vietbao

Các khái niệm được định nghĩa trong phần "Lý luận văn học" SGK "Văn học 11" còn nhiều sai sót

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Phần "LÝ LUẬN VĂN HỌC" của SGK "Văn học 11-tập 2" sách chỉnh lý hợp nhất của Bộ GD&ĐT, NXB Giáo Dục 2000, do GSTS Trần Đình Sử soạn, còn nhiều khái niệm, nhiều định nghĩa mang tính lý luận chưa chuẩn xác. Chúng tôi xin phép trao đổi với tác giả Trần Đình Sử, mong nhờ sự chỉ giáo của công luận để đúng sai minh bạch, đặng giúp con em chúng ta tiếp nhận được chính xác những khái niệm cơ bản nhất của lý luận văn học.

Việc SGK đồng nhất khái niệm nội dung tác phẩm và ý nghĩa tác phẩm là một sự lầm lẫn rất đáng tiếc. Ở SGK trang 106, trong bài "Tác phẩm văn học" có phần 3 với tiêu đề như sau: "Các lớp ý nghĩa của tác phẩm văn học". Cũng bài học này, trang 96 Sách giáo viên, hướng dẫn giảng cùng vấn đề ấy, phần 3 ấy nhưng lại mang một tiêu đề hoàn toàn khác: "Các lớp nội dung của tác phẩm". Hóa ra với GSTS Trần Đình Sử, nội dung chính là ý nghĩa ư? SGK đồng nhất nội dung là ý nghĩa, như trang 96 sách hướng dẫn giáo viên viết: "Trong tác phẩm, các lớp nội dung này vừa là ý nghĩa của văn bản nghệ thuật vừa là yếu tố của chỉnh thể tác phẩm...".

Theo thiển ý của chúng tôi thì nội dung tác phẩm văn học là toàn bộ hiện thực được phản ánh chứa đựng trong một hình thức nghệ thuật nào đó, thông qua ngôn ngữ và hình tượng văn học. Còn ý nghĩa tác phẩm văn học là nghĩa lý rốt ráo, là tín hiệu phát ra tận bên trong sâu xa của hình tượng, được chưng cất, chắt lọc từ tinh thần nội dung tác phẩm. Ví dụ, ý nghĩa của Truyện Kiều không phải là toàn bộ nội dung Truyện Kiều. Ý nghĩa của nụ cười không phải là chính nụ cười ấy, mà là cái tín hiệu bên trong sâu xa nhất, cái ý tứ ngầm bí mật nhất được nụ cười phát đi như cười để hẹn hò, cười để diễu cợt, cười tán đồng, cười phản đối, cười bâng quơ...

Sau khi đồng nhất ý nghĩa tác phẩm là nội dung tác phẩm, SGK định nghĩa nội dung ở trang 106 như sau: "Nội dung của tác phẩm là sự cảm nhận, lý giải, đánh giá của con người đối với các hiện tượng đời sống như tính cách, lẽ sống, tình người, xã hội, thiên nhiên, thiện ác đẹp xấu...". Mà sự "cảm nhận, lý giải, đánh giá của con người đối với các hiện tượng đời sống như tính cách, lẽ sống, tình người, xã hội, thiên nhiên, thiện ác, đẹp xấu" là gì nếu không phải là chính thế giới hiện thực được nhà văn phản ánh vào tác phẩm văn học? Thế thì, nói như SGK, nội dung tác phẩm chính là sự phản ánh hiện thực à? Chao ôi, khi SGK dạy cho học sinh trung học rằng nội dung tác phẩm là chính hiện thực được phản ánh thì còn gì là lý luận văn học nữa. Tất cả các bộ môn trên kiến trúc thượng tầng gồm toàn bộ khoa học tự nhiên và xã hội đều là phản ánh hiện thực khách quan cả đó sao? Văn học khác toán học, vật lý học, triết học... ở chỗ thế giới khách quan được phản ánh vào tác phẩm thông qua chủ quan của nhà văn. Hay nói cách khác, tác phẩm văn học chính là thế giới chủ quan được khách quan hoá. Văn học nghệ thuật do đó khác với các bộ môn kia vì nó là lĩnh vực tình cảm, là thái độ thẩm mỹ của con người.

