Khả năng xảy ra sóng thần tại Việt Nam

Kha nang xay ra song than tai Viet Nam
Chạy nạn ở Thái Lan trong đợt sóng thần 2004 - Ảnh: SMH

Động đất 7.1 độ Ritchter ngày 26/12/2006 vừa qua ở Đài Loan, tiếp theo sau là một cảnh báo về sóng thần đã làm xáo trộn và gây lo âu cho cư dân Việt Nam vùng ven biển. Mặc dù một đợt sóng cao 0,8 m đã ghi nhận tại trạm đo Quy Nhơn theo thông báo của Viện Vật lý địa cầu, nhưng không có tin tức thông báo gì thêm về sự xuất hiện của một đợt sóng thần, cho dù là nhỏ, dọc theo duyên hải Việt Nam. Chúng ta thử tìm hiểu cơ chế xuất hiện sóng thần và khả năng xuất hiện của chúng trên vùng ven biển Việt Nam.

Cho đến nay có thể có ít nhất là 4 hoạt động trên vỏ đất có thể hình thành nên sóng thần: sự va chạm của một thiên thạch trên mặt biển; các hoạt động của núi lửa ngầm trên nền biển; các trượt sụp, đất chuồi (land slide) trên nền biển; và các hoạt động dịch chuyển vỏ trái đất dọc theo các hệ thống trượt hay toạc sụp.

Các chứng tích về sự va chạm của một thiên thạch trong vùng Đông Nam Á được xác định bằng sự hiện diện của tektites ( www.austmus.gov.au/geoscience/tektites/index.htm ) là các mảnh vụn bắn tung ra khi thiên thạch lao vào vỏ đất, rải rác trong một vùng rộng lớn. Ở Việt Nam, tektites được tìm thấy nhiều ở Lâm Đồng, Bình Thuận cùng một số nơi ở miền Bắc. Tại Lào, tektites được tìm thấy vùng Mường Nong... Các tektites này được gọi bằng các tên riêng tùy vùng chúng đươc tìm thấy: Indochinites cho vùng Đông Dương, Philippinites cho Philippines...

Tuổi các tektites này được xác định theo phương pháp Ar/K đồng vị phóng xạ là từ 600.000 đến 700.000 năm và vị trí va chạm của thiên thạch trong vùng Đông Nam Á, đến nay vẫn chưa được xác định, tuy rằng một số nhà địa chất cho rằng biển hồ Tonle Sap (Campuchia) có thể là kết quả của sự va chạm này. Sóng thần gây ra do kết quả va chạm này dĩ nhiên sẽ là một tai họa khủng khiếp. Tuy nhiên hạn vận không phải là ngàn năm mà là vài trăm ngàn năm một thuở này chắc không làm chúng ta bận tâm nhiều lắm.

Kha nang xay ra song than tai Viet Nam
Hướng có khả năng xuất hiện sóng thần ở VN

Hỏa sơn bùng nổ trên nền biển cũng sẽ tạo nên sóng thần. Núi lửa Krakatoa, Indonesia bùng nổ năm 1883, tiếp theo sau là một đợt sóng thần tràn vào bờ, tàn phá trên 167 làng mạc và cướp đi 36.417 sinh mạng. Đây là loại hỏa sơn thành lập trong kiểu mẫu kiến tạo địa chất hút chìm (subduction zone), hỏa sơn với dung nham giàu silic, sánh đặc nên có hoạt động bùng nổ dữ dội và tàn phá, kiểu mẫu vẫn còn hiện diện ngày nay ở Indonesia, Philippines, Nhật... Chúng ta vẫn có sự hiện diện của hỏa sơn trên đất liền, tuy đã ngưng hoạt động (Pleiku, Long Khánh - Đồng Nai...), và trên biển hòn Tro (1923) ngoài khơi Quy Nhơn. Điều may mắn là đây là loại hỏa sơn hiền hòa, với dung nham loãng, loại thành lập nơi kiến tạo nứt (rift zone), do đó không tạo những dạng bùng nổ khi hoạt động và khó gây ra sóng thần ngay khi cả chúng hoạt động trên nền biển.

