Nhìn lại mình để dám bứt phá

Biết mình và biết người để chủ động và dũng cảm đón nhận thử thách, biến thử thách thành vận hội. Bình luận của GS Tương Lai.

Nhin lai minh de dam but pha

Dũng cảm nhìn lại mình để tự vượt lên.

"Khi khách đến nhà"...

Tháng 11 với những ngày đầy ắp sự kiện ở tầm bứt phá đã nâng vị thế VN trong mắt nhìn bè bạn. Tất cả như một sự hun đúc, kết tụ sức sống với bề dày văn hiến mà nay mới có dịp bày tỏ cùng thế giới: thân thiện và hợp tác, cởi mở và khoan dung.

Cả nước tận mắt chứng kiến những biểu tượng sinh động của “Hội nhập và Phát triển” với các hoạt động đối ngoại dồn dập. Đây là thời điểm Hà Nội hội tụ đầy đủ những nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới. Chưa bao giờ, cùng lúc 5 nguyên thủ quốc gia Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật và nữ tổng thống Chilê từ châu Mỹ Latinh lại sang thăm chính thức VN. Vấn đề không chỉ là có đủ đại diện các châu lục mà còn ở tính tiêu biểu của sức mạnh kinh tế và thể chế chính trị. Tiến trình hội nghị APEC tại Hà Nội cũng là thời điểm khách quốc tế đến dự đông nhất, diễn ra trong một thời gian dài nhất và trải rộng từ bắc chí nam của đất nước một cách tuyệt đối an toàn và tràn đầy tình hữu nghị. Những ngày tháng 11 năm 2006 như một tấm gương hội tụ nhiều nguồn ánh sáng, qua đó, chúng ta có điều kiện để phát hiện ra chính mình và có dịp nhìn lại mình.

“Đây là một trong những vùng đất có sức sống mãnh liệt nhất mà tôi đã từng đến, đó là điều tôi sẽ nói với người Mỹ”, nhận xét của ngoại trưởng Mỹ, một nhà ngoại giao đã từng đặt chân đến hầu khắp các vùng lãnh thổ trên thế giới chắc không là một phát biểu “ngoại giao” đơn thuần. Nhận xét ấy đã gợi lại một vấn đề được nêu lên từ khá lâu “Là người Việt Nam song không phải chúng ta đã thực sự hiểu chúng ta kỹ lắm đâu”. Đó là một gợi ý có trách nhiệm từng đặt ra với giới nghiên cứu từ thập kỷ 60.

Quả thật, con mắt tinh đời của những người khách có bề dày kinh nghiệm và sự uyên bác khi nhận xét đã làm chúng ta phải suy tư. Có học giả Pháp trong một Hội thảo KH tại Hà Nội năm 1991 về “Truyền thống và Hiện đại” đã từng cảm nhận rằng: “Lịch sử cổ xưa và hiện đại cho thấy khả năng kỳ lạ của đất nước này trong việc tìm ra những giải pháp độc đáo cho vấn đề gặp phải”.

“Những giải pháp độc đáo cho vấn đề gặp phải” không là sản phẩm của sự ngẫu hứng, cầu may mà phải là kết quả của cả bề dày tích lũy và tạo dựng trong cả chiều dài lịch sử đã hun đúc nên “vùng đất có sức sống mãnh liệt nhất ” như nhà ngoại giao Mỹ , nhà văn hóa Pháp vừa gợi lại.

Thì đúng như Arnold Toynbee, nhà sử học lớn nhất của thế kỷ XX, từng nêu lên luận điểm: “thành công của con người thường là kết quả sự chống trả đối với thách thức. Thiên nhiên phải đến với con người như một khó khăn cần phải vượt qua nếu con người chọi lại thách thức thì sự chống trả của nó tạo những nền tảng cho nền văn minh của họ”. Phải chăng đất nước này là một minh chứng cho luận điểm đó?

Khoan dung, giản dị và dễ thích nghi

Sự thân thiện, tin cậy mà các vị khách APEC cảm nhận được từ những người dân bình thường cho đến các nhà lãnh đạo cao cấp là một nét văn hóa được vun đắp từ thời dựng nước. “Chính sự cốt chuộng ở khoan dung giản dị” để “nhân dân đều được yên vui” đó là cương lĩnh xây dựng một quốc gia độc lập tự chủ của Khúc Hạo, nhà cải cách đầu tiên trong lịch sử vào đầu thế kỷ thứ X.

