Thứ sáu, 02 Tháng ba 2007, 06:00 GMT+7

Một người sưu tầm gần 1.000 bài quan họ

Mot nguoi suu tam gan 1000 bai quan ho
Ông Quyền (thứ hai từ phải qua trái) và những bạn hát. Ảnh: Trọng Hiếu

“Mãi về sau này tôi mới hiểu thế nào là say quan họ. Càng chơi càng thấy ngấm. Nếu tối nào không gặp nhau không hát cho nhau nghe, thì cứ như thấy thiếu một cái gì đó đến nỗi ăn không ngon miệng. Anh cứ thử đi, khéo anh còn mê quan họ hơn cả vợ”- Ông Quyền nói đùa.

Ông giáo và thú chơi “tay trái”

Ngồi trầm ngâm bên chén nước chè, với dáng vẻ như đang hồi tưởng lại thời quá khứ sôi sổi, đầy chất đam mê của mình ông đã kể cho chúng tôi về những ngày tháng đáng nhớ ấy.

Sinh ra tại làng Yên (thị xã Bắc Ninh) một vùng quê quan họ nhưng ông không phải con nhà nòi. Vốn là một thầy giáo cấp 3, ông đam mê và đeo đẳng với quan họ cũng là chuyện tình cờ. Đó là vào những năm 1954, 1955, ông Quyền tình cờ gặp các “nhạc sĩ xung kích” thời bấy giờ là Lưu Hữu Phước, Lưu Khâm, Nguyễn Đình Phúc... trong chuyến họ đi công tác điền dã sưu tầm ca khúc quan họ tại các vùng quê Bắc Ninh. Và nhà giáo trẻ cũng tò mò đi theo đoàn đến nhà các nghệ nhân quan họ trong làng.

Các nhạc sỹ đi để lại cho ông nỗi ám ảnh: “Có gì mà họ lại sưu tầm, học và ghi lại từng nốt nhạc, từng làn điệu dân ca”. “Thú thực là ban đầu tôi không thích lắm! chỉ làm cho vui thôi”. Rồi bắt đầu “hóng hớt” nghe chuyện quan họ của các nghệ nhân, thấy “nó” cũng hay hay.

Ông bắt đầu lặn lội đến nhà các nghệ nhân quan họ để nghe họ hát, rồi chép, mà chép nguyên bằng chữ quốc ngữ chứ không có nhạc lý gì hết. “Các cụ đọc nhanh quá, lại có những câu hát, đoạn lời cứ ì a ới a... liên tục, mình không phải con nhà nòi nên nhiều khi chép lại thừa ra đến hai ba chữ a”. Vậy là cực chẳng đã, ông Quyền đầu tư một máy ghi âm. “Mà phải ghi trộm bởi các nghệ nhân tập quan họ để thi giữa các làng với nhau nếu bị tiết lộ ra ngoài thì các nghệ nhân làng sẽ mất giải”. Chép được đầy đủ chính xác lời, nhạc của bài hát đã khó, luyến giọng và hát đúng nhạc, đúng phong cách lại là chuyện khác.

Cứ thế, ông mê say với quan họ từ lúc nào không biết. Được cái các nghệ nhân cũng nhận thấy sự đam mê của ông nên cũng truyền dạy. Thoạt đầu phải học “những bài giọng vặt” như: Ngồi tựa mạn thuyền, Song đào, Cây trúc xinh, Xe chỉ luồn kim, Đêm qua nhớ bạn, Để nhện giăng mùng… sau đó mới hát được các “bài lề lối”. Có tới ba mươi sáu giọng lề lối, tối thiểu cũng phải hát được năm bài như là: Tình tang, Cây gạo, Gió mát, Đường bạn, La rằng… Họ càng hát càng say, hát như phải lòng nhau. Hát cho nhau nghe và dạy nhau những lời ca, giai điệu, cứ như thể ngày hôm sau họ sẽ không bao giờ còn được hát nữa.

Cứ ra giêng, đến độ tiết này, người chơi quan họ của khắp vùng Bắc Ninh lại tới dự hội thi quan họ Hội Lim. Đây cũng là tháng ông Quyền say la đà với những điệu hát dân ca, lòng ông cũng rạng rỡ như nở hoa. Và đố ai lôi được ông ra khỏi những chiếu quan họ. Ông hào hứng: “Hát quan họ thường có đôi, một nam một nữ. Mà trong sáng lắm! Hát suốt đêm mà tịnh không có dan díu gì sất”.

