Thứ sáu, 13 Tháng bảy 2007, 08:24 GMT+7

Bao nhiêu năm rồi còn mãi... đi thi

Bao nhieu nam roi con mai di thi

Một mùa thi đại học dần qua. Trong số hơn một triệu thí sinh dự thi năm nay, khả năng tiếp nhận của các trường Đại học chỉ độ trăm ngàn. Số thí sinh không trúng tuyển, kẻ nào đã vài ba lần "lều chõng" vẫn giẫm vỏ chuối có lẽ đành "chia tay ngậm ngùi" với sách vở. Kẻ nào mới thi năm đầu thì lại về ôn tiếp để quyết một lần nữa "sống mái với đại học". Nhìn họ, trong tôi trào lên một niềm thương cảm và tự hỏi: Chẳng lẽ không còn con đường nào khác để vào đời ngoài việc cứ phải qua cổng trường đại học?

Nỗi niềm ai tỏ

Hà Nội những ngày tháng bảy, trời oi ả và ngột ngạt. Đường Hà Nội vốn đã nghẽn giờ càng thêm tắc vì hàng chục vạn thí sinh cùng người nhà đổ về chốn "đế kinh" để thi đại học. Len lỏi vào trong "xóm nhà trọ" ở khu Láng, tôi làm quen với một thí sinh tên Đức quê ở Nông Cống (Thanh Hoá). Đức thi lần này là thứ hai, lần trước có bố đi kèm để chăm sóc (như huấn luyện viên đi chỉ đạo đội bóng), nhưng kì này kinh tế gia đình khó khăn quá, em đi một mình để bớt một suất ăn và nhà trọ. Trước khi đi, bố mẹ vay giật khắp xóm mới được 800.000 đồng để Đức mang theo làm lộ phí. Với số tiền ít ỏi này Đức chỉ có thể thuê "nhà trọ đếm chân" tức là loại nhà trọ tập thể, mỗi người được phát một manh chiếu đơn trải ra nền nhà nằm chật như xếp gạch, bù lại giá rẻ chỉ 30.000 đồng/ngày. Cả nhà trọ hàng chục con người chỉ có một chiếc quạt trần lờ đờ quay. Cởi trần, mặc quần đùi, bò ra chiếu mà ôn luyện, đến bữa thì ra quán cơm bụi, nhưng nhớ là phải mang theo tiền nong, hành lý theo người không lúc nào rời, bởi vì có không ít kẻ gian trà trộn vào những nhà trọ này, hở ra một tí là chúng "mổ" mất ngay.

Nói gở, nếu kỳ này không trúng đại học thì em làm thế nào? - tôi hỏi Đức. Phải trúng chứ, em ôn luyện rất kỹ, lại đã đi cầu khấn khắp nơi rồi. Nếu không trúng em sẽ ôn và lại thi tiếp, sợ gì. Quê em học giỏi, người đỗ đại học nhiều lắm, bởi thế nếu không trúng thì ngượng với bạn bè, làng xóm nên em cứ phải ôn luyện và thi bao giờ được mới thôi - Đức trả lời.

Nhìn vẻ mặt đanh lại của Đức, tôi bất giác thở dài cho một thực tế: ở nhiều vùng quê hiện nay (nhất là những quê xứ Thanh, xứ Nghệ, xứ Kinh bắc - nơi xưa kia có truyền thống khoa cử Hán học) các dòng họ đua nhau lập quỹ khuyến học, sống chết cũng phải lo cho con em có được tấm bằng đại học. Họ này ganh đua với họ kia, họ nào có nhiều người đỗ đạt thì vênh vang lắm. Nhiều người ca ngợi phong trào này, coi đó là biểu hiện của truyền thống hiếu học, nhưng vô hình chung chính sự thái quá đó đã tạo nên tâm lý nặng nề trong nếp nghĩ của mọi người rằng con em họ cứ phải học đại học mới oai, mới sang, chứ làm nghề khác thì hèn, không ngóc đầu, không mở mày mở mặt lên được. Bởi thế con em khi tốt nghiệp phổ thông, bất cần biết lực học khá giỏi hay trung bình, cứ phải đổ xô vào thi đại học.