Hiện tượng đất chuồi (land slide) với cả một quả đồi to trượt xuống vùng thấp bên dưới do các ảnh hưởng của động đất trong vùng, hoặc do các tác nhân thiên tạo hay nhân tạo khác. Trên nền biển cũng tương tự như vậy, cả một vùng đất to lớn có thể trượt sụp, đổ ào xuống bên thấp và do đó gây ra những chấn động trong lòng biển và gây ra sóng thần. Địa hình nền biển miền trung Việt Nam là một vùng cao chuyển đột ngột đến một địa hình thấp qua toạc Quy Nhơn, chạy dài theo hướng bắc nam ngoài biển khơi. Hiện tượng đất chuồi trên nền biển vì thế rất có thể xảy ra liền theo sau các hoạt động địa chấn mà ta đã thấy từng xảy ra trên đất liền (Điện Biên) hoặc trên biển (Vũng Tàu) những năm vừa qua. Sóng thần gây ra do hoạt động này đã không có ghi nhận gây ra nhiều tàn phá, tuy nhiên đối với Việt Nam thì rất khó phát hiện cũng như phòng chống vì chúng có vị trí xuất hiện rất gần bờ vì thế sẽ lan truyền đến đất liền rất nhanh chóng, một khi được thành lập.

Sóng thần gây ra do các hoạt động địa chấn là loại sóng thần được ghi nhận gây nhiều tàn phá và chết chóc nhất, tuy nhiên cần phân biệt là chỉ có một số loại địa chấn mới có khả năng gây ra sóng thần và duy nhất chỉ khi chúng xảy ra trên nền biển. Động đất xảy ra khi hai khối địa mảng (plates) thình lình trượt bên nhau qua mặt toạc (fault plane). Có hai loại trượt thuận (normal) và nghịch (thrust) - theo chiều không gian thẳng đứng - là có thể gây sóng thần, nếu chuyển động này xảy ra trong lòng biển chúng sẽ đẩy lên hoặc kéo xuống một lượng khổng lồ nước và kích động gây ra sóng thần. Loại dịch chuyển ngang bên nhau (strike-slip) thì hầu như hoàn toàn không gây ra sóng thần cho dù chúng xảy ra trên nền biển.

Kha nang xay ra song than tai Viet Nam
Tan hoang Phuket (Thái Lan) năm 2004

Hình ảnh theo sau là kết quả ghi nhận cường độ lớn hơn 6 độ Ritchter và vị trí xuất hiện của các tâm địa chấn trong khoảng thời gian từ 12.2000 đến 12.2006 bởi cơ quan IRIS (Incoroperated Research Institution for Seismology - http://www.iris.edu ) trong vùng Đông Nam Á. Một chút chuyên môn về lĩnh vực địa chất, tất cả các loại địa chấn nơi đây đều là thuộc nhóm sinh ra từ hoạt động đẩy lên hay sụp xuống - loại nhiều khả năng gây ra sóng thần - nơi mặt giao tiếp của hai địa mảng. Tuy nhiên điểm mấu chốt là vị trí địa dư tương đối của những địa mảng chính là điểm quyết định vùng bị ảnh hưởng và bị tàn phá của sóng thần nếu chúng được thành lập.

Vùng phía nam, tây nam và tây Indonesia là một vùng trong đó địa mảng biển Australia/India (Australia/India Sea Plate) chìm vào bên dưới địa mảng Sundaland và gây ra núi lửa (Krakato, 1883) cùng sóng thần (Bada Aceh, 2004). Trên bối cảnh địa dư, sóng thần nếu xảy ra trong vùng này sẽ phát triển về phía biển Úc châu hoặc biển Ấn Độ phía nam hoặc tây nam. Biển Đông về phía bắc, được che chở bởi các dãy đất lớn Indonesia, Mã Lai, Borneo do đó có thể nói Việt Nam chúng ta được hoàn toàn yên tâm nếu sóng thần xảy ra trong khu vực này.

