Thứ bảy, 17 Tháng ba 2007, 08:41 GMT+7

Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền

LTS: Một trong những nhiệm vụ được Đại hội Đảng lần thứ X xác định là “đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước”.

Văn kiện Đại hội cũng nêu rõ: “Đảng lãnh đạo nhưng không bao biện, làm thay Nhà nước; trái lại, phát huy mạnh mẽ vai trò chủ động, sáng tạo của Nhà nước trong quản lý đất nước và xã hội”. Trong tinh thần đó, chúng tôi xin giới thiệu bài viết sau như một đóng góp vào vấn đề này.

Xã hội trọng pháp được xây dựng trên cơ sở một nguyên tắc kép: một mặt, nhà nước, chứ không phải bất kỳ thế lực nào khác, là người đại diện cho quyền lực tối thượng trên phạm vi lãnh thổ và là người duy nhất được gọi là nhà chức trách; mặt khác, pháp luật chiếm vị trí cao nhất trong hệ thống chuẩn mực khách quan chi phối ứng xử của chủ thể quan hệ xã hội.

Xây dựng xã hội trọng pháp trong điều kiện Đảng lãnh đạo, vấn đề số một rõ ràng là làm thế nào để sự lãnh đạo ấy mang tính thực tại, nhưng không có tác dụng tạo ra một quyền lực tối thượng thứ hai, một nhà chức trách thứ hai bên cạnh hoặc cao hơn quyền lực tối thượng, nhà chức trách “truyền thống”, là Nhà nước. Vả lại, hoạt động lãnh đạo phải nằm trong khuôn khổ hệ thống chuẩn mực ứng xử khách quan, đặc biệt là phải phù hợp với các quy định của pháp luật, tức là các quy tắc ứng xử có giá trị cao nhất trong hệ thống chuẩn mực đó.

Có một thời kỳ dài, hệ thống quản lý vận hành không theo pháp luật mà dựa vào cơ chế xin-cho ý kiến. Có thể từ đó hiểu tại sao, trong khung cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền, xuất hiện khẩu hiệu “Đảng lãnh đạo nhưng không làm thay Nhà nước”. Thực ra, một khi đã thừa nhận tính tối thượng của quyền lực nhà nước, thì việc khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng phải đồng nghĩa với sự thừa nhận Đảng là chủ thể của quyền lực công.

Việc Đảng thực hiện chức năng của nhà chức trách, suy cho cùng, cũng phù hợp với thiên hướng của một chính đảng nắm quyền lãnh đạo thực tại đối với Nhà nước, xã hội. Với quan niệm đó, thì khi giữ vai trò nhà chức trách, Đảng không làm thay Nhà nước, mà thực sự đảm nhận các chức năng vốn thuộc về mình, theo đúng logic của hệ thống.

Tuy nhiên, trong khi các hoạt động quản lý của Nhà nước đang trong lộ trình chuẩn hóa theo các tiêu chí khách quan, thì sự lãnh đạo của Đảng vẫn được thực hiện theo các nền nếp vốn có. Tình trạng đó khiến khung cảnh thực tế phải ghi nhận sự tồn tại của các chuẩn mực không thể được gọi là luật, nhưng lại có sức mạnh chi phối cao hơn luật, chỉ có tác dụng phá hỏng bức tranh nhà nước pháp quyền.

Rõ hơn, một khi Đảng lãnh đạo theo cung cách của chủ thể quyền lực công, thì các ứng xử trong khuôn khổ thực thi quyền lực phải là ứng xử pháp lý, nghĩa là được pháp luật điều chỉnh. Với tư cách là chủ thể quyền lực công và ứng xử theo pháp luật, Đảng tự chi phối hành vi của mình.

Suy lý theo cách đó, người ta có thể, về mặt lý thuyết, đi đến chỗ hình dung được khả năng xây dựng những quy tắc pháp lý rất đặc thù của hệ thống, đại loại như “với sự đồng ý của Bộ Chính trị, Thủ tướng có quyền tạm đình chỉ chức vụ của bộ trưởng”.

Quá trình luật hóa các ứng xử trong khuôn khổ vận hành của cơ chế Đảng lãnh đạo còn giúp người cầm quyền “tổng duyệt” các lề thói giao tiếp đã quen thuộc từ bao nhiêu năm nay, phát hiện những trường hợp mà một cách cư xử nào đó, dù đã thành nền nếp, không có khả năng được chuẩn hóa thành luật.

Chẳng hạn, để bắt giam một cán bộ cao cấp, cơ quan điều tra, theo đúng quy trình, phải có được ý kiến chấp thuận của cơ quan Đảng cấp cao; trái lại, để bắt giam một công dân thường có hành vi vi phạm pháp luật cùng tính chất, mức độ nguy hiểm, cơ quan điều tra chỉ cần tuân thủ các quy định của luật chung, mà trong đó, vai trò của cơ quan Đảng lại không được ghi nhận.

