vietbao

Cụ Rùa hồ Gươm và bài học lịch sử

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Vua An Dương Vương đã không giữ chữ ”Tín” nên giá phải trả là đất nước rơi vào tay giặc. Phải chăng vua Lê Lợi đã rút ra bài học đắt giá này mà đưa rùa đến hồ Lục Thủy và dệt nên câu chuyện "Trả Gươm" ?

Cu Rua ho Guom va bai hoc lich su
Phải chăng vì chữ Tín, vua Lê Lợi đã tạo nên truyền thuyết "Trả Gươm". Ảnh: wordpress

Lời tòa soạn: Hơn một tháng nay, chuyện về cụ Rùa hồ Gươm được báo chí và người dân cả nước quan tâm, hơn bất cứ một nhân vật nổi tiếng nào. Nhưng ít có người biết, đằng sau câu chuyện về cụ Rùa là bài học nhân văn về chữ Tín và đạo làm vua.

Nhân dịp cụ Rùa được cứu chữa kịp thời, PGS.TS Hà Đình Đức, người dành hàng chục năm nghiên cứu "linh vật" hồ Gươm, đã gửi tới TS bài viết thú vị này. Để rộng đường tranh luận, xin đăng tải toàn bộ nội dung bài viết:

Cu Rua ho Guom va bai hoc lich su
Cụ Rùa Hồ Gươm chứa đựng bao câu chuyện lịch sử thú vị. Ảnh: PGS.TS Hà Đình Đức

"Xưa kia hồ Hoàn Kiếm khá rộng trải dài suốt từ Hàng Đào đến tận Lò Đúc. Hồ chia làm đôi, ở giữa là làng Cựu Lâu (khu vực Hàng Khay bây giờ). Hình dáng như con bướm, thân bướm là làng Cựu Lâu, hai phần hồ hai bên là cánh bướm.

Người xưa dùng mỹ từ để gọi tên hồ là ”Giáp Điệp Xuyên Hoa Cách”. Hồ có hình dáng như một vầng trăng khuyết nên gọi là Nguyệt Hồ. Nước trong hồ quanh năm một màu xanh ngắt nên có tên là hồ Lục Thủy.

Dưới triều Lý, vua Lý Thánh Tông chọn nơi đây để xây chùa Sùng Khánh vào năm Bính Thân (1056) để hàng năm nhà vua đến làm lễ tế Trời Đất cầu cho Quốc thái, Dân an. Đến năm Đinh Dậu (1057) nhà vua dựng tháp Báo Thiên (Đại thắng Tư thiên Bảo tháp) để kỷ công chiến thắng quân Chiêm Thành.

Tháp Báo thiên được liệt vào "Tứ Đại khí" (4 công trình lớn bằng kim khí: 1. Tháp Báo thiên, 2. Chuông Quy điền, 3.Tượng Di Lặc ở Quỳnh Lâm Đông Triều, 4. Vạc Phổ Minh ở Nam Hà).

Truyền thuyết "Trả Gươm"...

Truyện xưa kể rằng, khi dấy binh khởi nghĩa, Lê Lợi đã được Đức Long Quân cho mượn thanh Bảo Kiếm. Sau khi đánh đuổi hết quân xâm lược, giành lại giang sơn xã tắc, Lê Lợi lên ngôi Hoàng Đế.

Một hôm nhà vua ngự trên thuyền rồng cùng bá quan văn võ du ngoạn ngắm cảnh vật bên hồ Lục Thủy giữa kinh thành Thăng Long. Bỗng nhiên thần Kim Quy xuất hiện bơi đến trước mũi thuyền và tâu với nhà vua rằng:

- Việc lớn đã xong xin Người hãy hoàn lại thanh Bảo Kiếm cho Đức Long Quân.

Thanh Thần Kiếm vẫn bên mình nhà vua từ ngày dựng cờ khởi nghĩa bỗng rùng rùng rồi vút bay khỏi vỏ hướng đến Rùa Vàng. Nhanh như chớp, thần Kim Quy đớp ngang lưỡi kiếm và lặn sâu xuống hồ. Từ đó một vệt sáng xanh ngắt bay vút thẳng lên trời. Khi đó thuyền của bá quan văn võ cũng vừa tới. Nhà vua liền phán:

- Khi ta dựng cờ khởi nghĩa Đức Long Quân đã cho ta mượn thanh Bảo Kiếm, nay việc lớn đã xong Người sai phái sứ thần đến đòi ta đã trao trả lại.

