vietbao

Một góc nhìn về văn hóa Mỹ

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Mot goc nhin ve van hoa My

TTCN - Điều đầu tiên tôi học được khi đến Mỹ có lẽ chính là “văn hóa xếp hàng”. Tính tiền ở siêu thị, vào rạp chiếu phim, cơ quan nhà nước, các văn phòng của trường đại học, ra đến chợ trời... chỗ nào cũng xếp hàng, xếp hàng trên xa lộ, xếp hàng lấy thức ăn, xếp hàng lên thang máy...

Chỉ hai người cũng xếp hàng. Một cách tự nhiên như ăn, ngủ, hít thở... Chẳng cần phải vừa xếp hàng vừa xô đẩy.

Tất nhiên, không chỉ ở Mỹ người ta mới biết xếp hàng. Ngay tại một vài nước lân cận ở Đông Nam Á người ta đã biết xếp hàng rồi. Xếp hàng thể hiện tính kỷ luật của từng phần tử và tính hiệu quả của cả hệ thống.

Hè rồi có dịp về nước, bài học về xếp hàng mới rõ nét trong tôi. Ở những nơi công cộng người dân chưa có thói quen xêp hàng, thường thây cảnh chen lân, hai người cũng chen lấn.

Ở đây có hai ý. Thứ nhất, ý thức của người dân thấp và hệ thống giáo dục của chúng ta không quan tâm đến những việc tưởng như rất nhỏ nhưng rất cơ bản này. Thứ hai là chất lượng của quản lý. Rõ ràng tổ chức để mọi người xếp hàng cho một dịch vụ là việc không khó và chẳng tốn chi phí, nhưng các nhà quản lý không nhận diện được, do vậy làm giảm hiệu quả hoạt động của cả hệ thống và nguy hại hơn là cư xử giữa các thành viên trong xã hội rất hằn học và thiếu văn minh. Câu chuyện xếp hàng tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn.

Nhìn rộng ra các vấn đề khác của xã hội, có thể thấy phần lớn dân Mỹ (cũng như dân một số nước thượng tôn pháp luật khác) rất tôn trọng và tuân thủ pháp luật. Người ta sống tự do trong khuôn khổ của pháp luật, những gì pháp luật không cấm người dân có quyền làm.

Một xã hội thượng tôn pháp luật chính là một xã hội được vận hành trên cơ sở luật lệ (rule-based society), tức là tất cả đều được qui định, viết thành văn bản và truyền thông rộng rãi. Tòa án là đầu mối quan trọng phân xử mọi tranh chấp trong xã hội. Người dân biết quyền lợi và nghĩa vụ của mình, cũng như ý thức được vai trò của các cơ quan chính phủ. Do vậy họ rất tự tin sống trong khuôn khổ luật pháp - không cấm. Nếu các viên chức hay cơ quan chính phủ vi phạm quyền lợi của công dân, họ sẽ bị kiện ra tòa. Đây chính là cơ chế để hạn chế tham nhũng, lạm quyền, vượt quyền của các viên chức nhà nước.

Xã hội kiểu này khác nhiều với các xã hội Á Đông vốn thường vận hành dựa trên các mối quan hệ (relation based society) cá nhân. Mỗi cá nhân hay mỗi nhóm tự thiết lập các mối quan hệ với nhau và sử dụng mối quan hệ đó để đạt các mục tiêu của mình thay vì sử dụng hệ thống pháp luật chung.

Luật pháp không rõ ràng, không đầy đủ và không được nghiêm túc thực thi chính là mảnh đất màu mỡ cho sự tồn tại của các “xã hội bè, nhóm” này. Không cấm nhưng cũng không có quyền làm - điều này làm cho dân chúng đánh mất tự tin và tính tự tôn công dân cần thiết cho một xã hội. Để người dân giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, cơ bản cần đẩy mạnh giáo dục quyền và ý thức công dân, củng cố các tòa án.

Cạnh tranh quyết liệt mọi lúc, mọi nơi là đặc điểm khá rõ nét trong văn hóa Mỹ. Cạnh tranh quyết liệt song dân Mỹ biết chấp nhận thua cuộc một cách đường hoàng và chấp nhận học hỏi từ thành công của đối thủ. Tuy nhiên, trong thực tế xã hội vẫn còn tồn tại một sự phân hóa giữa những người thành đạt (the winners) và những người thất bại (the losers).

Tất nhiên, cạnh tranh không nhất thiết luôn là thắng - thua (win-lose), mà trong rất nhiều trường hợp nó là tình huống cùng thắng (win-win). Đây là khái niệm mà nhiều doanh nghiệp Mỹ đang sử dụng: từ cạnh tranh trong đối đầu sang cạnh tranh trong hợp tác.

Chấp nhận đổi mới có lẽ cũng là một đặc tính của một bộ phận xã hội Mỹ. Họ tiếp thu rất nhanh những cái mới, cởi mở để chấp nhận sự khác biệt. Đặc điểm này có lẽ xuất phát từ nguồn gốc lập quốc của nước Mỹ. Dân Mỹ là một tập hợp của rất nhiều sắc dân trên thế giới, nên tổng hợp, kế thừa nhiều nền văn hóa khác nhau. Đặc điểm văn hóa này khuyến khích những giá trị mới. Sáng tạo trở thành giá trị quan trọng trong xã hội.

Điều này được thể hiện rất rõ trong hệ thống giáo dục ở Mỹ. Học sinh từ nhỏ đã được khuyến khích tìm hiểu và đưa ra những cái mới. Học tập luôn đi đôi với quan sát, thực hành và đánh giá. Đánh giá ở đây là người học tự đánh giá những điểm mạnh và điểm yếu của điều mình đang học. Học sinh học cách công nhận các giá trị của bài học, nhưng cũng đồng thời phải chỉ ra những cách tiếp cận khác cho cùng một vấn đề và so sánh giữa các phương pháp hay giải pháp. Không có “khuôn vàng – thước ngọc” nào tồn tại mãi trong khoa học, những vấn đề hôm qua đúng (ngay cả đúng cũng không phải trong mọi trường hợp), hôm nay có thể sai và chính những người hôm nay phải tìm ra cái sai đó để xây những chuẩn mực mới.

Đây chính là chỗ khác biệt rất lớn với cách giáo dục của chúng ta. Chúng ta hầu như chỉ cung cấp một lời giải cho một vấn đề và đó là lời giải tuyệt đối đúng, học sinh học thuộc lòng các lời giải đó. Khen, chê đều có mẫu sẵn, phải học thuộc lòng. Và khi phê phán một cách tiếp cận/ một quan điểm khác, thậm chí chúng ta cũng chẳng cho người học biết nội dung cách tiếp cận/ quan điểm đó mà chỉ cung cấp những lời phê bình có sẵn. Học sinh của ta do vậy rất thiếu tự tin và kém tính sáng tạo. Không có tính sáng tạo thì không có xã hội và nền kinh tế tri thức.

ThS. VŨ THẾ DŨNG
Khoa quản lý công nghiệp ĐH Bách Khoa TP.HCM

Việt Báo
Bản tin đặc biệt cơn bão số 3
Comment :Một góc nhìn về văn hóa Mỹ
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Một góc nhìn về văn hóa Mỹ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mot goc nhin ve van hoa My ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Một góc nhìn về văn hóa Mỹ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội
Another perspective on American culture
State agencies, in supermarkets, universities, cinemas, relationships, queuing, social, cultural and is, legislation, viewing angle Fine, PC, points, the
craft - The first thing I learned when the U.S. is perhaps the "cultural line". Cash registers in supermarkets, movie theaters, state agencies, the university office, out to the flea market ... everywhere queuing, queuing on the highway, lined ...
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t