vietbao

Nhạc sến và ca sĩ, nhạc sĩ ủ ê...

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

"Tôi không khe khắt đến mức tẩy chay não tình.... Vấn đề là ở chỗ, nếu chúng ta cứ tiếp tục góp phần quảng bá cho sự ủ ê, cho những cảm giác âm tính, buồn tủi, cho cách hát và cách làm nhạc mambo-bolero và vân vân, như trên đã kể, thì chúng ta ngày càng thụt lùi, ngày càng xa rời đích đến là âm nhạc đương đại. Khi nhận ra mình đã bị thời đại bỏ lại quá xa, thì chẳng có sự cảm thông nào bù đắp nổi nữa rồi".

Điều gì làm nên "não tình"?

Chẻ nhỏ từng tình khúc, để mà nhặt ra đâu là những chi tiết "não tình", e rằng bất khả. Những yếu tố làm nên cảm giác thường rất mơ hồ, khó phân định, và trong phần lớn trường hợp, chúng gây nên những hiệu ứng nghịch, chúng lừa ta, đưa ta vào một mê lộ càng ngày càng rối rắm nếu ta cứ cố phân tích, quy kết.

Chẳng hạn, đa số chúng ta cho rằng con sâu não tình nằm ở ca từ. Nếu thế, những bài hát của Evanescence, của Alanis Morissette, của James Taylor vì sao không "có vẻ" não tình? Nói rằng vì ta không hiểu hết lời ca, nên không thấy u uất buồn tủi, cũng chưa hẳn đúng. Chúng ta chỉ nghe thoang thoảng một điệu bolero Việt, nghe thoang thoảng một điệp khúc "Xin đừng trách đa đa" cũng đã nhận ngay ra "mùi" não tình rồi kia mà?

Tôi cho rằng, ba yếu tố chính làm nên "não tình" là: việc sử dụng một vài quãng (interval) trong giai điệu; việc chọn tiết điệu/tiết tấu; và cách hát.

Lần xem lại những ca khúc bị cho là não tình, hoặc "sến", chúng ta nhận ra rất nhiều quãng 4 và quãng 5 đúng trong tiến hành giai điệu. Nhưng hai quãng ấy xuất hiện nhan nhản trong nhạc Tây phương, mà ta đâu có cảm thấy "sến"? Sự việc xảy ra từ nguyên do khác: khi hát các quãng này, người Việt có xu hướng thêm vào các nốt luyến hoa mỹ hoặc âm lướt (slur) - một đặc trưng của cách hát Việt khi xử lý những quãng xa - và các quãng 4, 5 ấy không còn... đúng. Chúng chỉ gần đúng. Mà lại gần đúng với vọng cổ. Khi hát tân nhạc với "hơi" vọng cổ, người hát đã gia tăng cảm giác não nề, u uất vào giai điệu. Thế là lỗi ở hai quãng 4 và 5 theo "phong cách Việt"!

Yếu tố thứ hai, thuộc về tiết tấu. Các tiết điệu bolero, mambo, rumba nguyên gốc không hề não nề, ẽo ợt. Khi du nhập vào Việt Nam vào đầu thập niên 60, chúng được dùng làm tiết điệu đệm cho các ca khúc bình dân của Trúc Phương, Lam Phương, Trần Thiện Thanh, để rồi bị mang tiếng "nhạc sến". Mambo và bolero vốn khác nhau, bị Việt hóa thành mambo-bolero; và khi phải trộn lại như vậy, cảm giác sôi động của hai tiết điệu Nam Mỹ kia đã bị phá hủy. Chung cuộc, chúng ta được một thứ tiết điệu rời rạc và ủ rũ, chuyên dùng để đưa đẩy những dòng giai điệu và ca từ buồn tủi, than trách, âm tính.

Và cuối cùng, chính cách thể hiện, tức cách hát của ca sĩ mới nhấn mạnh sự não tình, thay vì có thể làm mờ nó đi dễ dàng. Ngày xưa, một vài ca sĩ Sài Gòn cũ lăng xê cách hát đãi chữ, luyến láy nức nở, xuống trầm ngậm ngùi và lên cao rên siết, thành một phong cách. Phong cách ấy thành công trong việc đánh thẳng vào tâm lý nhớ nhà, vô vọng của lính chế độ cũ; và một khi phong cách được khen ngợi, ca sĩ có thêm "fans". Dần dà, các ca sĩ phục vụ cho đối tượng bình dân học tập cách hát rền rĩ trên, nghĩ rằng phải hát thế mới được ưa chuộng. Họ vô tình đã bẻ lệch thị hiếu người nghe - tôi cho rằng, dẫu là người nghe bình dân, không nhất thiết ai cũng thích nghe rên!

Tôi không khe khắt đến mức tẩy chay não tình. Khi các ca sĩ dòng nhạc bình dân đã có công chúng riêng, họ phải giữ lấy, không dám thay đổi, điều này cũng dễ thông cảm. Vấn đề là ở chỗ, nếu chúng ta cứ tiếp tục góp phần quảng bá cho sự ủ ê, cho những cảm giác âm tính, buồn tủi, cho cách hát và cách làm nhạc mambo-bolero và vân vân, như trên đã kể, thì chúng ta ngày càng thụt lùi, ngày càng xa rời đích đến là âm nhạc đương đại. Khi nhận ra mình đã bị thời đại bỏ lại quá xa, thì chẳng có sự cảm thông nào bù đắp nổi nữa rồi.

Vì sao "sến" sống dai dẳng?

Các nước khác nhau, các dân tộc khác nhau có những quan niệm về sến và sang khác nhau khá nhiều. Chẳng hạn, ở Philippines, giới trẻ mấy đời nay đều coi dân ca, dân vũ các đảo là sến, và chỉ chuộng nhạc pop Âu Mỹ. Người Pháp thì gọi mọi thứ nhạc, nhạc sĩ, ca sĩ gắn với những phong trào xã hội nay nở mai tàn là sến. Chẳng hạn, Johnny Halliday, một trong những ca sĩ được ưa chuộng nhất ở ta bốn mươi năm trước, đối với Tây trí thức là cực kỳ sến. Họ cho sang phải là Jean Ferrat cơ. Đó là theo lời kể của cố nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu, khi sinh thời anh bảo, "Trời ơi thằng cha đó là Chế Linh Tây!".

Chiếu theo những tiêu chuẩn "sến Tây", đại loại như cái gì ngọt ngào ẩm ương là sến, cái gì xanh đỏ làm điệu là sến, cái gì hát để dụ dỗ người khác giới (như Julio Iglesias) là sến, cái gì không nâng đỡ tinh thần con người mà làm người ta chảy nhão ra là sến, cái gì thời trang sớm nở tối tàn là sến, cái gì cũ kỹ hóa thạch là sến, thì chắc tiêu chuẩn Việt cũng tương tự. Ẩm ương, áo não, điệu đàng, không hợp mốt, không hướng tới sự bất tử mà chủ yếu phục vụ nhu cầu ăn ngay, là sến, là não tình.

Sến thế kỷ hăm mốt không còn là món ăn tinh thần dành riêng cho các chị các mợ ma ri sến nữa. Sến thời đại kỹ thuật số dành cho các cô các mợ (và cả các anh các cậu) load định dạng mp3 hay wma vào máy tính để bàn, vừa chat vừa nghe vừa rung đùi chớp mắt ngây dại. Cứ với đà này thì khi iPod trở nên phổ thông hơn ở đất Việt, chắc hãng Apple phải design riêng một kiểu gọi là iPod SEN, như họ đã làm với nhóm U2. Sến thời đại âm thanh nổi chực sẵn ở phòng karaoke máy lạnh cho khách vừa nhậu xong gân cổ "Đời tôi cô đơn" với lại "Kiếp đỏ đen" với lại "ay ay ay" nhạc Thái. Sến công nghệ mobile phone 3G oang oang trà đình tửu quán những nhạc chuông khủng khiếp khoan vào tai thực khách. Tôi thấy nhận định như tôi vừa rồi bi quan quá, chỉ xin đọc nó như một tham khảo.

Vào vấn đề chính: tại sao ba yếu tố kỹ thuật lại có sức sống mãnh liệt như vậy ở xứ ta?

