Một người sưu tầm gần 1.000 bài quan họ

Mot nguoi suu tam gan 1000 bai quan ho
Ông Quyền (thứ hai từ phải qua trái) và những bạn hát. Ảnh: Trọng Hiếu

“Mãi về sau này tôi mới hiểu thế nào là say quan họ. Càng chơi càng thấy ngấm. Nếu tối nào không gặp nhau không hát cho nhau nghe, thì cứ như thấy thiếu một cái gì đó đến nỗi ăn không ngon miệng. Anh cứ thử đi, khéo anh còn mê quan họ hơn cả vợ”- Ông Quyền nói đùa.

Ông giáo và thú chơi “tay trái”

Ngồi trầm ngâm bên chén nước chè, với dáng vẻ như đang hồi tưởng lại thời quá khứ sôi sổi, đầy chất đam mê của mình ông đã kể cho chúng tôi về những ngày tháng đáng nhớ ấy.

Sinh ra tại làng Yên (thị xã Bắc Ninh) một vùng quê quan họ nhưng ông không phải con nhà nòi. Vốn là một thầy giáo cấp 3, ông đam mê và đeo đẳng với quan họ cũng là chuyện tình cờ. Đó là vào những năm 1954, 1955, ông Quyền tình cờ gặp các “nhạc sĩ xung kích” thời bấy giờ là Lưu Hữu Phước, Lưu Khâm, Nguyễn Đình Phúc... trong chuyến họ đi công tác điền dã sưu tầm ca khúc quan họ tại các vùng quê Bắc Ninh. Và nhà giáo trẻ cũng tò mò đi theo đoàn đến nhà các nghệ nhân quan họ trong làng.

Các nhạc sỹ đi để lại cho ông nỗi ám ảnh: “Có gì mà họ lại sưu tầm, học và ghi lại từng nốt nhạc, từng làn điệu dân ca”. “Thú thực là ban đầu tôi không thích lắm! chỉ làm cho vui thôi”. Rồi bắt đầu “hóng hớt” nghe chuyện quan họ của các nghệ nhân, thấy “nó” cũng hay hay.

Ông bắt đầu lặn lội đến nhà các nghệ nhân quan họ để nghe họ hát, rồi chép, mà chép nguyên bằng chữ quốc ngữ chứ không có nhạc lý gì hết. “Các cụ đọc nhanh quá, lại có những câu hát, đoạn lời cứ ì a ới a... liên tục, mình không phải con nhà nòi nên nhiều khi chép lại thừa ra đến hai ba chữ a”. Vậy là cực chẳng đã, ông Quyền đầu tư một máy ghi âm. “Mà phải ghi trộm bởi các nghệ nhân tập quan họ để thi giữa các làng với nhau nếu bị tiết lộ ra ngoài thì các nghệ nhân làng sẽ mất giải”. Chép được đầy đủ chính xác lời, nhạc của bài hát đã khó, luyến giọng và hát đúng nhạc, đúng phong cách lại là chuyện khác.

Cứ thế, ông mê say với quan họ từ lúc nào không biết. Được cái các nghệ nhân cũng nhận thấy sự đam mê của ông nên cũng truyền dạy. Thoạt đầu phải học “những bài giọng vặt” như: Ngồi tựa mạn thuyền, Song đào, Cây trúc xinh, Xe chỉ luồn kim, Đêm qua nhớ bạn, Để nhện giăng mùng… sau đó mới hát được các “bài lề lối”. Có tới ba mươi sáu giọng lề lối, tối thiểu cũng phải hát được năm bài như là: Tình tang, Cây gạo, Gió mát, Đường bạn, La rằng… Họ càng hát càng say, hát như phải lòng nhau. Hát cho nhau nghe và dạy nhau những lời ca, giai điệu, cứ như thể ngày hôm sau họ sẽ không bao giờ còn được hát nữa.

Cứ ra giêng, đến độ tiết này, người chơi quan họ của khắp vùng Bắc Ninh lại tới dự hội thi quan họ Hội Lim. Đây cũng là tháng ông Quyền say la đà với những điệu hát dân ca, lòng ông cũng rạng rỡ như nở hoa. Và đố ai lôi được ông ra khỏi những chiếu quan họ. Ông hào hứng: “Hát quan họ thường có đôi, một nam một nữ. Mà trong sáng lắm! Hát suốt đêm mà tịnh không có dan díu gì sất”.

Bộ sưu tập… phi vật thể

Cũng là người sưu tập nhưng bộ sưu tập của ông khá độc đáo. Độc đáo ở chỗ không cần đến tiền vẫn “chơi” được chứ không như nhiều thú chơi tốn kém khác. Chỉ có điều hơi… mất công.

Sau hơn 40 năm lặn lội sưu tầm và học hát và ghi ghi chép chép, ông Quyền đã lưu giữ được một tài sản lớn các bài hát, làn điệu dân ca quan họ. Căn phòng nhỏ bé của ông chứa đến hơn 20 cuốn sổ chép tay các bài hát. Tài liệu và sách nói về dân ca quan họ cũng được ông sưu tầm khá nhiều.

Số lượng bài hát dân ca quan họ cổ mà ông Quyền sưu tầm được lên đến gần 1.000 bài, được sắp xếp khá bài bản và khoa học. “200 bài hát quan họ giọng chính; 200 bài hát đối lại cộng với khoảng 377 bài hát dị bản nữa là gần đến 800 bài. Ngoài ra, vốn dân ca quan họ còn có thêm hơn 100 bài hát độc (hát đơn mà chưa có hát đối) nữa”.