Bộ sưu tập… phi vật thể

Cũng là người sưu tập nhưng bộ sưu tập của ông khá độc đáo. Độc đáo ở chỗ không cần đến tiền vẫn “chơi” được chứ không như nhiều thú chơi tốn kém khác. Chỉ có điều hơi… mất công.

Sau hơn 40 năm lặn lội sưu tầm và học hát và ghi ghi chép chép, ông Quyền đã lưu giữ được một tài sản lớn các bài hát, làn điệu dân ca quan họ. Căn phòng nhỏ bé của ông chứa đến hơn 20 cuốn sổ chép tay các bài hát. Tài liệu và sách nói về dân ca quan họ cũng được ông sưu tầm khá nhiều.

Số lượng bài hát dân ca quan họ cổ mà ông Quyền sưu tầm được lên đến gần 1.000 bài, được sắp xếp khá bài bản và khoa học. “200 bài hát quan họ giọng chính; 200 bài hát đối lại cộng với khoảng 377 bài hát dị bản nữa là gần đến 800 bài. Ngoài ra, vốn dân ca quan họ còn có thêm hơn 100 bài hát độc (hát đơn mà chưa có hát đối) nữa”.

Một con số nhiều hơn so với thực tế các bài quan họ được biết đến hiện nay, “ bởi vì quan họ cổ là lối hát đối - đáp nên 200 bài hát chính sẽ có 200 bài hát đối. Mỗi vùng miền, làng hát quan họ lại có những dị bản, những kiểu cách hát khác nhau. Tính trung bình một bài hát chính hay đối đều có một dị bản”. Ông Quyền giải thích.

Ông chỉ tiếc cái hát quan họ cổ đang bị mai một dần. “Quan họ cổ chỉ chủ yếu là hát đối - đáp, không nhạc đệm, hát liền vòng và bắt buộc phải đảm bảo được chuẩn mực “vang - rền - nền - nảy”. Thơ đối thơ, ý đối ý và tuân thủ nghiêm ngặt theo lề, luật nhất định. Mà hát cứ như là dứt ruột ra trao cho nhau.... bây giờ nghe hát quan họ qua micro nó cứ thế nào ấy!”.

Ông Quyền chưa bao giờ coi kho tàng quan họ thu thập được là gia sản của riêng mình mà rất sẵn lòng truyền lại cho mọi người. Năm 2000, CLB quan họ UNESCO - Bắc Ninh được thành lập, ông được tín nhiệm bầu là chủ nhiệm và trụ sở cây lạc bộ được đặt ngay tại nhà ông. Dự một buổi sinh hoạt tối thứ 7 hàng tuần, tôi mới hiểu tại sao lại có một kiểu dân cư trong sáng và vui đến vậy.

Trọng Hiếu

Việt Báo

Nhận xét tin Một người sưu tầm gần 1.000 bài quan họ

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Một người sưu tầm gần 1.000 bài quan họ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mot nguoi suu tam gan 1000 bai quan ho ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Một người sưu tầm gần 1.000 bài quan họ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

A collection of nearly 1,000 of them all
Mr. Right, Bac Ninh and the Supreme People, who collect, not met, songs, artists, folk, short range, as, for another, to, see, for, as

"Much later I understood how important they are drunk. Increasingly seen as playing dead. If at any meeting not sing to each other, they see themselves as lacking something that appetite. He just tried to go, he was smart of them more love ...





  • Thoi su trong ngay Thieu nu mang 2 ba lo ma tuy 25 ty
    Thời sự trong ngày: Thiếu nữ mang 2 ba lô ma túy 25 tỷ

    Lốc xoáy kinh hoàng, 56 nhà bị sập ở Cần Thơ; Kỷ luật bác sĩ từ chối nhận chức phó giám đốc sở; Xử lý “bảo kê” xe quá tải trên cao tốc dài nhất VN; MC Quốc Khánh viết thư gửi phóng viên ném điện thoại...

  • Thoi su 24h307 Van hanh toa nha 95 trieu do
    Thời sự 24h(30/7): Vận hành tòa nhà 95 triệu đô

    Chưa chốt phương án một kỳ thi quốc gia năm 2015; Ngày đầu vận hành tòa nhà 95 triệu đô ở Đà Nẵng; Chậm, hủy chuyến bay: Tất cả tại thời tiết!; Khánh Ly lần đầu tiết lộ về chồng con.