Kể từ đó hồ Lục Thủy đổi tên thành hồ Hoàn Kiếm (hồ Trả Gươm) hay Hồ Gươm.

Đến thế kỷ 16, chúa Trịnh dựng Phủ Chúa bên bờ Tây hồ Hoàn Kiếm với nhiều cung điện, lâu đài và thủy tạ nhô ra hồ. Lúc này hai phần hồ được gọi là Tả Vọng và Hữu Vọng (nhìn ra từ Phủ Chúa hồ bên trái và hồ bên phải). Trên hồ Tả Vọng có hòn đảo nhỏ nơi loài rùa to sống trong hồ thường bò lên phơi nắng nên thường gọi là Gò Rùa. Chúa Trịnh đã cho xây ngôi đình nhỏ gọi là đình Tả Vọng, Vào mùa hè chúa thường ra đây nghỉ mát và câu cá.

Năm 1884 Bá Kim là thương nhân giàu có và thân Pháp xin xây ngọn tháp trên Gò Rùa. Theo bản đồ Hà Nội 5/5/1885 ghi tên là tháp Bá Kim. Nhưng đây là nơi rùa thường lên nghỉ ngơi nên nhân dân quen gọi là Tháp Rùa.

Đến đầu thế kỷ 19 Hồ Hữu Vọng vẫn còn khá rộng nhưng về sau bị lấp dần và khi thực dân Pháp mở rộng phố xá thì hồ này bị xoá sổ hoàn toàn. Phía Đông Bắc hồ Tả Vọng có nhiều rạch nhỏ, người ta bắc cầu bằng gỗ để qua lại. Thực dân Pháp lấp đi mở phố và gọi tên là phố Cầu Gỗ. Dọc phía Đông có nhiều đầm ao và nương dâu.

Trong cuốn Cổ tích và Thắng cảnh Hà Nội của Doãn Kế Thiện, 1959 có đoạn nói về ánh sớm Hồ Gươm:"Bảy tám mươi năm về trước, khoảng đất từ cổng đền Ngọc Sơn ra tận bờ sông, còn là một bãi dâu xanh bạt ngàn, hàng ngày từ lúc mặt trời rạng đông, một làn ánh sáng đỏ, chiếu xuyên qua bãi dâu xanh chiếu xuyên thẳng vào mặt hồ, sắc nước cũng trong xanh, phản ánh ra một cảnh tượng từng phút, từng giây biến hoá muôn vẻ, muôn màu; đầu đề: “Kiếm Hồ Thần đôn” tức là ánh sớm Hồ Gươm trước đây đã làm cạn không biết bao nghiên mực, cùn không biết bao nhiêu ngọn bao bút của các ông thơ thánh, thơ thần mà cũng chưa có bài nào đã hình dung hết được vẻ đẹp tuyệt vời của thắng cảnh ấy.

Cũng vì Hồ Gươm có ánh sáng tuyệt diệu ấy, nên nhà văn Nguyễn Văn Siêu đã dặt tên cho cái cầu là Thê Húc, nghĩa là giữ lại ánh sớm tuyệt đẹp của mặt trời".

Hồ Tả Vọng chính là hồ Hoàn Kiếm ngày nay. Vẻ đẹp nên thơ của hồ Hoàn Kiếm vẫn tồn tại và là nguồn cảm hứng vô tận của các nhạc sỹ, thi sỹ, hoạ sỹ, nhà văn đã say sưa sáng tác không biết bao tác phẩm mô tả vẻ đẹp này. Hồ Hoàn Kiếm là nỗi nhớ không chỉ của người Hà Nội khi đi Hà Nội, mà cũng là kỷ niệm sâu đậm của những ai đã từng sống ở Hà Nội. Hồ Hoàn Kiếm là điểm đến đầu tiên của bất cứ ai mỗi khi đến thăm Hà Nội.

Gần 600 trăm năm qua, loài rùa khổng lồ vẫn đang sống trong lòng Hồ Gươm, chuyển tải thông điệp của ông cha xưa về trang sử oai hùng chống giặc ngoại xâm và to lớn hơn nữa, đó là thông điệp của lòng khao khát Hoà Bình của dân tộc ta.

...và bài học lịch sử

Trong nhiều năm qua thi thoảng Rùa Hồ Gươm xuất hiện trước sự chứng kiến của hàng vạn người dân Hà Nội và khách thập phương như một nhân chứng lịch sử, mà người đời vẫn tin tưởng rằng thanh Thần Kiếm của tổ tiên ẩn sâu đâu đó trong lòng hồ dưới làn nước xanh thẳm của Hồ Gươm Thần Rùa vẫn ngày đêm canh giữ.

Suốt chiều dài lịch sử kể từ khi Lý Công Uẩn định đô trên đất Thăng Long, qua triều Trần đến triều Lê gần 400 năm, qua thư tịch, truyền thuyết không hề có dấu vết về loài rùa khổng lồ trong hồ Lục Thủy. Chỉ từ khi truyền thuyết Hoàn Kiếm ra đời thì người ta mới nhắc tới loài rùa khổng lồ trong Hồ Gươm.

Mặt khác, nếu loài rùa này vốn dĩ ở đất Thăng Long thì chúng phải có ở Hồ Tây hay các ao hồ khác của Hà Nội, nhưng hầu như loài rùa này không thấy ở vùng quanh Hà Nội. Vậy có thể rùa được đưa từ nơi khác đến thả vào hồ Lục Thủy để dệt nên huyền thoại Hoàn Kiếm.

Lần lại trang truyền thuyết An Dương Vương xây thành Cổ Loa thế kỷ thứ 3 trước Công Nguyên, thần Kim Quy xuất hiện cho nhà vua mượn hai linh khí, đó lầ thanh Bảo Kiếm để chém đầu Gà Tinh trắng kẻ phá kế xây thành và chiếc móng của mình để làm lẫy Nỏ Thần giữ nước. Sau khi chém đầu Gà Tinh trắng, nhà vua đã hoàn trả.

Nhưng linh khí thứ hai là chiếc móng (lẫy nỏ), An Dương Vương sau khi đánh thắng quân Triệu Đà không trả lại cho thần Kim Quy. An Dương Vương đã phạm luật “Vay – Trả” để giữ chữ ”Tín", cái giá phải rả là cả đất nước rơi vào tay giặc! Phải chăng Lê Lợi đã rút ra bài học đắt giá này mà đưa rùa đến hồ Lục Thủy và dệt nên trang huyền thoại "Trả Gươm" và đổi tên hồ? ".

Một huyền thoại đan xen giữa “cái hư - cái thực, cái thực - cái hư”, mãi mãi trường tồn theo thời gian.

PGS.TS Hà Đình Đức


Việt Báo
Comment :Cụ Rùa hồ Gươm và bài học lịch sử
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cụ Rùa hồ Gươm và bài học lịch sử bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cu Rua ho Guom va bai hoc lich su ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cụ Rùa hồ Gươm và bài học lịch sử ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội
Khoảng tối đằng sau những quán cafe có phục vụ là chân dài để khách… “rửa mắt”
Khoảng tối đằng sau những quán cafe có phục vụ là chân dài để khách… “rửa mắt”

Trong ánh sáng lờ mờ của những bóng đèn led, hàng loạt “chân dài” cười nói vui vẻ. Thỉnh thoảng, một vài cô còn đưa tay ra vẫy khách: “Vào cà rồi phê anh ơi…”.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 247307
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/7-30/7)

    Sản phụ từ chối điều trị ung thư để cứu con đã qua đời; Thực hư những cách chữa khỏi ung thư từ Đông y; 7 loại đồ ăn mà "chuyên gia ngộ độc" không bao giờ động đũa; 'Mẹ nhỏ, con to' nhờ ăn uống đúng cách khi mang bầu;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 240730072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/07-30/07/2016)

    Sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, câu chuyện tình mẫu tử thiêng liêng hay góc khuất gia đình làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 2407 30072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/07- 30/07/2016)

    Phi công, tiếp viên hàng không buôn lậu vàng, CPI tháng 7 tiếp tục tăng nhẹ, VASEP đề nghị đánh thuế thương lái TQ, tỷ giá tiếp tục tĩnh lặng đến bất ngờ, TP HCM công bố 77 dự án đang thế chấp ngân hàng, nông hải sản đứng đầu bảng về chứa chất cấm, kháng sinh... Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu d

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.