Một con số nhiều hơn so với thực tế các bài quan họ được biết đến hiện nay, “ bởi vì quan họ cổ là lối hát đối - đáp nên 200 bài hát chính sẽ có 200 bài hát đối. Mỗi vùng miền, làng hát quan họ lại có những dị bản, những kiểu cách hát khác nhau. Tính trung bình một bài hát chính hay đối đều có một dị bản”. Ông Quyền giải thích.

Ông chỉ tiếc cái hát quan họ cổ đang bị mai một dần. “Quan họ cổ chỉ chủ yếu là hát đối - đáp, không nhạc đệm, hát liền vòng và bắt buộc phải đảm bảo được chuẩn mực “vang - rền - nền - nảy”. Thơ đối thơ, ý đối ý và tuân thủ nghiêm ngặt theo lề, luật nhất định. Mà hát cứ như là dứt ruột ra trao cho nhau.... bây giờ nghe hát quan họ qua micro nó cứ thế nào ấy!”.

Ông Quyền chưa bao giờ coi kho tàng quan họ thu thập được là gia sản của riêng mình mà rất sẵn lòng truyền lại cho mọi người. Năm 2000, CLB quan họ UNESCO - Bắc Ninh được thành lập, ông được tín nhiệm bầu là chủ nhiệm và trụ sở cây lạc bộ được đặt ngay tại nhà ông. Dự một buổi sinh hoạt tối thứ 7 hàng tuần, tôi mới hiểu tại sao lại có một kiểu dân cư trong sáng và vui đến vậy.

Trọng Hiếu

Việt Báo

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Vợ chồng vô sinh có quyền nhờ mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Theo Nghị định quy định về sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo thì cặp vợ chồng vô sinh có quyền nhờ mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.

Dân lập rào chắn phản đối xe quá tải chạy phá đường, cán chết người

 Người dân Tân Cang phải lập rào chặn xe quá tải vì bức xúc việc xe ben “lộng hành” gây mất an toàn giao thông. Đỉnh điểm là vụ cán chết một cụ già 63 tuổi vào chiều ngày 26/1.

Nghìn lẻ chuyện tuần qua (18/01 - 24/01)

Bệnh viện cam kết không nằm ghép; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Phát hiện hố chôn hài cốt tập thể ở Khánh Hòa; Điều kiện thi công chức Hà Nội; Sẽ di dời nhiều cơ quan, đơn vị ra khỏi nội thành Hà Nội... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

Nhận xét tin Một người sưu tầm gần 1.000 bài quan họ

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Một người sưu tầm gần 1.000 bài quan họ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mot nguoi suu tam gan 1000 bai quan ho ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Một người sưu tầm gần 1.000 bài quan họ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

A collection of nearly 1,000 of them all
Mr. Right, Bac Ninh and the Supreme People, who collect, not met, songs, artists, folk, short range, as, for another, to, see, for, as

"Much later I understood how important they are drunk. Increasingly seen as playing dead. If at any meeting not sing to each other, they see themselves as lacking something that appetite. He just tried to go, he was smart of them more love ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h2901 Vu trom xang may bay cuc lon
    Thời sự 24h(29/01): Vụ trộm xăng máy bay cực lớn

    'Trực thăng chao đảo rồi chúi xuống đất'; Bắt băng trộm xăng máy bay cực lớn ở TP.HCM; 20 xác linh trưởng khô bốc mùi trên xe khách; Lời khai rúng động của học sinh giết nam ca sĩ; Trung úy cảnh sát bị nghi phạm buôn ma túy bắn chết... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/1.

  • Thoi su 24h2801 Roi may bay 4 phi cong hy sinh
    Thời sự 24h(28/01): Rơi máy bay, 4 phi công hy sinh

    22 người vào quy hoạch Bộ Chính trị, Ban Bí thư; Trực thăng rơi ở TP.HCM, 4 phi công hy sinh; Bắt nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Hung thủ 15 tuổi giết hại nam ca sĩ ở Sài Gòn; Bắt lô ma túy 20 tỷ ở sân bay...

  • Thoi su 24h2701 Nam ca si bi sat hai da man
    Thời sự 24h(27/01): Nam ca sĩ bị sát hại dã man

    Xe cứu thương bỏ mặc thai phụ tử vong giữa đường?; Nam ca sĩ tử vong trong tình trạng khỏa thân; Vụ biệt thự trong rừng Hải Vân: Tướng công an xin lỗi; Mỹ Tâm nói gì về "người tình tin đồn" 70 tuổi?...

  • Thoi su 24h2601 Vu no rung dong ca pho
    Thời sự 24h(26/01): Vụ nổ rúng động cả phố

    Đà Nẵng có tân Chủ tịch UBND TP; "Nói không với nằm ghép: Dân lo bị xuất viện sớm; Nghệ An: Phát hiện xác hổ 140kg đang ướp lạnh; Không khởi tố vụ tai nạn thảm khốc 9 người chết; Bắt gần nửa tấn lòng thối đang trên đường tiêu thụ; Cựu phi công Việt Nam nói thật chuyện lương thưởng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/1.

  • Thoi su tuan qua Dai hy thanh dai tang sau tai nan
    Thời sự tuần qua: Đại hỷ thành đại tang sau tai nạn

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Cục trưởng Cục Đường sắt chết trong phòng làm việc; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít...

  • Benh vien cam ket khong nam ghep
    Bệnh viện cam kết không nằm ghép

    Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.

  • Tao My gay chet nguoi da ve Viet Nam
    Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?

    Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tinh hinh buon lau dien bien phuc tap
    Tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp

    Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu

  • Danh hai Thuy Nga to chong no nan lua gat
    Danh hài Thúy Nga tố chồng nợ nần, lừa gạt

    Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..

  • Thong diep Lien bang My nam 2015
    Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015

    Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn