Tăng trưởng và phát triển

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Trong ngôn ngữ thông thường, khái niệm “tăng trưởng” thường được xem tương đồng với “phát triển”, bởi tăng trưởng đóng vai trò thiết yếu định hình mức độ phát triển. Động lực từ những thành công kinh tế là tiền đề thúc đẩy những mục đích cộng đồng thành hiện thực.

Kinh tế mở cửa, hiện đại hóa xứ sở, nhiều doanh nghiệp được thành lập và phát triển, cơ sở hạ tầng được nâng cấp, người dân được có thêm nhiều cơ hội và chọn lựa. Tuy vậy, trên phương diện lý thuyết, các nhà kinh tế cảm thấy cần phân định giới hạn giữa hai cụm từ diễn tả một ý nghĩa gần tương đồng. Một mặt thực tế cho thấy, tăng trưởng kinh tế ở nhiều nước chỉ giới hạn thịnh vượng ở bề mặt như hiện đại hóa bề ngoài.

Trong khi những vùng trung tâm đô thị chuyển biến mạnh mẽ thì tầng lớp dân cư ngoại vi hay các vùng sâu, vùng xa vẫn còn trong cảnh lạc hậu, kém văn minh. Nguy hiểm hơn, quá trình hiện đại hóa lan tỏa không đồng đều, dẫn đến sự chắp vá, hỗn tạp, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân nông thôn. Mặt khác, ở hầu hết các nước nghèo đang mở cửa hội nhập thì phát triển bền vững, có chất lượng còn là một cụm từ khá mới mẻ.

Nếu chỉ bán tài nguyên thô thu ngoại tệ, đốt rừng, hủy hoại môi sinh tập trung cho công nghiệp, nhằm tăng các chỉ số kinh tế hàng năm thì mức độ bền vững của tăng trưởng sẽ kéo dài bao lâu? Đó là chưa kể đến sự cần thiết chuyển dịch cơ cấu trong sản xuất, từ làm thuê gia công sang lắp ráp, chế tạo, từ nông-công nghiệp sang dịch vụ-thông tin, hướng tới một nền kinh tế tri thức.

Những lập luận đó mở đường cho khái niệm “phát triển” nâng cấp lên một tầm mới, giảm bớt sự phụ thuộc vào những chỉ số thống kê kinh tế. Phát triển ngày nay nên được hiểu như sự thay đổi mang tính cấu trúc, không những về lượng mà còn về chất. Nhân đây xin nêu lại bài học đáng ghi nhớ từ xứ Mặt trời mọc.

Lượng và chất

Sau Đệ nhị thế chiến, nước Nhật từ đống tàn tích hoang tàn đã có những bước vượt trội mạnh mẽ. Gần 30 năm liên tục (1950-1987), mức độ tăng trưởng kinh tế của nước này luôn trong khoảng từ 6 đến 7,1%. Những năm từ thập niên 1980, tuy có sút giảm nhưng tổng sản phẩm quốc gia hàng năm của nước này vẫn tăng 4%, vượt hơn các nước công nghiệp khác trong cùng thời kỳ. Sản phẩm Nhật Bản ngày nay bán đi khắp thế giới với những thương hiệu toàn cầu như Sony, Honda, Toyota…

Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công Nhật Bản thường được đề cập đến là người Nhật rất coi trọng chất lượng sản phẩm. Thu nhập từ hoạt động xuất khẩu phần lớn được sử dụng cho mục đích tái đầu tư vào các lĩnh vực nghiên cứu, nâng cao hàm lượng tri thức trong mỗi sản phẩm bán ra. Trên thế giới, nước Nhật không phải là nước đi đầu về nghiên cứu, nhưng việc họ ý thức được việc chuyển dịch từ lượng sang chất trong các mặt hàng đã tạo nên thế cạnh tranh độc đáo, sớm xây dựng một thương hiệu riêng cho mình.

Thành công của Nhật Bản trên hết là thành công của nhận thức: Một là, nhu cầu sản xuất phải gắn liền với nghiên cứu, từ đó mở rộng ứng dụng, thương mại hóa sản phẩm; hai là, tăng trưởng kinh tế ban đầu được coi là bàn đạp để hình thành những bước chuyển dịch tương lai.

Về mặt cơ cấu kinh tế, bước chuyển dịch này còn tùy thuộc vào lợi thế so sánh của mỗi quốc gia. Cốt lõi của vấn đề là các ngành mũi nhọn tạo thương hiệu phải được kiến thiết trên cơ sở tận dụng tối đa khoa học - công nghệ, giảm thành phần tài nguyên thô trong hàng hóa xuất khẩu. Điều này đối với Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng. Ước tính trong mười tháng qua, đầu tư nước ngoài (FDI) đạt mức kỷ lục, hơn 11 tỉ USD, xuất khẩu tăng cao, đến 39 tỉ USD.

Những con số này đáng mừng, nhưng cũng đáng lo. FDI dồi dào dù là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu, song tự nó không đủ để bảo đảm cho sự phát triển cao và bền vững. Một chính sách phát triển kinh tế hiệu quả phải làm sao vừa có thể khai thác nguồn đầu tư nước ngoài thành công, vừa có thể định hướng con đường tương lai thông qua các chương trình tái đầu tư. Ưu tiên trước mắt tập trung vào các ngành nghề Việt Nam đang cạnh tranh, chú trọng nhiều về yếu tố chất lượng.

Song song, cần khởi động các lĩnh vực có tiềm năng cao nhờ khoa học, công nghệ mới. Rõ ràng, khi “lượng” vẫn còn là lợi thế so sánh của một quốc gia trên thương trường toàn cầu, thì quốc gia đó đang tăng trưởng chứ chưa thật sự phát triển. Cơ cấu sản xuất đóng vai trò phép thử đầu tiên trong việc giải mã biến số đầu tiên của bài toán phát triển.

Hai biến số còn lại

Tài nguyên là nguồn vốn tối quan trọng cho một quốc gia, nhưng nó không vô hạn. Các quốc gia đang phát triển có thể chỉ là môi trường thuận lợi cho công ty đa quốc gia khai thác cạn kiệt nguồn tài nguyên phong phú và lao động rẻ và mãi mãi vẫn chậm tiến, lạc hậu. Để tăng trưởng trở thành phát triển, một trong những bài toán hàng đầu là giải quyết tính hiệu quả của những quyết định kinh tế khi sử dụng nguồn lực này. Mở rộng vượt khỏi khái niệm môi trường, tài nguyên ngày nay được hiểu như tất cả nguồn lực vật chất cũng như phi vật chất phục vụ cho sản xuất và đời sống của một cộng đồng xoay quanh mô hình tam giác: môi trường - thị trường - xã hội - ba yếu tố không thể tách rời nhau trong quá trình phát triển.

Tiêu chí hoạt động của tam giác này là làm sao dung hòa lợi ích giữa những nhóm người khác nhau về xuất phát điểm. Nguồn lợi thu từ thị trường tạo tiền đề mở rộng sự thịnh vượng chung, nhưng không được xâm phạm đến tài nguyên thiên nhiên, hoặc nếu có thì bắt buộc phải có giải pháp tái tạo. Thị trường phải tìm cách chung sống an bình với môi trường. Tương tự, mục đích tăng trưởng kinh tế là nâng cao chất lượng sống của con người. Nếu sự thịnh vượng về vật chất chỉ nhỏ giọt trong phạm vi thiểu số hạn hẹp thì tính ưu việt của những gì mà toàn cầu hóa, thương mại hóa đem lại đều phải xem xét lại.

Đặc biệt, hai biến số này càng được sáng tỏ khi sự thay đổi mang tính cấu trúc mà theo định nghĩa “phát triển” mở rộng đã đóng góp thêm nhiều giả thuyết mới: (i) Tăng trưởng kinh tế chỉ có thể bền vững nếu những yếu tố đóng góp vào quá trình này (con người, nhu cầu xã hội, đất đai, môi trường...) cũng phải bền vững; (ii) Phát triển là sử dụng thành công kinh tế thực hiện những mục tiêu chung mà cộng đồng đang hướng tới, cụ thể là xóa đói giảm nghèo; nâng cao chất lượng sống của nhân dân, trong đó trọng tâm là cải thiện hệ thống giáo dục, y tế, an sinh xã hội, thúc đẩy nâng cao dân trí ở diện rộng.

Cũng giống như mọi bài toán kinh tế, việc hiện thực hóa kế hoạch đạt được những mục tiêu trên quyết định sự thành công hay thất bại. Đáp ứng nhu cầu xã hội ở từng thời điểm là một câu hỏi mang tính bắt buộc mà mỗi chính phủ trong giai đoạn canh tân cần đặt lên bàn nghị sự một cách nghiêm túc. Hội nhập cũng đồng nghĩa với cả đón nhận cơ hội lẫn rủi ro. Mọi quyết định đều cần có sự đồng thuận từ đa số.

Chúng ta đã chứng kiến nhiều hình ảnh “tam giác lệch” trên khắp thế giới mà hậu quả của nó không lường trước được. Mexico, Argentina hồi những năm đầu thập niên 1990 và ngay cả nước láng giềng Trung Quốc với nạn ô nhiễm môi sinh đáng báo động ngay thời điểm nền kinh tế nước này sắp bước lên những thứ hạng đầu là những ví dụ điển hình. Không phải tự nhiên mà giải Nobel hòa bình từ năm 2000 trở lại đây đều tập trung tôn vinh các nhà hoạt động vì môi trường, vì sự phát triển bền vững, tham gia chống đói nghèo và vì quyền con người trên toàn thế giới. Những tư duy, hành động mới đang hình thành từ những giá trị với thời gian càng trở nên phổ quát trong cộng đồng nhân loại.

“Ra biển lớn” chúng ta nhằm mục đích không những hội nhập về thị trường, thương mại…, mà còn là sự tham gia định hình về giá trị, chuẩn mực hành xử. Những quan điểm đó không trái với nhu cầu xã hội đang phát triển ở nước ta: bên cạnh thị trường là môi trường và xã hội hướng tới mục đích tối thượng - phục vụ lợi ích con người.

Để tăng trưởng mau chóng trở thành phát triển, trước tiên chúng ta phải cố gắng giải mã nhanh ba biến số của bài toán trên.

Theo NGUYỄN CHÍNH TÂM
Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

Người đàn ông có hàng ngàn con chấy trên đầu
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Nghìn lẻ chuyện tuần qua 24/04 - 29/04/2016

Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; Sự thật về thông tin có thủy ngân lơ lửng trong không khí Hà Nội; Gió thổi đổ cột điện cao thế 500kV; Phản cảm cảnh chân dài mặc bikini 2 mảnh câu khách ở siêu thị tại HN; Cá chết, thuỷ ngân, chất cấm - người Việt sống sao... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

Đau lòng những vụ án con bị cha mẹ ép chết

Nhiều vụ thảm án đau lòng xảy ra trong các gia đình mà nguyên nhân được xác định là do tự tử. Trong số vụ việc thương tâm đó, có nạn nhân là các em nhỏ vô tội và không có khả năng tự vệ, trong phút chốc trở thành người thiên cổ.

Kiều nữ, sau cơn "đập đá" 5 - 6 đàn ông vẫn chưa thỏa sex

Lần nào đi tìm, chị cũng bắt gặp con gái cùng với lũ bạn trai không một mảnh vải che thân nằm thườn thượt mê man trong khói thuốc, xung quanh là thức ăn, túi bóng vứt la liệt.

Nhận xét tin Tăng trưởng và phát triển

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tăng trưởng và phát triển bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tang truong va phat trien ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tăng trưởng và phát triển ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội.

Growth and Development
Japan, economic growth, social needs, the development, modernization, success, purpose, environment and national resources, sustainability, water, work, trade, people

In plain language, the concept of "growth "is often considered similar to" development ", by growth plays an essential role for the level of development. driving force from the economic success is a prerequisite to promote the goals ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h2804 Ca chet do thuy trieu do chua thuyet phuc
    Thời sự 24h(28/04): Cá chết do thủy triều đỏ chưa thuyết phục

    Xử lý nghiêm, thậm chí truy tố nếu để xảy ra ngộ độc do ăn cá chết; Nắng nóng bất thường tại TP.HCM: Trẻ nhỏ đổ bệnh, người già đột qụy; Chuyên gia phản bác nguyên nhân thuỷ triều đỏ làm chết cá; Phát hiện công nhân tráo đổi, làm mới hạn bánh quy hết date; Cháy chung cư ở Linh Đàm: Trẻ vạ vật ngủ ngoài đường

  • Thoi su 24h2704 Be trai bi me ep uong thuoc doc da chet
    Thời sự 24h(27/04): Bé trai bị mẹ ép uống thuốc độc đã chết

    Cá chết bất thường ở Vũng Áng: Thêm 5 thợ lặn nhập viện; Thảm án ở Hải Dương: Bé trai 8 tuổi bị mẹ đẻ ép uống thuốc độc đã chết; Giả mạo facebook nữ sinh bị cưa chân để lừa đảo: Lỗi tại nhà hảo tâm; Dân "tố" nước có mùi hôi, GĐ nước sạch bảo "Đun lên là hết"; Hành trình 18 năm vật vã tìm "tiếng người" cho con gái

  • Thoi su 24h2604 Nam thanh nien o HN bi sat hai da man
    Thời sự 24h(26/04): Nam thanh niên ở HN bị sát hại dã man

    Người nhái lặn 200m dưới kênh đen ngòm ô nhiễm để tìm két sắt; Có nên ăn hải sản khi cá chết hàng loạt ở miền Trung?; Thủy ngân trong không khí Hà Nội: "Khói xe chỉ là nghi ngờ"; Bỏ chất cấm độc hại: Thái Lan mất 6-7 năm, Việt Nam chỉ 6-7 tháng; Hà Nội: Lại một chung cư có nước sạch "sạch" như... nước cống!