Dòng họ Đặng ở làng Trầm có 70 người trình độ từ đại học trở lên, là một trong những họ có số lượng đỗ đạt cao của làng. Đương nhiên là người trong họ tự hào lắm, kỳ nào giỗ tổ ông trưởng họ cũng đọc oang oang danh sách những người đỗ đạt như là để "báo cáo với tổ tiên", thậm chí còn so sánh số lượng người đỗ giữa chi này với chi kia nữa. Cứ mỗi lần đi ăn giỗ về, ông Thân lại ngồi thừ người hàng giờ đồng hồ. Ông buồn. Nhà ông đa đinh, tới năm thằng con giai mà chảđứa nào học hành ra gì, có mỗi thằng út là học hết lớp 12 nhưng cho thi đại học hai năm liền đều "về không".

Con cái người ta đỗ đạt rầm rầm, mình tới 5 thằng con mà chả đứa nào mon men được tới cổng trường đại học thì nhục lắm. Ông họp cả nhà lại, bắt 4 thằng anh tháng tháng phải góp tiền để lo cho thằng út lên Hà Nội ôn thi, bao giờ đỗ bằng được đại học mới thôi, bất kể đại học gì. Cậu út đi ôn thi, nghe có kẻ “tiếp thị” thi thuê, thế là cậu về nhà bàn với gia đình. Ông Thân nghe thế cũng bùi tai bèn "tổng động viên" tài lực cả gia đình quyết lo cho cậu đặt được chân vào giảng đường đại học. Rồi thì cậu cũng “đỗ”, ông Thân thịt cả con lợn khao họ. Nhưng "ngày vui ngắn chẳng tày gang", đường dây thi thuê đó bị khui ra, thế là cậu đành xách va li về quê. Giờ cậu suốt ngày đóng cửa nằm khàn ở nhà chẳng dám đi đâu vì xấu hổ.

Cái mác sinh viên đại học nó ám người ta ghê quá! Chính vì ham hố bằng cấp nên dễ bị kẻ xấu lợi dụng để trục lợi, hẳn mọi người còn nhớ mấy năm trước đã xảy ra vụ lừa đảo của trường đại học Quốc tế châu Á. Khoan hãy trách gã lừa đảo người Đài Loan kia vội, mà trước hết ta hãy tự kiểm điểm lại mình. Bởi xã hội Việt Nam hám hố bằng cấp (mà bằng cấp ghi bằng tiếng Tây lại càng có giá, càng oách) nên bọnlừa đảo quốc tế mới có thể dễ dàng qua mặt đến thế.

Lại có những cậu học trò đỗ vào trung cấp, thậm chí cao đẳng, học được một năm rồi vậy mà vẫn sẵn sàng bỏ để thi vào đại học. Huy học Cao đẳng Tin học của trường Đại học Bách Khoa, đến kỳ thi năm sau Huy lại đi thi và đỗ vào Đại học Thương mại, thế là Huy "gút - bai" Cao đẳng Bách Khoa để sang học đại học cho... oai.

Kể thì cũng có oai thật, gia phả dòng họ ghi trang trọng: Nguyễn Sỹ Huy đỗ đại học Thương Mại (dòng họ này chỉ ghi tên người đỗ đại học vào danh sách, không ghi tên người đỗ cao đẳng). Bố mẹ Huy thì nở mày nở mặt vì được cả làng khen con mình có chí. Bây giờ thì Huy đã tốt nghiệp đại học Thương Mại và đang thất nghiệp, mảnh bằng cử nhân Thương mại giờ nhiều nhan nhản, chả xin đâu được việc cả. Trong khi đám bạn cũ ở cao đẳng bên Bách Khoa ra trường đã được 2 năm, đứa nào cũng có công ăn việc làm tử tế, thu nhập hai, ba triệu một tháng, có đứa đã sắm được cả xe máy. Huy nhìn chúng mà cay đắng cho cái tính sỹ hão của mình, "sai một ly đi một dặm", bây giờ thì làm sao sửa chữa được nữa.

Viết đến đây tôi chợt nao lòng nhớ về một chuyện buồn, rất buồn xảy ra ở Thuận Thành quê tôi cách đây mấy năm, có cậu học trò sau ba lần thi không đậu đại học đã thắt cổ tự tử. Vì sao phải cay cú đến như vậy hỡi em? Lẽ nào với kiến thức lớp 12 em không thể học lấy một nghề gì đó để làm kế sinh nhai hay sao? Cái chết của em có một phần trách nhiệm của xã hội, cũng vì chúng ta không làm tốt công tác hướng nghiệp cho các em, để các em không nhìn thấy tương lai cuộc đời ngoài việc phải đỗ vào đại học.

Trên đời có cả ngàn cách lập thân

Cái thời xửa xưa còn khoa cử Hán học, khi mà nho sinh nào đỗ đạt thành ông nghè, ông cống được nhà vua ban mũ mãng cân đai, được về vinh quy bái tổ, cả làng, cả tổng phải đi rước, oai phong lẫm liệt gấp cả ngàn lần bây giờ thì các cụ đã có câu nói đại ý: trên đời có cả ngàn cách lập thân, hèn nhất là lập thân bằng con đường văn chương khoa cử. Ở đây tôi xin phép không bàn luận câu nói này mà chỉ xin kể một vài trường hợptay trắng lập nghiệp mà không nhất thiết phải qua cổng trường đại học.

Anh tên là Huyên, người "nhà quê đặc". Nhà anh nghèo, anh chỉ được học đến lớp bẩy rồi thôi. Anh buôn bán lặt vặt một thời gian, rồi có người thuê anh phụ việc làm bánh quẩy để đưa các hàng phở. Anh nhanh tay, chịu khó nên chẳng mấy chốc "học lỏm" được cả bí quyết làm bột (cho phụ gia gì vào bột mỳ, cân lượng bao nhiêu, ủ trong thời gian mấy tiếng để bánh ngon...). Không những thế, anh còn tranh thủ thời gian rỗi đi mời chào được một số hàng quán để nhận bánh quẩy của chủ đưa thêm kiếm tiền. Chỉ sau hai năm anh đã gom góp được lưng vốn kha khá, bèn tự thuê nhà, sắm đồ nghề ra làm riêng. Bây giờ sau chín năm ra thủ đô, anh đã mua được gần năm chục mét vuông đất ở phường Hạ Đình (quận Thanh Xuân), xây được ngôi nhà hai tầng rưỡi. Nhà anh còn thuê cả hai người làm vẫn chưa hết việc. Tôi hỏi anh về thu nhập và được nghe một con số giật mình: trừ chi phí sản xuất và chi tiêu cho cả nhà, mỗi tháng gia đình anh còn để ra được tới 4 triệu đồng.

Đợt anh trai tôi làm nhà, nhờ tôi trông hộ, do vậy tôi quen một thợ lắp điện nước tên là Nguyện, người Hưng Yên. Nguyện học đến lớp 9 thì bố mất, phải nghỉ học. Quê anh đất chật người đông, tiết nông nhàn anh thường lên Hà Nội làm thuê. Để dành được ít tiền anh xác định phải học lấy một nghề kiếm sống, "nhất nghệ tinh nhất thân vinh" mà. Anh nhận thấy bây giờ người ta xây dựng nhiều, như vậy cần có nhiều người biết lắp điện nước. Thế là anh đăng ký học ngành công nhân lắp đặt thiết bị công trình xây dựng. Nhờ cần cù chịu khó cộng với tay nghề cao và tính anh thật thà, không gian lận trộm cắp nên anh làm không hết việc, cứ chủ nhà nọ giới thiệu cho chủ nhà kia. Bây giờ chỉ mới mấy năm mà anh đã mua được một căn hộ 40 mét vuông ở khu tập thể Minh Khai với giá năm trăm triệu đồng, sắm được xe Dylan, điện thoại di động xịn. Từ một chú nhà quê, học hành hạn chế mà có được như thế, hơn nhiều cán bộ Nhà nước làm cả đời.

Kể những chuyện này tôi không có ý phủ nhận vai trò của học hành thi cử mà chỉ xin các sĩ tử ghi nhớ một điều rằng: Trên đời này có nhiều cách lập thân, nếu không đỗ đại học, tự thấy lực học của mình khó có thể tiếp tục con đường khoa cử thì hãy lựa chọn học một nghề gì đó để vào đời. Nghề nào cũng cao quý cả, miễn là ta biết sống lương thiện bằng sức lao động của mình. Các bậc phụ huynh cũng như mọi người trong xã hội hãy có một cách nhìn đúng đắn, đừng mù quáng vì hai chữ Đại học.

Nguyễn Duy Hữu

Việt Báo

Nhận xét tin Bao nhiêu năm rồi còn mãi... đi thi

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bao nhiêu năm rồi còn mãi... đi thi bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bao nhieu nam roi con mai di thi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bao nhiêu năm rồi còn mãi... đi thi ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

How many years remain. take the exam ..
Technology, Hanoi University of Commerce, universities, once again, stepped on a banana peel, candidates, whoever, the park, now, how much, take the exam, the year, he, do

A gradually college season. Of the over one million candidates this year, capable of receiving only the University of hundred thousand. Number candidates not admitted, who had several times " ; tent mat "is probably trampled banana type" break up sucking ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su trong ngay Danh ghen tren may bay
    Thời sự trong ngày: Đánh ghen trên máy bay

    Bến Tre, TPHCM thu hồi đất, dỡ nhà ông Trần Văn Truyền; Bộ trưởng Thăng: Sự cố mất điện có phải phá hoại?; SGK tiếng Anh: "Làm ầm ĩ là...không biết gì"; "Hố tử thần" sụt lún trở lại; "2 bà, 1 ông" đánh nhau trên máy bay...