Tôi đổ tội cho cuộc sống bấp bênh và mù mịt thời miền Nam chưa được giải phóng. Gạo trắng nước trong cò bay thẳng cánh bị bóng mây gạo châu củi quế che mờ. Thiếu niên vừa lớn đã phải lo chạy trốn quân dịch, tình yêu chưa kịp lớn đã chia ly chết chóc. Không khí ảm đạm ấy phải được phản ánh, phải được hát lên, nếu không thì vỡ đầu ra mà chết vì stress. Thế là những gì ủ ê nhất, thương tâm nhất, nao lòng nhất, ngang trái nhất được huy động cấp tốc. Là điệu bolero mùi mẫn, là quãng 4 quãng 5 gần đúng hát theo kiểu nhạc Chăm cổ, là những giọng ca thê thiết rên rỉ xẩm chợ.

Nhưng bây giờ thanh bình rồi, no ấm rồi, sao sến vẫn còn tồn tại? Lỗi đầu tiên thuộc về nhạc sĩ. Vài nhạc sĩ đào được sến cũ tưởng vớ được vàng, đem ra nhân bản hàng loạt. Phim ảnh não nề kiểu Hồng Kông cũng góp phần đáng kể vào sự hồi sinh của sến dưới một hình thức mới: sến Tàu. Dù sến cũ hay sến Tàu, đều được hoan nghênh như nhau, bởi một số khá đông công chúng. Nhạc sĩ Quốc Dũng kể lại thời "hoàng kim" của nhạc sến, tức 1988- 1992, các nhạc công thu âm và nhạc sĩ hòa âm hốt bạc kinh khủng. Nhạc dễ phối, dễ thu, toàn mô típ đơn giản, một ngày vừa phối vừa thu được ngót hai chục bài (!), và ngày nào cũng có việc kể cả chủ nhật. Tôi nhẩm tính, số lượng ca khúc sến ra đời trong khoảng thời gian năm năm ấy chắc phải load vào đến 5 cái iPod mới đủ. Sau này, khi cơn sốt sến bolero vừa hạ, thì sến Tàu nối gót. Và sến Tàu, sến Thái coi bộ thọ lâu hơn: đến tận giờ vẫn nhan nhản sinh sôi, và chẳng có ai buồn hãm lại.

Thể nào tôi cũng bị mắng, thì đã sao nào, lắm chuyện. Vâng, chẳng sao, chẳng ảnh hưởng gì đến sức khỏe thể chất cũng như tâm thần của người nghe. Đĩa vẫn cứ ra lò, đĩa lậu vẫn cứ ăn theo, nhạc sĩ vẫn cứ Tàu, và người nghe vẫn cứ Thái. Chẳng sao. Tôi hơi lắm chuyện chút thôi mà, chỉ xin đọc như một tham khảo.

(Theo GĐX)

Mưa lốc kinh hoàng cuốn phăng bàn ghế ở Hà Nội
Comment :Nhạc sến và ca sĩ, nhạc sĩ ủ ê...
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhạc sến và ca sĩ, nhạc sĩ ủ ê... bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhac sen va ca si nhac si u e ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhạc sến và ca sĩ, nhạc sĩ ủ ê... ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội
Music Sen and singer-songwriter brooding ...
sympathy, musicians, singers, we, brooding, growing, feeling, lotus, brain, singing, love, every
"I'm not strict to the extent of brain sex boycott .... The problem is that, if we continue to contribute to promoting the brooding, the negative feelings, sad, for the music to sing and how to mambo- bolero and so on, as was said above, we are on ...
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t

  • Toan canh kinh te tuan 1408 20082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/08- 20/08/2016)

    Những dự án lọc dầu lớn phải bù lỗ tới hàng nghìn tỷ đồng, Bộ Công thương phản hồi về bộ nhiệm tại Sabeco, bảo mật tại các NH lớn, giá xăng tăng trở lại...Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuần qua.

  • Tong hop tin Doi song tuan qua 15218
    Tổng hợp tin Đời sống tuần qua (15-21/8)

    Mới đây, lời cảnh báo được một vị phụ huynh đưa ra cùng với hình ảnh được cắt ra từ camera của lớp học mẫu giáo cho thấy một bé trai đang cố làm chuyện người lớn với bé gái trong giờ nghỉ trưa khiến nhiều bậc cha mẹ phải suy ngẫm.