Ý tưởng này đã trở thành nét truyền thống của văn hóa dân tộc, là một hằng số xuyên lịch sử. Bởi lẽ, đây là một đòi hỏi để tồn tại và phát triển trong cái thế luôn phải chống chọi với những thế lực xâm lược lớn hơn mình gấp bội. Như cây tre dám chống chọi lại với gió bão bằng tính mềm dẻo và thích nghi, dám “quật khởi” song biết “khoan dung” là cội nguồn của ứng xử thân thiện và hiếu khách. Đó là chất văn hóa, bản lĩnh văn hóa. Mà văn hóa là sự thẩm thấu và tích tụ theo thời gian chứ không thể là sản phẩm nhất thời, khi cần thì mở vài lớp tập huấn cập kỳ và ngắn hạn. Làm sao mà tập huấn được mọi ánh mắt và nụ cười thân thiện của những con người đang đi trên đường phố kia.

Phải chăng, chính “sức sống mãnh liệt” của một dân tộc trụ vững nơi đầu sóng, ngọn gió với nền văn minh lúa nước miền nhiệt đới gió mùa này mới là cội nguồn của ánh mắt và nụ cười đã để lại ấn tượng tốt đẹp đối với các vị khách quý đến từ nhiều quốc gia. Họ hiểu mình và chính mình cũng hiểu rõ thêm về mình, về “sức sống mãnh liệt” của dân tộc.

Thấy rõ mình hơn qua thử thách

Đứng bên bờ biển Đông quanh năm sóng vỗ, con người VN vốn đã được thử thách từ trong bản chất “Có cứng mới đứng được đầu gió”. Bán đảo hình chữ S ưỡn ngực đón gió Thái Bình Dương với những cuồng phong phẫn nộ bất thường cướp đi không ít những ân huệ mà thiên nhiên đã hào phóng ban tặng. Con người VN ấy, với bàn tay và khối óc của mình đã tạo dựng nên đất nước giàu đẹp. Chính non sông Tổ quốc đã hun đúc nên tâm hồn và khí phách của con người VN, hình thành bản sắc cho dân tộc Việt. Không chỉ “đứng đầu gió”, con người trên bán đảo hình chữ S này còn đứng vào ngã tư của con đường giao lưu quốc tế, từ Ấn Độ Dương xuyên sang Thái Bình Dương, chắn ngang tham vọng bành trướng về phía nam của những đế chế phương bắc.

Cho nên “triền miên binh lửa” là số phận lịch sử dành cho dân tộc này, đã có lúc tưởng bị hòa tan thành quận huyện của đế chế phương Bắc với hơn nghìn năm Bắc thuộc. Thế nhưng sức quật khởi kỳ lạ của người Việt đã khiến họ lại trỗi dậy với cuộc khởi nghĩa do hai người phụ nữ lẫm liệt lãnh đạo. Bóng đêm Bắc thuộc bị đẩy lùi dần, quốc gia này bước vào thời kỳ tự chủ để rồi đến thế kỷ thứ XI đã có thể đường hoàng tuyên bố “Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư". Nói sách trời, thật ra là ý chí và khí phách của con người Việt quyết xác lập chủ quyền đất nước và độc lập dân tộc. Gọi đó bản “Tuyên ngôn Độc lập lần thứ nhất” có cái lý rất thuyết phục.

Rồi từ đó, ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, đế chế hùng mạnh nhất thế kỷ XIII, quét sạch quân Minh thế kỷ XV với “Cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi được xem là “Tuyên ngôn độc lập lần thứ hai”. Ba trăm năm sau, thế kỷ XVIII, ba vạn quân Thanh tan tác với chiến lược thần tốc của Quang Trung Nguyễn Huệ, bờ cõi được mở rộng và giữ yên cho đến khi các đế quốc phương Tây xâm lược. Một trăm năm nô lệ thực dân đã nung nấu ý chí quật khởi. Và thời đại Hồ Chí Minh đã đẩy tới đỉnh cao của truyền thống quật khởi ấy với Cách mạng Tháng Tám 1945, cuộc kháng chiến lần thứ nhất với Điên Biên Phủ 1954, rồi cuộc kháng chiến lần thứ hai với đại thắng Mùa Xuân 1975, nói lên sức mạnh và khát vọng của con người Việt Nam.

VN là một nước “vốn xưng văn hiến đã lâu”. “Văn hiến”, văn hóa và hiền tài, là nhân tố đầu tiên phân định vị thế của một quốc gia độc lập, tiếp đó mới đến lãnh thổ, phong tục và triều đại theo quan điểm của Nguyễn Trãi, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới.

Xuất hiện cách đây 5 thế kỷ, quan điểm ấy vẫn mang dáng dấp hiện đại, vì đó là một hằng số xuyên lịch sử, như tính quật khởi và sự khoan dung đã trình bày ở trên. Bản lĩnh và cốt cách của con người VN, sức mạnh và vẻ đẹp của con người VN được hun đúc nên từ bản sắc và truyền thống văn hóa ấy. Tinh hoa của dân tộc, của con người Việt Nam là ở đấy. Và đừng quên rằng, những giá trị văn hóa của dân tộc chủ yếu được hun đúc và gìn giữ trong văn hóa làng. Là một đơn vị xã hội và chính trị có chức năng bảo vệ những lợi ích thiết thực của người dân, của cộng đồng, làng xã cũng là cái cuống nhau nuôi dưỡng văn hóa dân tộc. Có khi, nước mất nhưng làng thì vẫn còn. “Còn” trong ý nghĩa bộ máy thống trị xâm lược không sao vươn khắp và nắm chặt được mọi sinh hoạt của làng. Thế nhưng, cũng chính mô hình làng xã ấy lại nuôi dưỡng sự thiển cận và thủ cựu, mặt trái của tấm huân chương bộc lộ rất rõ và không dễ khắc phục.

Nhân dịp này, trong niềm vui lớn của lòng tự hào và sự tự tin vừa được khởi động với APEC Hà Nội 11. 2006, cần có sự thẳng thắn, nghiêm khắc nhìn lại mình, tự hiểu rõ về mình để có đủ bản lĩnh bứt lên.

  • Tương Lai

... Đất nước chậm phát triển chính là do con người chưa vượt lên được chính mình. Ngại mở cửa hội nhập sẽ làm mất địa vị và lợi ích của cá nhân vốn chỉ biết “ta về ta tắm áo ta", không đủ bản lĩnh vươn xa ra biển lớn. GS Tương Lai tiếp tục nhìn lại những bài học quá khứ để có bước đột phá mới trên tinh thần "tỉnh táo, biết mình, biết người để chủ động và dũng cảm đón nhận thử thách, biến thử thách thành vận hội".

Kỳ 2: Đương đầu với thử thách

Việt Báo

Video nổi bật

Săn cá 'khủng' phục vụ người Sài Gòn
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Dân "sốc" vì tiền điện tăng, cách tính giá quá "bí hiểm"

Những tờ hóa đơn tiền điện tháng đầu tiên sau khi áp dụng khung giá điện mới tăng thêm 7,5% đã về tới tay người dân. Không ít hộ tiêu dùng điện thấy ngỡ ngàng, thậm chí là “sốc” với hóa đơn điện.

Bộ Y tế đề xuất bổ sung "quyền được chết"

Bộ Y tế đề xuất, với những trường hợp không thể cứu chữa, phải chịu đau đớn về thể xác từng ngày, từng giờ... có thể đề nghị bác sĩ giúp đỡ để có thể ra đi một cách nhẹ nhàng, êm ái.

Nhận xét tin Nhìn lại mình để dám bứt phá

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhìn lại mình để dám bứt phá bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhin lai minh de dam but pha ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhìn lại mình để dám bứt phá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Nhận Định của chuyên mục Xã Hội.

Looking back to dare to break through
GS Future, Vietnam, Hanoi, people, culture, challenges, ethnic, looking back a century, the, to, Assembly, most of

Knowing I know people and to actively and courageously accepted the challenge, turning challenges into games. GS commentary Future ..

Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h234 Dung chua benh kieu ban on
    Thời sự 24h(23/4): "Đừng chữa bệnh kiểu ban ơn!'

    Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Bê bết Phương Nam, Trầm Bê làm lớn ở Sacombank; Sai sót trong pano kỷ niệm ngày 30/4 tại Hà Nội; Chi 120 triệu cho quản giáo để gọi điện trong tù; Mất trộm 1,4 tỷ đồng trong két sắt siêu thị Maximart ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/4.

  • Thoi su 24h224 Can bo cam dau nhom toi pham
    Thời sự 24h(22/4): Cán bộ cầm đầu nhóm tội phạm

    Hà Nội: Đâm chết người giữa phố, xe khách bỏ chạy; Rúng động Hà Tĩnh: Vợ chồng 8X lừa đảo 120 tỷ; Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Nhóm thanh niên sàm sỡ tại CV nước Hồ Tây có thể bị xử lý; Xà cừ đổ trên phố Hà Nội, một nữ sinh bị thương; Bóc mẽ hoa hậu tự phong và người mẫu chém gió... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 22/4.

  • Thoi su 24h214 Ke giet nu giam doc la chong
    Thời sự 24h(21/4): Kẻ giết nữ giám đốc là chồng

    Hà Nội tái khẳng định xét tuyển vào lớp 6; Danh sách người mẫu bán dâm cho đại gia… rất dài; Trang phục hở táo bạo của diva U50 Hồng Nhung; Xe chở bia gặp nạn, bia tràn ngập mặt đường; Đâm xe kinh hoàng tại Tây Nguyên, 6 người chết; Đường dây mua bán trẻ sơ sinh ở Sài Gòn lãnh án...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/4.

