vietbao

Bí ẩn khu mộ đá cổ ở Kim Bôi - Hòa Bình

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Các ngôi mộ đá ở Kim Bôi - Hoà Bình đều tuân thủ một nguyên tắc chung: phía đầu mộ chôn ba khối đá cao, to nhất thành một hàng thẳng, còn chân mộ chôn ba khối nhỏ hơn, thấp hơn đối xứng với đầu mộ: Có khối cao đến 5m, nặng cả chục tấn...

Bi an khu mo da co o Kim Boi Hoa Binh
Ông Bùi Minh Lợi trước ngôi mộ còn sót lại.

Có một nữ tiến sĩ người Nhật, đã nhiều năm nghiên cứu văn hóa dân tộc Mường ở Việt Nam. Bà biết đến khu rừng mộ đá độc đáo ở Kim Bôi, Hòa Bình qua tài liệu nghiên cứu của các nhà khoa học. Bà đã cùng các nhà khảo cổ sang Việt Nam khai quật khu mộ này. Khi chứng kiến cảnh hoang tàn của rừng mộ đá 400 năm tuổi, bà đã bật khóc vì tiếc nuối.

Ông Bùi Minh Lợi, Trưởng ban Văn hóa xã Vĩnh Đồng (Kim Bôi, Hòa Bình) cứ kể đi kể lại câu chuyện đó khi tôi hỏi về khu mộ đá Đống Thếch. Ông đã bỏ công việc đồng áng cả tháng trời để xem những người Nhật Bản yêu khảo cổ làm việc miệt mài trên đống mồ hoang còn lại do bị bọn “mộ tặc” đào bới. Nước mắt của vị nữ tiến sĩ người Nhật làm ông xúc động.

Ông Lợi là Trưởng ban Văn hóa xã, quyền hành chẳng có là bao, nhưng ông rất có trách nhiệm với khu rừng mộ đá huyền bí nằm giữa thung lũng có hình miệng rồng này. Những giọt nước mắt tiếc nuối một di chỉ khảo cổ cực quý của nữ tiến sĩ người Nhật làm cho ông hiểu thêm giá trị của nó.

Vậy nên, dù khu mộ đá chẳng còn lại là bao, ông vẫn ngày hai lần, tối hai lượt đạp xe lọc cọc vào khu mộ đá để xua đuổi những tên “mộ tặc” chuyên săn lùng đồ cổ. Tất nhiên, chẳng ai trả lương cho ông vì việc đó. Ông cần mẫn làm vậy để mong con cháu đời sau còn được biết đến văn hóa dân tộc Mường Động của mình xưa kia.

Tôi thật sự khâm phục sự cẩn thận của ông Lợi khi ông lôi trong chiếc tủ đã mối mọt ra một chồng tài liệu ố vàng, cũ kỹ, toàn là nói về văn hóa Mường và những nghiên cứu khảo cổ khu rừng mộ đá Đống Thếch.

Ngày ông Lợi còn nhỏ, ông cùng đám trẻ trong bản thường xua trâu bò lên núi, quanh khu rừng mộ đá. Dù tò mò lắm song bọn trẻ cũng không dám vào khu rừng mộ đá, bởi nó quá lạnh lẽo, u ám. Khi đó, rừng phủ khắp nghĩa địa mộ đá. Hàng vạn cột đá đen trũi nằm im lìm trong sương mờ, trải khắp thung lũng. Nơi đây được mệnh danh là vùng đất của người chết, cọp beo và các vị thần linh.

Theo tài liệu cổ của người Mường, ngày xưa, các vị quan lang ở xứ Mường Động rộng lớn đã chọn khu vực núi non hình miệng rồng này làm nơi yên nghỉ vĩnh hằng nhằm giữ long mạch cho con cháu đời sau mãi được cơ đồ.

Theo truyền thuyết, người vợ thứ ba của Vua Hùng giận chồng đã bỏ kinh đô, dắt theo hai người con lên rừng khai hoang lập ấp, tạo nên vùng đất vô cùng trù phú. Khi ba mẹ con mất hóa thành 3 ngọn núi dáng rồng chầu và cùng hướng về kinh đô. Hàng năm, vào những ngày tết, các bản Mường dắt trâu, bò lên núi, nơi có rừng mộ đá mổ thịt cúng Vua Hùng.

Mỗi bản Mường thường có một bà mỡi (tương tự như thầy mo, thầy cúng) và các bà mỡi có quyền lực rất lớn trong bản. Điều đặc biệt là các bà mỡi đều thờ Vua Hùng. Để quyền năng của mình cao hơn, các bà mỡi thường sắm lễ mang vào rừng mộ đá cúng bái.

