Thứ sáu, 06 Tháng tám 2004, 05:01 GMT+7

Chống tham nhũng và chức năng của báo chí

Kinh nghiệm của Trung Quốc về vai trò của báo chí trong chống tham nhũng:

Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi
Báo chí trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người thành thị Trung Quốc
Một hội thảo diễn ra hôm qua (5-8) tại Hà Nội đề cập tới vai trò của báo chí trong việc chống tham nhũng đã thu hút hơn 100 đại biểu từ các ban của Đảng, các bộ ngành, trường đại học, viện nghiên cứu và các cơ quan thông tấn báo chí.

Từ bài trình bày của hai diễn giả - giáo sư (GS) Trung Quốc (TQ) Hồ Chính Vinh (ảnh) và Lý Thế Đông của Đại học Phát thanh - truyền hình Bắc Kinh về kinh nghiệm của TQ trong việc phát huy vai trò của báo chí chống tham nhũng, các đại biểu VN đã đưa ra nhiều bình luận và ý kiến sôi nổi xung quanh đề tài nóng bỏng này.

Tìm căn nguyên của “quốc nạn”

Theo GS Hồ Chính Vinh, mức độ tham nhũng tại TQ đã tăng mạnh từ năm 1978 (từ khi TQ bắt đầu công cuộc cải cách) đến nay. Tham nhũng đã phát triển cả về qui mô, sự tinh vi của hệ thống tổ chức, tỉ lệ các quan chức cao cấp liên quan lẫn số lượng các vụ tham nhũng.

Trước năm 1992, không có các vụ biển thủ và nhận hối lộ với số tiền lên đến 100.000 nhân dân tệ (NDT) (12.081 USD) trong khi sau năm 1992, trong số 37 vụ được thống kê có 27 vụ vượt quá 100.000 NDT, 12 vụ trong số đó lên đến hơn 1 triệu NDT và bốn vụ lên đến trên 10 triệu NDT.

Hình thức tham nhũng cũng ngày càng phong phú: từ cán bộ nhà nước hối lộ cán bộ nhà nước, các hoạt động đầu cơ trục lợi, hưởng hoa hồng, lại quả trong các hợp đồng mua sắm của chính phủ đến việc hối lộ cho cử tri hoặc cấp dưới tại các cấp làng xã và hương trấn.

Báo cáo của hai GS trích dẫn lời của cố lãnh đạo Đặng Tiểu Bình cảnh báo: “Chúng ta đang phải đối mặt với bản chất nghiêm trọng của tham nhũng trong nội bộ đảng... Nếu chúng ta không hướng đến việc chống tham nhũng và xóa bỏ nó thì đảng sẽ có thể mất đi sự ủng hộ của nhân dân và nền tảng của nó sẽ suy thoái và sụp đổ”.

Tìm hiểu nguyên nhân của tham nhũng trong quá trình cải cách ở TQ không phải là điều dễ dàng bởi theo GS Hồ Chính Vinh, quá trình cải cách vẫn đang diễn ra và có nhiều yếu tố góp phần vào sự lan rộng của tham nhũng.

Tuy nhiên, hai GS đã nhất trí nêu ra một nguyên nhân hàng đầu như là tiền đề gieo mầm cho tham nhũng: sự không tương thích giữa ý thức hệ chính trị truyền thống và nền kinh tế.

Phân tích của hai GS cho rằng môi trường tồn tại của nền kinh tế thị trường là chú trọng đến chính phủ bị giới hạn quyền lực và điều này hiển nhiên mâu thuẫn với ý thức hệ về chính phủ đa chức năng và chủ nghĩa dân chủ tập trung.

Trong khi chưa tìm ra được một ý thức hệ chính trị thức thời hơn, sự phụ thuộc theo lối mòn vào ý thức hệ chính trị truyền thống đã dẫn đến sự không hoàn thiện của cuộc cải cách chính trị, làm suy yếu những nỗ lực chống tham nhũng.

Đề cập vấn đề này, nhà báo Huỳnh Sơn Phước của TS cũng cho rằng nếu không tuân thủ nguyên tắc của thị trường sẽ tạo ra những “tiền đề có sức cám dỗ lớn đối với tham nhũng”, ví dụ như cơ quan hành pháp vừa quản lý kinh tế vĩ mô vừa quản lý doanh nghiệp, chính phủ và UBND các tỉnh thành vẫn còn là chủ sở hữu, chủ đầu tư, khách hàng lớn nhất của nền kinh tế...

“Không vận hành theo nguyên tắc thị trường, thiếu công khai, minh bạch thì quyền lực trở thành vốn. Chính khách, chính sách trở thành đối tượng để đầu tư lũng đoạn của các thế lực tham nhũng” - ông Huỳnh Sơn Phước nói.

Còn theo GS Tương Lai, tham nhũng đã được chỉ đích danh là quốc nạn ở VN, sức tàn phá của quốc nạn này thật là khủng khiếp và khó lường. GS cho rằng một trong những nguyên nhân là bởi hệ thống pháp luật yếu kém nhưng “báo chí đã góp phần bù đắp cho sự yếu kém đó”.

Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi
GS Hồ Chí Vinh
Báo chí chống tham nhũng: “đánh quả bóng rơi đúng vạch”?

GS Tương Lai nhấn mạnh tới tầm quan trọng của sự phán xét của báo chí để khởi động sự phán xét của nhân dân nhằm vạch trần tham nhũng. Một vấn đề tranh cãi tại hội thảo là quyền hạn của báo chí trong việc điều tra, phơi bày những vụ việc cụ thể tới đâu?

GS Hồ Chính Vinh cho biết trong hầu hết các trường hợp, báo chí TQ chỉ đưa tin về các vụ tham nhũng đã được chính phủ công bố, do đó chức năng giám sát chủ yếu của báo chí là giúp đỡ các cơ quan và tổ chức chống tham nhũng khác, góp phần hình thành dư luận về các hoạt động tham nhũng, tạo áp lực thay đổi luật pháp và các qui định thuận lợi cho tham nhũng.

Hai GS TQ đã dẫn chứng tờ Phương Nam cuối tuần, tờ tuần báo lớn nhất ở TQ vài năm qua đã trở nên nổi tiếng vì đưa các bản tin phản ánh tiêu cực khuấy động dư luận mạnh mẽ.

“Phương Nam cuối tuần có các bản tin táo bạo về các vấn đề có tầm xã hội quan trọng, thường lên tới mức đỉnh điểm có thể chấp nhận được: có nghĩa là đánh quả bóng rơi vừa đúng vạch và do vậy được bạn đọc TQ đánh giá rất cao” - GS Hồ cho biết.

Chia sẻ với quan điểm này, nhà báo Huỳnh Sơn Phước cho rằng báo chí chỉ thực hiện đúng mức lợi thế giám sát của công luận một khi các cơ quan dân cử (HĐND, Quốc hội...) có thực quyền, có đủ năng lực và bản lĩnh giám sát, các cơ quan tư pháp và tòa án thật sự độc lập và các đoàn thể xã hội, hiệp hội ngành nghề thật sự là tổ chức của những người tự nguyện... có vai trò đầy đủ trong xã hội.

Trả lời mối quan tâm của nhiều đại biểu về chủ trương xã hội hóa ngành báo chí, GS Lý Thế Đông cho biết tháng 7-2003, TQ đã công bố đề án “Thí điểm cải cách thể chế ngành văn hóa”, đánh dấu mốc mới trong cải cách công nghiệp truyền thông của TQ.

Theo đó, ngành truyền thông được chia thành khu vực công ích phi lợi nhuận và khu vực thương mại. Các cơ quan báo chí của TQ tăng cường tính độc lập về tài chính, cắt bỏ bao cấp; một số tập đoàn báo chí cổ phần hóa và niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Ngoài ra, khối tư nhân được phép đầu tư vào một số kênh truyền hình hoặc phụ trương các tờ báo. Nhà đầu tư nước ngoài được phép tham gia đầu tư trong khâu phát hành hoặc bán báo ra nước ngoài...

“Đảng và Chính phủ TQ ngày càng quan tâm hơn đến chức năng giám sát của phương tiện truyền thông”, hai GS nhận định.

Một dẫn chứng mạnh mẽ là tháng 12-1998, Cơ quan Tổng kiểm toán của TQ đã tổ chức cuộc họp báo đầu tiên công bố những sai phạm tài chính của các cơ quan chính phủ.

Mới đây nhất, ngày 24-6, tổng kiểm toán Lý Kiến Hoa đã báo cáo trước Quốc vụ viện TQ rằng kết quả cuộc kiểm toán năm 2003 cho thấy 55 bộ ngành của TQ đều có biển thủ, tham ô công quĩ, và chỉ riêng 44 bộ ngành đã chiếm đoạt 172 triệu USD từ các dự án cụ thể để xây văn phòng, nhà ở làm của riêng.

Những tin tức này sau đó đã được loan báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng của TQ, kể cả Tân Hoa xã.

Trong khi chia sẻ ý kiến với đại biểu VN Nguyễn Quang A rằng vai trò giám sát của báo chí trong chống tham nhũng chỉ có thể thúc đẩy bằng việc xây dựng nền pháp trị mạnh và một nền kinh tế lành mạnh, hai GS TQ cũng nhấn mạnh rằng “các cuộc cải cách vẫn đang diễn ra và sẽ phải mất nhiều năm chứ không thể đòi hỏi mọi việc diễn ra sau một đêm”.

CẨM HÀ

Việt Báo

Nhận xét tin Chống tham nhũng và chức năng của báo chí

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chống tham nhũng và chức năng của báo chí bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chống tham nhũng và chức năng của báo chí ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Anti-Corruption and function of the press
Huynh Son Phuoc, Chinese news agency, ideology, referring to, research institutes, in Hanoi, corruption, the press, the function reform, the role, place, China

A workshop took place yesterday (5-8) in Hanoi, referring to the role of media in fighting corruption has attracted over 100 delegates from the original Party, government ministries, universities, research institutes and press agencies ..





