Thứ sáu, 01 Tháng mười hai 2006, 15:09 GMT+7

Nhìn lại mình để dám bứt phá

Biết mình và biết người để chủ động và dũng cảm đón nhận thử thách, biến thử thách thành vận hội. Bình luận của GS Tương Lai.

Nhin lai minh de dam but pha

Dũng cảm nhìn lại mình để tự vượt lên.

"Khi khách đến nhà"...

Tháng 11 với những ngày đầy ắp sự kiện ở tầm bứt phá đã nâng vị thế VN trong mắt nhìn bè bạn. Tất cả như một sự hun đúc, kết tụ sức sống với bề dày văn hiến mà nay mới có dịp bày tỏ cùng thế giới: thân thiện và hợp tác, cởi mở và khoan dung.

Cả nước tận mắt chứng kiến những biểu tượng sinh động của “Hội nhập và Phát triển” với các hoạt động đối ngoại dồn dập. Đây là thời điểm Hà Nội hội tụ đầy đủ những nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới. Chưa bao giờ, cùng lúc 5 nguyên thủ quốc gia Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật và nữ tổng thống Chilê từ châu Mỹ Latinh lại sang thăm chính thức VN. Vấn đề không chỉ là có đủ đại diện các châu lục mà còn ở tính tiêu biểu của sức mạnh kinh tế và thể chế chính trị. Tiến trình hội nghị APEC tại Hà Nội cũng là thời điểm khách quốc tế đến dự đông nhất, diễn ra trong một thời gian dài nhất và trải rộng từ bắc chí nam của đất nước một cách tuyệt đối an toàn và tràn đầy tình hữu nghị. Những ngày tháng 11 năm 2006 như một tấm gương hội tụ nhiều nguồn ánh sáng, qua đó, chúng ta có điều kiện để phát hiện ra chính mình và có dịp nhìn lại mình.

“Đây là một trong những vùng đất có sức sống mãnh liệt nhất mà tôi đã từng đến, đó là điều tôi sẽ nói với người Mỹ”, nhận xét của ngoại trưởng Mỹ, một nhà ngoại giao đã từng đặt chân đến hầu khắp các vùng lãnh thổ trên thế giới chắc không là một phát biểu “ngoại giao” đơn thuần. Nhận xét ấy đã gợi lại một vấn đề được nêu lên từ khá lâu “Là người Việt Nam song không phải chúng ta đã thực sự hiểu chúng ta kỹ lắm đâu”. Đó là một gợi ý có trách nhiệm từng đặt ra với giới nghiên cứu từ thập kỷ 60.

Quả thật, con mắt tinh đời của những người khách có bề dày kinh nghiệm và sự uyên bác khi nhận xét đã làm chúng ta phải suy tư. Có học giả Pháp trong một Hội thảo KH tại Hà Nội năm 1991 về “Truyền thống và Hiện đại” đã từng cảm nhận rằng: “Lịch sử cổ xưa và hiện đại cho thấy khả năng kỳ lạ của đất nước này trong việc tìm ra những giải pháp độc đáo cho vấn đề gặp phải”.

“Những giải pháp độc đáo cho vấn đề gặp phải” không là sản phẩm của sự ngẫu hứng, cầu may mà phải là kết quả của cả bề dày tích lũy và tạo dựng trong cả chiều dài lịch sử đã hun đúc nên “vùng đất có sức sống mãnh liệt nhất ” như nhà ngoại giao Mỹ , nhà văn hóa Pháp vừa gợi lại.

Thì đúng như Arnold Toynbee, nhà sử học lớn nhất của thế kỷ XX, từng nêu lên luận điểm: “thành công của con người thường là kết quả sự chống trả đối với thách thức. Thiên nhiên phải đến với con người như một khó khăn cần phải vượt qua nếu con người chọi lại thách thức thì sự chống trả của nó tạo những nền tảng cho nền văn minh của họ”. Phải chăng đất nước này là một minh chứng cho luận điểm đó?