Khi một vị quan lang hoặc gia tộc có người chết thì cả vùng Mường Động làm đại tang. Quan tài là một khúc gỗ quý được khoét rỗng ruột. Sau nhiều ngày cúng bái, quan tài mới được khiêng đi chôn ở nghĩa địa mộ đá. Người ta rải một lớp than củi đốt bằng gỗ trai, và đổ vào quan tài một lớp gạo rang khá dày rồi mới lấp đất.

Chỉ với những vị quan lang mới được táng cẩn thận như vậy để giữ xác lâu phân hủy. Những đồ vật cũng được chôn theo khá nhiều. Người nào làm quan to, giàu có thì được chôn theo rất nhiều vật quý. Thậm chí, theo truyền thuyết, người ta còn chôn sống gia nhân là các cô gái xinh đẹp để phục vụ người chết ở cõi âm.

Sau khi lấp mộ, lính tráng, cùng hàng trăm thanh niên khỏe mạnh khắp xứ Mường Động phải cưỡi voi vào tận Thanh Hóa khai thác đá xanh vĩnh cửu rồi vận chuyển ra. Điều này được kể trong những mo Mường và cũng khớp với nhận định của các nhà khoa học, bởi loại đá xanh vĩnh cửu như ở khu mộ này chỉ có ở Thanh Hóa. Những khối đá lớn này được đẽo gọt, chạm trổ rồi đem chôn xung quanh mộ.

Các ngôi mộ đều tuân thủ một nguyên tắc chung: phía đầu mộ chôn ba khối đá cao, to nhất thành một hàng thẳng, còn chân mộ chôn ba khối đối xứng với đầu mộ và những khối này nhỏ hơn, thấp hơn. Nhiều nhà khảo cổ đã sững sờ trước cảnh tượng hàng ngàn khối đá lớn, có khối cao đến 5m, nặng cả chục tấn, được dựng thẳng đứng quanh những ngôi mộ sau vài trăm năm dãi dầu mưa nắng mà vẫn vững chãi. Với các nhà khoa học, việc đưa ra những giả thuyết về cách khai thác, vận chuyển những khối đá lớn này trên đoạn đường rất dài của người xưa là hết sức thú vị.

Trên mỗi khối đá đều khắc chữ Hán nói về thân thế, công danh, gia tộc của người nằm dưới mộ. Với những khối đá xanh vĩnh cửu, các quan lang, gia tộc người Mường tin rằng con cháu đời sau sẽ mãi khắc ghi công trạng của tổ tiên mình.

Ông Lợi cho tôi xem bản dịch của một chuyên gia khảo cổ học nội dung của những dòng chữ trên một hòn đá mồ: Ông Đinh Công Kỷ, tước Uy lộc hầu, thổ tù kiêm cai quản vùng Mường Động. Sinh năm 1582, mất giờ sửu, ngày 13 tháng 10 năm Đinh Hợi 1647. Khi chết được ban tước Chưởng vệ đề đốc uy quận công. Đến ngày 22 tháng 2 năm Canh Dần (1650) được đưa về huyệt trên núi bằng 15 xe tang, 7 con voi, 5 con ngựa...

Con cháu, thê thiếp của các vị quan lại thổ tù cũng đều có mồ riêng với những cột đá sừng sững uy nghi. Có một điều gây ấn tượng đặc biệt đối với các nhà khảo cổ học trong nước và quốc tế, ấy là những tấm bia đều ghi ngày mất và ngày hạ huyệt cách nhau rất lâu, đến vài năm. Tuy nhiên, các cụ già người Mường lại rất hiểu điều này.

Những bài mo Mường kể rằng, khi người chết, xác được cho vào trong khúc gỗ quý có lót than gỗ trai, gạo rang rồi treo trong nhà hoặc bếp vài năm sau mới đem chôn. Trong suốt thời gian đó, gia đình phải cúng tế đều đặn với những nghi lễ rất phức tạp để linh hồn người chết được siêu thoát.

Cũng chính việc mai táng người chết phức tạp, kéo dài như vậy nên nền văn hóa Mường một thời được thể hiện rất đầy đủ qua các nghi lễ mai táng. Nữ tiến sĩ người Nhật nói với ông Lợi rằng, bà đã đi rất nhiều nơi trên thế giới, nhưng chưa gặp nơi nào có rừng mộ rộng lớn và chứa đựng nhiều câu trả lời về văn hóa, lịch sử như khu mộ Đống Thếch của người Mường. Chỉ tiếc rằng nó đã bị phá gần hết.

Vẫn với chiếc xe đạp lọc cọc, ông Bùi Minh Lợi dẫn tôi qua những con đường quanh co tìm vào hõm núi hình miệng rồng. Khu mộ đá hiện ra trước mắt thật thảm hại. Cả một thung lũng rộng lớn, từng là rừng mộ mênh mông xưa kia, nay là cánh đồng mía bạt ngàn, những thửa ruộng trồng đủ các loại rau cỏ. Trâu bò nhẫn nại kéo cày, người kiên trì cuốc đất.

Để bảo vệ rừng mộ đá cổ kính, bí ẩn một thời, các cơ quan chức năng tỉnh Hòa Bình đã trình thủ tục lên trung ương và lập tức khu mộ cổ Đống Thếch trở thành di tích lịch sử quốc gia. Ngay sau đó, khu mộ đá cổ còn sót lại được đầu tư làm đường, xây tường rào, nhà bảo vệ và có cả ban bảo vệ di tích, cùng với hướng dẫn viên phục vụ khách tham quan.

Tuy nhiên, khi chúng tôi đến thì thấy cảnh tượng bảo vệ di tích cấp quốc gia này thật... buồn. Tường xây thấp lè tè, không có hàng rào thép gai bảo vệ, cổng mở suốt ngày đêm, nhà bảo vệ không một bóng người. Trong khu vực còn sót lại của rừng mộ rộng 3 ha được “bảo vệ nghiêm ngặt” này, người dân vẫn dắt trâu bò vào cày bừa, gieo trồng quanh những ngôi mộ cho đỡ... phí đất.

Các hố khai quật đã được san bằng để trồng ngô, đậu tương, rau cỏ. Những tảng đá được người dân khiêng về lót cầu ao, đập vỡ nung vôi, hoặc đẩy vào một xó để lấy đất trồng cấy. Tệ hại hơn, người ta còn xây cả hố chứa phân chuồng, ủ phân xanh bón cho cây trồng trong khu vực bảo vệ.

Không hiểu sao, trong khi du khách lên Hòa Bình có rất ít chỗ để tham quan, tìm hiểu văn hóa Mường, vậy mà ngay tại “thủ phủ Mường Động” này người ta lại bỏ phí một khu di tích quý như vậy?

Rừng mộ đá cổ Đống Thếch bị phá nát kể từ khi bọn trộm cổ vật nhòm ngó trước sự thờ ơ của chính quyền địa phương. Một lý do nữa là bởi những vị quan lang, thổ tù xưa kia khi về cõi âm thường “mang theo” rất nhiều vật quý.

Người dân quanh vùng còn kể những câu chuyện huyễn hoặc về bọn trộm mồ mả. Chuyện rằng, có một đoàn lái buôn đi qua đã ghé vào khu rừng mộ đá nghỉ đêm. Sáng hôm sau, dân làng kéo vào thấy vài ngôi mộ bị quật lên, cuốc, thuổng, ngựa thồ, hàng hóa còn đó nhưng không thấy người. Từ bấy, dân làng càng sợ khu rừng mộ đá thiêng. Có lẽ đây là chuyện do người Mường quanh vùng dựng lên để khiến những kẻ trộm đồ cổ khiếp sợ, nhưng câu chuyện này cũng phản ánh rằng, khu mộ đã bị trộm xâm nhập.

Ông Lợi kể, vào năm 1988 và 1989, các bản Mường nơi đây lâm vào cảnh mất mùa, đói kém. Đúng lúc đó, dân buôn kéo lên gạ đồng bào quanh vùng vào rừng mộ đá đào đồ cổ bán cho chúng. Đang đói khát thì sợ gì ma, thế là người dân cùng những tên “mộ tặc” kéo vào đào xới, tàn phá nghĩa địa mộ đá. Người ta đánh cả xe thồ, xe ba gác vào núi chở đồ cổ ra. Giới buôn bán phóng xe con, xe to rầm rập từ Hà Nội lên, từ TP HCM ra để thu mua đồ cổ.

Đến khi cả rừng mộ tan hoang thì chính quyền mới vào cuộc. Mặc dù vào cuộc chậm, song vẫn thu được khá nhiều cổ vật. Ngoài cổ vật của nhiều triều đại nước Việt còn có đồ gốm Trung Quốc, Nhật Bản thế kỷ XVII. Trong số những cổ vật thu được quý nhất là 4 chiếc trống đồng. Theo người dân, có đến cả trăm chiếc trống đồng được tìm thấy và đã bán trôi nổi ngoài thị trường.

Khi Nhà nước triển khai bảo vệ rừng mộ đá cổ thì chỉ còn lại trơ trọi 9 ngôi mộ. Các nhà khảo cổ học đã tiến hành khai quật mộ ông Đinh Công Kỷ vào năm 1990 và tìm được cỗ quan tài bằng gỗ trám đen, bên ngoài sơn son thếp vàng, còn khá nguyên vẹn, cùng với rất nhiều vàng bạc châu báu. Thứ đặc biệt quý tìm thấy trong ngôi mộ này là chiếc trống đồng Ngọc Lũ.

