vietbao

Các khái niệm được định nghĩa trong phần "Lý luận văn học" SGK "Văn học 11" còn nhiều sai sót

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Phần "LÝ LUẬN VĂN HỌC" của SGK "Văn học 11-tập 2" sách chỉnh lý hợp nhất của Bộ GD&ĐT, NXB Giáo Dục 2000, do GSTS Trần Đình Sử soạn, còn nhiều khái niệm, nhiều định nghĩa mang tính lý luận chưa chuẩn xác. Chúng tôi xin phép trao đổi với tác giả Trần Đình Sử, mong nhờ sự chỉ giáo của công luận để đúng sai minh bạch, đặng giúp con em chúng ta tiếp nhận được chính xác những khái niệm cơ bản nhất của lý luận văn học.

Việc SGK đồng nhất khái niệm nội dung tác phẩm và ý nghĩa tác phẩm là một sự lầm lẫn rất đáng tiếc. Ở SGK trang 106, trong bài "Tác phẩm văn học" có phần 3 với tiêu đề như sau: "Các lớp ý nghĩa của tác phẩm văn học". Cũng bài học này, trang 96 Sách giáo viên, hướng dẫn giảng cùng vấn đề ấy, phần 3 ấy nhưng lại mang một tiêu đề hoàn toàn khác: "Các lớp nội dung của tác phẩm". Hóa ra với GSTS Trần Đình Sử, nội dung chính là ý nghĩa ư? SGK đồng nhất nội dung là ý nghĩa, như trang 96 sách hướng dẫn giáo viên viết: "Trong tác phẩm, các lớp nội dung này vừa là ý nghĩa của văn bản nghệ thuật vừa là yếu tố của chỉnh thể tác phẩm...".

Theo thiển ý của chúng tôi thì nội dung tác phẩm văn học là toàn bộ hiện thực được phản ánh chứa đựng trong một hình thức nghệ thuật nào đó, thông qua ngôn ngữ và hình tượng văn học. Còn ý nghĩa tác phẩm văn học là nghĩa lý rốt ráo, là tín hiệu phát ra tận bên trong sâu xa của hình tượng, được chưng cất, chắt lọc từ tinh thần nội dung tác phẩm. Ví dụ, ý nghĩa của Truyện Kiều không phải là toàn bộ nội dung Truyện Kiều. Ý nghĩa của nụ cười không phải là chính nụ cười ấy, mà là cái tín hiệu bên trong sâu xa nhất, cái ý tứ ngầm bí mật nhất được nụ cười phát đi như cười để hẹn hò, cười để diễu cợt, cười tán đồng, cười phản đối, cười bâng quơ...

Sau khi đồng nhất ý nghĩa tác phẩm là nội dung tác phẩm, SGK định nghĩa nội dung ở trang 106 như sau: "Nội dung của tác phẩm là sự cảm nhận, lý giải, đánh giá của con người đối với các hiện tượng đời sống như tính cách, lẽ sống, tình người, xã hội, thiên nhiên, thiện ác đẹp xấu...". Mà sự "cảm nhận, lý giải, đánh giá của con người đối với các hiện tượng đời sống như tính cách, lẽ sống, tình người, xã hội, thiên nhiên, thiện ác, đẹp xấu" là gì nếu không phải là chính thế giới hiện thực được nhà văn phản ánh vào tác phẩm văn học? Thế thì, nói như SGK, nội dung tác phẩm chính là sự phản ánh hiện thực à? Chao ôi, khi SGK dạy cho học sinh trung học rằng nội dung tác phẩm là chính hiện thực được phản ánh thì còn gì là lý luận văn học nữa. Tất cả các bộ môn trên kiến trúc thượng tầng gồm toàn bộ khoa học tự nhiên và xã hội đều là phản ánh hiện thực khách quan cả đó sao? Văn học khác toán học, vật lý học, triết học... ở chỗ thế giới khách quan được phản ánh vào tác phẩm thông qua chủ quan của nhà văn. Hay nói cách khác, tác phẩm văn học chính là thế giới chủ quan được khách quan hoá. Văn học nghệ thuật do đó khác với các bộ môn kia vì nó là lĩnh vực tình cảm, là thái độ thẩm mỹ của con người.