Khoan dung, giản dị và dễ thích nghi

Sự thân thiện, tin cậy mà các vị khách APEC cảm nhận được từ những người dân bình thường cho đến các nhà lãnh đạo cao cấp là một nét văn hóa được vun đắp từ thời dựng nước. “Chính sự cốt chuộng ở khoan dung giản dị” để “nhân dân đều được yên vui” đó là cương lĩnh xây dựng một quốc gia độc lập tự chủ của Khúc Hạo, nhà cải cách đầu tiên trong lịch sử vào đầu thế kỷ thứ X.

Ý tưởng này đã trở thành nét truyền thống của văn hóa dân tộc, là một hằng số xuyên lịch sử. Bởi lẽ, đây là một đòi hỏi để tồn tại và phát triển trong cái thế luôn phải chống chọi với những thế lực xâm lược lớn hơn mình gấp bội. Như cây tre dám chống chọi lại với gió bão bằng tính mềm dẻo và thích nghi, dám “quật khởi” song biết “khoan dung” là cội nguồn của ứng xử thân thiện và hiếu khách. Đó là chất văn hóa, bản lĩnh văn hóa. Mà văn hóa là sự thẩm thấu và tích tụ theo thời gian chứ không thể là sản phẩm nhất thời, khi cần thì mở vài lớp tập huấn cập kỳ và ngắn hạn. Làm sao mà tập huấn được mọi ánh mắt và nụ cười thân thiện của những con người đang đi trên đường phố kia.

Phải chăng, chính “sức sống mãnh liệt” của một dân tộc trụ vững nơi đầu sóng, ngọn gió với nền văn minh lúa nước miền nhiệt đới gió mùa này mới là cội nguồn của ánh mắt và nụ cười đã để lại ấn tượng tốt đẹp đối với các vị khách quý đến từ nhiều quốc gia. Họ hiểu mình và chính mình cũng hiểu rõ thêm về mình, về “sức sống mãnh liệt” của dân tộc.

Thấy rõ mình hơn qua thử thách

Đứng bên bờ biển Đông quanh năm sóng vỗ, con người VN vốn đã được thử thách từ trong bản chất “Có cứng mới đứng được đầu gió”. Bán đảo hình chữ S ưỡn ngực đón gió Thái Bình Dương với những cuồng phong phẫn nộ bất thường cướp đi không ít những ân huệ mà thiên nhiên đã hào phóng ban tặng. Con người VN ấy, với bàn tay và khối óc của mình đã tạo dựng nên đất nước giàu đẹp. Chính non sông Tổ quốc đã hun đúc nên tâm hồn và khí phách của con người VN, hình thành bản sắc cho dân tộc Việt. Không chỉ “đứng đầu gió”, con người trên bán đảo hình chữ S này còn đứng vào ngã tư của con đường giao lưu quốc tế, từ Ấn Độ Dương xuyên sang Thái Bình Dương, chắn ngang tham vọng bành trướng về phía nam của những đế chế phương bắc.

Cho nên “triền miên binh lửa” là số phận lịch sử dành cho dân tộc này, đã có lúc tưởng bị hòa tan thành quận huyện của đế chế phương Bắc với hơn nghìn năm Bắc thuộc. Thế nhưng sức quật khởi kỳ lạ của người Việt đã khiến họ lại trỗi dậy với cuộc khởi nghĩa do hai người phụ nữ lẫm liệt lãnh đạo. Bóng đêm Bắc thuộc bị đẩy lùi dần, quốc gia này bước vào thời kỳ tự chủ để rồi đến thế kỷ thứ XI đã có thể đường hoàng tuyên bố “Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư". Nói sách trời, thật ra là ý chí và khí phách của con người Việt quyết xác lập chủ quyền đất nước và độc lập dân tộc. Gọi đó bản “Tuyên ngôn Độc lập lần thứ nhất” có cái lý rất thuyết phục.

Rồi từ đó, ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, đế chế hùng mạnh nhất thế kỷ XIII, quét sạch quân Minh thế kỷ XV với “Cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi được xem là “Tuyên ngôn độc lập lần thứ hai”. Ba trăm năm sau, thế kỷ XVIII, ba vạn quân Thanh tan tác với chiến lược thần tốc của Quang Trung Nguyễn Huệ, bờ cõi được mở rộng và giữ yên cho đến khi các đế quốc phương Tây xâm lược. Một trăm năm nô lệ thực dân đã nung nấu ý chí quật khởi. Và thời đại Hồ Chí Minh đã đẩy tới đỉnh cao của truyền thống quật khởi ấy với Cách mạng Tháng Tám 1945, cuộc kháng chiến lần thứ nhất với Điên Biên Phủ 1954, rồi cuộc kháng chiến lần thứ hai với đại thắng Mùa Xuân 1975, nói lên sức mạnh và khát vọng của con người Việt Nam.

VN là một nước “vốn xưng văn hiến đã lâu”. “Văn hiến”, văn hóa và hiền tài, là nhân tố đầu tiên phân định vị thế của một quốc gia độc lập, tiếp đó mới đến lãnh thổ, phong tục và triều đại theo quan điểm của Nguyễn Trãi, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới.

Xuất hiện cách đây 5 thế kỷ, quan điểm ấy vẫn mang dáng dấp hiện đại, vì đó là một hằng số xuyên lịch sử, như tính quật khởi và sự khoan dung đã trình bày ở trên. Bản lĩnh và cốt cách của con người VN, sức mạnh và vẻ đẹp của con người VN được hun đúc nên từ bản sắc và truyền thống văn hóa ấy. Tinh hoa của dân tộc, của con người Việt Nam là ở đấy. Và đừng quên rằng, những giá trị văn hóa của dân tộc chủ yếu được hun đúc và gìn giữ trong văn hóa làng. Là một đơn vị xã hội và chính trị có chức năng bảo vệ những lợi ích thiết thực của người dân, của cộng đồng, làng xã cũng là cái cuống nhau nuôi dưỡng văn hóa dân tộc. Có khi, nước mất nhưng làng thì vẫn còn. “Còn” trong ý nghĩa bộ máy thống trị xâm lược không sao vươn khắp và nắm chặt được mọi sinh hoạt của làng. Thế nhưng, cũng chính mô hình làng xã ấy lại nuôi dưỡng sự thiển cận và thủ cựu, mặt trái của tấm huân chương bộc lộ rất rõ và không dễ khắc phục.

Nhân dịp này, trong niềm vui lớn của lòng tự hào và sự tự tin vừa được khởi động với APEC Hà Nội 11. 2006, cần có sự thẳng thắn, nghiêm khắc nhìn lại mình, tự hiểu rõ về mình để có đủ bản lĩnh bứt lên.

  • Tương Lai

... Đất nước chậm phát triển chính là do con người chưa vượt lên được chính mình. Ngại mở cửa hội nhập sẽ làm mất địa vị và lợi ích của cá nhân vốn chỉ biết “ta về ta tắm áo ta", không đủ bản lĩnh vươn xa ra biển lớn. GS Tương Lai tiếp tục nhìn lại những bài học quá khứ để có bước đột phá mới trên tinh thần "tỉnh táo, biết mình, biết người để chủ động và dũng cảm đón nhận thử thách, biến thử thách thành vận hội".

Kỳ 2: Đương đầu với thử thách

Việt Báo

Nhận xét tin Nhìn lại mình để dám bứt phá

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhìn lại mình để dám bứt phá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhin lai minh de dam but pha ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhìn lại mình để dám bứt phá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Nhận Định của chuyên mục Xã Hội.

Looking back to dare to break through
GS Future, Vietnam, Hanoi, people, culture, challenges, ethnic, looking back a century, the, to, Assembly, most of

Knowing I know people and to actively and courageously accepted the challenge, turning challenges into games. GS commentary Future ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.