Về phía đông, vỏ biển Thái Bình Dương chìm bên dưới Sundaland, một lần nữa động đất và sóng thần có nhiều cơ hội xảy ra dọc từ phía nam lên đến phần rìa đông của phần phía nam Philippines. Khi sóng thần xảy ra trong vùng này, Việt Nam sẽ được che chắn bởi Philippines, sóng thần khó có cơ hội xâm nhập vào biển Đông và ảnh hưởng đến Việt Nam.

Ngược lên phía bắc, trong vùng phía bắc Philippines và nam Đài Loan, vỏ biển China chìm sụp bên dưới vỏ biển Philippines và gây ra động đất có mặt phát triển về biển Đông, đây là chuyển động kiến tạo có thể gây ra sóng thần và ảnh hưởng đến Việt Nam. Chúng ta có thể thấy một lần nữa, với sự che chắn của đảo Hải Nam, vùng phía bắc Việt Nam có thể sẽ được an toàn hơn so với miền trung và nam Việt Nam nếu sóng thần xảy ra.

Tóm lại chúng ta có thể an tâm không lo ngại về khả năng xuất hiện của sóng thần gây ra do tác nhân hoạt động của núi lửa trên nền biển Đông. Chúng ta có thể phải chấp nhận số phận nếu tai họa một thiên thạch va chạm vào vỏ trái đất trong vùng biển Đông, cơ hội không phải ngàn năm mà là vài trăm ngàn năm một lần. Mặc dầu các toạc ngang trên vùng lãnh thổ Việt Nam được cho là ngừng hoạt động, các vụ động đất gần đây vùng Điện Biên Phủ cho thấy toạc sông Hồng và phần nối dài của chúng trên biển Đông, toạc Quy Nhơn, ngoài khơi miền Trung vẫn còn hoạt động.

Kha nang xay ra song than tai Viet Nam
Tan hoang Sri Lanka năm 2004

Tương tự như vậy, động đất ngoài khơi Vũng Tàu có thể là chứng cứ sự tái hoạt động của toạc Wang Chao của miền nam Việt Nam. Các động đất này nhỏ và không phải là kiểu mẫu để tạo ra sóng thần nhưng gián tiếp chúng có thể khơi động các sụp đổ trên nền biển và gây ra sóng thần. Hiểm họa sóng thần có cơ hội ảnh hưởng đến Việt Nam sẽ đến từ Đài Loan và phía tây bắc Philippines, khi địa chấn xảy ra nơi đây. Cần thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quốc tế, các viện nghiên cứu trong vùng để kịp thời cảnh báo về sóng thần nếu chúng xuất hiện, mỗi khi có động đất xảy ra trong vùng này.

Sau cùng cần có các nghiên cứu về Cổ sóng thần (Paleotsunami), các nghiên cứu này đã có nhiều tại Indonesia, Malaysia, Philippines... tuy nhiên hầu như chưa được chú ý ở Việt Nam, hầu tìm ra được chứng cứ, cường độ và tần số xuất hiện của sóng thần trong trong quá khứ, để có những biện pháp thích hợp để ứng phó.

TS Nguyễn Anh Tuấn - Đại học San Jose State (Mỹ)

Việt Báo

Video nổi bật

Teen Sài Gòn hào hứng với trò tung hứng Kendama
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Thời tiết dịp 30/4: Trời nắng trong 6 ngày nghỉ lễ

Thời tiết dịp nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương, 30/4 và Quốc tế lao động 1/5, trên cả nước tương thuận lợi, các tỉnh Bắc Bộ có mưa rào và dông vài nơi, Nam Bộ ngày nắng nóng nhưng đến chiều tối mát mẻ.

Dân "sốc" vì tiền điện tăng, cách tính giá quá "bí hiểm"

Những tờ hóa đơn tiền điện tháng đầu tiên sau khi áp dụng khung giá điện mới tăng thêm 7,5% đã về tới tay người dân. Không ít hộ tiêu dùng điện thấy ngỡ ngàng, thậm chí là “sốc” với hóa đơn điện.

Bộ Y tế đề xuất bổ sung "quyền được chết"

Bộ Y tế đề xuất, với những trường hợp không thể cứu chữa, phải chịu đau đớn về thể xác từng ngày, từng giờ... có thể đề nghị bác sĩ giúp đỡ để có thể ra đi một cách nhẹ nhàng, êm ái.

Nhận xét tin Khả năng xảy ra sóng thần tại Việt Nam

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Khả năng xảy ra sóng thần tại Việt Nam bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Kha nang xay ra song than tai Viet Nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Khả năng xảy ra sóng thần tại Việt Nam ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Likelihood tsunami in Vietnam
Vietnam, Qui Nhon, Taiwan, Southeast Asia, Institute of Physics, possibility, Geophysics, No news, coastal areas, the activity, affect, defined, tsunami, caused, possibly, background

7.1 degree earthquake on 26/12/2006 Ritchter past in Taiwan, followed by a tsunami warning tamper and causing anxiety for residents coastal Vietnam. Although a 0.8 m high waves recorded at stations in the notice of Quy Nhon ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su tuan qua Can bo cam dau nhom toi pham
    Thời sự tuần qua: Cán bộ cầm đầu nhóm tội phạm

    Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Kinh hoàng Sapa: Khách sạn 3 sao chém 46 triệu ngủ đêm 30/4; Chi 120 triệu cho quản giáo để gọi điện trong tù; Hà Nội: Nữ giám đốc bị sát hại tại nhà; Hỗn loạn chưa từng có ngày công viên nước miễn phí; Cán bộ thuế cầm đầu ổ nhóm tội phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h234 Dung chua benh kieu ban on
    Thời sự 24h(23/4): "Đừng chữa bệnh kiểu ban ơn!'

    Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Bê bết Phương Nam, Trầm Bê làm lớn ở Sacombank; Sai sót trong pano kỷ niệm ngày 30/4 tại Hà Nội; Chi 120 triệu cho quản giáo để gọi điện trong tù; Mất trộm 1,4 tỷ đồng trong két sắt siêu thị Maximart ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/4.

  • Thoi su 24h224 Can bo cam dau nhom toi pham
    Thời sự 24h(22/4): Cán bộ cầm đầu nhóm tội phạm

    Hà Nội: Đâm chết người giữa phố, xe khách bỏ chạy; Rúng động Hà Tĩnh: Vợ chồng 8X lừa đảo 120 tỷ; Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Nhóm thanh niên sàm sỡ tại CV nước Hồ Tây có thể bị xử lý; Xà cừ đổ trên phố Hà Nội, một nữ sinh bị thương; Bóc mẽ hoa hậu tự phong và người mẫu chém gió... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 22/4.

  • Thoi su 24h214 Ke giet nu giam doc la chong
    Thời sự 24h(21/4): Kẻ giết nữ giám đốc là chồng

    Hà Nội tái khẳng định xét tuyển vào lớp 6; Danh sách người mẫu bán dâm cho đại gia… rất dài; Trang phục hở táo bạo của diva U50 Hồng Nhung; Xe chở bia gặp nạn, bia tràn ngập mặt đường; Đâm xe kinh hoàng tại Tây Nguyên, 6 người chết; Đường dây mua bán trẻ sơ sinh ở Sài Gòn lãnh án...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/4.

  • Thoi su 24h204 Hon loan hiem co tai CV nuoc Ho Tay
    Thời sự 24h(20/4): Hỗn loạn hiếm có tại CV nước Hồ Tây

    Kể lại cảnh hỗn loạn hiếm có tại công viên nước Hồ Tây; Khánh Thi tự tin khỏa thân bên người tình trẻ; Liệt sĩ trở về sau 50 năm hy sinh; Hà Nội: Nữ giám đốc bị sát hại tại nhà; Hạ sát PGĐ ngân hàng vì bị sỉ nhục…không tìm được gái...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/4.

