ĐBSCL: khô hạn sớm, lúa chết

Anh Trương Lây trên cánh đồng lúa đang chết từng ngày ở xã Hưng Hội, huyện Vĩnh Lợi, Bạc Liêu

Chúng tôi trở lại các xã Ninh Quới, Ninh Hòa, Ninh Thạnh Lợi... của huyện Hồng Dân (Bạc Liêu)... Đây là huyện có diện tích lúa bị thiệt hại nhiều nhất tỉnh với khoảng 1.500ha, trong đó khoảng 50% bị mất trắng. Ông Hai Rô (xã Ninh Thạnh Lợi) than: “Mùa khô năm nay đến quá sớm, hơn tháng nay không có một giọt mưa làm cả cánh đồng phải chịu khô nứt nẻ”.

Không riêng gì ông Hai Rô, hàng trăm hộ dân trong xã cũng đang chịu chung cảnh đứng nhìn lúa chết nhưng không biết cứu lúa bằng cách nào. Gần 1.000 hộ dân ở huyện này đang đứng trước nguy cơ đói trong những ngày năm hết tết đến vì hiện đã quá trễ thời vụ nên bà con không thể sạ hoặc cấy lại.

Tình trạng nắng hạn gay gắt đã làm gần 8.000ha lúa ở huyện Thạnh Trị (tỉnh Sóc Trăng) bị thiếu nước nghiêm trọng. Một số mô hình “ba giảm ba tăng” sắp bị phá sản bởi không có nước tưới tiêu, thiệt hại trên diện rộng là điều không thể tránh khỏi. Anh Ba Vũ lắc đầu ngao ngán: “Như tụi tôi còn để dành được tiền khoan cây nước, gắn môtơ bơm vào ruộng chứ những người không có tiền thì chỉ đứng nhìn lúa chết...”.

Trước tình trạng khô hạn, nhiều địa phương đã triển khai mọi biện pháp để làm giảm tối đa thiệt hại cho nông dân. Tuy nhiên, hiện nay một số công trình thủy lợi phục vụ việc tưới tiêu vẫn chưa đưa vào hoạt động. Tại Sóc Trăng, cánh đồng vài ngàn hecta lúa ở huyện Mỹ Tú đang kiệt nước, mực nước sông cũng đã cạn dần nhưng giờ đây cống Thuận Hòa với giá trị đầu tư gần 4 tỉ đồng vẫn đang nằm “trùm mền”.

Không chỉ có khô hạn, thiếu nước do cống nằm “trùm mền”, thời gian qua một trong những nguyên nhân làm chết lúa là do tác động của con người. Chính vì chạy theo lợi nhuận của con tôm mà nhiều người đổ xô vào việc đào ao nuôi tôm trong vùng ngọt ổn định đã phá vỡ điều kiện tự nhiên của vùng đất chuyên canh lúa.

Hàng ngàn hecta đất trồng lúa đã được người dân đem nuôi tôm. Nhiều hộ đào xuyên qua đê và lắp đường ống dưới đê bao để dẫn nước mặn vào những vuông tôm nằm lọt thỏm giữa vùng qui hoạch trồng lúa. Chính nguồn nước mặn này chảy sang làm nhiều trà lúa phải bị mất trắng.

Đến thời điểm này, ngoài diện tích gần 20.000ha lúa đang trong tình trạng thiếu nước nghiêm trọng, tỉnh Sóc Trăng còn có khoảng 1.000ha lúa đang đối mặt với nguy cơ bị mất trắng vì nằm gần những vuông tôm ngoài vùng qui hoạch.

Ngoài việc chỉ đạo các địa phương thực hiện nhiều biện pháp khai thông dòng chảy, tìm cách đưa nước ngoài sông lớn vào các con kênh nội đồng để cứu lúa thì hiện nay chính quyền tỉnh Sóc Trăng đang tiến hành điều tra, thống kê diện tích đất nuôi tôm ngoài vùng qui hoạch để có biện pháp xử lý.

Mới đây, tại cuộc họp thường kỳ UBND tỉnh mở rộng, chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng Huỳnh Thành Hiệp đã yêu cầu các địa phương cần nhanh chóng xử lý triệt để những hộ nuôi tôm tự phát, trong đó phải xử lý thật nghiêm những đối tượng là cán bộ, đảng viên để làm gương giúp người dân an tâm sản xuất.

Bài, ảnh: NGUYỄN VĂN