Miền Tây vào mùa trái cây

Mùa trái cây, thu mua sầu riêng tại vựa bà Sáu ở Tam Bình, Tiền Giang

Nhộn nhịp vùng trái cây

Vùng chuyên canh sầu riêng ở cù lao Ngũ Hiệp và vùng chôm chôm cù lao Tân Phong, huyện Cai Lậy trở nên rộn rịp khác thường. Tại bến phà Ngũ Hiệp, trên bến dưới thuyền đầy ắp trái cây. Hầu như trên tất cả các chuyến phà từ cù lao Ngũ Hiệp qua đất liền đều có thương lái vận chuyển sầu riêng, chôm chôm tỏa đi các nơi.

Thương lái vào tận vườn mua sầu riêng và chôm chôm không chỉ có người ở tỉnh Tiền Giang mà còn đến từ Long An, Vĩnh Long, TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai...

Anh Nguyễn Công Bình ở đường Bà Hom, Q.6, TP.HCM vượt chặng đường hơn 100km tới đây mua một giỏ sầu riêng khổ qua gần 50kg chở về TP.HCM bán lẻ. Anh nói: “Tui nghe người ta nói ở đây là vùng chuyên sầu riêng, giá cả cũng hợp lý nên xách xe xuống mua về bán kiếm lời mua gạo ăn. Đi được một tuần rồi, mỗi ngày cũng kiếm được vài ba chục ngàn”.

Cùng với anh Bình, mỗi ngày có hàng trăm người vào tận các vườn để “săn” sầu riêng và chôm chôm, làm cho vùng đất tách biệt với đất liền này trở nên nhộn nhịp chưa từng có.
Anh Huỳnh Hữu Lộc, cán bộ địa chính xã Ngũ Hiệp, cho biết toàn xã có 1.439ha đất nông nghiệp. 60% trong số này được trồng cây sầu riêng, 40% còn lại trồng nhãn và chôm chôm, nhưng mấy năm nay người dân cũng đã xen cây sầu riêng vào để chuẩn bị bỏ cây nhãn và chôm chôm.

Theo anh Trương Thanh Hùng ở ấp Hòa Thinh (có 5 công sầu riêng khổ qua xanh 12 năm tuổi), từ tháng giêng, tháng hai âm lịch vùng này đã bắt đầu có sầu riêng nghịch mùa, giá lên đến 20.000đ/kg. Từ tháng ba âm lịch trở đi, giá giảm xuống dần còn 6.000đ/kg như hiện nay. Giá sầu riêng năm nay không cao hơn năm trước nhưng sản lượng tăng lên đáng kể do sầu riêng càng lớn tuổi càng cho trái nhiều. Năng suất sầu riêng mùa này ở Ngũ Hiệp đạt khoảng 2,5-3,5 tấn/công, lợi nhuận thu được cũng trên chục triệu đồng.

Đối với những hộ trồng sầu riêng chất lượng cao (giống Monthong hoặc hạt lép) như anh Hai Phải, anh Huỳnh Tấn Lộc ở ấp Tân Sơn thì lợi nhuận còn cao hơn nhiều. Anh Lộc có 5 công sầu riêng giống Monthong của Thái Lan được 3-5 năm tuổi hiện đang bắt đầu vào mùa thu hoạch. Thương lái vào tận vườn mua 15.000đ/kg sầu riêng loại này và được anh lấy bút lông đánh dấu vào trái để “bao”, đảm bảo sầu riêng không bị sượng. Mỗi cây sầu riêng Monthong của anh Lộc cho khoảng 70 trái, mỗi trái nặng chừng 3-4kg, tính ra anh kiếm được hơn 3 triệu đồng/cây.

Được mùa, nhưng giá lại đang rớt!

Chị Sáu, chủ vựa sầu riêng lớn nhất ở ấp Bình Thạnh, xã Tam Bình, huyện Cai Lậy, nói: “Mỗi ngày vựa tui thu mua trên 10 tấn sầu riêng các loại. Thường thì tối xe mới chở lên TP.HCM và các tỉnh để tiêu thụ. Buổi sáng mua của nhà vườn 7.000đ/kg. Nhưng nếu buổi chiều trời mưa thì coi như lỗ vốn hơn phân nửa. Mấy bữa áp thấp nhiệt đới giữa tháng 5-2004 tụi tui mua sầu riêng 8.000đ/kg, như... bỏ. Chôm chôm cũng vậy, trời mưa không tiêu thụ được thì lái không mua, nhà vườn không bán được, chỉ chờ... rụng.

Được mùa, nhưng đầu ra hạn chế nên giá bắt đầu rớt. Anh Trương Văn Năm ở Hòa Ninh (Vĩnh Long), người có gần 3.000m2 đất trồng chôm chôm, năm nay chôm chôm trúng mùa nên anh ước tính thu hoạch khoảng gần 8 tấn. Cách nay hai tháng chôm chôm bán tại vườn 3.000-4.000đ/kg, nay thương lái đến cân tại vườn chỉ có 2.000-2.200đ/kg. Không chỉ chôm chôm, nhãn tiêu Huế, sầu riêng khổ qua xanh, xoài... đang có chung số phận. Tại chợ Cần Thơ, Vĩnh Long và TP Mỹ Tho, rất nhiều sầu riêng khổ qua xanh “xuống đường” bán với giá 6.000-7.000đ/kg, cao lắm cũng chỉ được 8.000đ/kg.

Điều khó nhất của nhà vườn miền Tây Nam bộ hiện nay là trong khi diện tích vườn ngày một tăng, giống cây ăn trái chất lượng tốt, sản lượng cao, kỹ thuật canh tác ngày một cải tiến, đưa đến sản lượng không ngừng tăng lên thì đầu ra xuất khẩu của trái cây VN lại thu hẹp.

Chị Mười Hòa Khánh, chủ vựa trái cây lớn ở Cái Bè (Tiền Giang), nhiều năm cung ứng trái cây tươi cho thị trường Trung Quốc (TQ) và Hà Nội, cho biết: “Hiện nay nhãn tiêu Huế và chôm chôm là hai mặt hàng chính cung ứng cho TQ nhưng mức độ ăn hàng rất yếu. Nguyên nhân chính là vì năm nay TQ và các tỉnh miền Bắc trúng mùa vải thiều. Dội hàng, nhiều vựa trái cây ở Cái Bè, Tiền Giang đi hàng TQ hơn tháng nay bị lỗ vốn. Đã vậy, trái cây TQ và Thái Lan vẫn tiếp tục tràn vào nội địa”.

Theo tiến sĩ Võ Mai - chủ tịch Hiệp hội Trái cây VN, phần lớn trái cây ở ĐBSCL được tiêu thụ trong nước và xuất khẩu dưới dạng trái cây tươi, chủ yếu là thị trường TQ. Sản lượng trái cây lớn, tuy nhiên công nghệ chế biến, bảo quản sau thu hoạch hiện nay vẫn còn là khâu yếu.

Từ những yếu tố nói trên cộng với lối canh tác theo mùa vụ, khi trái cây rộ mùa có sản lượng lớn, tập trung vào một thời gian nhất định nên giá trái cây tuột dốc thảm hại. Tình trạng này sẽ còn tiếp diễn nếu chúng ta chưa có biện pháp đồng bộ từ qui hoạch, canh tác đến chế biến sau thu hoạch và tìm đầu ra cho trái cây VN trên thị trường thế giới.

VÂN TRƯỜNG - QUỐC ANH