  • Thoi su 24h2111 Thu hoi nha dat cua ong Tran Van Truyen
    Thời sự 24h(21/11): Thu hồi nhà đất của ông Trần Văn Truyền

    Thu hồi nhà, đất của ông Trần Văn Truyền; Gói quà 20/11 phát nổ, 1 phụ nữ tử vong; VTV xin lỗi vụ phát sóng "Nhặt xương cho thầy"; Hà Hồ bật khóc, nêu lời giải cho quan hệ với Cường đô la; Từ 1/1/2015 tăng mức phạt xe quá tải... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/11.

  • Thoi su 24h2010 2 may bay suyt dam nhau tai SG
    Thời sự 24h(20/10): 2 máy bay suýt đâm nhau tại SG

    Đổi chứng minh thư thành thẻ căn cước công dân;Hai máy bay suýt đụng nhau trên không;Thuê người giả mạo Thứ trưởng Y tế để lừa tiền tỷ; Sát hại con tin để quỵt nợ 50 triệu đồng; "100 nghìn/cô" - cuộc định giá đau xót trong ngày 20/11?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/11.

  • Thoi su 24h1911 Chang trai dam cuoi co tich qua doi
    Thời sự 24h(19/11): Chàng trai "đám cưới cổ tích" qua đời

    Phạt 252 triệu đồng NXB in hình Công Lý cởi trần; Chơi ngông Tàng "Keangnam": Mời ca sỹ ngoại về đãi cả bản; Nữ phượt thủ 9x tử nạn trên cung đường Hà Giang; Chàng trai trong "đám cưới cố tích" đột ngột qua đời...

  • Thoi su 24h1811 BS quen kim mo trong bung benh nhan
    Thời sự 24h(18/11): BS quên kim mổ trong bụng bệnh nhân

    Đường sắt trên cao "tuyệt đối an toàn"; Mổ đẻ, BS ‘quên’ kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bé sơ sinh văng khỏi bụng mẹ ra viện; Lật mặt hàng chục cửa hàng xăng dầu lắp đặt IC giả; Mạo nhận con trai Bí thư HN "quỵt" hàng trăm triệu... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/11.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 162211
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 16-22/11)

    Hà Tĩnh: Mổ đẻ, BS "quên" kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bình Dương: Một phụ nữ chết tức tưởi sau khi chích thuốc tại phòng khám tư nhân; Trứng gà thật - giả, phân biệt thế nào?; 83% đàn ông "thả rông" trong lần quan hệ đầu tiên; Mẹo chăm sóc da cho trẻ vào mùa đông; Lý do không ngờ khiến mẹ chậm mang thai; Người hay lo lắng dễ bị mất trí nhớ; Cách giảm cân hiệu quả trong 1 tuần... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1611 2211
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

    Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1611 2211
    Toàn cảnh Showbiz tuần (16/11 – 22/11)

    Mỹ Tâm được vinh danh giải thưởng 'Huyền thoại âm nhạc', Hình nghệ sĩ Công Lý bị xuất hiện phản cảm trên bìa sách luật, Tranh cãi số lượng khán giả trong live concert Heartbeat của Mỹ Tâm,

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1611 2211
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/11 - 22/11)

    "Tội phạm axit" và câu chuyện về quản lý; Kết cục thảm của những mối tình đồng tính nữ lệch lạc; Điểm tựa hoàn lương của 9X sát hại người yêu; 14 năm tù cho cơn ghen tuông mù quáng; Vụ TMV Cát Tường: Tội danh của bị cáo Tường và Khánh sẽ thay đổi?; Cảnh giác với chiêu lừa đảo tinh vi qua điện thoại;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 16112211
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (16/11-22/11)

    Tổng hợp diễn biến vụ nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi; Tổng hợp thông tin trước thềm AFF Cup của ĐT Việt Nam và các đội bóng cùng bảng; Tổng hợp các trận cầu hay cuối tuần... là những tin tức sẽ có trong bản tin Bóng đá cuối tuần của Việt Báo.