  • Thoi su 24h204 Hon loan hiem co tai CV nuoc Ho Tay
    Thời sự 24h(20/4): Hỗn loạn hiếm có tại CV nước Hồ Tây

    Kể lại cảnh hỗn loạn hiếm có tại công viên nước Hồ Tây; Khánh Thi tự tin khỏa thân bên người tình trẻ; Liệt sĩ trở về sau 50 năm hy sinh; Hà Nội: Nữ giám đốc bị sát hại tại nhà; Hạ sát PGĐ ngân hàng vì bị sỉ nhục…không tìm được gái...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/4.

  • Thoi su tuan qua Pha duong day ban dam ngan USD
    Thời sự tuần qua: Phá đường dây bán dâm ngàn USD

    Tìm máy bay và phi công gặp nạn gần đảo Phú Quý; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; Phi công, tiếp viên Vietnam Airlines bị tạm giữ tại Hàn Quốc; Phá đường dây người mẫu, diễn viên bán dâm ngàn USD ở Sài Gòn; Chân dung đại gia bí ẩn yêu thương Ngọc Trinh suốt 7 năm qua; ...là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Ket cuc buon cua thu uong ruou trong gioi tre
    Kết cục buồn của “thú” uống rượu trong giới trẻ

    Giữa mâm chỉ bày vỏn vẹn bát nước chấm, hai chục chiếc chân vịt luộc vừa được mua với giá 20 nghìn đồng nhưng chai rượu voodka cỡ lớn của Thủy (nam sinh trường Đại học Xây dựng Hà Nội) và nhóm bạn đã vơi đi phân nửa...

  • Hon loan o cong vien nuoc Ho Tay
    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây

    Chen lấn, xô đẩy, bất chấp nguy hiểm trèo rào chỉ vì được tắm miễn phí sẽ đem đến những bài học xấu xí cho trẻ nhỏ...

  • Tranh cai quy dinh nop tien de thoat an tu hinh
    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình

    Nhận thức của xã hội và cả thẩm phán về mục đích áp dụng hình phạt là nhằm trừng trị, răn đe hơn là giáo dục phòng ngừa. ------------ Xem thêm: Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình, http://vietbao.vn/tp/Tranh-cai-quy-dinh-nop-tien-de-thoat-an-tu-hinh/10916606/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Phi cong va tiep vien VNA bi bat tai Han Quoc
    Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc

    Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..

  • Dieu chinh gia dich vu y te
    Điều chỉnh giá dịch vụ y tế

    Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1904 2504
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/04 - 25/04)

    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình; “Ngáo đá” và những hành vi cuồng loạn; Đại gia mua dâm người mẫu: Có gan chơi không có gan chịu; Cảnh báo: Trộm đột nhập đã vào “mùa”; Tử hình sát thủ tuổi 20 liên tiếp cướp, giết 3 người; Phút ăn năn của nữ sinh cầm dao đâm bạn để trả thù cho em gái;......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 194 254
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (19/4 - 25/4)

    Trào lưu nhắn tin "Em yêu anh" gửi chồng đang tạo nên cơn sốt khắp cộng đồng mạng; Vụ hỗn loạn ở CV nước Hồ Tây và những bài học rút ra cho các bậc phụ huynh; Những câu chuyện tình cảm động; Những tấm gương người tốt việc tốt trong đời sống; Nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm cùng rất nhiều những thông tin an toàn thực phẩm đáng chú ý tuần qua...

  • Nghin le chuyen tuan qua 1904 2504
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/04 - 25/04)

    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây; Ngành Y kỳ vọng đổi màu trang phục để bác sĩ không bị oan; Bộ Y tế đề xuất bổ sung quyền được chết; Công bố đường dây nóng phản ánh giao thông dịp nghỉ lễ 30/4; Những hình ảnh lịch sử ngày 30/4... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 194 254
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/4 - 25/4)

    Thảm họa lật thuyền khiến 900 người chết ở Địa Trung Hải; Thủ tướng Hàn Quốc, Lee Wan-koo đã tuyên bố từ chức; các hành động hung hăng của Trung Quốc trên biển Đông và phản ứng của Mỹ - Nhật.... là những tin tức chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1904 25042015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015

    Thanh tra Tổng Cục Thuế vừa yêu cầu Metro phải giảm lỗ 335 tỷ đồng, truy thu thuế tới 62 tỷ đồng theo đó tổng giá trị vi phạm cần xử lý đã lên tới 507 tỷ đồng, người dân đang rất "sốc" khi nhận được hóa đơn tiền điện tháng 4 vì số tiền phải trả thêm quá nhiều tiền so với tháng trước dù cùng số tiêu thụ, năm 2014 ngành đường sắt thu được 400 tỉ nhưng chi lên tới 2.000 tỉ đồng/năm gấp 5 lần khoản thu, ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1904-25042015/2147556119/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn