Chủ nhật, 22 Tháng tư 2007, 00:45 GMT+7

Cũ ta, mới người

Hôm rồi, xem ti vi thấy cảnh một em bé người Mỹ sờ tay một cách mê đắm vào chiếc nồi đất nung cổ của Việt Nam đang trưng bày tại một bảo tàng nổi tiếng ở New York, tôi chợt lâng lâng một nỗi gì. Thì ra, không chỉ có chuyện "cũ người, mới ta" mà còn chuyện "cũ ta, mới người" nữa!

Một chiếc nồi đất nung, có gì lạ lẫm với người Việt đâu nhỉ? Vậy mà, khi nó vượt quá nửa vòng trái đất hành hương sang Mỹ, nó đã được đón nhận với đầy vẻ ngạc nhiên của những người thưởng ngoạn. Ai cũng nói: hội nhập văn hóa là đưa ra thế giới những cái mình có mà người không có. Nhưng chưa chắc người ta đã thích thú, đã đón nhận những cái "mình có" mà họ không có. Ngược lại, làm sao để biết, cái "mình có" nào là thực sự có giá trị, và nói chung, thế giới sẽ đón nhận những gì là "độc đáo" của Việt Nam ra sao? Tôi xin nói về chiếc nón lá.

Nón lá, với người Việt là quá bình thường. Nó là món "đồ cổ" luôn luôn mới, vì người Việt chỉ quan tâm tới "nón mới" và "nón cũ" chứ ít khi nào nói "nón cổ". Vậy mà đã từng có những chiếc nón lá "cổ" hẳn hoi, bây giờ chẳng mấy ai dùng. Như nón Gò Găng (Bình Định), nón quai thao, nón ba tầm của xứ Bắc… Nón Gò Công hay nón An Định (Mỏ Cày - Bến Tre). Những thứ "nón cổ" ấy bây giờ đang có cơ "tuyệt chủng". Đơn giản, vì chẳng ai đội. Mà người ta chỉ chằm nón để bán cho người mua đội, chứ ở ta, chưa có thị trường chằm nón bán cho người mua… chơi.

Cứ mỗi lần gặp một đoàn du khách Tây, dù là "Tây ba lô" hay "Tây valise", tôi cũng đều thấy họ, khi có dịp ngang qua Huế hoặc Đà Nẵng, lại đội nghễu nghện trên đầu có khi là cả một… chồng nón lá. Thứ nón bài thơ nổi tiếng của Huế, nhẹ nhõm, tinh khiết, nõn nà. Nhưng nếu có người Việt nào "chơi nón lá" cắc cớ, sưu tập hẳn một "bảo tàng… nón lá Việt Nam", tôi chắc, đó sẽ là một bảo tàng độc đáo không kém gì bảo tàng đồ gốm sứ hay bảo tàng đồ đất nung.

Trong "bảo tàng nón lá" ấy, nếu sưu tầm đủ loại nón các dân tộc sống trên dải đất hình chữ S này đã và đang đội, tôi nghĩ "danh mục nón" sẽ lên tới hàng trăm loại. Rất giống nhau và rất khác nhau. Tất cả các loại nón này đều có thể "nhân bản", đều có thể sản xuất hàng loạt để bán cho du khách. Với người nước ngoài du lịch Việt Nam, họ mua nón đâu phải để… đội. Họ mua để chơi, để bày trong nhà họ như những kỷ vật, những món sưu tập, những đồ… cổ (phiên bản). Như thế, những "mẫu nón" càng lạ bao nhiêu có lẽ càng hút hàng bấy nhiêu.

Tôi đã từng nhìn ngắm mê mải những người đàn ông dân tộc Nùng ở Cao Bằng đội một kiểu nón lá rất ấn tượng của họ, mang đầy vẻ bí hiểm của những "kiếm khách" trong truyện xưa. Ta đã có không ít bài thơ, bản nhạc ngợi ca chiếc nón lá, cùng với tà áo dài Việt Nam như một biểu tượng cho người con gái Việt. Nhưng ta đã bao giờ để ý, chúng ta có bao nhiêu loại nón lá chưa? Cùng được chế tác từ lá nón hay từ một nguyên liệu tre nứa lá nào đó, nhưng chúng khác nhau về mẫu mã, khác nhau cả về quan niệm văn hóa, nhân chủng, dân tộc, vùng miền… Chúng đa dạng trong sự thống nhất. Chúng độc đáo không chỉ từ chất liệu, mà còn từ một triết lý Đông phương về "trời tròn". Đội nón lá là "đầu đội trời" đấy! Nhưng nếu Nguyễn Duy có bài thơ Bầu trời vuông thì nón lá Việt Nam cũng không chỉ một dạng tròn như nón Huế.

Xem ra, chỉ riêng từ chiếc nón lá quá bình thường ấy thôi, nếu ta biết khai thác hết cỡ, khai thác với những ý tưởng kinh doanh văn hóa độc đáo, ta sẽ có "cái để mà hội nhập" hoàn toàn đáng tự hào. Thì hội nhập… nón, chứ sao! Tây có nón kiểu Tây, Mỹ có nón kiểu Mỹ, còn Việt Nam ta cũng có kiểu nón của ta. Và, cũ ta, nhưng mới người, những chiếc nón lá Việt Nam có thể đến với những vùng đất khác nhau trên khắp thế giới này.

Thanh Thảo

Việt Báo

Nhận xét tin Cũ ta, mới người

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cũ ta, mới người bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cu ta moi nguoi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cũ ta, mới người ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Cùng Suy Ngẫm của chuyên mục Xã Hội.

Old me, new people
Vietnam, in New York, conical hats, museum, terracotta, famous, clay pot, different, new teams, art, stories, west

Today then, watch TV shows American scene a baby touching an infatuation on ancient terracotta pot in Vietnam are on display in a famous museum in New York, I came to a so what lightheadedness. Turns out, not just talk " ; old people, the new one "but ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Thoi su 24h209 Xu vu an rung dong Dac Lac
    Thời sự 24h(20/9): Xử vụ án rúng động Đắc Lắc

    - Háo hức chờ cao tốc dài nhất VN thông toàn tuyến; Va chạm container, đầu xe lửa văng khỏi ray; Lời khai tinh ranh của kẻ khống chế con tin ở HN; Trở lại hiện trường vụ cháy cực lớn ở Bình Dương; Vào lớp 1, bé phải đóng hơn 5 triệu đồng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/9.

  • Thoi su 24h189 Bao so 3 lam chet 11 nguoi
    Thời sự 24h(18/9): Bão số 3 làm chết 11 người

    Sạt lở kinh hoàng, 11 người thương vong; Lưu thông thế nào trên cao tốc dài nhất Việt Nam?; Quảng Ninh thiệt hại 20 tỷ do bão số 3; 'Xử' chủ xe khách để tai nạn 3 người chết trở lên... 

  • Thoi su 24h179 GD Cong an HN ha ke bat con tin
    Thời sự 24h(17/9): GĐ Công an HN 'hạ' kẻ bắt con tin

    Quảng Ninh gấp rút đối phó bão số 3; 7 phút tướng Chung 'hạ' kẻ khống chế con tin; 7 người một nhà thiệt mạng trong vụ cháy ở Sài Gòn; Cảnh giường chiếu phản cảm của Phi Thanh Vân với tình trẻ

  • Thoi su 24h169 Xe 16 cho lao xuong ho Tay
    Thời sự 24h(16/9): Xe 16 chỗ lao xuống hồ Tây

    Thủ tướng ra 'đầu bài' cho giáo dục ĐH; Bão số 3 di chuyển nhanh, miền Bắc sắp mưa lớn; Vụ bé gái bị bạo hành: Cha ruột xuất hiện tìm con; Xe 16 chỗ lao xuống hồ Tây; Bắt tiếp 11 xe quá tải lọt trạm cân nhiều tỉnh...

  • Thoi su 24h129 dich dau mat do lay lan nhanh o HN
    Thời sự 24h(12/9): dịch đau mắt đỏ lây lan nhanh ở HN

    Đi trinh sát phá án, đại úy biên phòng bị bắt nhầm; Đường dân góp thóc 5 năm để làm bị rút ruột?; Bị cáo lao đầu vào tường tự sát tại tòa; Phát hiện xác ca sĩ Hồ Duy Minh dưới chân cầu...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 14209
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/9)

    Dịch đau mắt đỏ: Nguy cơ bỏng giác mạc do xông lá lốt; Dịch Ebola sẽ hoành hành thêm 12-18 tháng nữa; Một bé trai tử vong sau khi tiêm vaccine 5 trong 1;Tận mắt nhìn "thần dược" Trung Quốc "kích phọt" nông sản Việt; 7 dấu hiệu bạn đã bị vô sinh; Tăm bông gây hại cho tai; 9 thời điểm “yêu” rất dễ cùng nhau "lên đỉnh"... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1409 2009
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/09 – 20/09)

    Ngọc Trinh, Linh Chi mặc bikini đóng quảng cáo cho Vietjet Air, Hồ Ngọc Hà bị tố gian lận trong cuộc đua với Sơn Tùng M-TP, Đông Nhi tới MTV EMA 2014, Siêu mẫu Ngọc Thúy kiện mẹ ruột ra tòa đòi 5 căn biệt thự, Khánh My xuất hiện trong quảng cáo dịch vụ 'ngủ trong sáng', Chồng sắp cưới khẳng đinh đã chia tay Ngọc Lan và có tình mới, Ca sĩ Giang Tử qua đời, Kim Woo Bin và Song Ji Hyo quay phim tại Việt Nam, Cựu thủ lĩnh Westlife Shane Filan có đêm diễn thành công tại Việt Nam, Chồng Trương Vũ Kỳ bị bắt vì mua dâm,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1409 2009
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (14/09 - 20/09)

    Vụ bắt cóc con tin ở Thanh Xuân; Bé 4 tuổi bị cha mẹ hành hạ dã man; Vụ cháy nhà làm 7 người chết ở TP.HCM; Quan tham mắc chứng tâm thần vì...quá sốc? là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 149 209
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (14/9 - 20/9)

    Bạo hành trẻ em - câu chuyện không còn mới nhưng vẫn liên tiếp xảy ra những vụ việc đau lòng; Mẹ đẻ con rồi cho vào bồn xả nước, cánh tay con cuốn vào máy xay là nhiều câu chuyện nuôi dạy con đáng lên án; Đám cưới cô dâu đi dép tổ ong, đám cưới không chú rể... Nhiều câu chuyện gia đình cảm động; tin thực phẩm bẩn đáng chú ý là những sự kiện nổi bật tuần qua...

  • Su kien quoc te noi bat 079 139
    Sự kiện quốc tế nổi bật (07/9 - 13/9)

    Tổng thống Mỹ B. Obama công bố chiến lược chống khủng bố, EU thông qua lệnh trừng phạt mới nhằm vào các công ty của Nga, Hà Lan công bố kết quả vụ điều tra máy bay rơi MH 17... là những tin nổi bật trong tuần qua.