Chưa tìm được lối ra cho quản lý phát triển đô thị

Khu đô thị mới Nam Sài Gòn là một điển hình quy hoạch phát triển đô thị thành công của TP HCM.

Tại Hội thảo về Quản lý phát triển đô thị diễn ra sáng nay, hầu hết đại diện các sở ngành, đơn vị liên quan đều thừa nhận, công tác quy hoạch và phát triển đô thị TP HCM mới chỉ được thực hiện trên tinh thần vừa làm vừa học.

Phó giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Văn Hiệp cho biết, ông hết sức quan tâm đến vấn đề xã hội hóa quy hoạch tại TP HCM cũng như học hỏi kinh nghiệm từ nước ngoài trong tiến trình thủ tục cấp phép xây dựng. "Hiện nay công tác cấp phép xây dựng của thành phố hết sức lúng túng và rắc rối nhưng vẫn chưa tìm được lối ra hợp lý", ông Hiệp nói.

Hầu hết những đại diện sở ngành đều tỏ ra khá trăn trở về công tác quản lý quy hoạch trong lĩnh vực của mình. Một lãnh đạo có trách nhiệm tại Ban quản lý khu đô thị mới Thủ Thiêm cho biết, trước trách nhiệm phải xây dựng một khu đô thị mới hiện đại, loại 1 của TP HCM, Ban quản lý này phải tìm hiểu những kinh nghiệm quy hoạch đô thị từ các nước đã phát triển. Phải làm sao xây dựng một khu đô thị mới mà không phải phá bỏ khu đô thị cũ đang hiện hữu cũng như những đô thị đã quy hoạch hoàn chỉnh. Đặc biệt là vấn đề đảm bảo môi trường sống trong khu đô thị mới sao cho tương thích với cơ sở hạ tầng và xã hội cũng như kiểm soát được sự phát triển của dân cư (quy hoạch và tự do), ổn định cơ sở hạ tầng...

Ông Nguyễn Đình Hưng, Phó giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc TP HCM cũng cho rằng, thành phố đang cần những kinh nghiệm quản lý quy hoạch đô thị theo chiều đứng, tức nền tảng quy hoạch hệ thống cấp thoát nước. "Đến nay thành phố vẫn không thể khắc phục và ngăn ngừa tình trạng ngập nước được chính là do thiếu quy hoạch theo chiều đứng này", ông Hưng nhận xét. Theo ông Hưng, thiếu kinh nghiệm quy hoạch chiều đứng không chỉ là vấn đề của riêng TP HCM mà các tỉnh thành cả nước cũng rơi vào tình trạng tương tự.

Giáo sư David Wilmoth, Phó giám đốc cơ cấu tổ chức đại học thuộc trường Đại học RMIT, bằng kinh nghiệm từng tham gia quy hoạch phát triển đô thị các thành phố Sydney, Melbourne và Brisbane (Úc), cho rằng nguyên tắc đầu tiên của quản lý quy hoạch đô thị là phải định hình thiết kế thành phố tương lai. Giáo sư nhận định: "Tốc độ phát triển đô thị bao giờ cũng nhanh trong khi hạ tầng cơ sở thường chuyển mình chậm hơn". Do đó phải định hình thiết kế thành phố, tập trung phát triển hạ tầng ở những cụm đô thị, tránh phát triển tràn lan thành... không quy hoạch.

Trong quy hoạch, bao giờ cũng phải chú trọng đến mối quan hệ giữa các yếu tố hạ tầng và giá cả đất đai. "Khi hạ tầng phát triển sẽ kéo lên theo giá cả đất đai để đáp ứng nhu cầu xây dựng theo quy luật cung cầu. Vấn đề là Nhà nước phải quản lý giá đất thị trường", giáo sư David nói. Theo ông, quan trọng nhất là Nhà nước phải "nắm" chặt diện tích đất dành cho nông nghiệp, bởi lý do đơn giản là khi hạ tầng phát triển thì người dân sẽ đua nhau chuyển mục đích sử dụng đất thành thổ cư, trong khi cơ sở hạ tầng chưa đủ phát triển để đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng. Đây cũng là tình trạng thường xuyên gặp trong thực tế quy hoạch phát triển đô thị tại Việt Nam nói chung và TP HCM nói riêng, dẫn đến quy hoạch thành phố manh mún, phát triển phiến diện.

Phan Anh