plays an essential role for the level of development. driving force from the economic success is a prerequisite to promote the goals ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Lo nang vi ty gia
    Lỗ nặng vì tỷ giá

    Chênh lệch tỷ giá trong tháng 8 khiến Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV) phát sinh lỗ khoảng 1.200 tỷ đồng. TKV kiến nghị tính khoản này vào giá thành điện.

  • Dau dau voi chuyen vo chong Duong Yen Ngoc to nhau
    "Đau đầu" với chuyện vợ chồng Dương Yến Ngọc tố nhau

    Á hậu Phụ nữ Việt Nam qua Ảnh Dương Yến Ngọc là cái tên vẫn còn sức nóng khi gần đây bủa vây cô là những scandal liên quan tới quỵt tiền và lột trần cuộc hôn nhân sóng gió của mình.

  • Triet pha duong day logo xe vua
    Triệt phá đường dây 'logo xe vua'

    Những người bán logo khẳng định việc thay đổi logo là để thương hiệu mạnh hơn và tránh sự bắt chước của những xe không mua logo.

  • Lum xum vu viec nu cong nhan nhat duoc vang
    Lùm xùm vụ việc nữ công nhân nhặt được vàng

    Nhặt được 5 lượng vàng, chị Phạm Tuyết Mai không những bị cho nghỉ việc, cuộc sống khó khăn mà còn vất vả “đáo tụng đình” trong hơn 1 năm qua.

  • Xe may vo chu chua 1 6 ty dong
    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng

    Công an huyện Hương Sơn cho biết, mặc dù đã xác định được chủ đăng ký của chiếc xe máy có 1,6 tỉ đồng bỏ lại bên đường là ai. Tuy nhiên chủ chiếc xe cho biết đã chuyển chiếc xe lại cho chồng, người chồng đang thụ án tù về tội..

  • Nghin le chuyen tuan qua 3108 0509
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (31/08 - 05/09).

    Diễu binh, diễu hành mừng Quốc khánh; Chốt mức tăng lương tối thiểu vùng 2016 là 12,4%; Bị bắn vào bụng, sản phụ đang mang thai 33 tuần nguy kịch; Chặn đoàn diễu binh để chụp ảnh, 2 phụ nữ bị chỉ trách gay gắt; Chính sách có hiệu lực từ tháng 9...là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3008 05092015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 30/08 - 05/09/2015

    Hội đồng tiền lương Quốc gia đã thống nhất “chốt” mức đề xuất tăng lương tối thiểu vùng là 12,4%; nhiều ngành lớn của nền kinh tế đang phải đối mặt với rủi ro tỷ giá; giá xăng và gas đồng loạt giảm trong tuần qua nhưng giá cước vận tải vẫn tiếp tục 'im lìm'.... Cùng với đó, những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 30/08 - 05/09/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2906-04072015/2147595317/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3008 0509
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (30/08 - 05/09)

    Triệt phá đường dây 'logo xe vua'; Đặc xá dịp Quốc Khánh 2.9; Không cứu giúp người bị tai nạn: vô cảm hay thiếu kĩ năng?; Nhiều vụ giả danh cảnh sát hình sự để lừa đảo; Thú chơi ngông của đại ca giang hồ khiến đại gia ngàn tỉ hết hồn; Làm gì khi bị vu khống trên mạng Facebook?.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (30/08 - 05/09), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-3008-0509/2147595287/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nhin lai tin Suc khoe tuan qua 2908 0509
    Nhìn lại tin Sức khỏe tuần qua (29/08 - 05/09)

    Hà Nội ghi nhận gần 1.300 trường hợp mắc sốt xuất huyết; Bệnh quai bị ở phụ nữ có thể dẫn tới viêm buồng trứng; Chế độ ăn của mẹ có liên quan khuyết tật bẩm sinh ở trẻ?; Sơ cứu, xử trí khi trẻ bị chấn thương vùng đầu; Sau khi "yêu" nên uống nước ấm 40°C;... là những thông tin Sức khỏe được nhiều người quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nhìn lại tin Sức khỏe tuần qua (29/08 - 05/09), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Nhin-lai-tin-Suc-khoe-tuan-qua-2908-0509/2147595203/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 318 69
    Toàn cảnh Showbiz tuần (31/8 - 6/9)

    Tuấn Hưng bức xúc khi bị đồn nợ nần, cá độ phải sống bám nhà vợ, MC Huyền Ny bất ngờ công khai chồng và 3 con, Ngô Kiến Huy khổ sở "mang bầu" vì Miu Lê, Chi Pu bối rối vì tình cảm trên mức bạn bè với Gil Lê, Bà Tưng tấn công showbiz bằng MV 10.000 USD,.... là những tin nổi bạt trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (31/8 - 6/9), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-318-69/2147595224/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn