Sửng sốt ở nghĩa địa xa hoa nhất VN

Nghĩa địa làng An Bằng (xã Vinh An, huyện Phú Vang, Thừa thiên Huế) từ lâu đã rất nổi tiếng. Những ngôi mộ hàng trăm triệu cho đến vài tỷ đồng đua nhau mọc lên như nấm sau mưa. Do đâu một làng chài từng có thời kỳ vì nghèo đói quá mà phải dắt díu nhau đi ăn xin trở nên giàu có xa hoa như vậy? Đằng sau những ngôi mộ xa hoa bậc nhất Việt Nam là những câu chuyện mà không phải ai cũng biết.

Lạc vào “thành phố ma”

Làng An Bằng thuộc xã Vinh An, là một địa danh được nhiều người biết đến với cái tên, “thành phố lăng mộ” hoặc có người còn gọi là “thành phố ma” hay nghĩa địa xa hoa nhất Việt Nam. Những quần thể lăng mộ nơi đây nổi tiếng đến mức, đến Huế, hỏi bất kỳ người dân nào đều biết.

Những quần thể lăng mộ như những tòa lâu đài nguy nga trên cồn cát ở làng An Bằng.

Cái nắng đầu tháng tư không gắt nhưng cũng khiến cho người ta cảm thấy khó chịu. Chúng tôi quyết định ngược về tỉnh lộ 49, qua Phá Tam Giang để đến với An Bằng, nơi có ngôi làng với khu nghĩa địa mà “chẳng nơi nào có được”.

Có thể nhận thấy người dân ở đây nói chung có sự quan tâm khá đặc biệt đối với những người đã mất qua việc xây lăng mộ. Dọc đường, nhưng bãi cát trắng xóa đã dần biến mất khi những ngôi mộ chi chít mọc lên. Anh bạn đang công tác tại Trung tâm nghiên cứu văn hóa nghệ thuật miền Trung nói rằng: Khu vực ven biển nơi đây người sống thường có quan niệm “sống vì mồ mả”, “sống gửi thác về” nên đừng bất ngờ khi thấy những ngôi lâu đài mộ trên cát.

Và muốn chiêm ngưỡng và hiểu được thì phải đến An Bằng...

Vừa bước chân vào An Bằng, tầm mắt chúng tôi bỗng choáng ngợp như đứng trước một đám nấm kiến trúc khổng lồ đủ màu, đủ cỡ mọc lên trùng điệp trên bãi cát dọc bờ biển. Những ngôi mộ không nằm tách biệt trên các sườn đồi hoặc xa khu dân cư mà là trải dài ra dọc biển và xen lẫn với những ngôi nhà của người sống.

Hình ảnh 4 con rồng chầu trên bậc thềm dẫn lên một ngôi mộ bạc tỷ tưởng chừng như lăng tẩm của các vị vua triều Nguyễn.

Một lăng mộ thuộc vào loại “đẳng cấp” tại đây phải hội đủ các yếu tố: Móng sâu và chắc, vật liệu xây dựng sang trọng - kiên cố, trang trí đầy đủ các con vật trong “tứ linh” (lân ly quy phượng), rồi những con rồng chầu trước bậc lên xuống, những ngôi tháp lục giác cao và điêu khắc chạm trổ công phu.

Anh bạn tôi có thâm niên lâu năm nghiên cứu về văn hóa các làng biển nơi đây nhận xét, quả thật nếu chỉ nhìn qua các tấm hình trên báo chí thì chẳng thể tưởng tượng ra mức độ xa hoa và hoành tráng của khu nghĩa địa này. Một quần thể lăng mộ dày đặc đến nỗi nếu không có người thông thạo địa hình dẫn đi thì có khó có thể tìm được lối ra.

Những ngôi mộ tiền tỷ

Anh Văn Công Tuấn, một người dân làng An Bằng cho biết, phong trào xây lăng mộ hoành tráng cho ông bà tổ tiên của người dân An Bằng rộ lên từ những năm đầu thập niên 90. Những ngôi mộ bé nhỏ, bạc màu thời gian ở khu nghĩa địa này đều được xây lên từ thời kỳ này. Nay sót lại chẳng nhiều vì nhiều ngôi mộ đã bị đập bỏ và xây lại khi con cháu có điều kiện.

Ngôi mộ đồ sộ trên mảnh đất gần 800m2 của dòng họ Trương ở khu nghĩa địa An Bằng. Đây là một trong số nhiều ngôi mộ xa hoa, nổi bật nhất "thành phố lăng mộ" này.

Chúng tôi quyết định “đột nhập” vào trong ngôi mộ hoành tráng nhất nhì nghĩa địa của họ Trương. Khuôn viên của ngôi mộ rất rộng, cũng phải tới 700- 800m2, được xây tường bao xung quanh khá cũ kỹ. Toàn lăng mộ được trang trí màu xanh da trời khá bắt mắt. Nền móng phần dương có chiều cao quá đầu người, bậc thềm lên mộ được bố trí 4 con rồng chầu xuống như lăng mộ của các vị vua triều Nguyễn.

Phía trên được bố trí 4 chiếc cột trụ lớn và một ngôi tháp được điêu khắc, chạm trổ khá tinh vi. Để có vật liệu trang trí, chủ nhà phải mua từng các loại bình, chén, bát bằng gốm còn nguyên rồi về đập vỡ để trang trí.

Ngôi mộ đồ sộ của dòng họ Lê đã xây dựng hơn 2 năm nhưng vẫn chưa thể hoàn thành. Theo người chủ thầu xây mộ thì khi hoàn thành đây sẽ là ngôi mộ "khủng" nhất về quy mô cũng như tiền bạc.

Ông Lê Đoàn, trưởng thôn An Bằng cho biết, chẳng thể đếm được trong nghĩa trang này có bao nhiêu ngôi mộ, thôn cũng như xã chẳng có được con số chính thức. Ông Đoàn cũng là người nhận thầu xây dựng phần lớn số mộ nơi đây nên hiểu rất rõ về những ngôi mộ này.

Ông giới thiệu cho chúng tôi biết về ngôi mộ của dòng họ Lê Văn mà ông đang xây. Ngôi mộ này được khởi công gần 2 năm nay nhưng vẫn chưa thể hoàn thành. Do là ngôi mộ đại diện cho cả dòng họ nên gia chủ yêu cầu khá chặt chẽ.

Khắp nghĩa địa An Bằng, những ngôi mộ đắt tiền lại tiếp tục được xây lên.

Đó chỉ là số ít trong vô số những ngôi mộ ở \'thành phố chết\' tại làng An Bằng. Đằng sau những ngôi mộ xa hoa, đồ sộ và rất lãng phí này là những cơn sóng ngầm âm ỉ. Người dân đua nhau chiếm đất, mạnh ai nấy xây, chính quyền cơ sở chẳng thể quản lý. Và rồi, sự dần biến mất của một làng chài, đất dành cho người chết dần dần chiếm hết người sống. Và có nhiều những cảnh đời nghèo túng trong ngôi làng tỷ phú này.

Duy Tuấn (còn nữa)