Trong phần 3 với tiêu đề: "Các lớp ý nghĩa của tác phẩm" trong SGK thấy có các mục nhỏ như sau: đề tài, chủ đề, cảm hứng, quan niệm, thẩm mỹ. Sách giáo viên đã đưa "các món" trên vào cùng một rọ với một định nghĩa khá kỳ quặc như sau: "Cái gọi là đề tài, chủ đề, cảm hứng chủ đạo... của tác phẩm văn học thực chất là các lớp ý nghĩa, các mạch nội tại của tác phẩm thể hiện qua các yếu tố liên tiếp hoặc lặp lại của văn bản, làm nổi bật lên các mối liên hệ với hiện thực". Qua những định nghĩa mang tính đồng nhất mọi chủng loại kia của SGK, chúng ta có một hằng đẳng thức "dễ sợ" như sau: nội dung = ý nghĩa = đề tài = chủ đề = cảm hứng = quan niệm = thẩm mĩ. Đồng nhất cua là cáy, cáy là còng, còng là rạm, rạm là dã tràng, dã tràng lại là cua... theo kiểu "lý luận văn học kỳ đà là cha cắc ké, cắc ké là mẹ kỳ nhông, kỳ nhông là ông kỳ đà" trên của SGK, thì than ôi, lý luận cũng chẳng còn mà văn học cũng sẽ tiêu tan.

Bây giờ, chúng ta thử khảo sát các khái niệm khác được SGK định nghĩa ra sao? Đây là định nghĩa "đề tài": "Đề tài là hiện tượng đời sống được thể hiện qua miêu tả". "Hiện tượng đời sống" là gì nếu không phải là chính đời sống? "Thể hiện qua miêu tả" nói vắn gọn chính là chính sự miêu tả. Định nghĩa trên đồng nghĩa với sự rút gọn như sau: "Đề tài là đời sống được miêu tả". Bức tranh, bản nhạc, hình khối điêu khắc, kiến trúc, tác phẩm nhiếp ảnh... cũng như văn học đều là đời sống được miêu tả cả. Vậy muốn hết sai, định nghĩa về đề tài trên phải viết lại như sau : "Đề tài trong văn học là phạm vi đời sống được thể hiện qua miêu tả".

Chúng ta hãy xem SGK định nghĩa "chủ đề": "Chủ đề là vấn đề chính mà tác phẩm muốn nêu lên qua một hiện tượng đời sống". Thế thì cái "hiện tượng đời sống" đi vào tác phẩm bằng cổng nào, cách nào, cổng triết học, sử học, y học, toán học, hay văn học đây? Hay là "hiện tượng đời sống" có sao cứ bê nguyên xi, bê hết vào tác phẩm? Định nghĩa trên sai vì nó thiếu một từ "miêu tả". Chúng tôi xin viết lại định nghĩa "chủ đề" như sau: "Chủ đề là vấn đề chính tác phẩm muốn nêu lên qua sự miêu tả một hiện tượng đời sống".

Đây là định nghĩa của SGK về khái niệm "cảm hứng": "Cảm hứng là nội dung tình cảm của tác phẩm". Trước hết, việc SGK dùng từ "cảm hứng" (inspiration) ở đây là không ổn. Vì sự cảm hứng thường dành để nói về những cảm xúc ban đầu trào dâng, thúc đẩy trí tưởng tượng sáng tạo của nhà văn trong việc hình thành tác phẩm. Ý SGK muốn nói, muốn dạy cho học trò phần này là tác phẩm văn học tạo ra cảm hứng cho người đọc . Diễn đạt ý này bằng từ "cảm hứng" là tối nghĩa. Sao không thay từ "cảm hứng" bằng từ "truyền cảm". "Cảm hứng" là xúc cảm tạo nên tác phẩm của nhà văn. Còn "truyền cảm" là chính tác phẩm ấy gây ra cho người đọc. Cụm từ "nội dung tình cảm" dùng nơi đây cũng chưa thật chính xác. Đã có khái niệm "nội dung tình cảm" thì cũng có thể có khái niệm "nội dung lý trí"? Theo định nghĩa tiên đề của SGK thì nội dung đã là cảm hứng. Thử thay từ "nội dung" vào từ "cảm hứng" trong định nghĩa trên, ta có một mệnh đề khá ngộ nghĩnh: "Cảm hứng là cảm hứng tình cảm của tác phẩm". Chúng tôi xin thay định nghĩa về "cảm hứng" trên của SGK, bằng định nghĩa về tính truyền cảm của tác phẩm như sau: "Tính truyền cảm là sức hấp dẫn được tạo ra từ chính tác phẩm".

Xin dẫn một định nghĩa khác của SGK: "Quan niệm về thế giới và con người là nội dung triết lý của tác phẩm". Câu văn định nghĩa trên của SGK quá tối nghĩa vì nó thiếu chủ ngữ. Thế thì "Quan niệm về thế giới và con người" này là của nhà văn hay của tác phẩm? Bởi vì không phải nhà văn quan niệm về thế giới như thế nào thì trong tác phẩm cứ phải thể hiện đúng y như thế. Không phải cuốn sách nào tư tưởng của tác giả cũng là tư tưởng của tác phẩm. "Nội dung triết lý của tác phẩm" cũng chính là triết lý của tác phẩm. Định nghĩa trên của SGK sai lầm vì nó đồng nghĩa quan niệm và triết lý. "Quan niệm" là sự nhìn nhận một vấn đề, một sự vật nào đó theo chính kiến nào đó. Còn "triết lý" chính là những quan niệm, những tư tưởng sâu sắc nhất, khái quát nhất toát ra từ tác phẩm. Chúng tôi xin viết lại định nghĩa trên cho chính xác hơn: "Quan niệm của tác phẩm là sự nhìn nhận một vấn đề, một hiện tượng đời sống theo một thế giới quan nào đó".

Xin dẫn một định nghĩa khác của SGK: "Sắc điệu thẩm mỹ của tác phẩm là cái đẹp chủ yếu tương ứng với cảm hứng và chủ đề tác phẩm". Sao lại dùng từ rắc rối hoa hòe hoa sói "sắc điệu" này để dạy cho học sinh? Sao không nói giản dị dễ hiểu là "Tính thẩm mỹ của tác phẩm"? Chẳng lẽ cái đẹp-tính thẩm mỹ của tác phẩm chủ yếu chỉ tương ứng với cảm hứng và chủ đề thôi ư? Thế thì nội dung và hình thức nghệ thuật tạo ra hứng khởi cho người đọc không tham dự gì vào "thích thú thẩm mỹ" hay sao? Định nghĩa về tính thẩm mỹ của SGK trên là sai bét. Chúng tôi xin viết lại định nghĩa này như sau: "Tính thẩm mỹ là sự hấp dẫn của cái hay, cái đẹp trong tác phẩm được tạo ra từ sự hài hòa giữa nội dung và hình thức".

Phần "Lý luận văn học" do ông Trần Đình Sử viết còn nhiều sai sót khác mà bài viết này vì khuôn khổ không cho phép, chúng tôi xin hẹn một dịp khác. Thật đáng buồn là những điều sai trái trên đã và đang được giảng dạy trong nhà trường, ảnh hưởng không tốt tới môn Văn là môn quan trọng bậc nhất vì nó dạy trẻ làm người. Dạy làm người mà dạy sai thì nguy hại này chính là nguy hại của cả quốc gia đấy. Chúng tôi viết bài báo này nhằm đánh động dư luận toàn xã hội, hãy tác động vào Bộ GD&ĐT để chấm dứt việc dạy sai môn văn, ví như phần lý luận văn học trên đây vậy...

  • Trần Mạnh Hảo

TP.HCM 10/6/2003

Việt Báo
Máy bay quân sự rơi ở Phú Yên, một học viên phi công hy sinh
Comment :Các khái niệm được định nghĩa trong phần "Lý luận văn học" SGK "Văn học 11" còn nhiều sai sót
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Các khái niệm được định nghĩa trong phần "Lý luận văn học" SGK "Văn học 11" còn nhiều sai sót bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cac khai niem duoc dinh nghia trong phan Ly luan van hoc SGK Van hoc 11 con nhieu sai sot ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Các khái niệm được định nghĩa trong phần "Lý luận văn học" SGK "Văn học 11" còn nhiều sai sót ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội
Key concepts are defined in the "Theory of Literature," textbooks "Literature 11" also many errors
Tran Dinh Su, Prof. Tran Dinh Su, Educational Publishing, literary theory, work literature, the basic concept, is defined, is not, the only teacher, content, meaning, inspiration, we, the phenomenon of life, people
The "LY literature" of textbooks "Literature 11-episode 2" adjustment policies of the Ministry of Education and Training, Education Publishing House, 2000, prepared by Prof. Tran Dinh History, more conceptual, more theoretical definition is not accurate. We would like to exchange with the author Tran ...
Sự thật kinh hoàng về người phụ nữ thuê người chặt chân, tay lấy tiền bảo hiểm
Sự thật kinh hoàng về người phụ nữ thuê người chặt chân, tay lấy tiền bảo hiểm

Người thân, chính quyền địa phương cũng phải ngỡ ngàng trước việc làm của chị N. thuê người chặt chân, tay để lấy tiền bảo hiểm. Họ chỉ biết thông tin duy nhất về N. từng bị kết án về tội môi giới mại dâm.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t