  • Thoi su 24h2504 Tre bi bao hanh Noi dau tinh than
    Thời sự 24h(25/04): Trẻ bị bạo hành - Nỗi đau tinh thần

    Những cô gái bị xử tội... hiếp dâm; ‘Ai đầu độc cá cũng phải bị xử lý’!; Nằm rạp xuống đất khi thanh niên quăng mìn ra đường; Trẻ em bị bạo hành: Những nỗi đau về thể xác và tinh thần; Từ những vụ tống tình, tiền bằng ảnh 'nóng': Bài học cho giới trẻ... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 25/04/2016.

  • Thoi su 24h2204 Thanh nien lay bua giet nguoi yeu
    Thời sự 24h(22/04): Thanh niên lấy búa giết người yêu

    Công an nóng vội bỏ qua, còn ta nóng vội thì ra vào tù; Vì sao có những miếng thịt bò lại ánh lên màu 7 sắc cầu vồng?; Mỗi ngày cả trăm người đi taxi "thất lạc hành lý"; Số phận như bóng ma của các cô gái Việt bị bán sang Trung Quốc; Lún vào đa cấp liên tỉnh, tiền tỉ bốc hơi

  • Xon xao nhung vu chong danh vo gay phan no
    Xôn xao những vụ chồng đánh vợ gây phẫn nộ

    Bạo lực gia đình từ lâu là một vấn đề nhức nhối trong xã hội, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực phụ nữ.

  • Sot virus trieu chung va cach dieu tri
    Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị

    Bệnh nhân sốt virus có thể khỏi sau 5-7 ngày điều trị. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. ------------ Xem thêm: Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị, http://vietbao.vn/tp/Sot-virus-trieu-chung-va-cach-dieu-tri/13168970/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dan ba Viet kho nhat the gioi
    Đàn bà Việt khổ nhất thế giới?

    Trên đời này, chỉ có cha mẹ mới có thể hi sinh vì con cái! Đừng nghĩ mình có thể thay đổi được người khác. Sống vì mình đi, thương mình đi, sáng suốt lên, đừng vì sợ thị phi, sợ không làm được mà sống chịu đựng cả đời. Ai bị..

  • Vu chu quan bi xu ly hinh su
    Vụ 'chủ quán bị xử lý hình sự"

    Ông Tấn thuê mặt bằng ở huyện Bình Chánh để bán cà phê, ăn sáng, cơm trưa... nhưng lại bị phạt tiền vì nhiều lý do rồi bị truy tố vì chậm đăng ký kinh doanh...

  • Tang thue moi truong voi xang dau
    Tăng thuế môi trường với xăng dầu?

    Đại diện Bộ Tài chính khẳng định, hiện Bộ Tài chính chưa có kế hoạch trình Chính phủ về điều chỉnh tăng thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu.

  • Toan canh kinh te tuan 244 3004
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/4 -30/04)

    Trong buổi lễ Kỷ niệm 65 năm ngày thành lập ngành Ngân hàng Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu ngành điều hành linh hoạt lãi suất, kiềm chế lạm phát, đẩy mạnh tái cơ cấu; theo cách tính của Việt Nam, sau 4 tháng, lạm phát đang dừng ở mức 1,33%; mức lương của người lao động tại Việt Nam là 384-582 USD/tháng.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2404 29042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 24/04 - 29/04/2016

    Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; Sự thật về thông tin có thủy ngân lơ lửng trong không khí Hà Nội; Gió thổi đổ cột điện cao thế 500kV; Phản cảm cảnh chân dài mặc bikini 2 mảnh câu khách ở siêu thị tại HN; Cá chết, thuỷ ngân, chất cấm - người Việt sống sao... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 244304
    Sự kiện quốc tế nổi bật (24/4-30/4)

    Mỹ chi 38 tỷ USD cho phòng thủ tên lửa trong 5 năm tới; một phần tài liệu Panama bí mật sẽ được công bố vào tháng 5; Bà Clinton, ông Trump đứng trước chiến thắng lớn ở 5 bang; Nhật Bản ngơ ngác mất hợp đồng tàu ngầm 39 tỷ USD... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 244 304
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/4 - 30/4)

    Tác động khủng khiếp của ô nhiễm không khí đến sức khỏe; 100% xúc xích Vietfoods chứa chất gây ung thư; Những món khoái khẩu mùa hè dễ gây ngộ độc nhất; Bé 6 tuổi dậy thì sớm vì được mẹ cho ăn một món liên tục trong 2 năm;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 2443042016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/4-30/4/2016)

    Nhiều khi cha mẹ đã vô tình 'xâm hại' con mà không hay biết; cảnh giác trước những chiêu 'móc túi' của thợ điều hòa; vấn nạn dùng chất cấm trong chăn nuôi; cá chết khiến người dân không dám ăn hải sản...Cùng với những câu chuyện về tình yêu, hạnh phúc gia đình với ý nghĩa sâu xa khiến chúng ta phải suy ngẫm nhiều hơn là các