Số lượng cổ vật ở khu vực rừng mộ đá cổ nhiều đến nỗi, gần đây, Công an huyện Kim Bôi vẫn còn bắt được một vụ buôn bán chiếc thạp cổ. Trong vụ buôn bán đó, cái thạp này được định giá tại chỗ là 200 triệu đồng. Theo tiết lộ của một vị cán bộ ở Bảo tàng tỉnh Hòa Bình, hiện tại, Công an tỉnh đang giữ một món cổ vật đặc biệt quý, được cho là đào thấy ở rừng mộ đá Đống Thếch. Món đồ này được Hội đồng định giá cổ vật (Bộ VH-TT) định giá lên đến 2,5 tỉ đồng. Công an tỉnh thu giữ vật này từ tay bọn săn trộm đồ cổ, nhưng chưa bàn giao cho Bảo tàng vì chưa đủ điều kiện bảo vệ an toàn.

Khu vực quanh rừng mộ đá vốn là Tổng huyện Mường Động ngày xưa. Trong văn hóa người Mường vẫn còn câu “Nhất Bi, nhì Vang, tam Thàng, tứ Động”, để chỉ những địa phương sầm uất, giàu có nhất xứ Mường một thời. Mỗi xứ Mường đều có khu nghĩa địa riêng dành cho quan lang, thổ tù, song chỉ có khu nghĩa địa mộ đá của xứ Mường Động là còn tồn tại đến ngày nay và cũng là di chỉ có giá trị nhất về mặt lịch sử cũng như khảo cổ học.

Theo gia phả họ Đinh, người dựng nên xứ Mường Động là ông Đinh Văn Cương, người Ngọc Lặc, Thanh Hóa. Sau khi có công lớn giúp Lê Lợi diệt nhà Mạc cuối thế kỷ XVI, ông đã được Vua Lê, Chúa Trịnh phong tước, đổi họ thành Đinh Công, cho cai quản xứ Mường Động, là vùng Kim Bôi ngày nay. Chính việc xác lập vị trí vững vàng của dòng họ Đinh mà nhiều đời sau cha truyền con nối làm tù trưởng.

Nổi bật nhất trong dòng họ Đinh là ông Đinh Công Kỷ. Ông là một tướng giỏi dưới thời Vua Lê Trung Hưng, được phong chức Quận công. Để con cháu đời sau không quên công đức, dòng họ này đã xây dựng nghĩa địa mộ đá rộng lớn như một khu rừng, những mong trường tồn vĩnh cửu với thời gian. Tuy nhiên, chỉ những gia đình quan tướng trong dòng họ mới được chôn cất trong thung lũng hình miệng rồng này và khu rừng mộ có cả quân lính canh gác, bảo vệ.

Có thể nói, khu mộ đá cổ Đống Thếch 400 năm tuổi vô cùng quý giá về mặt lịch sử cũng như khảo cổ học. Mặc dù, số ngôi mộ còn lại không nhiều, song việc bảo tồn, tu tạo là hết sức cần thiết, nếu không, chỉ thời gian nữa sẽ không còn chút dấu tích nào của cái gọi là rừng mộ đá bí ẩn một thờ.

(Theo CAND)

Việt Báo
Bản tin đặc biệt cơn bão số 3
Comment :Bí ẩn khu mộ đá cổ ở Kim Bôi - Hòa Bình
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bí ẩn khu mộ đá cổ ở Kim Bôi - Hòa Bình bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bi an khu mo da co o Kim Boi Hoa Binh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bí ẩn khu mộ đá cổ ở Kim Bôi - Hòa Bình ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội
Mystery ancient dolmens in Kim Boi - Peace
Kim Boi, Muong Dong, Hoa Binh, Dong compatible, Thanh Hoa, Hung Kings, descendants later, archaeologists, archeology, women advance artists, scientists, tomb, tombs, forests, rocks, buried
The rock tombs in Kim Boi - Peace will follow a general principle: the first three blocks of high burial tomb, to most of a straight row, and three mass graves feet smaller, lower symmetry with the grave: There are blocks of 5m, weighing tens of tons ....
Sự thật kinh hoàng về người phụ nữ thuê người chặt chân, tay lấy tiền bảo hiểm
Sự thật kinh hoàng về người phụ nữ thuê người chặt chân, tay lấy tiền bảo hiểm

Người thân, chính quyền địa phương cũng phải ngỡ ngàng trước việc làm của chị N. thuê người chặt chân, tay để lấy tiền bảo hiểm. Họ chỉ biết thông tin duy nhất về N. từng bị kết án về tội môi giới mại dâm.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t