Tình trạng phân biệt đối xử thách thức nguyên tắc bình đẳng giữa công dân trước pháp luật, được thiết lập như nguyên tắc chủ đạo của luật cơ bản. Người cầm quyền, khi tiến hành luật hóa quy trình xử lý cán bộ cao cấp vi phạm pháp luật, có trách nhiệm lý giải tại sao có sự đối xử khác biệt đó. Trải qua cuộc sàng lọc nghiêm túc, những lề thói ứng xử không tương thích với các nguyên tắc của nhà nước pháp quyền, nhất là không phù hợp với lẽ công bằng, hẳn sẽ phải được loại bỏ.

Cuối cùng, việc luật hóa các ứng xử trong mối quan hệ Đảng lãnh đạo-Nhà nước quản lý, thành các quyền và nghĩa vụ pháp lý rạch ròi, sẽ tạo điều kiện cho việc bảo đảm thực thi nghiêm chỉnh các quyền và nghĩa vụ ấy bằng một tập hợp biện pháp pháp lý, kể cả biện pháp tư pháp, của quyền lực công. Người xâm hại các quyền của chủ thể sẽ bị công lực xử lý.

Mặt khác, chủ thể của nghĩa vụ phải nghiêm chỉnh thực hiện nghĩa vụ của mình; nếu không, thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Tất cả những điều đó - quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm, chế tài - đều được ghi nhận rành mạch tại các văn bản quy phạm được xây dựng và ban hành phù hợp với Hiến pháp và luật. Sự lãnh đạo trở nên thực sự minh bạch và đây là điều kiện cần thiết cho một cơ chế lãnh đạo bền vững.

Nguồn: TS NGUYỄN NGỌC ĐIỆN - Thời báo Kinh tế Sài Gòn

Việt Báo

Chủ đề liên quan

Nhận xét tin Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dang lanh dao trong nha nuoc phap quyen ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Cùng Suy Ngẫm của chuyên mục Xã Hội.

Party leaders of the rule of law
State law, the party's leadership, leading methods, party leaders, authorities, in accordance with, the state, behavior, laws, power, subject, building systems, food, things

LTS: One of the tasks the Tenth Party Congress defined as "renewing the Party's leadership methods towards the State" ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Su kien quoc te noi bat tu ngay 108 den 168
    Sự kiện quốc tế nổi bật (từ ngày 10-8 đến 16-8)

    Tổng thổng Mỹ, Obama cho phép không kích quân nổi dậy ở Iraq, kết quả các cuộc bầu cử Tổng thống ở Thổ Nhĩ Kỳ và Iran, Trung Quốc bác bỏ đề xuất giải quyết tranh chấp ở Biển Đông của Philippines... là những tin tức đáng chú ý trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1008 1608
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (10/08 - 16/08)

    Thông tin TQ phát hành sách phi pháp về đường chín đoạn; Ngày 19/8 chính thức công bố kết luận thanh tra chùa Bồ Đề; Chống trượt cao học, 40 người lót tay hơn 1 tỷ đồng; hay Công điện khẩn về tăng cường phòng chống virus cúm A/H5N6 ..... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (10/08 - 16/08)

  • Toan canh Showbiz tuan 1008 1608
    Toàn cảnh Showbiz tuần (10/08 – 16/08)

    Chuyện tình yêu đầy sóng gió của các mỹ nhân Phi Thanh Vân, Hồ Ngọc Hà, DJ Oxy, chiêu trò mới gây chú ý của Ngọc Trinh, Đàm Vĩnh Hưng, nhóm nhạc Hàn Quốc 2NE1 gây "bão" ở Việt Nam, vấn đề thu tiền tác quyền âm nhạc lại nóng, tài tử Robin Williams qua đời, diễn viên "Thiên long bát bộ" bị bắt vì dùng ma túylà những thông tin nổi bật tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 108 168
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/8 - 16/8)

    Kem đánh răng Colgate chứa chất gây ung thư khiến người tiêu dùng hoang mang, sau khi giảm giá xăng, Petrolimex lại than ít lãi, Thanh Long được mùa mất giá khiến người nông dân điều đứng, lãi khủng của Vietnam Airlines, đủ chiêu "né trần" giá sữa của doanh nghiệp... là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 108 168
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (10/8 - 16/8)

    Đám cưới của cô dâu bị ung thư, tình yêu trái ngọt của chàng trai tật nguyền và rất nhiều câu chuyện tình yêu gây xúc động; Nuôi dạy con - Những câu chuyện hy sinh và cả những sự việc tàn ác; Chuyện gia đình của những mối tình đồng tính; Nhiều tin tức thực phẩm độc hại nên lưu ý; cùng với đó là những bài viết đáng suy ngẫm về thực trạng cuộc sống quanh ta...