Đổ bộ lên chung cư cao tầng

Chung cư Làng quốc tế Thăng Long, Hà Nội

TTCN - Các gia đình đô thị thời nay hoàn toàn có thể làm chủ căn hộ rộng thoáng, kiến trúc như Tây. Vợ chồng, con cái, ông bà có thể ở cùng, có phòng ăn, buồng ngủ lịch sự, đàng hoàng. Thu nhập chắt bóp vài năm của hai vợ chồng công chức là có thể mua được. Đó là nhà ở chung cư đô thị mới, một mô hình đang phát triển rầm rộ tại các thành phố lớn mà lá cờ đầu là Hà Nội.

Những tổ ấm trên cao

Căn hộ 21m2 tầng năm khu tập thể Mai Động đã nhiều lần được anh Quang cơi nới nhưng ông bà ở quê lên vẫn phải ngủ trên ghế hay nền nhà. Sau nhiều đêm trằn trọc, anh quyết định huy động mọi nguồn lực để mua một căn hộ chung cư mới Định Công (Hà Nội).

Hôm chuyển đồ, đứng trước tòa nhà cao 12 tầng quét ve hồng tươi, đường bêtông, vỉa hè, sân gạch, khu thể thao, cây xanh thoáng mát sạch, mới và hiện đại như một thước phim, chính anh cũng sững sờ. Bấm cầu thang máy chạy ù ù lên tầng chín. Cửa kính chớp hút gió vào hành lang thênh thang rộng và tràn trề sáng.

Tra ổ khóa bật cánh cửa gỗ, cu Mốc (con trai Quang) mừng rú lên trong căn nhà bêtông 80m2 rộng rãi. Vợ chồng anh háo hức cả tháng trời chuyện bố trí nội thất và làm quen với những hệ thống, dây, ổ, giắc, lỗ thông hơi, bệ để bếp ga, máy giặt. Không cần phải đục, phá, xây trát hay tháo dỡ gì nhiều, mọi ngóc ngách trong nhà đều được bố trí như ý muốn. Phòng khách rộng rãi, anh thoải mái kê bàn ghế, treo tranh, thư pháp, băng nhạc và góc đồ chơi, giày, dép cho Mốc.

Phòng ngủ cho khách lịch sự gọn gàng. Phòng riêng hai vợ chồng anh nhường vợ trang trí, bày biện sao cho ấm cúng và thoải mái nhất. Vấn đề mà bao lần anh sút cân khi còn ở trong căn hộ chật chội đó là một góc yên tĩnh để làm việc thì nay, trong 12m2 anh có đủ máy tính, đầu nghe nhạc, gạt tàn thuốc lá, điện thoại và mọi giấy tờ tài liệu trong thế giới riêng của mình.

Chung cư nằm trong vùng qui hoạch riêng, tránh đường lớn nên sạch thoáng, ít xe cộ nhưng cũng gần kề chợ và giữa khu nhà là một siêu thị bình dân. Sống ở môi trường này chiều chiều bố vợ anh hòa cùng bà con chạy thể thao, đánh cầu... nên cảm giác ngột ngạt của người già rời quê theo con lên phố tan biến tự khi nào.

Những lúc vợ chồng anh Quang đi làm, ông ngoại ở nhà cũng rất yên tâm bởi có ban quản lý giữ gìn an ninh trật tự. Gửi xe, vệ sinh, an ninh... tất cả đều có người lo, mỗi tháng chỉ trả 60.000 đồng. Anh Quang nói: “Nếp sống mới, dân trí cao, an ninh tốt và các dịch vụ sinh hoạt được giải quyết khoa học nên nó là sự lựa chọn tốt nhất của tôi. Đặc biệt với giá 320 triệu đồng (nộp ba lần), tương đương với 30m2 đất ngoại ô, ngõ nhỏ và chưa xây nhà thì không thể có tổ ấm nào tốt bằng nơi này”.

Theo thống kê của UBND thành phố Hà Nội, khi bắt đầu giao căn hộ chung cư mới (CCM) đầu tiên là năm 1999, nay thủ đô đã có 10 dự án hoàn thành. Có hơn 30.000 tổ ấm như của anh Quang. Và như vậy, hàng vạn gia đình đang sống chật chội, tạm bợ, đang thuê nhà ở Hà Nội đã có quyền nghĩ đến một tổ ấm trên cao dành cho mình.

Rộn ràng dự án

Năm 1998, tòa nhà chung cư chín tầng mang tên CT4 tại khu Bắc Linh Đàm (Thanh Trì, Hà Nội) được Tổng công ty (TCT) Đầu tư phát triển nhà và đô thị (Bộ Xây dựng) đào xẻng đất đầu tiên đã mở ra phong trào xây nhà CCM ở Hà Nội.

Chung cư Nghĩa Đô, Dịch Vọng, Hà Nội

Người ta nói về nó như những khách sạn nhiều sao, như những căn phòng lộng lẫy trong phim song lại rất gần gũi và đáng yêu: dành cho người thu nhập thấp. Giữa lúc có hàng triệu đôi mắt mất ngủ hằng đêm vì không biết làm sao để có một căn nhà nơi đô thị tấc đất đất tấc vàng này thì dự án Bắc Linh Đàm hoàn thành.

