Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Nhận xét về cơ chế lương bổng hiện tại, một chuyên gia tài chính hàng đầu đã bông đùa: “Những bộ óc vĩ đại nhất, những vầng trán tư duy nhất cũng không tài nào hiểu nổi chế độ tiền lương của VN”. Nghe qua thì thấy ngoa, nhưng nếu ai trót lạc vào “trận địa” tiền lương chắc không khỏi rùng mình và đồng cảm với câu nói tưởng như giễu cợt này.

“Bát quái đồ” ngạch, bậc

Bai 3 Ma tran tien luong
Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Ảnh: Nguyên Vũ.

Theo Bộ LĐ-TB & XH, chế độ tiền lương ở Việt Nam (VN) hiện chia làm hai dạng: thang lương và bảng lương. Thang lương áp dụng với công nhân kỹ thuật trực tiếp sản xuất. Bảng lương áp dụng với những ngành nghề không xác định được tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật đối với công nhân, và với tất cả các viên chức (đảng, đoàn thể, hành chính, sự nghiệp, lực lượng vũ trang cũng như viên chức trong doanh nghiệp).

Cách tính lương bao gồm mức lương tối thiểu (LTT) nhân với một hệ số nhất định. Hệ số này được tính theo độ phức tạp lao động và điều kiện lao động.

Hiện nay, hệ số chia theo 4 khu vực: Thứ nhất khu vực cán bộ do dân cử, bầu cử có 10 hệ số mức lương; thấp nhất là 4,3 và cao nhất là 13 (tổng bí thư và chủ tịch nước).

Thứ 2 là khu vực viên chức hành chính, sự nghiệp có 56 hệ số từ 1,48 đến 9,33. Viên chức thừa hành phục vụ (quản lý doanh nghiệp) có 32 hệ số từ 1 đến 3,11. Toàn bộ hệ thống bảng lương công chức hiện có 21 ngành chia ra 196 ngạch lương tương ứng với 196 ngạch công chức.

Còn lại là khối sản xuất, kinh doanh thì chia ra hai dạng: công nhân và viên chức doanh nghiệp. Họ được chia lương theo 21 thang lương và 24 bảng lương. Riêng công nhân có 66 hệ số lương từ 1 đến 5,22.

Thực tế khi đối diện với hệ thống thang bảng lương này, không ít nhà chuyên môn đã thật sự “phát hoảng” vì tính phức tạp và “trí tuệ” của nó.

“Vô nghĩa” tăng lương

Theo quy định hiện hành thì tuỳ theo thời gian công tác mà người lao động có bậc lương thâm niên. Tuy nhiên, mỗi ngành lại quy định riêng về bậc lương và thời gian tăng bậc.

Ngạch cao nhất có 16 bậc lương và thấp nhất có 7 bậc. Thế nhưng khoảng cách giữa các bậc của thang lương được thiết kế với nhiều bất hợp lý. Cụ thể là từ bậc 1, 2, 3 có khoảng cách từ 10 -12%, nhưng các bậc 4, 5, 6 thì lại lũy tiến 20% trở lên. Cá biệt có bậc liền nhau nhưng mức lương hơn kém tới 60%.

Mặt khác, mức tăng lương bình quân 5% cho mỗi bậc (2 đến 3 năm/bậc) là quá thấp. Có những bậc lương đề ra chỉ để cho “đẹp”, chứ không ai có thể đạt được. Ví dụ bậc lương thứ 16 đối với công nhân thì phải mất 30 năm.

Ngoài ra quan điểm bình quân còn thể hiện rõ rệt giữa lương của viên chức chuyên môn so với lương công nhân (Kỹ sư đào tạo 5 năm có hệ số lương 1,78. Trong khi công nhân đào tạo 18 tháng có hệ số lương là 1,62).

Nhiều ngành đã không đủ ngạch để xây dựng tiêu chuẩn theo lương và không bao quát hết được ngành nghề. “Khổ” nhất là đối với khu vực sản xuất kinh doanh, quan điểm ấn định thu nhập cho người lao động còn tác hại hơn nhiều.

Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Chính điều này đã khiến chính sách tiền lương càng xa rời thực tiễn khi không còn tương xứng với trách nhiệm, với khối lượng công việc phải gánh vác. Thực tế này đã khiến cho nhiều ngành phải đối mặt với nguy cơ chảy máu chất xám.

Đến lúc về hưu thì ưu đãi ngành nghề không được xã hội đồng tình, nhất là khi lương hưu của sĩ quan gấp hai lần lương hưu của cán bộ, công chức (CBCC).

Gánh nặng ngân sách

Bai 3 Ma tran tien luong
Hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Ảnh: Nguyên Vũ

Tuy là một quốc gia đang ở diện nghèo, nhưng tỉ lệ người hưởng lương ngân sách của Việt Nam thì cao hàng đầu khu vực.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH thì cả nước có hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Trong đó có 1,5 triệu người là cán bộ công chức. 1,5 triệu người là đối tượng chính sách xã hội và cán bộ công nhân hưu trí. 300.000 người là cán bộ xã phường (đối tượng được hưởng lương, phụ cấp). Còn lại là thuộc hệ thống các tổ chức, hiệp hội đoàn thể, lực lượng vũ trang và cán bộ công nhân, viên chức thuộc hệ thống các tổ chức kinh tế Nhà nước.

Kể từ ngày 1/10/ năm nay, khi áp dụng mức lương mới (tăng lương tối thiểu lên 100.000 đồng và các loại trợ cấp hưu trí, xã hội), Nhà nước sẽ phải chuẩn bị 6.000 tỉ đồng để chi trả cho khoản tăng thêm của tiền lương với tất cả các đối tượng trên trong 3 tháng cuối năm 2006.

Mức tăng thêm này của năm 2007 sẽ là 26.000 tỉ đồng (chiếm gần 10% tổng chi ngân sách).

Nhịn ăn 10 năm mới mua nổi nhà

Hiện nay, mức LTT do Nhà nước ban hành vẫn được áp dụng chung cho các khu vực (trừ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài). Mức lương này được tính toán trên một số yếu tố khoa học như trình độ sản xuất, năng suất lao động, các lợi thế cạnh tranh...với mục đích đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động.

Những nghiên cứu cho thấy, lương tối thiểu ở VN quá thấp, không những không đảm bảo tái sản xuất sức lao động, lại còn quá cứng nhắc trên toàn bộ các khu vực nhận lương.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH: năm 1993 LTT chỉ đảm bảo 70% nhu cầu thực tế; năm 1997 chỉ đạt 50%, năm 1999 đạt 58%, năm 2001 đạt 68% và năm 2003 chỉ đạt 72,5%.

Mặc dù thời gian qua LTT đã được điều chỉnh, nhưng sự điều chỉnh này là quá chậm so với mức tăng giá cả tiêu dùng. Do đó, khó khăn với người hưởng lương dường như không được gỡ bỏ.

Nếu đối chiếu, lương của chủ tịch tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và bộ trưởng hiện giờ chỉ vào khoảng từ 3 đến hơn 4 triệu đồng/tháng (khoảng 50 triệu đồng/năm). Mức thu nhập này không bằng lương một nhân viên trung bình của một doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Như vậy, để mua được một căn nhà chung cư, những quna chức ở vị trí trên cũng phải mất cỡ 10 năm với điều kiện "không ăn gì".

Theo điều tra của Tổng cục thống kê tại 3.000 đơn vị hành chính sự nghiệp trên cả nước: Tỷ lệ của tiền lương trong tổng thu nhập của người lao động trong khu vực quản lý Nhà nước và an ninh quốc phòng chỉ chiếm 44,77%; trong lĩnh vực giáo dục đào tạo 53,52%; trong y tế 61,17%; trong khoa học công nghệ 30,85%...Còn lại là những khoản "ngoài luồng".

***

Chính các "kiến trúc sư" của hệ thống thang bảng lương này - chứ không phải ai khác - là những người nắm rõ nhất mọi nhược điểm của chế độ tiền lương hiện hành. Nhưng, vì sao chưa thể thay đổi?

Duy Tuấn

Việt Báo

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Dân lập rào chắn phản đối xe quá tải chạy phá đường, cán chết người

 Người dân Tân Cang phải lập rào chặn xe quá tải vì bức xúc việc xe ben “lộng hành” gây mất an toàn giao thông. Đỉnh điểm là vụ cán chết một cụ già 63 tuổi vào chiều ngày 26/1.

Nghìn lẻ chuyện tuần qua (18/01 - 24/01)

Bệnh viện cam kết không nằm ghép; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Phát hiện hố chôn hài cốt tập thể ở Khánh Hòa; Điều kiện thi công chức Hà Nội; Sẽ di dời nhiều cơ quan, đơn vị ra khỏi nội thành Hà Nội... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

Tục lì xì ngày Tết mang ý nghĩa gì?

Tết đến, xuân về, khi mà người lớn vẫn tất bật lo cho cái Tết thì sung sướng nhất vẫn là lũ trẻ. Dù là quê nghèo hay nơi phố thị, Tết vẫn là điều gì đó để chúng háo hức mong chờ.

Nhận xét tin Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bài 3: "Ma trận" tiền lương bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bai 3 Ma tran tien luong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bài 3: "Ma trận" tiền lương ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Lesson 3: "The Matrix" salary
Invalids and Social Affairs, salary, greatest, laborers, workers, factor, payroll, officials, regional officials , the, year, major, for, up

Comment on current wage mechanism, a leading financial experts joked: "The greatest brains, the forehead only private also unable to understand the VN salary. " Heard and saw an overstatement, but if someone lost in the trot ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h2601 Vu no rung dong ca pho
    Thời sự 24h(26/01): Vụ nổ rúng động cả phố

    Đà Nẵng có tân Chủ tịch UBND TP; "Nói không với nằm ghép: Dân lo bị xuất viện sớm; Nghệ An: Phát hiện xác hổ 140kg đang ướp lạnh; Không khởi tố vụ tai nạn thảm khốc 9 người chết; Bắt gần nửa tấn lòng thối đang trên đường tiêu thụ; Cựu phi công Việt Nam nói thật chuyện lương thưởng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/1.

  • Thoi su tuan qua Dai hy thanh dai tang sau tai nan
    Thời sự tuần qua: Đại hỷ thành đại tang sau tai nạn

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Cục trưởng Cục Đường sắt chết trong phòng làm việc; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít...

  • Thoi su 24h2301 Tang luong huu va tro cap them 8
    Thời sự 24h(23/01): Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Bắt ông chủ tạp chí cầm đầu đường dây đánh bạc ngàn tỷ; Hàng tấn mỹ phẩm không nguồn gốc "tràn" vào HN; Làm rõ vụ 12 con dê ‘lạc’ vào trang trại Bí thư huyện... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/1.

  • Thoi su 24h2201 Cuc truong Duong sat chet tai tru so
    Thời sự 24h(22/01): Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở

    Cục trưởng Đường sắt VN được phát hiện chết tại phòng làm việc, "Nữ quái" đất Cảng phẫu thuật mặt trốn nã 10 năm; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Nữ du khách nước ngoài đến Hà Nội đã bị cướp; Bắt nghi phạm vụ hiếp dâm, giết bé gái bịt đầu mối; Giữ lại táo nhập từ Mỹ, cấm bán ra thị trường... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày.

  • Thoi su 24h2101 Xang giam toi 1900 donglit
    Thời sự 24h(21/01): Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít

    Thiếu nữ bị kéo lê nửa cây số dưới gầm xe 7 chỗ; 3 công nhân tử vong tại công trường thủy điện; Vụ án tham ô hơn 10 năm chưa xử xong; Hoãn tăng thuế, xăng giảm tới 1.900 đồng/lít; Ô tô lao vun vút ngược chiều trên cầu Nhật Tân; Nữ giáo viên tống tiền giám đốc trường quốc tế... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/1.

  • Benh vien cam ket khong nam ghep
    Bệnh viện cam kết không nằm ghép

    Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.

  • Tao My gay chet nguoi da ve Viet Nam
    Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?

    Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tinh hinh buon lau dien bien phuc tap
    Tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp

    Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu

  • Danh hai Thuy Nga to chong no nan lua gat
    Danh hài Thúy Nga tố chồng nợ nần, lừa gạt

    Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..

  • Thong diep Lien bang My nam 2015
    Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015

    Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn