Doanh nhân nước ngoài hiểu sai thế nào về Việt Nam?

Mở đầu bài viết, Hannon "chơi" luôn một câu phủ định thế này: "Bất kể anh cho rằng anh hiểu biết về việc kinh doanh ở Việt Nam như thế nào, quên ngay đi ! Môi trường kinh tế và kinh doanh của Việt Nam ngày nay làm ngạc nhiên phần lớn giới mua hàng (buyer) của Mỹ, là những người đến đây để tìm kiếm nguồn cung hàng có chất lượng với giá rẻ". Hannon thuật lại lời của một giám đốc mua hàng ở một tập đoàn trong lĩnh vực điện tử có trụ sở tại California rằng trước khi đến Việt Nam, sự mường tượng của ông này và nhiều đồng nghiệp về Việt Nam chỉ là hình ảnh của những cơ sở sản xuất lụp xụp với sàn nhà bẩn thỉu trong một không gian kiểu các xưởng vắt mồ hôi.

Quan niệm của vị giám đốc này đã thay đổi 180 độ khi đặt chân đến Việt Nam. Ông cho biết đã hết sức ấn tượng với những gì mình thấy qua một loạt các cuộc đi thăm cơ ngơi sản xuất khác nhau, và một khi đã vào trong nơi sản xuất rồi thì ông không còn phân biệt được là đang ở nước ngoài.

Một giám đốc vật tư khác, chịu trách nhiệm tìm kiếm nguồn cung trên toàn cầu cho một hãng sản xuất các phương tiện giao thông chuyên biệt, cũng nói rằng đã có quan niệm sai lầm tương tự, khi cho rằng chỉ có thể tìm thấy những công ty có công nghệ và kỹ năng thấp ở Việt Nam. Nhưng rồi ông cũng nhận ra rằng: "Trên thực tế, có một số công ty có uy tín và có công nghệ rất cao, và vấn đề khó khăn là phải tìm được những nhà cung cấp Việt Nam thực sự có uy tín thuộc loại này".

Một hiểu sai khác của vị giám đốc vật tư này, cũng như của nhiều doanh nhân Mỹ khác, là suy nghĩ cho rằng họ không được chào đón tại Việt Nam. Rốt cuộc, ông cũng phải thú nhận rằng: "Thành thực mà nói, người Việt Nam rất thân thiện và mến khách, mặc dù số lần lui tới của giới doanh nhân Mỹ đến Việt Nam còn kém xa số lần họ đến Trung Quốc".

Bản thân các doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam cũng biết đến những quan niệm sai lầm kiểu này trong giới doanh nhân nước ngoài. Tổng giám đốc một công ty phần mềm lớn của nước ngoài cho biết rằng: "Một trong những bất lợi khi kinh doanh ở Việt Nam là một số người nghĩ rằng chúng tôi làm việc trong các lều lán lọt thỏm giữa những thửa ruộng", trong khi công ty này tọa lạc Khu công nghệ cao TP.HCM với những trang thiết bị hiện đại, và đối tượng là các khách hàng "hi-tech". 

Bất chấp những quan niệm sai lầm như vậy, Hannon viết tiếp, Việt Nam đã lọt vào màn hình radar của các doanh nhân Mỹ và phương Tây, nhờ những điểm hấp dẫn của nền kinh tế Việt Nam như tốc độ tăng trưởng nhanh thứ hai trong khu vực, chỉ sau Trung Quốc; chương trình cổ phần hóa (mới công bố) các doanh nghiệp quốc doanh quan trọng trong 3 năm tới; và việc gia nhập WTO mới đây... Kể cả trước khi có những sự kiện này, việc Việt Nam là thành viên của ASEAN và ký kết Hiệp định thương mại song phương với Mỹ cũng đã làm thay đổi chính sách kinh tế và thương mại của Việt Nam, đặc biệt trong quan hệ thương mại với Mỹ - nước đã trở thành thị trường xuất khẩu số 1 của Việt Nam.

Ngành công nghệ cao của Việt Nam là một minh họa sắc nét về sự lớn mạnh của nền kinh tế Việt Nam. Tác giả đã trích dẫn một số liệu cho thấy xuất khẩu máy tính và thiết bị điện tử của Việt Nam đã tăng tới 34% trong năm 2005, đạt 1,44 tỉ USD. Nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới Intel cũng đã khởi công xây nhà máy mới tại đây với số vốn lên tới 1 tỉ USD và đồng thời cho biết có kế hoạch xây một nhà máy khác nữa với quy mô tương tự. Trong con mắt của giới báo chí nước ngoài, việc Bill Gates được 7.000 sinh viên chào đón như một ngôi sao nhạc rock là một bằng chứng nữa cho thấy sự khát khao và yêu thích những thứ thuộc về "hi-tech" ở Việt Nam.

Tất nhiên, Hannon không quên nêu ra những trở ngại cho việc làm ăn với Việt Nam, trong đó có cơ sở hạ tầng yếu kém và nguồn cung cấp nguyên vật liệu còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp nước ngoài sản xuất tại Việt Nam phải nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc, Nhật, và thậm chí là Nga. Thêm vào đó là sự yếu kém trong hệ thống phân phối việc quản lý chuỗi cung cấp làm cho nhà đầu tư phải cân nhắc khi vào Việt Nam hơn là so với một số thị trường khác.

Ngoài ra, cung cách làm ăn của giới doanh nghiệp Việt Nam cũng tương tự như của các nước châu Á khác. Một người sống và làm việc đã lâu tại Việt Nam nhận xét rằng các nhà cung cấp Việt Nam rất khó nói "không" và thường nhận đại đơn đặt hàng mà họ biết rõ rằng không thể đáp ứng được.

P.M.N