Lời giải nào hợp lý nhất cho vụ Đồi Ngô?

Những sai phạm nghiêm trọng như vậy không nghiêm khắc thì không được nhưng xử lý như thế nào cho hợp tình, hợp lý và quan trọng hơn là có tính răn đe, giáo dục chứ không nặng về trừng phạt là bài toán khó? Hãy gửi ý kiến của bạn về cho chúng tôi.

(Minh họa: Ngọc Diệp)

Đó là kiến nghị của thanh tra sở GD&ĐT Bắc Giang xung quanh vụ việc tiêu cực xảy ra tại kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Hội đồng thi Đồi Ngô vừa qua. Và ngay lập tức, bản kiến nghị này đã nhận được nhiều ý kiến khác nhau trong dư luận.

Không ít người nhận xét cách đánh giá bản chất vấn đề ngay từ đầu đã không chính xác khi cho rằng chỉ là động cơ cá nhân bởi đây là việc làm có tính tổ chức, với sự tham gia của nhiều người, thuộc nhiều phòng thi và môn thi khác nhau. Vì có tính tổ chức nên người chịu trách nhiệm chính ở đây phải là vị Chủ tịch Hội đồng thi và lãnh đạoTrường THPT Đồi Ngô. Những người trực tiếp tham gia chỉ là thừa hành theo chỉ đạo.

Người tố cáo tiêu cực là thầy giáo Nguyễn Danh Ngọc đã tỏ rõ thái độ thất vọng và buồn bởi cách xử lý chưa hợp tình, hợp lý này. Theo thầy giáo Ngọc, nếu không có sự chỉ đạo từ việc giải đề đến ném bài thì giáo viên không bao giờ làm như vậy. Do đó, kiến nghị hình thức kỉ luật của Sở GD&ĐT Bắc Giang khiến nhiều người phải chịu tội thay cho lãnh đạo.

Người đương thời Đỗ Việt Khoa cũng cho rằng kết luận đây là sai phạm của một số cá nhân là né tránh bởi không có sự chỉ đạo thì họ không dám làm.

Tuy nhiên, trả lời báo chí, ông Nguyễn Huy Bằng, chánh thanh tra Bộ GD-ĐT đánh giá cách xử lý của Sở GD-ĐT Bắc Giang “về cơ bản là nghiêm túc, hợp lý, hợp pháp”. Theo ông Bằng, mức xử lý cách chức đối với ông Nguyễn Đức Đôn đã chứng tỏ đây là sai phạm rất lớn, gây hậu quả nghiêm trọng.

Trái lại, hình thức kỉ luật sa thải đối với 6 giáo viên, nhân viên đã nhận được nhiều ý kiến bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ mặc dù tất cả đều thừa nhận những sai phạm của họ là nghiêm trọng.

Lý do để cảm thông, thứ nhất, họ chỉ là “công cụ” bị sai bảo, phải làm theo “lệnh miệng”, không làm không được vì hoàn toàn có thể sẽ bị cô lập, trù dập.

Thứ hai, là do áp lực từ 3 phía. Nhà trường, phụ huynh và từ chính những quyền lợi của bản thân. Nếu tỉ lệ tốt nghiệp thấp, nhà trường sẽ không chấp nhận, phụ huynh sẽ phản đối, bản thân họ sẽ không được khen thưởng, không được tăng lương trước thời hạn, thậm chí bị phê bình, kỉ luật…

Thứ ba, họ hành động cũng vì tình thương học sinh. Các em sẽ ra sao nếu sau 12 năm ăn học mà không có kết quả dù chỉ là tấm bằng tốt nghiệp để đi kiếm công ăn việc làm sau này?

Thứ tư, đó là sai phạm có nguồn gốc từ hệ thống giáo dục nước nhà. Trên một tờ báo chuyên về giáo dục, một bạn đọc đã viết rằng sự việc tiêu cực tại Đồi Ngô là hậu quả sai phạm có hệ thống trong một quá trình dài và 6 con người bị sa thải đã được đem ra gánh trách nhiệm cho toàn bộ hệ thống giáo dục gian dối.

Độc giả này cho rằng do sai phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến toàn xã hội nên đương nhiên phải có kỷ luật. “Thế nhưng không nên phạt nặng đến mức đuổi việc cùng một lúc 6 giáo viên trong trường. Điều đó có thể sẽ để lại nhiều hậu quả không mong muốn, không mang ý nghĩa nhân văn trong ngành giáo dục. Rồi đây, họ sẽ phải làm gì để tồn tại trong cuộc sống khi ra đi với thân phận của một người bị sa thải. Xã hội sẽ nhìn nhận họ như thế nào? Người thân sẽ coi họ ra sao? Họ có còn đủ tự tin để dạy bảo con mình hay không?”. Độc giả này viết.

Mình thấy đây là bài toán khó, rất khó. Với những sai phạm nghiêm trọng như vậy không nghiêm khắc thì không được nhưng xử lý như thế nào cho hợp tình, hợp lý và quan trọng hơn là có tính răn đe, giáo dục chứ không nặng về trừng phạt mới là cái khó.