Giá của nó rối loạn như một bộ bài, nhưng chỉ biết rằng khi đến tay người mua thì khoảng 240-300 triệu/căn hộ 63m2. Ai mua được nó trở thành người hùng vì hàng vạn lá đơn hợp lệ thì chỉ có vài trăm hộ “có quan hệ” là mua được nhà. Thế là Hà Nội có hướng ra cho bài toán nhà ở đô thị, người không nhà có mốc phấn đấu để mua nhà và nhất là doanh nghiệp (DN), tức chủ đầu tư hóa “vua” cả về lợi và quyền.

Lập tức chủ trương phát triển nhà CCM ra đời cùng hàng loạt những ưu đãi cho người thu nhập thấp. Chính sách hấp dẫn nhất là miễn tiền thuê đất cho chủ đầu tư xây nhà chung cư cao tầng. Tất chung cư cao tầng. Tất nhiên những ưu đãi này phải đến với chủ đầu tư trước, sau đó các chủ đầu tư mới xây nhà và bán giá rẻ cho người mua.

DN nào đủ điều kiện kỹ thuật, vốn, có dự án đều có thể trình xin quyết định. DN sẽ bỏ tiền giải phóng mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng và nhà. Tùy theo mỗi dự án, DN phải cắt lại cho UBND thành phố 20%- 30% diện tích nhà, đất để làm văn phòng hành chính hay công trình công cộng; dành một lượng nhà để bán cho người có công, gia đình chính sách... còn lại là rao bán lấy tiền.

Thế là các TCT Vina Conex, TCT Xây dựng Hà Nội, TCT Đầu tư và phát triển nhà Hà Nội, Công ty Kinh doanh phát triển nhà Hà Nội, TCT Xây dựng Sông Đà... rồi gần đây thêm cả Ban quản lý dự án quận Hai Bà Trưng, Công ty Kinh doanh phát triển nhà Đống Đa, Ban quản lý các dự án trọng điểm, Ban quản lý dự án Cầu Giấy... cùng ồ ạt nhảy vào cuộc “đại cách mạng” phát triển nhà CCM Hà Nội.

Năm 2001 là thời điểm bùng nổ các dự án CCM với trên 40 dự án được cấp phép. Dự án Làng quốc tế Thăng Long đã làm thay đổi quan điểm về nhà CCM, đó là tìm thẳng đến khách hàng có thu nhập cao và công khai giá bán. Với diện tích 60-120m2 nội thất chất lượng cao, vị trí gần công viên, tiện đường lớn..., năm 2001 giá nhà khu này lên đến 6,3 triệu đồng/m2 tương đương 1,36 tỉ đồng/căn hộ 100m2. Giá bán này không hấp dẫn với giới đầu cơ và cò mồi, nhưng cũng loại bỏ những khách hàng ít tiền. Song thật sự hướng mục tiêu nhà CCM sang kinh doanh chính là dự án Trung Hòa - Nhân Chính do Vina Conex làm chủ đầu tư.

Với vị trí gần đường cao tốc Láng - Hòa Lạc, sát khu Mỹ Đình, những căn hộ có hạ tầng và nội thất cực sang trọng, hiện đại kèm theo những căn nhà rộng hàng trăm mét vuông tạo nên một cơn sốt nhà hiện đại lớn nhất Hà Nội. Cơn sốt đẩy cao hơn khi chủ dự án tuyên bố tiêu chuẩn mặt bằng dân trí, văn hóa ở đây bắt buộc là cán bộ viên chức. Thông tin từ ban quản lý dự án thì tòa nhà 32 tầng đến năm 2005 mới hoàn thành mà từ khi đào móng thì đã không còn trống một căn hộ nào chưa đăng ký.

Cùng tiến công vào thị trường nhà CCM là hàng loạt các công ty tư nhân hợp danh góp vốn, mua đất xây nhà. Các chủ đầu tư này không phải e dè gì khi xác định và tuyên bố khách hàng của họ là người giàu. Đó là các dự án nhà 25 tầng Láng Hạ, với giá 8-10 triệu đồng/m2, nhà số 5 Nguyễn Chí Thanh. Nổi bật nhất là nhà Kinh Đô khu Lò Đúc 22 tầng với bảng giá tính bằng USD từ 1.650 USD-1.877 USD/m2.

