Lấy phiếu tín nhiệm về chức vụ chủ chốt phường xã: Thực hiện ra sao?

Bà Võ Thị Dung

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) TP.HCM vừa có hướng dẫn cho hệ thống mặt trận việc thực hiện lấy ý kiến tín nhiệm đối với các chức danh chủ chốt ở phường, xã. Đây là lần đầu tiên TP.HCM thực hiện việc lấy ý kiến tín nhiệm các chức danh chủ chốt do HĐND bầu ra trên diện rộng.

Trao đổi với TS về vấn đề này, bà Võ Thị Dung - Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ TP - nói:

- Theo điều 13, 14, nghị định 79/2003 ban hành quy chế dân chủ ở xã, có qui định MTTQ có quyền đại diện nhân dân giám sát mọi hoạt động của các cơ quan, cán bộ chính quyền địa phương; hằng năm MTTQ tổ chức lấy phiếu tín nhiệm trong các thành viên mặt trận đối với các chức vụ chủ chốt do HĐND bầu ra.

Căn cứ vào điều này, MTTQ mới triển khai việc lấy phiếu tín nhiệm. Do là mới thí điểm nên trong năm nay mỗi quận huyện chỉ thực hiện lấy phiếu tín nhiệm tại 2-3 xã phường. Từ năm 2005 trở đi sẽ thực hiện đại trà và trở thành việc thường xuyên hằng năm. Đối tượng lấy phiếu tín nhiệm là chủ tịch HĐND và chủ tịch UBND phường, xã, thị trấn.

Cho tới nay, trong cả nước mới chỉ có TP.HCM triển khai thực hiện thí điểm vấn đề này. Trung ương MTTQ VN hết sức đồng tình và ủng hộ chúng tôi. Đây sẽ là một bước chuyển trong việc thực hiện qui chế dân chủ cơ sở, người dân sẽ thật sự được tham gia xây dựng bộ máy chính quyền.

* Các bước lấy phiếu tín nhiệm thực hiện như thế nào, thưa bà?

- Trước khi lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức vụ chủ chốt của xã phường, hệ thống MTTQ sẽ lấy ý kiến đóng góp của người dân đối với các cán bộ chủ chốt tại hội nghị nhân dân hằng năm. Thành phần tham gia hội nghị nhân dân chính là người dân ở từng tổ dân phố, ấp. Người dân sẽ trực tiếp tham gia góp ý cho hoạt động của các cán bộ chủ chốt.

Tại hội nghị đó, các vị được lấy phiếu tín nhiệm sẽ phải đọc bản tự kiểm điểm để dân đóng góp ý kiến, đánh giá về hoạt động của các cán bộ. MTTQ có nhiệm vụ ghi chép trung thực các ý kiến của dân để trình bày lại với hội nghị lấy phiếu tín nhiệm trong các thành viên mặt trận xã, phường; sau đó các thành viên MTTQ xã, phường sẽ bỏ phiếu tín nhiệm.

Nếu tỉ lệ phiếu tín nhiệm thấp hơn 50% thì lập văn bản đề nghị HĐND xem xét, miễn nhiệm; nếu tỉ lệ cao hơn 50% thì thông báo kết quả cùng những ý kiến đóng góp của người dân trong kỳ họp HĐND gần nhất.

* Hiện nay rất nhiều thành viên MTTQ cơ sở là kiêm nhiệm trong bộ máy chính quyền phường, xã. Có ổn không khi những người này phải góp ý cho người đang lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp mình?

- Đúng là có thực trạng như vậy. Nhưng cần phải hiểu rằng trong cơ cấu thành viên MTTQ chỉ có khoảng một phần ba là cán bộ chính quyền, còn lại là các cá nhân tiêu biểu, đại diện các tầng lớp nhân dân, tôn giáo, ban công tác mặt trận ở khu phố ấp.