  • Ket cuc buon cua thu uong ruou trong gioi tre
    Kết cục buồn của “thú” uống rượu trong giới trẻ

    Giữa mâm chỉ bày vỏn vẹn bát nước chấm, hai chục chiếc chân vịt luộc vừa được mua với giá 20 nghìn đồng nhưng chai rượu voodka cỡ lớn của Thủy (nam sinh trường Đại học Xây dựng Hà Nội) và nhóm bạn đã vơi đi phân nửa...

  • Hon loan o cong vien nuoc Ho Tay
    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây

    Chen lấn, xô đẩy, bất chấp nguy hiểm trèo rào chỉ vì được tắm miễn phí sẽ đem đến những bài học xấu xí cho trẻ nhỏ...

  • Tranh cai quy dinh nop tien de thoat an tu hinh
    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình

    Nhận thức của xã hội và cả thẩm phán về mục đích áp dụng hình phạt là nhằm trừng trị, răn đe hơn là giáo dục phòng ngừa. ------------ Xem thêm: Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình, http://vietbao.vn/tp/Tranh-cai-quy-dinh-nop-tien-de-thoat-an-tu-hinh/10916606/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Phi cong va tiep vien VNA bi bat tai Han Quoc
    Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc

    Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..

  • Dieu chinh gia dich vu y te
    Điều chỉnh giá dịch vụ y tế

    Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1904 2504
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/04 - 25/04)

    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình; “Ngáo đá” và những hành vi cuồng loạn; Đại gia mua dâm người mẫu: Có gan chơi không có gan chịu; Cảnh báo: Trộm đột nhập đã vào “mùa”; Tử hình sát thủ tuổi 20 liên tiếp cướp, giết 3 người; Phút ăn năn của nữ sinh cầm dao đâm bạn để trả thù cho em gái;......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 194 254
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (19/4 - 25/4)

    Trào lưu nhắn tin "Em yêu anh" gửi chồng đang tạo nên cơn sốt khắp cộng đồng mạng; Vụ hỗn loạn ở CV nước Hồ Tây và những bài học rút ra cho các bậc phụ huynh; Những câu chuyện tình cảm động; Những tấm gương người tốt việc tốt trong đời sống; Nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm cùng rất nhiều những thông tin an toàn thực phẩm đáng chú ý tuần qua...

  • Nghin le chuyen tuan qua 1904 2504
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/04 - 25/04)

    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây; Ngành Y kỳ vọng đổi màu trang phục để bác sĩ không bị oan; Bộ Y tế đề xuất bổ sung quyền được chết; Công bố đường dây nóng phản ánh giao thông dịp nghỉ lễ 30/4; Những hình ảnh lịch sử ngày 30/4... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 194 254
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/4 - 25/4)

    Thảm họa lật thuyền khiến 900 người chết ở Địa Trung Hải; Thủ tướng Hàn Quốc, Lee Wan-koo đã tuyên bố từ chức; các hành động hung hăng của Trung Quốc trên biển Đông và phản ứng của Mỹ - Nhật.... là những tin tức chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1904 25042015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015

    Thanh tra Tổng Cục Thuế vừa yêu cầu Metro phải giảm lỗ 335 tỷ đồng, truy thu thuế tới 62 tỷ đồng theo đó tổng giá trị vi phạm cần xử lý đã lên tới 507 tỷ đồng, người dân đang rất "sốc" khi nhận được hóa đơn tiền điện tháng 4 vì số tiền phải trả thêm quá nhiều tiền so với tháng trước dù cùng số tiêu thụ, năm 2014 ngành đường sắt thu được 400 tỉ nhưng chi lên tới 2.000 tỉ đồng/năm gấp 5 lần khoản thu, ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1904-25042015/2147556119/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn