Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền

LTS: Một trong những nhiệm vụ được Đại hội Đảng lần thứ X xác định là “đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước”.

Văn kiện Đại hội cũng nêu rõ: “Đảng lãnh đạo nhưng không bao biện, làm thay Nhà nước; trái lại, phát huy mạnh mẽ vai trò chủ động, sáng tạo của Nhà nước trong quản lý đất nước và xã hội”. Trong tinh thần đó, chúng tôi xin giới thiệu bài viết sau như một đóng góp vào vấn đề này.

Xã hội trọng pháp được xây dựng trên cơ sở một nguyên tắc kép: một mặt, nhà nước, chứ không phải bất kỳ thế lực nào khác, là người đại diện cho quyền lực tối thượng trên phạm vi lãnh thổ và là người duy nhất được gọi là nhà chức trách; mặt khác, pháp luật chiếm vị trí cao nhất trong hệ thống chuẩn mực khách quan chi phối ứng xử của chủ thể quan hệ xã hội.

Xây dựng xã hội trọng pháp trong điều kiện Đảng lãnh đạo, vấn đề số một rõ ràng là làm thế nào để sự lãnh đạo ấy mang tính thực tại, nhưng không có tác dụng tạo ra một quyền lực tối thượng thứ hai, một nhà chức trách thứ hai bên cạnh hoặc cao hơn quyền lực tối thượng, nhà chức trách “truyền thống”, là Nhà nước. Vả lại, hoạt động lãnh đạo phải nằm trong khuôn khổ hệ thống chuẩn mực ứng xử khách quan, đặc biệt là phải phù hợp với các quy định của pháp luật, tức là các quy tắc ứng xử có giá trị cao nhất trong hệ thống chuẩn mực đó.

Có một thời kỳ dài, hệ thống quản lý vận hành không theo pháp luật mà dựa vào cơ chế xin-cho ý kiến. Có thể từ đó hiểu tại sao, trong khung cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền, xuất hiện khẩu hiệu “Đảng lãnh đạo nhưng không làm thay Nhà nước”. Thực ra, một khi đã thừa nhận tính tối thượng của quyền lực nhà nước, thì việc khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng phải đồng nghĩa với sự thừa nhận Đảng là chủ thể của quyền lực công.

Việc Đảng thực hiện chức năng của nhà chức trách, suy cho cùng, cũng phù hợp với thiên hướng của một chính đảng nắm quyền lãnh đạo thực tại đối với Nhà nước, xã hội. Với quan niệm đó, thì khi giữ vai trò nhà chức trách, Đảng không làm thay Nhà nước, mà thực sự đảm nhận các chức năng vốn thuộc về mình, theo đúng logic của hệ thống.

Tuy nhiên, trong khi các hoạt động quản lý của Nhà nước đang trong lộ trình chuẩn hóa theo các tiêu chí khách quan, thì sự lãnh đạo của Đảng vẫn được thực hiện theo các nền nếp vốn có. Tình trạng đó khiến khung cảnh thực tế phải ghi nhận sự tồn tại của các chuẩn mực không thể được gọi là luật, nhưng lại có sức mạnh chi phối cao hơn luật, chỉ có tác dụng phá hỏng bức tranh nhà nước pháp quyền.

Rõ hơn, một khi Đảng lãnh đạo theo cung cách của chủ thể quyền lực công, thì các ứng xử trong khuôn khổ thực thi quyền lực phải là ứng xử pháp lý, nghĩa là được pháp luật điều chỉnh. Với tư cách là chủ thể quyền lực công và ứng xử theo pháp luật, Đảng tự chi phối hành vi của mình.

Suy lý theo cách đó, người ta có thể, về mặt lý thuyết, đi đến chỗ hình dung được khả năng xây dựng những quy tắc pháp lý rất đặc thù của hệ thống, đại loại như “với sự đồng ý của Bộ Chính trị, Thủ tướng có quyền tạm đình chỉ chức vụ của bộ trưởng”.

Quá trình luật hóa các ứng xử trong khuôn khổ vận hành của cơ chế Đảng lãnh đạo còn giúp người cầm quyền “tổng duyệt” các lề thói giao tiếp đã quen thuộc từ bao nhiêu năm nay, phát hiện những trường hợp mà một cách cư xử nào đó, dù đã thành nền nếp, không có khả năng được chuẩn hóa thành luật.

Chẳng hạn, để bắt giam một cán bộ cao cấp, cơ quan điều tra, theo đúng quy trình, phải có được ý kiến chấp thuận của cơ quan Đảng cấp cao; trái lại, để bắt giam một công dân thường có hành vi vi phạm pháp luật cùng tính chất, mức độ nguy hiểm, cơ quan điều tra chỉ cần tuân thủ các quy định của luật chung, mà trong đó, vai trò của cơ quan Đảng lại không được ghi nhận.

Tình trạng phân biệt đối xử thách thức nguyên tắc bình đẳng giữa công dân trước pháp luật, được thiết lập như nguyên tắc chủ đạo của luật cơ bản. Người cầm quyền, khi tiến hành luật hóa quy trình xử lý cán bộ cao cấp vi phạm pháp luật, có trách nhiệm lý giải tại sao có sự đối xử khác biệt đó. Trải qua cuộc sàng lọc nghiêm túc, những lề thói ứng xử không tương thích với các nguyên tắc của nhà nước pháp quyền, nhất là không phù hợp với lẽ công bằng, hẳn sẽ phải được loại bỏ.