  • Thoi su trong ngay Thieu nu mang 2 ba lo ma tuy 25 ty
    Thời sự trong ngày: Thiếu nữ mang 2 ba lô ma túy 25 tỷ

    Lốc xoáy kinh hoàng, 56 nhà bị sập ở Cần Thơ; Kỷ luật bác sĩ từ chối nhận chức phó giám đốc sở; Xử lý “bảo kê” xe quá tải trên cao tốc dài nhất VN; MC Quốc Khánh viết thư gửi phóng viên ném điện thoại...

  • Thoi su 24h307 Van hanh toa nha 95 trieu do
    Thời sự 24h(30/7): Vận hành tòa nhà 95 triệu đô

    Chưa chốt phương án một kỳ thi quốc gia năm 2015; Ngày đầu vận hành tòa nhà 95 triệu đô ở Đà Nẵng; Chậm, hủy chuyến bay: Tất cả tại thời tiết!; Khánh Ly lần đầu tiết lộ về chồng con.

  • Thoi su 24h297 22h say mem thi cam bia ruou kieu gi
    Thời sự 24h(29/7): 22h say mèm thì cấm bia rượu kiểu gì?

    Hành khách bất tỉnh, máy bay VNA hạ cánh khẩn cấp; Cháy lớn tại Buôn Ma Thuột, thiệt hại hàng trăm tỷ; Cướp súng trong trụ sở rồi chĩa thẳng vào công an bóp cò; 22h đã say mèm thì cấm bia rượu kiểu gì?...

  • Thoi su 24h267 Vlogger Toan Shinoda dot ngot qua doi
    Thời sự 24h(26/7): Vlogger Toàn Shinoda đột ngột qua đời

    Miền Bắc đón mưa rào và dông 2 ngày cuối tuần; Tiết lộ về cuộc sống của Phương Thảo Ngọc Lễ ở Mỹ; Vlogger nổi tiếng Toàn Shinoda đột ngột qua đời; Vụ máy bay VN suýt đâm nhau: Xử phạt hàng loạt

  • Thoi su 24h257 Ruoc dau binh di bang xe ngua
    Thời sự 24h(25/7): Rước dâu bình dị bằng xe ngựa

    Kết luận vụ đại gia tố chủ tịch tỉnh Bình Dương; Nhà 'đại gia' buôn gỗ Lào bị niêm phong vì vỡ nợ; Trước giờ thi hành án, Nguyễn Đức Nghĩa viết gì?; Lập ‘chiến lũy’, ngăn xe quá tải phá nát đê trăm tỷ

  • Su kien quoc te noi bat Tu 207 den 267
    Sự kiện quốc tế nổi bật (Từ 20/7 đến 26/7)

    Liên tiếp các vụ máy bay rơi, bê bối các nhà máy chế biến và cung ứng thịt của Trung Quốc bán thịt quá hạn cho McDonald và KFC, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – EU lần thứ 20 nhấn mạnh đảm bảo hòa bình trên Biển Đông là những tin tức được nhắc đến nhiều nhất trong tuần qua

  • Ban tin suc khoe tuan tu 20267
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 20-26/7)

    BV Bạch Mai: Người nhà 'cướp' bệnh nhân, hành hung bác sĩ; Nhân viên viện dưỡng lão cắt trộm tinh hoàn 4 "làm thuốc"; Điểm mặt đồ ăn, thức uống tưởng lành hóa độc hại; Những sự thật 'kinh hoàng' về bàn chải đánh răng của bạn; Phương pháp tránh thai "kỳ lạ" nhất thời hiện đại; Thủ dâm thế nào để không hại sức khỏe?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2007 2607
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/07 – 26/07)

    Showbiz Việt tuần qua khá "sôi nổi" với sự xuất hiện dồn dập của những scandal: Cựu siêu mẫu Dương Yến Ngọc tố ca sĩ Pha Lê cướp chồng, Tăng Thanh Hà bị ném đá khi làm giám khảo Master Chef, "Chàng trai hiền lành nhất showbiz" YaSuy bị tố phụ tình và có con rơi, Sự ra đi đột ngột của hot vlogger Toàn Shinoda, Nghi án các mỹ nhân Diễm Hương, Maya, Lương Bích Hữu đang mang bầu. Ngoài ra thông tin về các sao ngoại như: Á hậu Hồng Kông, mỹ nam phim Bao Thanh Thiên, Ca sĩ Adam Levine cũng được khán giả rất quan tâm.

  • Nghin le chuyen tuan qua 207 267
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (20/7 - 26/7)

    Nước cờ sau giàn khoan TQ: Việt Nam cần làm gì?; CSGT Hàng Xanh và những vụ "tai tiếng" nhất Sài Gòn; hay trà xanh C2 và những cú phốt khiến người tiêu dùng phát hãi .... là những tin tức thời sự nổi bật trong tuần qua (20/7 - 26/7).

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2007 2607
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (20/07 – 26/07)

    Lời khai chấn động của vợ Bí thư xã đốt xác phi tang; Mẹ nhẫn tâm sát hại con trai 8 tuổi để trả thù chồng?........là những tin đáng chú ý trong tuần.