Lạm dụng tiêm thuốc: Bệnh nhân đau, thầy thuốc "dính" bệnh

Lạm dụng tiêm thuốc trong điều trị, nhất là đối với các bệnh nhi đã trở thành "căn bệnh" trầm kha ở không ít cơ sở y tế từ tuyến xã, phường đến Trung ương. Người bệnh phải gánh chịu hậu quả thì đã rõ, nhưng chính nhân viên y tế cũng phải chịu hệ lụy từ những mũi tiêm bị lạm dụng và thiếu an toàn.

Nếu tới Bệnh viện Nhi Trung ương vào giờ tiêm thuốc, khó ai có thể không động lòng xót thương. Khắp các phòng là tiếng trẻ con khóc. Có bé khóc lả đi trên tay mẹ, có bé vừa khóc vừa giẫy đạp phản ứng. Muốn tiêm cho bé, bố mẹ phải dỗ, nựng, thậm chí dùng biện pháp "cưỡng chế" giữ chân giữ tay… không còn là lạ.

Người bệnh chịu đau

Nhân viên y tá không đi găng tay - nguy cơ mũi tiêm không an toàn.

Có bé sợ tiêm đến mức bị stress, cứ nhìn thấy bóng áo blouse của bác sỹ, thậm chí thấy người lạ bước vào phòng là hốt hoảng ôm chặt lấy mẹ khóc thét lên. Những mũi tiêm có thể đưa các cháu bé thoát khỏi bệnh tật, thậm chí cứu tính mạng của cháu, đó là điều không thể phủ nhận. Nhưng nếu những mũi tiêm ấy bị lạm dụng thì thật đau lòng.

Theo khảo sát mới đây về thực hiện tiêm an toàn của Hội Điều dưỡng Việt Nam, trung bình một bệnh nhân điều trị nội trú tiêm 2,2 mũi/ngày. Đặc biệt, trẻ sơ sinh "được" tiêm trung bình 2,5 mũi/ngày - cao nhất trong số các nhóm bệnh nhân. Có tới 47% người bệnh tiêm 2-3 mũi/ngày, 26% người bệnh tiêm 4-5 mũi/ngày và 6,3% phải tiêm 5 mũi/ngày.

Một nghiên cứu tiến hành trên 1.420 bệnh án ở 24 khoa lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai cũng cho thấy, thuốc tiêm đang được sử dụng với tỷ lệ cao (76,8%). Một số khoa còn có tỷ lệ sử dụng thuốc tiêm rất cao như Khoa Huyết học 97%, Khoa Tiêu hóa 89,9%, Khoa Ngoại 91,9%...

Tỷ lệ này cao hơn nhiều so với con số cảnh báo của WHO về tác hại của tiêm thuốc. Đặc biệt, tình trạng sử dụng dịch truyền cũng ở mức cao (43,5%), có khoa rất cao như Khoa Ngoại 68,9%, Khoa Tiêu hóa 79,9%.

Một hậu quả đau lòng do lạm dụng trong tiêm, truyền thời gian qua là hơn 10.000 cháu bé bị xơ hóa cơ Delta. Tuy vậy, việc tiêm vào cơ Delta vẫn tiếp tục bị lạm dụng. Theo Hội Điều dưỡng Việt Nam, tại nhiều bệnh viện từ Trung ương đến địa phương ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam, tỷ lệ nhân viên y tế chọn cơ Delta để tiêm thuốc vẫn chiếm tỷ lệ cao (26,7%).

Một bác sỹ cho rằng, nguyên nhân gây ra tình trạng này là do tiêm truyền đã bị lạm dụng từ y tế tuyến cơ sở. Nhiều bệnh nhân khi chuyển lên tuyến Trung ương đã không thể dùng thuốc bằng đường uống nữa.

Trung bình một bệnh nhân tiêm 2 mũi/ngày là chấp nhận được, nhưng có nơi, cơ sở y tế xã cũng tiêm đến 2 mũi/ngày. Thậm chí, chính người bệnh cũng có tâm lý muốn tiêm cho… nhanh khỏi bệnh. Tuy nhiên, có thật sự cần thiết phải bắt người bệnh tiêm nhiều như vậy không vẫn là câu hỏi chưa được trả lời rõ ràng.

Nhân viên y tế cũng bị hệ lụy

Theo Viện Y học lao động và Vệ sinh môi trường, khảo sát tiến hành ở ba bệnh viện Thanh Nhàn, Trung tâm Y tế huyện Đông Anh và Bệnh viện Tràng An, Hà Nội cho thấy, có đến hơn 70% nhân viên y tế từng bị tai nạn rủi ro do vật sắc nhọn trong khi tác nghiệp. Trong đó, số tai nạn rủi ro cao nhất là do tiêm (42,9%), sau đó mới là phẫu thuật, truyền dịch và các thủ thuật khác.

Hầu hết các tổn thương đều xuyên thấu da (77,8%), nhưng có rất nhiều nhân viên y tế (52,8%) ở cả ba bệnh viện đều không hề biết thông tin về bệnh nhân mà họ tiếp xúc khi xảy ra rủi ro. Đã có những cán bộ y tế bị phơi nhiễm HIV, viêm gan B, C do tiêm không an toàn và họ có thể tiếp tục là nguồn lây truyền cho các bệnh nhân khác.

Nguy cơ lây lan bệnh sẽ càng cao hơn khi vẫn có tới 35-55% nhân viên y tế không rửa tay, sát khuẩn tay trước khi chuẩn bị dụng cụ và tiến hành tiêm cho bệnh nhân, vẫn còn một lượng đáng kể bơm kim tiêm nhiễm khuẩn chưa được cô lập ngay sau khi tiêm và số mũi tiêm an toàn hiện nay mới chỉ đạt 17%.

Th.S Phạm Đức Mục, Phó Chủ tịch Hội Điều dưỡng Việt Nam đã đưa ra lời cảnh báo tại hội thảo "Tiêm an toàn": "Việc lạm dụng tiêm trong điều trị là vấn đề đáng báo động, đặc biệt là lạm dụng tiêm ở tuyến cơ sở".

Chắc chắn không ai mong muốn sẽ có một hệ lụy "chim sệ cánh" thứ hai, nhưng với tình trạng lạm dụng tiêm thuốc đáng lo ngại vẫn diễn ra như hiện nay, người bệnh vẫn còn canh cánh nỗi lo khi điều trị tại các cơ sở y tế.

Thanh Loan(CAND)

• Ý kiến của bạn về vấn đề này?