Và... đoạn trường người mua

Bốn năm trước tôi gặp Kiên, một công chức ngành tư pháp, tại trung tâm môi giới nhà đất. Hôm nay tái ngộ cũng chính nơi này. Lần trước Kiên nghe tin khu CCM Bắc Linh Đàm giải quyết nhà ở cho dân và đang kêu gọi đăng ký mua. Điều kiện: hộ khẩu Hà Nội, đặt cọc 1/3 tiền... Kiên làm đủ và nộp sớm. Nhưng khi nộp hồ sơ có người nói với Kiên rằng nhà đã bán hết từ lúc... dự án chưa được duyệt. Muốn có nhà thì mua lại của những người không muốn ở. Tìm được một người không muốn ở nhưng họ nói chỉ bán lại với giá cao gấp rưỡi giá đăng ký. Vỡ mộng, đến năm 2000 khi khu chung cư ấy đi vào hoạt động thì Kiên lại biết có hàng trăm căn hộ khóa cửa bỏ không.

Mục đích ra đời CCM là dành cho người chưa có nhà, ấy thế nhưng đi đâu Kiên cũng thấy các trung tâm môi giới, thậm chí ngày nào báo Mua & Bán cũng có nhà CCM rao bán. Tưởng họ thừa, Kiêm đến nhờ cò. Người ta cho Kiên thoải mái chọn hàng chục căn hộ. Nhà nào cũng tốt cả, nhưng Kiên không ngờ giá nó còn cao hơn lần trước. Không mua được, Kiên còn mất tiền nuôi cò. Bây giờ thì Kiên hiểu: giá cả mà nhà đầu tư công bố là để cho cấp trên và dư luận nghe. Nhà đầu tư công bố cho khách hàng cũng vì để cho dự án hợp lệ khi được duyệt. Còn người mua hãy lấy đó làm chuẩn mà cộng thêm từ 50 đến vài trăm triệu để chuẩn bị tiền nộp cho những chủ đầu cơ hay những tay môi giới.

Bây giờ Kiên trông trưởng thành hơn nhưng anh vẫn đi mua nhà CCM. Anh nói ngày trước cứ úp mở chuyện thu nhập thấp nên thị trường nhà CCM hoạt động ngầm mình không vào được. Nay người ta nói thẳng là nhà chỉ bán cho ai có tiền. Tiền chênh lệch cho chủ mua lần 1, phí cho cò, hay tiền cho môi giới đăng ký mua cũng thành lệ chung, nhà cũng nhiều hơn... nên mua dễ hơn. Chỉ có điều 500 triệu đến 1- 1,5 tỉ đồng thì... quả là quá đắt với người có thu nhập trung bình.

Về tới căn nhà trọ tồi tàn vùng ngoại ô của mình, tôi mơ đến những căn nhà CCM ở Hà Nội. Chung cư đẹp như những thiên đường đối với túi tiền ít ỏi của tôi. Nhưng muốn có thiên đường ấy thì tôi phải có quan hệ rộng và không được quyền có... thu nhập thấp!

Các loại chung cư

Sở Qui hoạch và kiến trúc chia nhà CCM làm bốn loại căn cứ vào số tầng từ 9-40 tầng. Những nhà quản lý khác thì chia làm hai loại: trong qui hoạch và ngoài qui hoạch. Loại ngoài qui hoạch là do một số cơ quan, đơn vị (như quân đội, xăng dầu...) dư thừa đất, lập dự án xây nhà bán cho cán bộ nhân viên giá rẻ.

Tất nhiên những cán bộ nhân viên này cũng tung những căn hộ của mình vào thị trường nhà CCM từ khi nhận nhà trên giấy. Cuối cùng thì thị trường chia CCM làm hai loại: cho người giàu (500 triệu/căn hộ trở lên) và người chưa giàu (500 triệu/căn hộ trở xuống). Đẳng cấp này hình thành từ diện tích căn hộ, vị trí gần, xa trung tâm và cơ sở hạ tầng.

Nhà cho hộ chưa giàu chính là chung cư Bắc Linh Đàm, do thử nghiệm và bị sức ép về giá cho người thu nhập thấp nên diện tích căn hộ ở đây chỉ trên dưới 60m2. Các tiện nghi như thang máy, hành lang, nước sạch, ổ cắm ăngten tivi, bóng điện... đều có chất lượng không cao. Khu nhà tiếp theo là Định Công to đẹp, hiện đại và các tiện nghi đều tốt hơn nhưng giá cũng cao gấp 1,5- 2 lần nhà Bắc Linh Đàm. Cứ như vậy, các dự án Làng quốc tế Thăng Long, đô thị Nam Thăng Long... đến khu Trung Hòa - Nhân Chính... ngày một sang trọng, hiện đại hơn. Nhiều chủ dự án thẳng thắn tuyên bố khách hàng của mình là người giàu và rao giá nhà chung cư với đơn vị tiền tỉ.

Qui chế bán hàng cũng phụ thuộc mỗi chủ đầu tư, mỗi dự án. Như của TCT Đầu và phát triển đô thị thì ai đăng ký trước sẽ được mua. Vina Conex thì chỉ bán cho cán bộ viên chức nhà nước. TCT Xây dựng Hà Nội thì có riêng một nhóm đối tác hợp tác rồi mới tính đến khách hàng tự do...

QUANG THIỆN

Tin bài liên quan:

Cần hướng đi mới cho chung cư mới

Vi phạm của nhà đầu tư xây dựng chung cư