Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền

LTS: Một trong những nhiệm vụ được Đại hội Đảng lần thứ X xác định là “đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước”.

Văn kiện Đại hội cũng nêu rõ: “Đảng lãnh đạo nhưng không bao biện, làm thay Nhà nước; trái lại, phát huy mạnh mẽ vai trò chủ động, sáng tạo của Nhà nước trong quản lý đất nước và xã hội”. Trong tinh thần đó, chúng tôi xin giới thiệu bài viết sau như một đóng góp vào vấn đề này.

Xã hội trọng pháp được xây dựng trên cơ sở một nguyên tắc kép: một mặt, nhà nước, chứ không phải bất kỳ thế lực nào khác, là người đại diện cho quyền lực tối thượng trên phạm vi lãnh thổ và là người duy nhất được gọi là nhà chức trách; mặt khác, pháp luật chiếm vị trí cao nhất trong hệ thống chuẩn mực khách quan chi phối ứng xử của chủ thể quan hệ xã hội.

Xây dựng xã hội trọng pháp trong điều kiện Đảng lãnh đạo, vấn đề số một rõ ràng là làm thế nào để sự lãnh đạo ấy mang tính thực tại, nhưng không có tác dụng tạo ra một quyền lực tối thượng thứ hai, một nhà chức trách thứ hai bên cạnh hoặc cao hơn quyền lực tối thượng, nhà chức trách “truyền thống”, là Nhà nước. Vả lại, hoạt động lãnh đạo phải nằm trong khuôn khổ hệ thống chuẩn mực ứng xử khách quan, đặc biệt là phải phù hợp với các quy định của pháp luật, tức là các quy tắc ứng xử có giá trị cao nhất trong hệ thống chuẩn mực đó.

Có một thời kỳ dài, hệ thống quản lý vận hành không theo pháp luật mà dựa vào cơ chế xin-cho ý kiến. Có thể từ đó hiểu tại sao, trong khung cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền, xuất hiện khẩu hiệu “Đảng lãnh đạo nhưng không làm thay Nhà nước”. Thực ra, một khi đã thừa nhận tính tối thượng của quyền lực nhà nước, thì việc khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng phải đồng nghĩa với sự thừa nhận Đảng là chủ thể của quyền lực công.

Việc Đảng thực hiện chức năng của nhà chức trách, suy cho cùng, cũng phù hợp với thiên hướng của một chính đảng nắm quyền lãnh đạo thực tại đối với Nhà nước, xã hội. Với quan niệm đó, thì khi giữ vai trò nhà chức trách, Đảng không làm thay Nhà nước, mà thực sự đảm nhận các chức năng vốn thuộc về mình, theo đúng logic của hệ thống.

Tuy nhiên, trong khi các hoạt động quản lý của Nhà nước đang trong lộ trình chuẩn hóa theo các tiêu chí khách quan, thì sự lãnh đạo của Đảng vẫn được thực hiện theo các nền nếp vốn có. Tình trạng đó khiến khung cảnh thực tế phải ghi nhận sự tồn tại của các chuẩn mực không thể được gọi là luật, nhưng lại có sức mạnh chi phối cao hơn luật, chỉ có tác dụng phá hỏng bức tranh nhà nước pháp quyền.

Rõ hơn, một khi Đảng lãnh đạo theo cung cách của chủ thể quyền lực công, thì các ứng xử trong khuôn khổ thực thi quyền lực phải là ứng xử pháp lý, nghĩa là được pháp luật điều chỉnh. Với tư cách là chủ thể quyền lực công và ứng xử theo pháp luật, Đảng tự chi phối hành vi của mình.

Suy lý theo cách đó, người ta có thể, về mặt lý thuyết, đi đến chỗ hình dung được khả năng xây dựng những quy tắc pháp lý rất đặc thù của hệ thống, đại loại như “với sự đồng ý của Bộ Chính trị, Thủ tướng có quyền tạm đình chỉ chức vụ của bộ trưởng”.