  • Thoi su 24h297 22h say mem thi cam bia ruou kieu gi
    Thời sự 24h(29/7): 22h say mèm thì cấm bia rượu kiểu gì?

    Hành khách bất tỉnh, máy bay VNA hạ cánh khẩn cấp; Cháy lớn tại Buôn Ma Thuột, thiệt hại hàng trăm tỷ; Cướp súng trong trụ sở rồi chĩa thẳng vào công an bóp cò; 22h đã say mèm thì cấm bia rượu kiểu gì?...

  • Thoi su 24h267 Vlogger Toan Shinoda dot ngot qua doi
    Thời sự 24h(26/7): Vlogger Toàn Shinoda đột ngột qua đời

    Miền Bắc đón mưa rào và dông 2 ngày cuối tuần; Tiết lộ về cuộc sống của Phương Thảo Ngọc Lễ ở Mỹ; Vlogger nổi tiếng Toàn Shinoda đột ngột qua đời; Vụ máy bay VN suýt đâm nhau: Xử phạt hàng loạt

  • Thoi su 24h257 Ruoc dau binh di bang xe ngua
    Thời sự 24h(25/7): Rước dâu bình dị bằng xe ngựa

    Kết luận vụ đại gia tố chủ tịch tỉnh Bình Dương; Nhà 'đại gia' buôn gỗ Lào bị niêm phong vì vỡ nợ; Trước giờ thi hành án, Nguyễn Đức Nghĩa viết gì?; Lập ‘chiến lũy’, ngăn xe quá tải phá nát đê trăm tỷ

  • Su kien quoc te noi bat Tu 207 den 267
    Sự kiện quốc tế nổi bật (Từ 20/7 đến 26/7)

    Liên tiếp các vụ máy bay rơi, bê bối các nhà máy chế biến và cung ứng thịt của Trung Quốc bán thịt quá hạn cho McDonald và KFC, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – EU lần thứ 20 nhấn mạnh đảm bảo hòa bình trên Biển Đông là những tin tức được nhắc đến nhiều nhất trong tuần qua

  • Ban tin suc khoe tuan tu 20267
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 20-26/7)

    BV Bạch Mai: Người nhà 'cướp' bệnh nhân, hành hung bác sĩ; Nhân viên viện dưỡng lão cắt trộm tinh hoàn 4 "làm thuốc"; Điểm mặt đồ ăn, thức uống tưởng lành hóa độc hại; Những sự thật 'kinh hoàng' về bàn chải đánh răng của bạn; Phương pháp tránh thai "kỳ lạ" nhất thời hiện đại; Thủ dâm thế nào để không hại sức khỏe?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2007 2607
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/07 – 26/07)

    Showbiz Việt tuần qua khá "sôi nổi" với sự xuất hiện dồn dập của những scandal: Cựu siêu mẫu Dương Yến Ngọc tố ca sĩ Pha Lê cướp chồng, Tăng Thanh Hà bị ném đá khi làm giám khảo Master Chef, "Chàng trai hiền lành nhất showbiz" YaSuy bị tố phụ tình và có con rơi, Sự ra đi đột ngột của hot vlogger Toàn Shinoda, Nghi án các mỹ nhân Diễm Hương, Maya, Lương Bích Hữu đang mang bầu. Ngoài ra thông tin về các sao ngoại như: Á hậu Hồng Kông, mỹ nam phim Bao Thanh Thiên, Ca sĩ Adam Levine cũng được khán giả rất quan tâm.

  • Nghin le chuyen tuan qua 207 267
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (20/7 - 26/7)

    Nước cờ sau giàn khoan TQ: Việt Nam cần làm gì?; CSGT Hàng Xanh và những vụ "tai tiếng" nhất Sài Gòn; hay trà xanh C2 và những cú phốt khiến người tiêu dùng phát hãi .... là những tin tức thời sự nổi bật trong tuần qua (20/7 - 26/7).

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2007 2607
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (20/07 – 26/07)

    Lời khai chấn động của vợ Bí thư xã đốt xác phi tang; Mẹ nhẫn tâm sát hại con trai 8 tuổi để trả thù chồng?........là những tin đáng chú ý trong tuần.