Trong phần 3 với tiêu đề: "Các lớp ý nghĩa của tác phẩm" trong SGK thấy có các mục nhỏ như sau: đề tài, chủ đề, cảm hứng, quan niệm, thẩm mỹ. Sách giáo viên đã đưa "các món" trên vào cùng một rọ với một định nghĩa khá kỳ quặc như sau: "Cái gọi là đề tài, chủ đề, cảm hứng chủ đạo... của tác phẩm văn học thực chất là các lớp ý nghĩa, các mạch nội tại của tác phẩm thể hiện qua các yếu tố liên tiếp hoặc lặp lại của văn bản, làm nổi bật lên các mối liên hệ với hiện thực". Qua những định nghĩa mang tính đồng nhất mọi chủng loại kia của SGK, chúng ta có một hằng đẳng thức "dễ sợ" như sau: nội dung = ý nghĩa = đề tài = chủ đề = cảm hứng = quan niệm = thẩm mĩ. Đồng nhất cua là cáy, cáy là còng, còng là rạm, rạm là dã tràng, dã tràng lại là cua... theo kiểu "lý luận văn học kỳ đà là cha cắc ké, cắc ké là mẹ kỳ nhông, kỳ nhông là ông kỳ đà" trên của SGK, thì than ôi, lý luận cũng chẳng còn mà văn học cũng sẽ tiêu tan.

Bây giờ, chúng ta thử khảo sát các khái niệm khác được SGK định nghĩa ra sao? Đây là định nghĩa "đề tài": "Đề tài là hiện tượng đời sống được thể hiện qua miêu tả". "Hiện tượng đời sống" là gì nếu không phải là chính đời sống? "Thể hiện qua miêu tả" nói vắn gọn chính là chính sự miêu tả. Định nghĩa trên đồng nghĩa với sự rút gọn như sau: "Đề tài là đời sống được miêu tả". Bức tranh, bản nhạc, hình khối điêu khắc, kiến trúc, tác phẩm nhiếp ảnh... cũng như văn học đều là đời sống được miêu tả cả. Vậy muốn hết sai, định nghĩa về đề tài trên phải viết lại như sau : "Đề tài trong văn học là phạm vi đời sống được thể hiện qua miêu tả".

Chúng ta hãy xem SGK định nghĩa "chủ đề": "Chủ đề là vấn đề chính mà tác phẩm muốn nêu lên qua một hiện tượng đời sống". Thế thì cái "hiện tượng đời sống" đi vào tác phẩm bằng cổng nào, cách nào, cổng triết học, sử học, y học, toán học, hay văn học đây? Hay là "hiện tượng đời sống" có sao cứ bê nguyên xi, bê hết vào tác phẩm? Định nghĩa trên sai vì nó thiếu một từ "miêu tả". Chúng tôi xin viết lại định nghĩa "chủ đề" như sau: "Chủ đề là vấn đề chính tác phẩm muốn nêu lên qua sự miêu tả một hiện tượng đời sống".

Đây là định nghĩa của SGK về khái niệm "cảm hứng": "Cảm hứng là nội dung tình cảm của tác phẩm". Trước hết, việc SGK dùng từ "cảm hứng" (inspiration) ở đây là không ổn. Vì sự cảm hứng thường dành để nói về những cảm xúc ban đầu trào dâng, thúc đẩy trí tưởng tượng sáng tạo của nhà văn trong việc hình thành tác phẩm. Ý SGK muốn nói, muốn dạy cho học trò phần này là tác phẩm văn học tạo ra cảm hứng cho người đọc . Diễn đạt ý này bằng từ "cảm hứng" là tối nghĩa. Sao không thay từ "cảm hứng" bằng từ "truyền cảm". "Cảm hứng" là xúc cảm tạo nên tác phẩm của nhà văn. Còn "truyền cảm" là chính tác phẩm ấy gây ra cho người đọc. Cụm từ "nội dung tình cảm" dùng nơi đây cũng chưa thật chính xác. Đã có khái niệm "nội dung tình cảm" thì cũng có thể có khái niệm "nội dung lý trí"? Theo định nghĩa tiên đề của SGK thì nội dung đã là cảm hứng. Thử thay từ "nội dung" vào từ "cảm hứng" trong định nghĩa trên, ta có một mệnh đề khá ngộ nghĩnh: "Cảm hứng là cảm hứng tình cảm của tác phẩm". Chúng tôi xin thay định nghĩa về "cảm hứng" trên của SGK, bằng định nghĩa về tính truyền cảm của tác phẩm như sau: "Tính truyền cảm là sức hấp dẫn được tạo ra từ chính tác phẩm".

Xin dẫn một định nghĩa khác của SGK: "Quan niệm về thế giới và con người là nội dung triết lý của tác phẩm". Câu văn định nghĩa trên của SGK quá tối nghĩa vì nó thiếu chủ ngữ. Thế thì "Quan niệm về thế giới và con người" này là của nhà văn hay của tác phẩm? Bởi vì không phải nhà văn quan niệm về thế giới như thế nào thì trong tác phẩm cứ phải thể hiện đúng y như thế. Không phải cuốn sách nào tư tưởng của tác giả cũng là tư tưởng của tác phẩm. "Nội dung triết lý của tác phẩm" cũng chính là triết lý của tác phẩm. Định nghĩa trên của SGK sai lầm vì nó đồng nghĩa quan niệm và triết lý. "Quan niệm" là sự nhìn nhận một vấn đề, một sự vật nào đó theo chính kiến nào đó. Còn "triết lý" chính là những quan niệm, những tư tưởng sâu sắc nhất, khái quát nhất toát ra từ tác phẩm. Chúng tôi xin viết lại định nghĩa trên cho chính xác hơn: "Quan niệm của tác phẩm là sự nhìn nhận một vấn đề, một hiện tượng đời sống theo một thế giới quan nào đó".

Xin dẫn một định nghĩa khác của SGK: "Sắc điệu thẩm mỹ của tác phẩm là cái đẹp chủ yếu tương ứng với cảm hứng và chủ đề tác phẩm". Sao lại dùng từ rắc rối hoa hòe hoa sói "sắc điệu" này để dạy cho học sinh? Sao không nói giản dị dễ hiểu là "Tính thẩm mỹ của tác phẩm"? Chẳng lẽ cái đẹp-tính thẩm mỹ của tác phẩm chủ yếu chỉ tương ứng với cảm hứng và chủ đề thôi ư? Thế thì nội dung và hình thức nghệ thuật tạo ra hứng khởi cho người đọc không tham dự gì vào "thích thú thẩm mỹ" hay sao? Định nghĩa về tính thẩm mỹ của SGK trên là sai bét. Chúng tôi xin viết lại định nghĩa này như sau: "Tính thẩm mỹ là sự hấp dẫn của cái hay, cái đẹp trong tác phẩm được tạo ra từ sự hài hòa giữa nội dung và hình thức".

Phần "Lý luận văn học" do ông Trần Đình Sử viết còn nhiều sai sót khác mà bài viết này vì khuôn khổ không cho phép, chúng tôi xin hẹn một dịp khác. Thật đáng buồn là những điều sai trái trên đã và đang được giảng dạy trong nhà trường, ảnh hưởng không tốt tới môn Văn là môn quan trọng bậc nhất vì nó dạy trẻ làm người. Dạy làm người mà dạy sai thì nguy hại này chính là nguy hại của cả quốc gia đấy. Chúng tôi viết bài báo này nhằm đánh động dư luận toàn xã hội, hãy tác động vào Bộ GD&ĐT để chấm dứt việc dạy sai môn văn, ví như phần lý luận văn học trên đây vậy...

  • Trần Mạnh Hảo

TP.HCM 10/6/2003

Việt Báo
Comment :Các khái niệm được định nghĩa trong phần "Lý luận văn học" SGK "Văn học 11" còn nhiều sai sót
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Các khái niệm được định nghĩa trong phần "Lý luận văn học" SGK "Văn học 11" còn nhiều sai sót bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cac khai niem duoc dinh nghia trong phan Ly luan van hoc SGK Van hoc 11 con nhieu sai sot ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Các khái niệm được định nghĩa trong phần "Lý luận văn học" SGK "Văn học 11" còn nhiều sai sót ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội
Key concepts are defined in the "Theory of Literature," textbooks "Literature 11" also many errors
Tran Dinh Su, Prof. Tran Dinh Su, Educational Publishing, literary theory, work literature, the basic concept, is defined, is not, the only teacher, content, meaning, inspiration, we, the phenomenon of life, people
The "LY literature" of textbooks "Literature 11-episode 2" adjustment policies of the Ministry of Education and Training, Education Publishing House, 2000, prepared by Prof. Tran Dinh History, more conceptual, more theoretical definition is not accurate. We would like to exchange with the author Tran ...
Khoảng tối đằng sau những quán cafe có phục vụ là chân dài để khách… “rửa mắt”
Khoảng tối đằng sau những quán cafe có phục vụ là chân dài để khách… “rửa mắt”

Trong ánh sáng lờ mờ của những bóng đèn led, hàng loạt “chân dài” cười nói vui vẻ. Thỉnh thoảng, một vài cô còn đưa tay ra vẫy khách: “Vào cà rồi phê anh ơi…”.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 247307
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/7-30/7)

    Sản phụ từ chối điều trị ung thư để cứu con đã qua đời; Thực hư những cách chữa khỏi ung thư từ Đông y; 7 loại đồ ăn mà "chuyên gia ngộ độc" không bao giờ động đũa; 'Mẹ nhỏ, con to' nhờ ăn uống đúng cách khi mang bầu;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 240730072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/07-30/07/2016)

    Sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, câu chuyện tình mẫu tử thiêng liêng hay góc khuất gia đình làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 2407 30072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/07- 30/07/2016)

    Phi công, tiếp viên hàng không buôn lậu vàng, CPI tháng 7 tiếp tục tăng nhẹ, VASEP đề nghị đánh thuế thương lái TQ, tỷ giá tiếp tục tĩnh lặng đến bất ngờ, TP HCM công bố 77 dự án đang thế chấp ngân hàng, nông hải sản đứng đầu bảng về chứa chất cấm, kháng sinh... Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu d

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.