Chủ nhật, 22 Tháng mười 2006, 13:45 GMT+7

Rắc rối như lương công chức

Chuyên đề: Lương công chức & muôn màu bổng lộc

+ Muôn đường... lương lậu
+ Tay trái “nuôi” tay phải
+ Thu nhập... ngoài luồng
+ Trả lương theo vị trí? công việc?
+ Cải cách lương trong cải cách hành chính

Rac roi nhu luong cong chuc
Bức xúc lớn nhất của chính sách tiền lương hiện nay là sự rắc rối và thiếu khoa học trong cơ chế xây dựng và quản lý nó. Và mỗi lần điều chỉnh là mỗi lần chắp vá.

Về khoa học, tiền lương tối thiểu là mức lương thấp nhất mà người làm công ăn lương được hưởng. Nó là “lưới an toàn” giúp người lao động được bảo vệ khi người trả lương muốn trả cho anh ta mức lương càng thấp càng tốt. Tuy nhiên, mức lương tối thiểu (MLTT) phải được xây dựng trên các yếu tố đo lường về trình độ sản xuất, năng suất lao động, các lợi thế cạnh tranh... sao cho người lao động thật sự được bảo đảm mức sống và sự “bảo hiểm” đó không làm ảnh hưởng đến các chức năng khác của lương.

Nhưng theo các chuyên gia, MLTT từ trước đến nay ở VN đặt ra quá thấp, không đảm bảo tái sản xuất sức lao động cho người lao động và nó lại chi phối quá lớn, quá cứng nhắc trên toàn bộ các khu vực nhận lương. Bộ LĐ-TB&XH thống kê: MLTT ban hành năm 1993 chỉ đảm bảo 70% nhu cầu thực tế, năm 1997 chỉ đạt 50%, năm 1999 đạt 58%, năm 2001 đạt 68% và năm 2003 chỉ đạt 72,5%. Mặc dù thời gian qua đã có một số điều chỉnh MLTT nhưng sự điều chỉnh này là quá chậm so với mức tăng giá cả tiêu dùng, càng khiến đời sống những người hưởng lương khó khăn thêm...

Hậu quả là nó hạn chế hiệu quả lao động. Riêng khu vực các cơ sở kinh tế nhà nước khó có khả năng bố trí lao động hợp lý, chia cắt thị trường lao động (trong và ngoài quốc doanh) và thiếu minh bạch trong hạch toán kinh doanh khiến thất thu ngân sách, giảm sức mua dân cư... MLTT lại được áp dụng chung cho các khu vực nên đã gây rối loạn hệ thống tổ chức tiền lương, không phát huy được chức năng “lưới an toàn” của nó mà còn gây khó khăn cho công tác điều chỉnh tiền lương và tình trạng chảy máu chất xám.

Chỉ số quan trọng nhất trong phương pháp tính lương hiện hành là hệ số lương. Cách tính hệ số dựa trên hai nhóm yếu tố là độ phức tạp lao động và điều kiện lao động khiến phải ra đời tới mấy trăm thang, bảng lương. Việc chuyển xếp lương và điều động CBCC, cải cách thủ tục hành chính bị cản trở bởi hàng trăm thang bảng lương này. Cách xếp lương theo ngạch với mô hình chung là: sơ cấp, trung cấp, chuyên viên, chuyên viên chính, chuyên viên cao cấp (và tương đương) bị xem là một công thức máy móc, cứng nhắc.

Nhiều ngành đã không đủ ngạch để xây dựng tiêu chuẩn theo lương. Đối với khu vực sản xuất kinh doanh, quan điểm ấn định thu nhập cho người lao động còn tác hại hơn nhiều. Theo cách tính này thì tuy “bội thực” thang, bảng lương nhưng thật ra vẫn không bao quát được hết các ngành nghề. Nhất là nền kinh tế thị trường, sản phẩm, kết cấu ngành nghề không ngừng mới. Thang, bảng lương cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi khiến chính sách tiền lương càng xa rời thực tiễn.

Khoảng cách giữa các bậc của thang lương được thiết kế với nhiều bất hợp lý. Cụ thể là từ bậc 1, 2, 3 có khoảng cách 10-12% nhưng các bậc 4, 5, 6 thì lại lũy tiến 20% trở lên. Cá biệt có bậc liền nhau nhưng mức lương hơn kém tới 60%.

Quan điểm bình quân được thể hiện rõ nhất trong tương quan lương của viên chức chuyên môn, nghiệp vụ quá thấp so với lương công nhân (kỹ sư đào tạo năm năm có hệ số 1,78 nhưng công nhân đào tạo 18 tháng thường xếp bậc 3 với hệ số lương là 1,62).

Với viên chức quản lý gồm ba chức danh giám đốc, phó giám đốc và kế toán trưởng được gắn với năm hạng DN tùy theo độ phức tạp quản lý và hiệu quả sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, thực tế thì độ phức tạp và hiệu quả của DN luôn biến động và có rất nhiều hạng... Đối với các chức danh quản lý, cán bộ cấp cao, mức lương không cao hơn mặt bằng xã hội là mấy và cũng không tương xứng với trách nhiệm, khối lượng công việc phải gánh vác.

Thế nhưng, chính sách tiền lương lại đẻ ra các chế độ bao cấp bằng hiện vật khác như: phụ cấp trách nhiệm, xe công, điện thoại, nhà công vụ... dành cho tầng lớp này. Chính sách này không được luật hóa và nhập nhèm khiến người được hưởng và người không được hưởng đều thấy không công bằng nhưng Nhà nước vẫn tốn kém rất lớn.

Mức tăng lương bình quân 5% cho mỗi bậc (2-3 năm/bậc) là quá thấp. Và trên thực tế, gần như mọi trường hợp cứ tăng lương theo định kỳ chứ chưa căn cứ vào năng lực và kỷ luật làm việc. Có những bậc lương đề ra chỉ để cho “đẹp” chứ không ai có thể đạt được. Ví dụ bậc lương thứ 16 đối với công nhân thì phải mất 30 năm “thuận buồm xuôi gió” mới có thể đạt.

Về phần ưu đãi ngành nghề cũng không được xã hội đồng tình, nhất là khi nghỉ hưu thì ưu đãi vẫn hiệu lực. Dẫn đến lương hưu của sĩ quan gấp hai lần lương hưu của CBCC... Tóm lại, chính sách tiền lương không chỉ không khuyến khích người lao động mà còn trói buộc khu vực sản xuất kinh doanh của Nhà nước; cản trở công tác cải cách hành chính, gây xuống cấp đạo đức công chức.

Rac roi nhu luong cong chuc

Theo Bộ LĐ-TB&XH, chế độ tiền lương VN chia làm hai dạng: thang lương và bảng lương. Thang lương áp dụng với công nhân kỹ thuật trực tiếp sản xuất. Bảng lương áp dụng với các nghề công nhân không xác định được tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật và tất cả các viên chức (Đảng, đoàn thể, hành chính, sự nghiệp, lực lượng vũ trang và viên chức trong doanh nghiệp). Nhà nước ban hành một mức lương tối thiểu áp dụng chung cho các khu vực (trừ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài).

Mức này được tính toán trên một số yếu tố khoa học với mục đích chính là đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động. CBCC (gọi tắt tất cả các viên chức) được hưởng lương theo mức lương tối thiểu (MLTT) nhân với một hệ số nhất định.

Hệ số này được tính theo hai chỉ số là độ phức tạp lao động và điều kiện lao động. Các chỉ số trên hình thành từ những chỉ số phụ, cụ thể như trình độ đào tạo, thời gian để thạo việc, độ nhạy bén... hay trách nhiệm với kết quả công việc, với tính mạng con người, với đối nội đối ngoại... Lực lượng vũ trang được xác định lương theo cấp hàm.

Các hệ số lại chia theo bốn khu vực: Cán bộ do dân cử, bầu cử có 10 hệ số mức lương; thấp nhất là 4,3 và cao nhất là 13 (tổng bí thư và chủ tịch nước). Viên chức hành chính sự nghiệp có 56 hệ số từ 1,48 đến 9,33. Viên chức thừa hành phục vụ (quản lý doanh nghiệp) có 32 hệ số từ 1 đến 3,11. Công nhân doanh nghiệp có 66 hệ số lương từ 1 đến 5,22.

MLTT nhân với hệ số sẽ ra một con số lương nhất định. Con số này là mức lương bậc 1. Mỗi CBCC sẽ có một thời gian làm việc khác nhau nên họ lại được hưởng theo bậc lương tăng dần gọi là bậc lương thâm niên. Có bao nhiêu bậc và bao nhiêu năm thì tăng một bậc lại là câu chuyện của từng ngành. Mỗi ngành chia làm nhiều ngạch công chức (ngạch là bảng tiêu chuẩn về chức vụ và cấp chuyên môn, nghiệp vụ trong ngành đó). Ngạch cao nhất có 16 bậc lương và thấp nhất có bảy bậc.

Thời gian nâng bậc là hai năm với ngạch có độ phức tạp thấp và 3-4 năm với ngạch có độ phức tạp cao. Cán bộ lãnh đạo được hưởng thêm phụ cấp chức vụ. Toàn bộ hệ thống bảng lương công chức có 21 ngành chia ra 196 ngạch lương tương ứng với 196 ngạch công chức. Ngoài ra còn có một bảng lương riêng dành cho chuyên gia cao cấp, chia làm ba bậc để áp dụng với những tài năng chính trị, kinh tế, hành chính, KHKT, giáo dục, y tế, văn hóa nghệ thuật. Trong khu vực sản xuất kinh doanh thì chia ra hai dạng: công nhân và viên chức doanh nghiệp. Họ được chia lương theo 21 thang lương và 24 bảng lương. Có bảng lương dành riêng cho các nghệ nhân.

Rac roi nhu luong cong chuc

NGỌC VINH - QUANG THIỆN - KIM SƠN - KIM LIÊN - HỮU NGHỊ - Y.T. thực hiện

Việt Báo

Nhận xét tin Rắc rối như lương công chức

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Rắc rối như lương công chức bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Rac roi nhu luong cong chuc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Rắc rối như lương công chức ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Trouble as civil servants salary
wage policy, minimum wage, production area, workers, complexity, perplexity, multiplier, payroll, public servants, The salary, management level, year, volume

Frustrated largest wage policy is that the scientific problems and lack of mechanisms to build and manage it. And every time, every time adjustment patchwork ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Thoi su 24h2610 Haivlcom bi rut giay phep vinh vien
    Thời sự 24h(26/10): Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn

    Tình hình chữa bệnh của ông Bá Thanh khả quan; Thực hư khối vàng 300 tỷ trấn yểm mộ nhà đại gia; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn"; Tai nạn giao thông, thai nhi văng khỏi bụng mẹ...

  • Thoi su 24h2510 Mien nhiem Chu tich Ocean Bank
    Thời sự 24h(25/10): Miễn nhiệm Chủ tịch Ocean Bank

    Nguyễn Văn Hải được xuất cảnh đi Mỹ vì lý do nhân đạo’; Ông Hà Văn Thắm mất chức chủ tịch Ocean Bank; Bất chấp lệnh cấm, Formosa vẫn tự ý xây miếu thờ; Rúng động mẫu nude Việt tố nhiếp ảnh gia sàm sỡ; Kẻ ném xác chị Huyền mơ thấy 2 con nạn nhân; Hà Nội: Xe chở tiền đâm chết người qua đường...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 24/10.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.