Thứ sáu, 06 Tháng tám 2004, 05:01 GMT+7

Chống tham nhũng và chức năng của báo chí

Kinh nghiệm của Trung Quốc về vai trò của báo chí trong chống tham nhũng:

Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi
Báo chí trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người thành thị Trung Quốc
Một hội thảo diễn ra hôm qua (5-8) tại Hà Nội đề cập tới vai trò của báo chí trong việc chống tham nhũng đã thu hút hơn 100 đại biểu từ các ban của Đảng, các bộ ngành, trường đại học, viện nghiên cứu và các cơ quan thông tấn báo chí.

Từ bài trình bày của hai diễn giả - giáo sư (GS) Trung Quốc (TQ) Hồ Chính Vinh (ảnh) và Lý Thế Đông của Đại học Phát thanh - truyền hình Bắc Kinh về kinh nghiệm của TQ trong việc phát huy vai trò của báo chí chống tham nhũng, các đại biểu VN đã đưa ra nhiều bình luận và ý kiến sôi nổi xung quanh đề tài nóng bỏng này.

Tìm căn nguyên của “quốc nạn”

Theo GS Hồ Chính Vinh, mức độ tham nhũng tại TQ đã tăng mạnh từ năm 1978 (từ khi TQ bắt đầu công cuộc cải cách) đến nay. Tham nhũng đã phát triển cả về qui mô, sự tinh vi của hệ thống tổ chức, tỉ lệ các quan chức cao cấp liên quan lẫn số lượng các vụ tham nhũng.

Trước năm 1992, không có các vụ biển thủ và nhận hối lộ với số tiền lên đến 100.000 nhân dân tệ (NDT) (12.081 USD) trong khi sau năm 1992, trong số 37 vụ được thống kê có 27 vụ vượt quá 100.000 NDT, 12 vụ trong số đó lên đến hơn 1 triệu NDT và bốn vụ lên đến trên 10 triệu NDT.

Hình thức tham nhũng cũng ngày càng phong phú: từ cán bộ nhà nước hối lộ cán bộ nhà nước, các hoạt động đầu cơ trục lợi, hưởng hoa hồng, lại quả trong các hợp đồng mua sắm của chính phủ đến việc hối lộ cho cử tri hoặc cấp dưới tại các cấp làng xã và hương trấn.

Báo cáo của hai GS trích dẫn lời của cố lãnh đạo Đặng Tiểu Bình cảnh báo: “Chúng ta đang phải đối mặt với bản chất nghiêm trọng của tham nhũng trong nội bộ đảng... Nếu chúng ta không hướng đến việc chống tham nhũng và xóa bỏ nó thì đảng sẽ có thể mất đi sự ủng hộ của nhân dân và nền tảng của nó sẽ suy thoái và sụp đổ”.

Tìm hiểu nguyên nhân của tham nhũng trong quá trình cải cách ở TQ không phải là điều dễ dàng bởi theo GS Hồ Chính Vinh, quá trình cải cách vẫn đang diễn ra và có nhiều yếu tố góp phần vào sự lan rộng của tham nhũng.

Tuy nhiên, hai GS đã nhất trí nêu ra một nguyên nhân hàng đầu như là tiền đề gieo mầm cho tham nhũng: sự không tương thích giữa ý thức hệ chính trị truyền thống và nền kinh tế.

Phân tích của hai GS cho rằng môi trường tồn tại của nền kinh tế thị trường là chú trọng đến chính phủ bị giới hạn quyền lực và điều này hiển nhiên mâu thuẫn với ý thức hệ về chính phủ đa chức năng và chủ nghĩa dân chủ tập trung.

Trong khi chưa tìm ra được một ý thức hệ chính trị thức thời hơn, sự phụ thuộc theo lối mòn vào ý thức hệ chính trị truyền thống đã dẫn đến sự không hoàn thiện của cuộc cải cách chính trị, làm suy yếu những nỗ lực chống tham nhũng.

Đề cập vấn đề này, nhà báo Huỳnh Sơn Phước của TS cũng cho rằng nếu không tuân thủ nguyên tắc của thị trường sẽ tạo ra những “tiền đề có sức cám dỗ lớn đối với tham nhũng”, ví dụ như cơ quan hành pháp vừa quản lý kinh tế vĩ mô vừa quản lý doanh nghiệp, chính phủ và UBND các tỉnh thành vẫn còn là chủ sở hữu, chủ đầu tư, khách hàng lớn nhất của nền kinh tế...

“Không vận hành theo nguyên tắc thị trường, thiếu công khai, minh bạch thì quyền lực trở thành vốn. Chính khách, chính sách trở thành đối tượng để đầu tư lũng đoạn của các thế lực tham nhũng” - ông Huỳnh Sơn Phước nói.

Còn theo GS Tương Lai, tham nhũng đã được chỉ đích danh là quốc nạn ở VN, sức tàn phá của quốc nạn này thật là khủng khiếp và khó lường. GS cho rằng một trong những nguyên nhân là bởi hệ thống pháp luật yếu kém nhưng “báo chí đã góp phần bù đắp cho sự yếu kém đó”.

Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi
GS Hồ Chí Vinh
Báo chí chống tham nhũng: “đánh quả bóng rơi đúng vạch”?

GS Tương Lai nhấn mạnh tới tầm quan trọng của sự phán xét của báo chí để khởi động sự phán xét của nhân dân nhằm vạch trần tham nhũng. Một vấn đề tranh cãi tại hội thảo là quyền hạn của báo chí trong việc điều tra, phơi bày những vụ việc cụ thể tới đâu?

GS Hồ Chính Vinh cho biết trong hầu hết các trường hợp, báo chí TQ chỉ đưa tin về các vụ tham nhũng đã được chính phủ công bố, do đó chức năng giám sát chủ yếu của báo chí là giúp đỡ các cơ quan và tổ chức chống tham nhũng khác, góp phần hình thành dư luận về các hoạt động tham nhũng, tạo áp lực thay đổi luật pháp và các qui định thuận lợi cho tham nhũng.

Hai GS TQ đã dẫn chứng tờ Phương Nam cuối tuần, tờ tuần báo lớn nhất ở TQ vài năm qua đã trở nên nổi tiếng vì đưa các bản tin phản ánh tiêu cực khuấy động dư luận mạnh mẽ.

“Phương Nam cuối tuần có các bản tin táo bạo về các vấn đề có tầm xã hội quan trọng, thường lên tới mức đỉnh điểm có thể chấp nhận được: có nghĩa là đánh quả bóng rơi vừa đúng vạch và do vậy được bạn đọc TQ đánh giá rất cao” - GS Hồ cho biết.

Chia sẻ với quan điểm này, nhà báo Huỳnh Sơn Phước cho rằng báo chí chỉ thực hiện đúng mức lợi thế giám sát của công luận một khi các cơ quan dân cử (HĐND, Quốc hội...) có thực quyền, có đủ năng lực và bản lĩnh giám sát, các cơ quan tư pháp và tòa án thật sự độc lập và các đoàn thể xã hội, hiệp hội ngành nghề thật sự là tổ chức của những người tự nguyện... có vai trò đầy đủ trong xã hội.

Trả lời mối quan tâm của nhiều đại biểu về chủ trương xã hội hóa ngành báo chí, GS Lý Thế Đông cho biết tháng 7-2003, TQ đã công bố đề án “Thí điểm cải cách thể chế ngành văn hóa”, đánh dấu mốc mới trong cải cách công nghiệp truyền thông của TQ.

Theo đó, ngành truyền thông được chia thành khu vực công ích phi lợi nhuận và khu vực thương mại. Các cơ quan báo chí của TQ tăng cường tính độc lập về tài chính, cắt bỏ bao cấp; một số tập đoàn báo chí cổ phần hóa và niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Ngoài ra, khối tư nhân được phép đầu tư vào một số kênh truyền hình hoặc phụ trương các tờ báo. Nhà đầu tư nước ngoài được phép tham gia đầu tư trong khâu phát hành hoặc bán báo ra nước ngoài...

“Đảng và Chính phủ TQ ngày càng quan tâm hơn đến chức năng giám sát của phương tiện truyền thông”, hai GS nhận định.

Một dẫn chứng mạnh mẽ là tháng 12-1998, Cơ quan Tổng kiểm toán của TQ đã tổ chức cuộc họp báo đầu tiên công bố những sai phạm tài chính của các cơ quan chính phủ.

Mới đây nhất, ngày 24-6, tổng kiểm toán Lý Kiến Hoa đã báo cáo trước Quốc vụ viện TQ rằng kết quả cuộc kiểm toán năm 2003 cho thấy 55 bộ ngành của TQ đều có biển thủ, tham ô công quĩ, và chỉ riêng 44 bộ ngành đã chiếm đoạt 172 triệu USD từ các dự án cụ thể để xây văn phòng, nhà ở làm của riêng.

Những tin tức này sau đó đã được loan báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng của TQ, kể cả Tân Hoa xã.

Trong khi chia sẻ ý kiến với đại biểu VN Nguyễn Quang A rằng vai trò giám sát của báo chí trong chống tham nhũng chỉ có thể thúc đẩy bằng việc xây dựng nền pháp trị mạnh và một nền kinh tế lành mạnh, hai GS TQ cũng nhấn mạnh rằng “các cuộc cải cách vẫn đang diễn ra và sẽ phải mất nhiều năm chứ không thể đòi hỏi mọi việc diễn ra sau một đêm”.

CẨM HÀ

Việt Báo

Nhận xét tin Chống tham nhũng và chức năng của báo chí

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chống tham nhũng và chức năng của báo chí bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Chong tham nhung va chuc nang cua bao chi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chống tham nhũng và chức năng của báo chí ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Anti-Corruption and function of the press
Huynh Son Phuoc, Chinese news agency, ideology, referring to, research institutes, in Hanoi, corruption, the press, the function reform, the role, place, China

A workshop took place yesterday (5-8) in Hanoi, referring to the role of media in fighting corruption has attracted over 100 delegates from the original Party, government ministries, universities, research institutes and press agencies ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.