Nhìn lại mình để dám bứt phá

Biết mình và biết người để chủ động và dũng cảm đón nhận thử thách, biến thử thách thành vận hội. Bình luận của GS Tương Lai.

Nhin lai minh de dam but pha

Dũng cảm nhìn lại mình để tự vượt lên.

"Khi khách đến nhà"...

Tháng 11 với những ngày đầy ắp sự kiện ở tầm bứt phá đã nâng vị thế VN trong mắt nhìn bè bạn. Tất cả như một sự hun đúc, kết tụ sức sống với bề dày văn hiến mà nay mới có dịp bày tỏ cùng thế giới: thân thiện và hợp tác, cởi mở và khoan dung.

Cả nước tận mắt chứng kiến những biểu tượng sinh động của “Hội nhập và Phát triển” với các hoạt động đối ngoại dồn dập. Đây là thời điểm Hà Nội hội tụ đầy đủ những nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới. Chưa bao giờ, cùng lúc 5 nguyên thủ quốc gia Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật và nữ tổng thống Chilê từ châu Mỹ Latinh lại sang thăm chính thức VN. Vấn đề không chỉ là có đủ đại diện các châu lục mà còn ở tính tiêu biểu của sức mạnh kinh tế và thể chế chính trị. Tiến trình hội nghị APEC tại Hà Nội cũng là thời điểm khách quốc tế đến dự đông nhất, diễn ra trong một thời gian dài nhất và trải rộng từ bắc chí nam của đất nước một cách tuyệt đối an toàn và tràn đầy tình hữu nghị. Những ngày tháng 11 năm 2006 như một tấm gương hội tụ nhiều nguồn ánh sáng, qua đó, chúng ta có điều kiện để phát hiện ra chính mình và có dịp nhìn lại mình.

“Đây là một trong những vùng đất có sức sống mãnh liệt nhất mà tôi đã từng đến, đó là điều tôi sẽ nói với người Mỹ”, nhận xét của ngoại trưởng Mỹ, một nhà ngoại giao đã từng đặt chân đến hầu khắp các vùng lãnh thổ trên thế giới chắc không là một phát biểu “ngoại giao” đơn thuần. Nhận xét ấy đã gợi lại một vấn đề được nêu lên từ khá lâu “Là người Việt Nam song không phải chúng ta đã thực sự hiểu chúng ta kỹ lắm đâu”. Đó là một gợi ý có trách nhiệm từng đặt ra với giới nghiên cứu từ thập kỷ 60.

Quả thật, con mắt tinh đời của những người khách có bề dày kinh nghiệm và sự uyên bác khi nhận xét đã làm chúng ta phải suy tư. Có học giả Pháp trong một Hội thảo KH tại Hà Nội năm 1991 về “Truyền thống và Hiện đại” đã từng cảm nhận rằng: “Lịch sử cổ xưa và hiện đại cho thấy khả năng kỳ lạ của đất nước này trong việc tìm ra những giải pháp độc đáo cho vấn đề gặp phải”.

“Những giải pháp độc đáo cho vấn đề gặp phải” không là sản phẩm của sự ngẫu hứng, cầu may mà phải là kết quả của cả bề dày tích lũy và tạo dựng trong cả chiều dài lịch sử đã hun đúc nên “vùng đất có sức sống mãnh liệt nhất ” như nhà ngoại giao Mỹ , nhà văn hóa Pháp vừa gợi lại.

Thì đúng như Arnold Toynbee, nhà sử học lớn nhất của thế kỷ XX, từng nêu lên luận điểm: “thành công của con người thường là kết quả sự chống trả đối với thách thức. Thiên nhiên phải đến với con người như một khó khăn cần phải vượt qua nếu con người chọi lại thách thức thì sự chống trả của nó tạo những nền tảng cho nền văn minh của họ”. Phải chăng đất nước này là một minh chứng cho luận điểm đó?

Khoan dung, giản dị và dễ thích nghi

Sự thân thiện, tin cậy mà các vị khách APEC cảm nhận được từ những người dân bình thường cho đến các nhà lãnh đạo cao cấp là một nét văn hóa được vun đắp từ thời dựng nước. “Chính sự cốt chuộng ở khoan dung giản dị” để “nhân dân đều được yên vui” đó là cương lĩnh xây dựng một quốc gia độc lập tự chủ của Khúc Hạo, nhà cải cách đầu tiên trong lịch sử vào đầu thế kỷ thứ X.

Ý tưởng này đã trở thành nét truyền thống của văn hóa dân tộc, là một hằng số xuyên lịch sử. Bởi lẽ, đây là một đòi hỏi để tồn tại và phát triển trong cái thế luôn phải chống chọi với những thế lực xâm lược lớn hơn mình gấp bội. Như cây tre dám chống chọi lại với gió bão bằng tính mềm dẻo và thích nghi, dám “quật khởi” song biết “khoan dung” là cội nguồn của ứng xử thân thiện và hiếu khách. Đó là chất văn hóa, bản lĩnh văn hóa. Mà văn hóa là sự thẩm thấu và tích tụ theo thời gian chứ không thể là sản phẩm nhất thời, khi cần thì mở vài lớp tập huấn cập kỳ và ngắn hạn. Làm sao mà tập huấn được mọi ánh mắt và nụ cười thân thiện của những con người đang đi trên đường phố kia.

Phải chăng, chính “sức sống mãnh liệt” của một dân tộc trụ vững nơi đầu sóng, ngọn gió với nền văn minh lúa nước miền nhiệt đới gió mùa này mới là cội nguồn của ánh mắt và nụ cười đã để lại ấn tượng tốt đẹp đối với các vị khách quý đến từ nhiều quốc gia. Họ hiểu mình và chính mình cũng hiểu rõ thêm về mình, về “sức sống mãnh liệt” của dân tộc.

Thấy rõ mình hơn qua thử thách

Đứng bên bờ biển Đông quanh năm sóng vỗ, con người VN vốn đã được thử thách từ trong bản chất “Có cứng mới đứng được đầu gió”. Bán đảo hình chữ S ưỡn ngực đón gió Thái Bình Dương với những cuồng phong phẫn nộ bất thường cướp đi không ít những ân huệ mà thiên nhiên đã hào phóng ban tặng. Con người VN ấy, với bàn tay và khối óc của mình đã tạo dựng nên đất nước giàu đẹp. Chính non sông Tổ quốc đã hun đúc nên tâm hồn và khí phách của con người VN, hình thành bản sắc cho dân tộc Việt. Không chỉ “đứng đầu gió”, con người trên bán đảo hình chữ S này còn đứng vào ngã tư của con đường giao lưu quốc tế, từ Ấn Độ Dương xuyên sang Thái Bình Dương, chắn ngang tham vọng bành trướng về phía nam của những đế chế phương bắc.

Cho nên “triền miên binh lửa” là số phận lịch sử dành cho dân tộc này, đã có lúc tưởng bị hòa tan thành quận huyện của đế chế phương Bắc với hơn nghìn năm Bắc thuộc. Thế nhưng sức quật khởi kỳ lạ của người Việt đã khiến họ lại trỗi dậy với cuộc khởi nghĩa do hai người phụ nữ lẫm liệt lãnh đạo. Bóng đêm Bắc thuộc bị đẩy lùi dần, quốc gia này bước vào thời kỳ tự chủ để rồi đến thế kỷ thứ XI đã có thể đường hoàng tuyên bố “Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư". Nói sách trời, thật ra là ý chí và khí phách của con người Việt quyết xác lập chủ quyền đất nước và độc lập dân tộc. Gọi đó bản “Tuyên ngôn Độc lập lần thứ nhất” có cái lý rất thuyết phục.

Rồi từ đó, ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, đế chế hùng mạnh nhất thế kỷ XIII, quét sạch quân Minh thế kỷ XV với “Cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi được xem là “Tuyên ngôn độc lập lần thứ hai”. Ba trăm năm sau, thế kỷ XVIII, ba vạn quân Thanh tan tác với chiến lược thần tốc của Quang Trung Nguyễn Huệ, bờ cõi được mở rộng và giữ yên cho đến khi các đế quốc phương Tây xâm lược. Một trăm năm nô lệ thực dân đã nung nấu ý chí quật khởi. Và thời đại Hồ Chí Minh đã đẩy tới đỉnh cao của truyền thống quật khởi ấy với Cách mạng Tháng Tám 1945, cuộc kháng chiến lần thứ nhất với Điên Biên Phủ 1954, rồi cuộc kháng chiến lần thứ hai với đại thắng Mùa Xuân 1975, nói lên sức mạnh và khát vọng của con người Việt Nam.

VN là một nước “vốn xưng văn hiến đã lâu”. “Văn hiến”, văn hóa và hiền tài, là nhân tố đầu tiên phân định vị thế của một quốc gia độc lập, tiếp đó mới đến lãnh thổ, phong tục và triều đại theo quan điểm của Nguyễn Trãi, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới.

Xuất hiện cách đây 5 thế kỷ, quan điểm ấy vẫn mang dáng dấp hiện đại, vì đó là một hằng số xuyên lịch sử, như tính quật khởi và sự khoan dung đã trình bày ở trên. Bản lĩnh và cốt cách của con người VN, sức mạnh và vẻ đẹp của con người VN được hun đúc nên từ bản sắc và truyền thống văn hóa ấy. Tinh hoa của dân tộc, của con người Việt Nam là ở đấy. Và đừng quên rằng, những giá trị văn hóa của dân tộc chủ yếu được hun đúc và gìn giữ trong văn hóa làng. Là một đơn vị xã hội và chính trị có chức năng bảo vệ những lợi ích thiết thực của người dân, của cộng đồng, làng xã cũng là cái cuống nhau nuôi dưỡng văn hóa dân tộc. Có khi, nước mất nhưng làng thì vẫn còn. “Còn” trong ý nghĩa bộ máy thống trị xâm lược không sao vươn khắp và nắm chặt được mọi sinh hoạt của làng. Thế nhưng, cũng chính mô hình làng xã ấy lại nuôi dưỡng sự thiển cận và thủ cựu, mặt trái của tấm huân chương bộc lộ rất rõ và không dễ khắc phục.

Nhân dịp này, trong niềm vui lớn của lòng tự hào và sự tự tin vừa được khởi động với APEC Hà Nội 11. 2006, cần có sự thẳng thắn, nghiêm khắc nhìn lại mình, tự hiểu rõ về mình để có đủ bản lĩnh bứt lên.

  • Tương Lai

... Đất nước chậm phát triển chính là do con người chưa vượt lên được chính mình. Ngại mở cửa hội nhập sẽ làm mất địa vị và lợi ích của cá nhân vốn chỉ biết “ta về ta tắm áo ta", không đủ bản lĩnh vươn xa ra biển lớn. GS Tương Lai tiếp tục nhìn lại những bài học quá khứ để có bước đột phá mới trên tinh thần "tỉnh táo, biết mình, biết người để chủ động và dũng cảm đón nhận thử thách, biến thử thách thành vận hội".

Kỳ 2: Đương đầu với thử thách

Việt Báo

Video nổi bật

2 tài xế taxi đấu võ như phim kiếm hiệp vì tranh khách
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Người đàn bà đau đớn tột độ khi biết con bị bố và mẹ kế bạo hành

Các anh ơi, cũng là cha mà sao lại có người ác như vậy. Người ta bảo “hổ dữ còn không nỡ ăn thịt con” vậy mà cả một năm trời cháu bị cha đẻ và mẹ kế bạo hành đánh bằng xích chó, rồi xích chân cả đêm.

Nhận xét tin Nhìn lại mình để dám bứt phá

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhìn lại mình để dám bứt phá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhin lai minh de dam but pha ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhìn lại mình để dám bứt phá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Nhận Định của chuyên mục Xã Hội.

Looking back to dare to break through
GS Future, Vietnam, Hanoi, people, culture, challenges, ethnic, looking back a century, the, to, Assembly, most of

Knowing I know people and to actively and courageously accepted the challenge, turning challenges into games. GS commentary Future ..

Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h215 An mang chan dong trong quan bia
    Thời sự 24h(21/5): Án mạng chấn động trong quán bia

     Chính phủ đề xuất hưởng BHXH một lần; Án mạng chấn động Hưng Yên trong quán bia hơi; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Thông tin ‘giật mình’ sau vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh; Sự thật vụ "học sinh Hà Nội lên núi để... sex"?; 

  • Thoi su 24h205 Dam chet 2 me con di the duc
    Thời sự 24h(20/5): Đâm chết 2 mẹ con đi thể dục

    Giật mình với hình ảnh BTV Hoài Anh thời "hai lúa"; Đâm chết 2 mẹ con đi thể dục, tài xế phóng xe bỏ chạy; CSGT ra quân xử lý "hình ảnh lạ" trên cầu Nhật Tân; Xe đi xuyên Việt đâm xe tải, 9 người thương vong; Ngư dân chưa đồng ý bàn giao vật thể nghi là đuôi máy bay...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 20/5.

  • Thoi su tuan qua Su that chiec truc thang tren noc nha dai gia
    Thời sự tuần qua: Sự thật chiếc trực thăng trên nóc nhà đại gia

     VN sẵn sàng ứng phó với tình huống xảy ra trên biển; Hà Nội: Sập cần cẩu dự án đường sắt đô thị; Sự thật về chiếc trực thăng trên nóc nhà của đại gia Hải Dương; Sơn Đoòng thực sự đẹp và quyến rũ như thế nào?; 

  • Thoi su 24h195 Cong bo ket luan thanh tra vu cay xanh
    Thời sự 24h(19/5): Công bố kết luận thanh tra vụ cây xanh

    HN công bố kết luận thanh tra vụ cây xanh; Phó Ban Tổ chức Quận ủy Cầu Giấy ra tòa về tội giết người; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Hương Tràm trần tình về ồn ào đại gia và siêu xe; Sự thật kinh hoàng trong hàng ngàn nhà nghỉ ở Hà Nội ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/5.

  • Thoi su 24h145 Dam chet nguoi xe hop keo le xe may
    Thời sự 24h(14/5): Đâm chết người, xế hộp kéo lê xe máy

    Mùa "Hà Nội vắng bóng trẻ con" lại sắp đến!; Cuộc sống buông thả của thiếu nữ giết người tình của mẹ; Đâm chết người, xế hộp kéo lê xe máy tháo chạy 3km;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 14/5. 

  • Nghin le chuyen tuan qua 1005 1605
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (10/05 - 16/05)

    Chào buổi sáng nước Mỹ từ hang Sơn Đoòng; Liên tiếp tai nạn từ dự án đường sắt trên cao ám ảnh người HN; Trực thăng đậu trên nóc nhà đại gia Việt; Tăng lương cán bộ, công chức, người lao động từ 2016 ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 105 165
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/5 - 16/5)

    Tàu chiến Mỹ, Trung 'vờn nhau' ở Biển Đông; Tin đồn Bộ trưởng Quốc Phòng Triều TiênHyon Yong-chol bị xử tử; Thủ tướng Ấn Độ bắt đầu chuyến công du đến Trung Quốc là những tin tức đáng chú ý trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1005 1605
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (10/05 - 16/05)

    'Bẫy' giao thông - Bất hợp lý biển báo; Vụ người ve chai nhặt được 5 triệu yên; Bị 141 bắt khi chuẩn bị tổ chức "tiệc" ma túy; Tuyên án 52 giang hồ, người thân khóc òa; Phẫn nộ ông bố đơn thân tàn ác sát hại con gái ruột; Toàn cảnh bắt giam 2 cựu giám đốc vụ 10 lần vỡ ống nước sông Đà;......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 115 175
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (11/5 - 17/5)

    Những câu chuyện gây sốt như đứa bé bị người cha tử tù bỏ rơi; Cô gái bộc lộ quan điểm phá thai nếu không có tình yêu đáng suy ngẫm; Những tấm gương người tốt việc tốt; Cách nuôi dạy con sao cho đúng; Nhiều câu chuyện đời sống cảm động...cùng các tin tức an toàn thực phẩm nóng là những thông tin nổi bật tuần vừa qua...

  • Toan canh kinh te tuan 115 1652015
    Toàn cảnh kinh tế tuần (11/5 - 16/5/2015)

    Những lùm xùm trong thương vụ mua bán tòa nhà cao nhất Việt Nam Keangnam Ha Noi Landmark, mỗi người dân Việt đang gánh 20 triệu đồng nợ công, đáng suy ngẫm về chuyện giúp nông dân tiêu thụ nông sản, sữa bột dành cho trẻ em dưới 6 tuổi ở Việt Nam cao hơn các nước khác trong khu vực... là những tin tức, sự kiện Kinh tế - tài chính nóng hổi thu hút sự quan tâm