Nhìn lại mình để dám bứt phá

Biết mình và biết người để chủ động và dũng cảm đón nhận thử thách, biến thử thách thành vận hội. Bình luận của GS Tương Lai.

Nhin lai minh de dam but pha

Dũng cảm nhìn lại mình để tự vượt lên.

"Khi khách đến nhà"...

Tháng 11 với những ngày đầy ắp sự kiện ở tầm bứt phá đã nâng vị thế VN trong mắt nhìn bè bạn. Tất cả như một sự hun đúc, kết tụ sức sống với bề dày văn hiến mà nay mới có dịp bày tỏ cùng thế giới: thân thiện và hợp tác, cởi mở và khoan dung.

Cả nước tận mắt chứng kiến những biểu tượng sinh động của “Hội nhập và Phát triển” với các hoạt động đối ngoại dồn dập. Đây là thời điểm Hà Nội hội tụ đầy đủ những nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới. Chưa bao giờ, cùng lúc 5 nguyên thủ quốc gia Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật và nữ tổng thống Chilê từ châu Mỹ Latinh lại sang thăm chính thức VN. Vấn đề không chỉ là có đủ đại diện các châu lục mà còn ở tính tiêu biểu của sức mạnh kinh tế và thể chế chính trị. Tiến trình hội nghị APEC tại Hà Nội cũng là thời điểm khách quốc tế đến dự đông nhất, diễn ra trong một thời gian dài nhất và trải rộng từ bắc chí nam của đất nước một cách tuyệt đối an toàn và tràn đầy tình hữu nghị. Những ngày tháng 11 năm 2006 như một tấm gương hội tụ nhiều nguồn ánh sáng, qua đó, chúng ta có điều kiện để phát hiện ra chính mình và có dịp nhìn lại mình.

“Đây là một trong những vùng đất có sức sống mãnh liệt nhất mà tôi đã từng đến, đó là điều tôi sẽ nói với người Mỹ”, nhận xét của ngoại trưởng Mỹ, một nhà ngoại giao đã từng đặt chân đến hầu khắp các vùng lãnh thổ trên thế giới chắc không là một phát biểu “ngoại giao” đơn thuần. Nhận xét ấy đã gợi lại một vấn đề được nêu lên từ khá lâu “Là người Việt Nam song không phải chúng ta đã thực sự hiểu chúng ta kỹ lắm đâu”. Đó là một gợi ý có trách nhiệm từng đặt ra với giới nghiên cứu từ thập kỷ 60.

Quả thật, con mắt tinh đời của những người khách có bề dày kinh nghiệm và sự uyên bác khi nhận xét đã làm chúng ta phải suy tư. Có học giả Pháp trong một Hội thảo KH tại Hà Nội năm 1991 về “Truyền thống và Hiện đại” đã từng cảm nhận rằng: “Lịch sử cổ xưa và hiện đại cho thấy khả năng kỳ lạ của đất nước này trong việc tìm ra những giải pháp độc đáo cho vấn đề gặp phải”.

“Những giải pháp độc đáo cho vấn đề gặp phải” không là sản phẩm của sự ngẫu hứng, cầu may mà phải là kết quả của cả bề dày tích lũy và tạo dựng trong cả chiều dài lịch sử đã hun đúc nên “vùng đất có sức sống mãnh liệt nhất ” như nhà ngoại giao Mỹ , nhà văn hóa Pháp vừa gợi lại.

Thì đúng như Arnold Toynbee, nhà sử học lớn nhất của thế kỷ XX, từng nêu lên luận điểm: “thành công của con người thường là kết quả sự chống trả đối với thách thức. Thiên nhiên phải đến với con người như một khó khăn cần phải vượt qua nếu con người chọi lại thách thức thì sự chống trả của nó tạo những nền tảng cho nền văn minh của họ”. Phải chăng đất nước này là một minh chứng cho luận điểm đó?

Khoan dung, giản dị và dễ thích nghi

Sự thân thiện, tin cậy mà các vị khách APEC cảm nhận được từ những người dân bình thường cho đến các nhà lãnh đạo cao cấp là một nét văn hóa được vun đắp từ thời dựng nước. “Chính sự cốt chuộng ở khoan dung giản dị” để “nhân dân đều được yên vui” đó là cương lĩnh xây dựng một quốc gia độc lập tự chủ của Khúc Hạo, nhà cải cách đầu tiên trong lịch sử vào đầu thế kỷ thứ X.

Ý tưởng này đã trở thành nét truyền thống của văn hóa dân tộc, là một hằng số xuyên lịch sử. Bởi lẽ, đây là một đòi hỏi để tồn tại và phát triển trong cái thế luôn phải chống chọi với những thế lực xâm lược lớn hơn mình gấp bội. Như cây tre dám chống chọi lại với gió bão bằng tính mềm dẻo và thích nghi, dám “quật khởi” song biết “khoan dung” là cội nguồn của ứng xử thân thiện và hiếu khách. Đó là chất văn hóa, bản lĩnh văn hóa. Mà văn hóa là sự thẩm thấu và tích tụ theo thời gian chứ không thể là sản phẩm nhất thời, khi cần thì mở vài lớp tập huấn cập kỳ và ngắn hạn. Làm sao mà tập huấn được mọi ánh mắt và nụ cười thân thiện của những con người đang đi trên đường phố kia.

Phải chăng, chính “sức sống mãnh liệt” của một dân tộc trụ vững nơi đầu sóng, ngọn gió với nền văn minh lúa nước miền nhiệt đới gió mùa này mới là cội nguồn của ánh mắt và nụ cười đã để lại ấn tượng tốt đẹp đối với các vị khách quý đến từ nhiều quốc gia. Họ hiểu mình và chính mình cũng hiểu rõ thêm về mình, về “sức sống mãnh liệt” của dân tộc.

Thấy rõ mình hơn qua thử thách

Đứng bên bờ biển Đông quanh năm sóng vỗ, con người VN vốn đã được thử thách từ trong bản chất “Có cứng mới đứng được đầu gió”. Bán đảo hình chữ S ưỡn ngực đón gió Thái Bình Dương với những cuồng phong phẫn nộ bất thường cướp đi không ít những ân huệ mà thiên nhiên đã hào phóng ban tặng. Con người VN ấy, với bàn tay và khối óc của mình đã tạo dựng nên đất nước giàu đẹp. Chính non sông Tổ quốc đã hun đúc nên tâm hồn và khí phách của con người VN, hình thành bản sắc cho dân tộc Việt. Không chỉ “đứng đầu gió”, con người trên bán đảo hình chữ S này còn đứng vào ngã tư của con đường giao lưu quốc tế, từ Ấn Độ Dương xuyên sang Thái Bình Dương, chắn ngang tham vọng bành trướng về phía nam của những đế chế phương bắc.

Cho nên “triền miên binh lửa” là số phận lịch sử dành cho dân tộc này, đã có lúc tưởng bị hòa tan thành quận huyện của đế chế phương Bắc với hơn nghìn năm Bắc thuộc. Thế nhưng sức quật khởi kỳ lạ của người Việt đã khiến họ lại trỗi dậy với cuộc khởi nghĩa do hai người phụ nữ lẫm liệt lãnh đạo. Bóng đêm Bắc thuộc bị đẩy lùi dần, quốc gia này bước vào thời kỳ tự chủ để rồi đến thế kỷ thứ XI đã có thể đường hoàng tuyên bố “Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư". Nói sách trời, thật ra là ý chí và khí phách của con người Việt quyết xác lập chủ quyền đất nước và độc lập dân tộc. Gọi đó bản “Tuyên ngôn Độc lập lần thứ nhất” có cái lý rất thuyết phục.

Rồi từ đó, ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, đế chế hùng mạnh nhất thế kỷ XIII, quét sạch quân Minh thế kỷ XV với “Cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi được xem là “Tuyên ngôn độc lập lần thứ hai”. Ba trăm năm sau, thế kỷ XVIII, ba vạn quân Thanh tan tác với chiến lược thần tốc của Quang Trung Nguyễn Huệ, bờ cõi được mở rộng và giữ yên cho đến khi các đế quốc phương Tây xâm lược. Một trăm năm nô lệ thực dân đã nung nấu ý chí quật khởi. Và thời đại Hồ Chí Minh đã đẩy tới đỉnh cao của truyền thống quật khởi ấy với Cách mạng Tháng Tám 1945, cuộc kháng chiến lần thứ nhất với Điên Biên Phủ 1954, rồi cuộc kháng chiến lần thứ hai với đại thắng Mùa Xuân 1975, nói lên sức mạnh và khát vọng của con người Việt Nam.

VN là một nước “vốn xưng văn hiến đã lâu”. “Văn hiến”, văn hóa và hiền tài, là nhân tố đầu tiên phân định vị thế của một quốc gia độc lập, tiếp đó mới đến lãnh thổ, phong tục và triều đại theo quan điểm của Nguyễn Trãi, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới.

Xuất hiện cách đây 5 thế kỷ, quan điểm ấy vẫn mang dáng dấp hiện đại, vì đó là một hằng số xuyên lịch sử, như tính quật khởi và sự khoan dung đã trình bày ở trên. Bản lĩnh và cốt cách của con người VN, sức mạnh và vẻ đẹp của con người VN được hun đúc nên từ bản sắc và truyền thống văn hóa ấy. Tinh hoa của dân tộc, của con người Việt Nam là ở đấy. Và đừng quên rằng, những giá trị văn hóa của dân tộc chủ yếu được hun đúc và gìn giữ trong văn hóa làng. Là một đơn vị xã hội và chính trị có chức năng bảo vệ những lợi ích thiết thực của người dân, của cộng đồng, làng xã cũng là cái cuống nhau nuôi dưỡng văn hóa dân tộc. Có khi, nước mất nhưng làng thì vẫn còn. “Còn” trong ý nghĩa bộ máy thống trị xâm lược không sao vươn khắp và nắm chặt được mọi sinh hoạt của làng. Thế nhưng, cũng chính mô hình làng xã ấy lại nuôi dưỡng sự thiển cận và thủ cựu, mặt trái của tấm huân chương bộc lộ rất rõ và không dễ khắc phục.

Nhân dịp này, trong niềm vui lớn của lòng tự hào và sự tự tin vừa được khởi động với APEC Hà Nội 11. 2006, cần có sự thẳng thắn, nghiêm khắc nhìn lại mình, tự hiểu rõ về mình để có đủ bản lĩnh bứt lên.

  • Tương Lai

... Đất nước chậm phát triển chính là do con người chưa vượt lên được chính mình. Ngại mở cửa hội nhập sẽ làm mất địa vị và lợi ích của cá nhân vốn chỉ biết “ta về ta tắm áo ta", không đủ bản lĩnh vươn xa ra biển lớn. GS Tương Lai tiếp tục nhìn lại những bài học quá khứ để có bước đột phá mới trên tinh thần "tỉnh táo, biết mình, biết người để chủ động và dũng cảm đón nhận thử thách, biến thử thách thành vận hội".

Kỳ 2: Đương đầu với thử thách

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Ước nguyện 10 năm của bà lão mù bán chổi
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Xã Hội NỔI BẬT

“Trảm” ngay người đề xuất nhập toa tàu cũ

Thông tin ngành đường sắt Hà Nội đề xuất nhập hơn 100 toa tàu cũ từ Trung Quốc đã làm dư luận bức xúc. Ngay trong ngày 3-2, Bộ trưởng Đinh La Thăng đã chỉ đạo cách chức người chủ xị đề xuất này

Clip: Lý do những chậu hoa ven hồ Hoàn Kiếm cứ "không cánh mà bay"

Những ngày qua, câu chuyện nhiều chậu hoa ven hồ Hoàn Kiếm bỗng dưng "không cánh mà bay" sau mỗi đêm, đã khiến nhà quản lý và các công nhân cây xanh môi trường rất đau đầu. Và đây có lẽ chính là lý do. Một hình ảnh rất buồn...

Nhận xét tin Nhìn lại mình để dám bứt phá

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhìn lại mình để dám bứt phá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhin lai minh de dam but pha ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhìn lại mình để dám bứt phá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội.

Looking back to dare to break through
GS Future, Vietnam, Hanoi, people, culture, challenges, ethnic, looking back a century, the, to, Assembly, most of

Knowing I know people and to actively and courageously accepted the challenge, turning challenges into games. GS commentary Future ..

Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.