Quá trình luật hóa các ứng xử trong khuôn khổ vận hành của cơ chế Đảng lãnh đạo còn giúp người cầm quyền “tổng duyệt” các lề thói giao tiếp đã quen thuộc từ bao nhiêu năm nay, phát hiện những trường hợp mà một cách cư xử nào đó, dù đã thành nền nếp, không có khả năng được chuẩn hóa thành luật.

Chẳng hạn, để bắt giam một cán bộ cao cấp, cơ quan điều tra, theo đúng quy trình, phải có được ý kiến chấp thuận của cơ quan Đảng cấp cao; trái lại, để bắt giam một công dân thường có hành vi vi phạm pháp luật cùng tính chất, mức độ nguy hiểm, cơ quan điều tra chỉ cần tuân thủ các quy định của luật chung, mà trong đó, vai trò của cơ quan Đảng lại không được ghi nhận.

Tình trạng phân biệt đối xử thách thức nguyên tắc bình đẳng giữa công dân trước pháp luật, được thiết lập như nguyên tắc chủ đạo của luật cơ bản. Người cầm quyền, khi tiến hành luật hóa quy trình xử lý cán bộ cao cấp vi phạm pháp luật, có trách nhiệm lý giải tại sao có sự đối xử khác biệt đó. Trải qua cuộc sàng lọc nghiêm túc, những lề thói ứng xử không tương thích với các nguyên tắc của nhà nước pháp quyền, nhất là không phù hợp với lẽ công bằng, hẳn sẽ phải được loại bỏ.

Cuối cùng, việc luật hóa các ứng xử trong mối quan hệ Đảng lãnh đạo-Nhà nước quản lý, thành các quyền và nghĩa vụ pháp lý rạch ròi, sẽ tạo điều kiện cho việc bảo đảm thực thi nghiêm chỉnh các quyền và nghĩa vụ ấy bằng một tập hợp biện pháp pháp lý, kể cả biện pháp tư pháp, của quyền lực công. Người xâm hại các quyền của chủ thể sẽ bị công lực xử lý.

Mặt khác, chủ thể của nghĩa vụ phải nghiêm chỉnh thực hiện nghĩa vụ của mình; nếu không, thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Tất cả những điều đó - quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm, chế tài - đều được ghi nhận rành mạch tại các văn bản quy phạm được xây dựng và ban hành phù hợp với Hiến pháp và luật. Sự lãnh đạo trở nên thực sự minh bạch và đây là điều kiện cần thiết cho một cơ chế lãnh đạo bền vững.

Nguồn: TS NGUYỄN NGỌC ĐIỆN - Thời báo Kinh tế Sài Gòn

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Bà mẹ hung ác nhất Đồng bằng Nam Bộ, đánh con không thương tiếc
00:00 / --:--

Video nổi bật

Chủ đề liên quan
Xem tiếp chủ đề: Bầu cử ĐB Quốc hội

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Hy hữu những lần nhặt được vali tiền, vàng ở Việt Nam

Họ đều là những người lao động có cuộc sống mưu sinh vất vả, nhưng vô tình nhặt được tiền, vàng – món quà từ “trên trời rơi xuống” họ bỗng chốc đổi đời thành "đại gia".

Đau lòng những vụ mẹ sát hại con vì trầm cảm sau sinh

Tình mẫu tử thiêng liêng là thứ tình cảm khó có thể thay đổi nhất và ai cũng tin tưởng rằng con cái sẽ an toàn nhất khi ở với mẹ. Ấy vậy mà có những bà mẹ trầm cảm tội lỗi đã thẳng tay sát hại con mình.

Nhận xét tin Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dang lanh dao trong nha nuoc phap quyen ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Cùng Suy Ngẫm của chuyên mục Xã Hội.

Party leaders of the rule of law
State law, the party's leadership, leading methods, party leaders, authorities, in accordance with, the state, behavior, laws, power, subject, building systems, food, things

LTS: One of the tasks the Tenth Party Congress defined as "renewing the Party's leadership methods towards the State" ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h268 Them vu ca nha bi truy sat o Gia Lai
    Thời sự 24h(26/8): Thêm vụ cả nhà bị truy sát ở Gia Lai

     Tàu đâm ôtô, lái xe văng xuống cống tử vong; Ông Đặng Thành Tâm đối mặt với tin đồn bị bắt; Một nửa ít biết của MC Thanh Tùng, Thụy Vân; Bé gái bị mẹ tẩm xăng đốt vì thiếu nợ tiền vé số; 

  • Thoi su 24h258 Sat cong trinh duong sat tren cao roi trung o to
    Thời sự 24h(25/8): Sắt công trình đường sắt trên cao rơi trúng ô tô

     Dân khóc ròng vì 1.600 cây sưa đỏ bị chặt trộm; Thanh sắt công trình đường sắt trên cao rơi trúng ô tô; Ảnh bất ngờ của MC Long Vũ, Anh Tuấn; Xác định được lái xe Audi gây tai nạn trên cao tốc; 

  • Thoi su 24h248 Ca gia dinh tu lam dam tang cho minh
    Thời sự 24h(24/8): Cả gia đình tự làm đám tang cho... mình

     Bộ GTVT lên tiếng vụ xây cầu treo phục vụ chủ tịch xã; Lạ: Đang sống, cả nhà tự làm đám tang cho mình; Siêu xe 15 tỷ "nát đầu" sau khi đâm dải phân cách; Tài sản kếch xù của đại gia vừa đột tử ở HN; 

  • Thoi su tuan qua Tham an chem chet 4 nguoi o Gia Lai
    Thời sự tuần qua: Thảm án chém chết 4 người ở Gia Lai

    Bộ trưởng nhận trách nhiệm về bất cập trong xét tuyển ĐH; Ông Đoàn Văn Vươn được đề nghị đặc xá năm 2015; Xuất hiện dòng suối 'máu' bất thường ở Điện Biên; MC Thảo Vân bị tổn thương nặng nề trên máy bay; Giết vợ rồi đi cả ngàn km về quê chém chết tình địch; Xe máy chứa hơn một tỷ đồng bỏ lại bên lề đường...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h228 Bat vu buon lau nga voi lon nhat
    Thời sự 24h(22/8): Bắt vụ buôn lậu ngà voi lớn nhất

    "Chúng ta nợ nhân dân đường sắt cao tốc BắcNam”; Hà Nội: Cháy dữ dội gần hồ Đền Lừ; Gần 43.000 lượt thí sinh thay đổi nguyện vọng; Bi kịch 2 gia đình vụ giết vợ và tình địch;... là những thông tin đáng chú ý ngày 22/8. 

  • Nhung vu canh sat giao thong bat cuop
    Những vụ cảnh sát giao thông bắt cướp

    Đã có rất nhiều trường hợp vận chuyển ma túy, đối tượng truy nã bị bắt giữ ngay trên đường di chuyển và dĩ nhiên ở góc độ này, Cảnh sát giao thông chính là những người đấu tranh trực tiếp với những kẻ phạm tội

  • Bangkok rung chuyen vi danh bom
    Bangkok rung chuyển vì đánh bom

    19 giờ tối 17/8, một quả bom được cài ngay bên trong khuôn viên ngôi đền Hindu giáo ở trung tâm thủ đô Bangkok của Thái Lan đã phát nổ, gây ra một cảnh tượng tang hoang, hỗn loạn. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm gây ra vụ..

  • Tang tiep 1 ty gia noi bien do len 3
    Tăng tiếp 1% tỷ giá, nới biên độ lên +/-3%

    Nhận định về tình hình kinh tế Việt Nam trong sự biến động của tỷ giá, HSBC cho biết, Việt Nam trong thời gian gần đây đã thể hiện là một trong vài nền kinh tế châu Á có số liệu xuất khẩu mạnh mẽ... ------------ Xem thêm: Tăng tiếp 1% tỷ giá, nới biên độ lên +/-3%, http://vietbao.vn/tp/Ty-gia-tang/12367640/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Be 5 tuoi da day thi vi an com me nau
    Bé 5 tuổi đã dậy thì vì ăn cơm mẹ nấu

    Đó là lời khẳng định của các bác sỹ chuyên ngành trước hiện tượng, có nhiều trẻ mới chỉ 5 tuổi, thậm chí 2-3 tuổi đã có những biểu hiện của tuổi dậy thì.

  • Ong bo 9X gio bang xin viec giua duong
    Ông bố 9X giơ bảng xin việc giữa đường

    Mang tấm biển kể lể về hoàn cảnh khó khăn sau tốt nghiệp, ông bố 9X nhận được rất nhiều ý kiến đa chiều từ dân mạng, các bạn trẻ.

  • Tin Suc khoe tuan qua 15082208 Tranh cai clip tam be so sinh trong bon inox
    Tin Sức khỏe tuần qua (15/08-22/08): Tranh cãi clip tắm bé sơ sinh trong bồn inox

    Clip tắm bé sơ sinh trong bồn rửa inox gây tranh cãi; Cẩn trọng với bệnh viêm màng não; Bé gái 5 tuổi đã dậy thì vì ăn cơm mẹ nấu; Con nhiễm lỵ amip, đau bụng triền miên vì mẹ cho ăn cơm "nhá"; Ăn chay tốt cho sức khỏe hay không; Suy kiệt cơ thể và nhập viện vì mắc chứng loạn dâm;...là những tin sức khỏe đáng chú ý tuần qua. ------------ Xem thêm: Tin Sức khỏe tuần qua (15/08-22/08): Tranh cãi clip tắm bé sơ sinh trong bồn inox, http://vietbao.vn/Suc-khoe/Tin-Suc-khoe-tuan-qua-15082208-Tranh-cai-clip-tam-be-so-sinh-trong-bon-inox/2147590769/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1608 22082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 16/08 - 22/08/2015

    Chiều 19/8 giá xăng giảm gần 800 đồng/lít, với lần điêu chỉnh này các DN xăng dầu vẫn tiếp tục lãi lớn nhờ giá xăng dầu NK giảm xuống mức thấp kỷ lục; cũng ngày 19/8 NHNN quyết định tăng thêm 1% tỷ giá bình quân liên ngân hàng giữa đồng Việt Nam với Đô la Mỹ, nới biên độ tỷ giá từ +/-2% lên +/-3% với mục đích chủ động dẫn dắt thị trường; CEO và Phó tổng giám đốc DongA Bank bị đình chỉ chức vụ, quyền hạn tại ngân hàng... Cùng với đó, những thông tin về bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 16/08 - 22/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1608-22082015/2147590745/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 1608 2208
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/08 - 22/08)

    Bục túi nước hầm lò than ở Quảng Ninh; Thực hư sinh viên trường múa thoát y phản cảm ở quán bar?; Cô gái xinh đẹp bỗng hóa thành bà lão đã qua đời; Tắm trẻ sơ sinh trong bồn rửa bát; Hà Nội mất nước, trách nhiệm như đứa trẻ mồ côi....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/08 - 22/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1608-2208/2147590760/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1608 2208
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/08 - 22/08)

    Đằng sau những vụ đột kích sới bạc lớn; Những má mì xinh đẹp điều hành bán dâm; 'Nóng' tội phạm trộm cắp xe máy; Những chiến công thầm lặng của lực lượng 141 Hà Nội; Nghi án con dâu hạ độc cả nhà bằng thuốc trừ sâu tại Trung Quốc; Những “bóng hồng” phá án khiến không ít trùm ma túy phải khiếp sợ;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/08 - 22/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1608-2208/2147590736/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 168228
    Sự kiện quốc tế nổi bật (16/8-22/8)

    Bangkok rung chuyển vì đánh bom; Indonesia đánh chìm 34 tàu cá nước ngoài; tình hình căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên; nữ Thủ tướng đầu tiên của Hàn Quốc lãnh án tù... là những tin chính trong tuần qua.