Cuối cùng, việc luật hóa các ứng xử trong mối quan hệ Đảng lãnh đạo-Nhà nước quản lý, thành các quyền và nghĩa vụ pháp lý rạch ròi, sẽ tạo điều kiện cho việc bảo đảm thực thi nghiêm chỉnh các quyền và nghĩa vụ ấy bằng một tập hợp biện pháp pháp lý, kể cả biện pháp tư pháp, của quyền lực công. Người xâm hại các quyền của chủ thể sẽ bị công lực xử lý.

Mặt khác, chủ thể của nghĩa vụ phải nghiêm chỉnh thực hiện nghĩa vụ của mình; nếu không, thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Tất cả những điều đó - quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm, chế tài - đều được ghi nhận rành mạch tại các văn bản quy phạm được xây dựng và ban hành phù hợp với Hiến pháp và luật. Sự lãnh đạo trở nên thực sự minh bạch và đây là điều kiện cần thiết cho một cơ chế lãnh đạo bền vững.

Nguồn: TS NGUYỄN NGỌC ĐIỆN - Thời báo Kinh tế Sài Gòn

Việt Báo
Chủ đề liên quan
Xem tiếp chủ đề: Bầu cử ĐB Quốc hội

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Cước vận tải taxi giảm mức kỷ lục 2000 đồng/km

Bộ GTVT đã có những động thái quyết liệt trong quản lý trong quản lý giá cước vận tải và điều chỉnh giảm giá cước, có nơi hiệp hội Taxi Đà Nẵng đã 2 lần giảm giá cước với mức tương đương khoảng 2.000 đồng/km.

Sẽ di dời nhiều cơ quan, đơn vị ra khỏi nội thành Hà Nội

Thủ tướng chính phủ vừa ban hành quyết định về biện pháp, lộ trình di dời và việc sử dụng quỹ đất sau khi di dời các cơ sở công nghiệp, bệnh viện, trường học... trong nội thành Hà Nội.

Nhận xét tin Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dang lanh dao trong nha nuoc phap quyen ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đảng lãnh đạo trong nhà nước pháp quyền ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Cùng Suy Ngẫm của chuyên mục Xã Hội.

Party leaders of the rule of law
State law, the party's leadership, leading methods, party leaders, authorities, in accordance with, the state, behavior, laws, power, subject, building systems, food, things

LTS: One of the tasks the Tenth Party Congress defined as "renewing the Party's leadership methods towards the State" ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h2701 Nam ca si bi sat hai da man
    Thời sự 24h(27/01): Nam ca sĩ bị sát hại dã man

    Xe cứu thương bỏ mặc thai phụ tử vong giữa đường?; Nam ca sĩ tử vong trong tình trạng khỏa thân; Vụ biệt thự trong rừng Hải Vân: Tướng công an xin lỗi; Mỹ Tâm nói gì về "người tình tin đồn" 70 tuổi?...

  • Thoi su 24h2601 Vu no rung dong ca pho
    Thời sự 24h(26/01): Vụ nổ rúng động cả phố

    Đà Nẵng có tân Chủ tịch UBND TP; "Nói không với nằm ghép: Dân lo bị xuất viện sớm; Nghệ An: Phát hiện xác hổ 140kg đang ướp lạnh; Không khởi tố vụ tai nạn thảm khốc 9 người chết; Bắt gần nửa tấn lòng thối đang trên đường tiêu thụ; Cựu phi công Việt Nam nói thật chuyện lương thưởng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/1.

  • Thoi su tuan qua Dai hy thanh dai tang sau tai nan
    Thời sự tuần qua: Đại hỷ thành đại tang sau tai nạn

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Cục trưởng Cục Đường sắt chết trong phòng làm việc; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít...

  • Thoi su 24h2301 Tang luong huu va tro cap them 8
    Thời sự 24h(23/01): Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Bắt ông chủ tạp chí cầm đầu đường dây đánh bạc ngàn tỷ; Hàng tấn mỹ phẩm không nguồn gốc "tràn" vào HN; Làm rõ vụ 12 con dê ‘lạc’ vào trang trại Bí thư huyện... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/1.

  • Thoi su 24h2201 Cuc truong Duong sat chet tai tru so
    Thời sự 24h(22/01): Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở

    Cục trưởng Đường sắt VN được phát hiện chết tại phòng làm việc, "Nữ quái" đất Cảng phẫu thuật mặt trốn nã 10 năm; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Nữ du khách nước ngoài đến Hà Nội đã bị cướp; Bắt nghi phạm vụ hiếp dâm, giết bé gái bịt đầu mối; Giữ lại táo nhập từ Mỹ, cấm bán ra thị trường... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày.

  • Benh vien cam ket khong nam ghep
    Bệnh viện cam kết không nằm ghép

    Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.

  • Tao My gay chet nguoi da ve Viet Nam
    Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?

    Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tinh hinh buon lau dien bien phuc tap
    Tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp

    Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu

  • Danh hai Thuy Nga to chong no nan lua gat
    Danh hài Thúy Nga tố chồng nợ nần, lừa gạt

    Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..

  • Thong diep Lien bang My nam 2015
    Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015

    Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn