Giải “bài toán”... khó!

Miền Tây Nam bộ: Sạt lở, SOS! (Bài 2):

Thị trấn Tân Châu (Tân Châu, An Giang) bị sạt lở - Ảnh: Đức Vịnh

Để giải quyết tình trạng sạt lở ở các khu đô thị ven sông ở miền Tây Nam bộ không phải là chuyện một sớm một chiều.

Nhưng quan trọng là các cơ quan chức năng phải nhanh chóng vào cuộc xác định nguyên nhân và tìm giải pháp khắc phục...

>> Những đô thị đang bị uy hiếp

Theo nhiều công trình nghiên cứu của một số nhà khoa học, nguyên nhân chính và quan trọng nhất gây nên hiện tượng sạt lở đất bờ sông là do tác động xâm thực của dòng chảy. ĐBSCL nằm cuối hạ nguồn sông Mekong, lưu tốc dòng chảy lớn cùng lưu lượng nước khổng lồ làm cho dòng chảy luôn mất cân bằng và gây nên hiện tượng đào xới, bồi lấp lòng dẫn và xâm thực đất bờ sông.

Chế độ khí hậu có sự phân hóa lớn giữa hai mùa mưa nắng còn làm cho quá trình phong hóa đất bờ sông diễn ra mạnh mẽ. Thế đất bờ sông vốn đã thiếu tính bền vững càng thêm yếu nên rất dễ bị sạt lở...

Con người làm biến đổi dòng chảy

Lý giải về nạn sạt lở bờ sông ở thị xã Sa Đéc (Đồng Tháp) ngày càng nặng nề, nhiều bậc bô lão ở khu vực này nói tình trạng khai thác cát ồ ạt trong những năm gần đây là một trong những nguyên nhân chính.

Tuy nhiên ông Nguyễn Văn Tiến Dũng (trưởng Phòng Kinh tế thị xã Sa Đéc) lại cho rằng dòng chảy sông Tiền tấn công thị xã Sa Đéc đã lâu, những doanh nghiệp khai thác cát đều được Nhà nước cấp phép cho khai thác ở những khu vực đã được khảo sát nên không thể là tác nhân gây sạt lở bờ sông. Hiện tại cuộc tranh luận về khai thác cát chưa ngã ngũ, nhưng trước mắt từ nay đến cuối năm 2007 thị dân Sa Đéc vẫn phải tiếp tục đối diện với nguy cơ sạt lở ngày càng trầm trọng hơn.

Ông Nguyễn Văn Nay - chủ tịch UBND thị xã Ngã Bảy (Hậu Giang) - cho rằng khu vực doi cát ở phường Hiệp Thành đang là điểm báo động đỏ về sạt lở vì không chỉ dòng chảy của các ngả sông đổ về đây mà còn do các trụ chống va đập dưới chân cầu làm lệch dòng chảy nên nước càng chảy mạnh và xoáy vào doi cát.

Tuy nhiên, trong quá trình khoan địa chất, một kỹ sư của Công ty Tư vấn xây dựng công trình thủy lợi I nhận định khu vực doi cát chưa hẳn đã có hàm ếch do dòng nước xoáy tạo ra, nhiều khả năng nền đất quá yếu nên bị sạt lở theo hướng từ phía trong xô ngã ra sông. Chính vì vậy, phương án dùng sắt lá đóng xuống sẽ không khả thi, chỉ có thể đóng cừ bêtông cốt thép sâu xuống lòng đất để xây dựng bờ kè kiên cố, vừa tạo mỹ quan cho đô thị đồng thời đảm bảo cho người dân định cư lâu dài.

Ngoài ra hoạt động khai thác cát, xây dựng các công trình thủy lợi, việc xây dựng nhà cửa lấn chiếm lòng sông, hoạt động của cả trăm ngàn tàu thuyền gắn động cơ mạnh cũng ảnh hưởng rất lớn đến độ ổn định của bờ sông, lòng sông.

Gấp rút xây kè bảo vệ

“Chỉ có giải pháp xây dựng bờ kè mới có thể chống sạt lở bờ sông cho thị xã Sa Đéc”, ông Đặng Ngọc Lợi - phó giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Đồng Tháp - khẳng định. Theo ông Lợi, từ năm 2003 đến nay dự án bờ kè sông Tiền khu vực P.3, P.4, thị xã Sa Đéc (hơn 4km) đã được triển khai thi công nhưng đến nay chỉ mới xây xong khoảng 1km bằng bêtông cốt thép, rọ đá thuộc khu vực khóm 1, P.4. Riêng năm 2007 chỉ có thể thi công được khoảng 500m bờ kè ở khu vực khóm 2-3 của phường 3.

Ông Lợi cũng nói rằng kinh phí đầu tư xây dựng bờ kè rất tốn kém, ước tính toàn tuyến phải tốn hơn 100 tỉ đồng do trung ương đầu tư, điều kiện thi công rất phức tạp nên không thể làm nhanh được. Riêng giới chuyên môn nhận định: việc xây dựng bờ kè theo kiểu “mỗi năm làm một ít” trong khi tốc độ tàn phá của dòng chảy đối với bờ sông quá lớn có thể dẫn đến tình trạng vừa xây xong bờ kè mới thì bờ kè cũ đã sạt lở, hư hỏng, không còn tác dụng.

Theo một khảo sát của Viện Khoa học thủy lợi thì ở Sa Đéc, vùng có nguy cơ sạt lở cao, nguy hiểm được tính từ bờ sông Tiền sâu vào đất liền khoảng 500m nên cần phải cấp tốc xây dựng bờ kè bảo vệ toàn bộ hơn 6km bờ sông của thị xã. Nếu không dòng chảy sông Tiền sẽ nuốt mất P.3, P.4 và tấn công thẳng vào đập ngăn sông Sa Đéc, đe dọa đến sự tồn tại của ngôi chợ Sa Đéc sầm uất trên bến dưới thuyền.

Ông Nguyễn Minh Nhỏ - phó chủ tịch UBND phường Hiệp Thành, thị xã Ngã Bảy (Hậu Giang) - cho biết phương án chống sạt lở được tỉnh chọn cũng là xây dựng bờ kè kiên cố dọc bờ sông thuộc khu vực 1 của phường Hiệp Thành, kết hợp với xây dựng hệ thống công viên và mở rộng đường giao thông nhằm góp phần chỉnh trang thị xã Ngã Bảy. Tổng vốn đầu tư cho dự án này dự kiến khoảng 21 tỉ đồng.

H.ANH - N.DIÊN - Đ.VỊNH