Bên cạnh đó, việc lấy tín nhiệm các chức vụ chủ chốt được thực hiện bằng phiếu chứ không phải là phát biểu hay biểu quyết. Như thế mỗi người sẽ thể hiện sự tín nhiệm trên phiếu của riêng mình. Trong hội nghị lấy phiếu tín nhiệm, ngoài thành phần bắt buộc là ít nhất 80% ủy viên ủy ban MTTQ, còn mở rộng cho một số cá nhân là đại diện người dân tộc, đại diện tôn giáo, cá nhân tiêu biểu, đại diện khu phố... tham gia.

Ngoài ra còn có đại diện của HĐND, UBND, MTTQ cấp trên tham dự giám sát. Tôi nghĩ việc lấy tín nhiệm sẽ được thực hiện ổn thỏa, người dân sẽ thực hiện được quyền làm chủ của mình, góp phần xây dựng bộ máy chính quyền.

* Đặt trường hợp ý kiến của người dân đóng góp được ghi chép không đầy đủ, thiếu chính xác?

- Những người dân tham dự hội nghị lấy phiếu tín nhiệm với tư cách khách mời có quyền yêu cầu bổ sung các ý kiến của người dân. Và những ý kiến này nếu đúng, chính xác thì phải chỉnh sửa, bổ sung vào trình bày của ủy ban MTTQ ngay tại hội nghị và được xem xét khi bỏ phiếu tín nhiệm. Đồng thời kết quả lấy phiếu tín nhiệm như thế nào cũng sẽ phải được công khai cho người dân biết.

Trong trường hợp tỉ lệ phiếu tín nhiệm vẫn trên 50% thì ngoài việc thông báo kết quả tại kỳ họp HĐND gần nhất, các vị được lấy phiếu tín nhiệm phải có trách nhiệm giải trình trở lại những ý kiến đóng góp chưa đúng với mình. Tại các cuộc tiếp xúc cử tri cũng phải thông báo kết quả lấy phiếu tín nhiệm, ý kiến tiếp thu, khắc phục những thiếu sót của những người được lấy phiếu tín nhiệm cho dân biết.

* Trong trường hợp người dân bỏ phiếu bị bất tín nhiệm nhưng HĐND vẫn không xem xét miễn nhiệm thì sẽ giải quyết như thế nào, thưa bà?

- Rõ ràng đây là một biện pháp thiết thực tham gia xây dựng chính quyền. Trước đây MTTQ vẫn giám sát nhưng chỉ có quyền kiến nghị thôi. Còn việc xem xét, quyết định là do HĐND. Nhưng lần này, với cách làm mang tính chất là của tập thể, đại diện cho người dân thì tôi nghĩ HĐND sẽ phải xem xét.

Đặt trường hợp tín nhiệm dưới 50%, MTTQ đã đề nghị nhưng ở dưới không thực hiện hoặc giải quyết không thỏa đáng thì MTTQ cấp trên sẽ có ý kiến tiếp đề nghị xem xét miễn nhiệm.

* Tại sao mới chỉ lấy phiếu tín nhiệm đối với chức vụ chủ chốt xã phường, thưa bà? Sắp tới sẽ thực hiện vấn đề này ở cấp huyện, TP hay không?

- Việc lấy tín nhiệm đối với cán bộ cấp quận, huyện cho tới nay vẫn chưa có các qui định cụ thể nên MTTQ không có ý kiến về vấn đề này. Tuy nhiên, MTTQ có chức năng đại diện nhân dân giám sát hoạt động của bộ máy chính quyền. Nếu các cán bộ đó không hoàn thành chức trách hoặc sai trái thì MTTQ vẫn có quyền đề nghị xem xét miễn nhiệm.

Như nhiệm kỳ vừa qua, chúng tôi đã có đề nghị miễn nhiệm đối với một phó giám đốc Công an TP. Qua việc lấy ý kiến tín nhiệm với cán bộ chủ chốt phường xã sẽ rút ra những kinh nghiệm quí cho giám sát cán bộ chính quyền cấp cao hơn. Sắp tới MTTQ sẽ tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công tác này.

ĐỒNG HƯNG thực hiện