Thứ sáu, 06 Tháng tám 2004, 05:01 GMT+7

Chống tham nhũng và chức năng của báo chí

Kinh nghiệm của Trung Quốc về vai trò của báo chí trong chống tham nhũng:

Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi
Báo chí trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người thành thị Trung Quốc
Một hội thảo diễn ra hôm qua (5-8) tại Hà Nội đề cập tới vai trò của báo chí trong việc chống tham nhũng đã thu hút hơn 100 đại biểu từ các ban của Đảng, các bộ ngành, trường đại học, viện nghiên cứu và các cơ quan thông tấn báo chí.

Từ bài trình bày của hai diễn giả - giáo sư (GS) Trung Quốc (TQ) Hồ Chính Vinh (ảnh) và Lý Thế Đông của Đại học Phát thanh - truyền hình Bắc Kinh về kinh nghiệm của TQ trong việc phát huy vai trò của báo chí chống tham nhũng, các đại biểu VN đã đưa ra nhiều bình luận và ý kiến sôi nổi xung quanh đề tài nóng bỏng này.

Tìm căn nguyên của “quốc nạn”

Theo GS Hồ Chính Vinh, mức độ tham nhũng tại TQ đã tăng mạnh từ năm 1978 (từ khi TQ bắt đầu công cuộc cải cách) đến nay. Tham nhũng đã phát triển cả về qui mô, sự tinh vi của hệ thống tổ chức, tỉ lệ các quan chức cao cấp liên quan lẫn số lượng các vụ tham nhũng.

Trước năm 1992, không có các vụ biển thủ và nhận hối lộ với số tiền lên đến 100.000 nhân dân tệ (NDT) (12.081 USD) trong khi sau năm 1992, trong số 37 vụ được thống kê có 27 vụ vượt quá 100.000 NDT, 12 vụ trong số đó lên đến hơn 1 triệu NDT và bốn vụ lên đến trên 10 triệu NDT.

Hình thức tham nhũng cũng ngày càng phong phú: từ cán bộ nhà nước hối lộ cán bộ nhà nước, các hoạt động đầu cơ trục lợi, hưởng hoa hồng, lại quả trong các hợp đồng mua sắm của chính phủ đến việc hối lộ cho cử tri hoặc cấp dưới tại các cấp làng xã và hương trấn.

Báo cáo của hai GS trích dẫn lời của cố lãnh đạo Đặng Tiểu Bình cảnh báo: “Chúng ta đang phải đối mặt với bản chất nghiêm trọng của tham nhũng trong nội bộ đảng... Nếu chúng ta không hướng đến việc chống tham nhũng và xóa bỏ nó thì đảng sẽ có thể mất đi sự ủng hộ của nhân dân và nền tảng của nó sẽ suy thoái và sụp đổ”.

Tìm hiểu nguyên nhân của tham nhũng trong quá trình cải cách ở TQ không phải là điều dễ dàng bởi theo GS Hồ Chính Vinh, quá trình cải cách vẫn đang diễn ra và có nhiều yếu tố góp phần vào sự lan rộng của tham nhũng.

Tuy nhiên, hai GS đã nhất trí nêu ra một nguyên nhân hàng đầu như là tiền đề gieo mầm cho tham nhũng: sự không tương thích giữa ý thức hệ chính trị truyền thống và nền kinh tế.

Phân tích của hai GS cho rằng môi trường tồn tại của nền kinh tế thị trường là chú trọng đến chính phủ bị giới hạn quyền lực và điều này hiển nhiên mâu thuẫn với ý thức hệ về chính phủ đa chức năng và chủ nghĩa dân chủ tập trung.

Trong khi chưa tìm ra được một ý thức hệ chính trị thức thời hơn, sự phụ thuộc theo lối mòn vào ý thức hệ chính trị truyền thống đã dẫn đến sự không hoàn thiện của cuộc cải cách chính trị, làm suy yếu những nỗ lực chống tham nhũng.

Đề cập vấn đề này, nhà báo Huỳnh Sơn Phước của TS cũng cho rằng nếu không tuân thủ nguyên tắc của thị trường sẽ tạo ra những “tiền đề có sức cám dỗ lớn đối với tham nhũng”, ví dụ như cơ quan hành pháp vừa quản lý kinh tế vĩ mô vừa quản lý doanh nghiệp, chính phủ và UBND các tỉnh thành vẫn còn là chủ sở hữu, chủ đầu tư, khách hàng lớn nhất của nền kinh tế...

“Không vận hành theo nguyên tắc thị trường, thiếu công khai, minh bạch thì quyền lực trở thành vốn. Chính khách, chính sách trở thành đối tượng để đầu tư lũng đoạn của các thế lực tham nhũng” - ông Huỳnh Sơn Phước nói.

Còn theo GS Tương Lai, tham nhũng đã được chỉ đích danh là quốc nạn ở VN, sức tàn phá của quốc nạn này thật là khủng khiếp và khó lường. GS cho rằng một trong những nguyên nhân là bởi hệ thống pháp luật yếu kém nhưng “báo chí đã góp phần bù đắp cho sự yếu kém đó”.

Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi
GS Hồ Chí Vinh
Báo chí chống tham nhũng: “đánh quả bóng rơi đúng vạch”?

GS Tương Lai nhấn mạnh tới tầm quan trọng của sự phán xét của báo chí để khởi động sự phán xét của nhân dân nhằm vạch trần tham nhũng. Một vấn đề tranh cãi tại hội thảo là quyền hạn của báo chí trong việc điều tra, phơi bày những vụ việc cụ thể tới đâu?

GS Hồ Chính Vinh cho biết trong hầu hết các trường hợp, báo chí TQ chỉ đưa tin về các vụ tham nhũng đã được chính phủ công bố, do đó chức năng giám sát chủ yếu của báo chí là giúp đỡ các cơ quan và tổ chức chống tham nhũng khác, góp phần hình thành dư luận về các hoạt động tham nhũng, tạo áp lực thay đổi luật pháp và các qui định thuận lợi cho tham nhũng.

Hai GS TQ đã dẫn chứng tờ Phương Nam cuối tuần, tờ tuần báo lớn nhất ở TQ vài năm qua đã trở nên nổi tiếng vì đưa các bản tin phản ánh tiêu cực khuấy động dư luận mạnh mẽ.

“Phương Nam cuối tuần có các bản tin táo bạo về các vấn đề có tầm xã hội quan trọng, thường lên tới mức đỉnh điểm có thể chấp nhận được: có nghĩa là đánh quả bóng rơi vừa đúng vạch và do vậy được bạn đọc TQ đánh giá rất cao” - GS Hồ cho biết.

Chia sẻ với quan điểm này, nhà báo Huỳnh Sơn Phước cho rằng báo chí chỉ thực hiện đúng mức lợi thế giám sát của công luận một khi các cơ quan dân cử (HĐND, Quốc hội...) có thực quyền, có đủ năng lực và bản lĩnh giám sát, các cơ quan tư pháp và tòa án thật sự độc lập và các đoàn thể xã hội, hiệp hội ngành nghề thật sự là tổ chức của những người tự nguyện... có vai trò đầy đủ trong xã hội.

Trả lời mối quan tâm của nhiều đại biểu về chủ trương xã hội hóa ngành báo chí, GS Lý Thế Đông cho biết tháng 7-2003, TQ đã công bố đề án “Thí điểm cải cách thể chế ngành văn hóa”, đánh dấu mốc mới trong cải cách công nghiệp truyền thông của TQ.

Theo đó, ngành truyền thông được chia thành khu vực công ích phi lợi nhuận và khu vực thương mại. Các cơ quan báo chí của TQ tăng cường tính độc lập về tài chính, cắt bỏ bao cấp; một số tập đoàn báo chí cổ phần hóa và niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Ngoài ra, khối tư nhân được phép đầu tư vào một số kênh truyền hình hoặc phụ trương các tờ báo. Nhà đầu tư nước ngoài được phép tham gia đầu tư trong khâu phát hành hoặc bán báo ra nước ngoài...

“Đảng và Chính phủ TQ ngày càng quan tâm hơn đến chức năng giám sát của phương tiện truyền thông”, hai GS nhận định.

Một dẫn chứng mạnh mẽ là tháng 12-1998, Cơ quan Tổng kiểm toán của TQ đã tổ chức cuộc họp báo đầu tiên công bố những sai phạm tài chính của các cơ quan chính phủ.

Mới đây nhất, ngày 24-6, tổng kiểm toán Lý Kiến Hoa đã báo cáo trước Quốc vụ viện TQ rằng kết quả cuộc kiểm toán năm 2003 cho thấy 55 bộ ngành của TQ đều có biển thủ, tham ô công quĩ, và chỉ riêng 44 bộ ngành đã chiếm đoạt 172 triệu USD từ các dự án cụ thể để xây văn phòng, nhà ở làm của riêng.

Những tin tức này sau đó đã được loan báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng của TQ, kể cả Tân Hoa xã.

Trong khi chia sẻ ý kiến với đại biểu VN Nguyễn Quang A rằng vai trò giám sát của báo chí trong chống tham nhũng chỉ có thể thúc đẩy bằng việc xây dựng nền pháp trị mạnh và một nền kinh tế lành mạnh, hai GS TQ cũng nhấn mạnh rằng “các cuộc cải cách vẫn đang diễn ra và sẽ phải mất nhiều năm chứ không thể đòi hỏi mọi việc diễn ra sau một đêm”.

CẨM HÀ

Việt Báo

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Nghìn lẻ chuyện tuần qua (24/08 - 30/08)

4.000 tỷ đồng "số hóa" SGK: Nghi vấn trục lợi từ máy tính bảng; Sư tử TQ canh di tích: Tha hóa về biểu trưng văn hóa! ; Phó phòng Bộ Công Thương nhận tiền "lót tay" công khai.... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (24/08 - 30/08)

Nhận xét tin Chống tham nhũng và chức năng của báo chí

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chống tham nhũng và chức năng của báo chí bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chống tham nhũng và chức năng của báo chí ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Anti-Corruption and function of the press
Huynh Son Phuoc, Chinese news agency, ideology, referring to, research institutes, in Hanoi, corruption, the press, the function reform, the role, place, China

A workshop took place yesterday (5-8) in Hanoi, referring to the role of media in fighting corruption has attracted over 100 delegates from the original Party, government ministries, universities, research institutes and press agencies ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Su kien quoc te noi bat 248 den 308
    Sự kiện quốc tế nổi bật (24-8 đến 30-8)

    Israel – Palestine đạt được thỏa thuận ngừng bắn dài hạn, Mỹ hợp tác với Syria để chống phiến quân tự xưng là Nhà nước Hồi giáo (IS), cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukcraine Petro Poroshenko không có tiến triển nào đáng kể... là những tin đáng chú ý trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2408 3008
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (24/08 - 30/08)

    4.000 tỷ đồng "số hóa" SGK: Nghi vấn trục lợi từ máy tính bảng; Sư tử TQ canh di tích: Tha hóa về biểu trưng văn hóa! ; Phó phòng Bộ Công Thương nhận tiền "lót tay" công khai.... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (24/08 - 30/08)

  • Toan canh Showbiz tuan 2408 3008
    Toàn cảnh Showbiz tuần (24/08 – 30/08)

    Siêu mẫu Thanh Hằng bị tố vô cảm sau khi gây tai nạn, Hương Tràm lộ nội y phản cảm, Khánh Ly công bố thủ bút tác quyền của Trịnh Công Sơn, An Nguy bất ngờ viết tâm thư gửi Toàn Shinoda, Những hình ảnh ấn tượng tại lễ trao giải MTV Music Video Awards 2014, Mỹ nam xứ Hàn Kim Hyun Joong hành hung bạn gái, Brad Pitt và Angeline Jolie đã bí mật làm đám cưới ở Pháp,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2408 3008
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua ( 24/08 - 30/08)

    Hàng loạt thanh niên tự hại đời vì “yêu” trẻ con; Vụ án Cát Tường – chuyện bây giờ mới kể; Những tình huống bi hài “khó đỡ” tại chốt 141; Chuyện chưa kể về cuộc vây bắt ông trùm Minh “Sâm” và đồng bọn; Những thói quen kỳ lạ của hung thủ tố cáo tội ác; .......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 258 318
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (25/8 - 31/8)

    Không khí của mùa Trung thu đã lan tỏa đến khắp mọi nơi, nhiều bài viết hay về Trung thu, những cách làm bánh trung thu hữu ích. Rất nhiều những câu chuyện gia đình ý nghĩa, và những câu chuyện cảm động có thật trong cuộc sống; Bố mẹ chôn sống, đánh đập con là tin nuôi dạy con gây chấn động; Tin thực phẩm bẩn, và nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm khác...