Thứ hai, 18 Tháng mười hai 2006, 14:35 GMT+7

Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Nhận xét về cơ chế lương bổng hiện tại, một chuyên gia tài chính hàng đầu đã bông đùa: “Những bộ óc vĩ đại nhất, những vầng trán tư duy nhất cũng không tài nào hiểu nổi chế độ tiền lương của VN”. Nghe qua thì thấy ngoa, nhưng nếu ai trót lạc vào “trận địa” tiền lương chắc không khỏi rùng mình và đồng cảm với câu nói tưởng như giễu cợt này.

“Bát quái đồ” ngạch, bậc

Bai 3 Ma tran tien luong
Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Ảnh: Nguyên Vũ.

Theo Bộ LĐ-TB & XH, chế độ tiền lương ở Việt Nam (VN) hiện chia làm hai dạng: thang lương và bảng lương. Thang lương áp dụng với công nhân kỹ thuật trực tiếp sản xuất. Bảng lương áp dụng với những ngành nghề không xác định được tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật đối với công nhân, và với tất cả các viên chức (đảng, đoàn thể, hành chính, sự nghiệp, lực lượng vũ trang cũng như viên chức trong doanh nghiệp).

Cách tính lương bao gồm mức lương tối thiểu (LTT) nhân với một hệ số nhất định. Hệ số này được tính theo độ phức tạp lao động và điều kiện lao động.

Hiện nay, hệ số chia theo 4 khu vực: Thứ nhất khu vực cán bộ do dân cử, bầu cử có 10 hệ số mức lương; thấp nhất là 4,3 và cao nhất là 13 (tổng bí thư và chủ tịch nước).

Thứ 2 là khu vực viên chức hành chính, sự nghiệp có 56 hệ số từ 1,48 đến 9,33. Viên chức thừa hành phục vụ (quản lý doanh nghiệp) có 32 hệ số từ 1 đến 3,11. Toàn bộ hệ thống bảng lương công chức hiện có 21 ngành chia ra 196 ngạch lương tương ứng với 196 ngạch công chức.

Còn lại là khối sản xuất, kinh doanh thì chia ra hai dạng: công nhân và viên chức doanh nghiệp. Họ được chia lương theo 21 thang lương và 24 bảng lương. Riêng công nhân có 66 hệ số lương từ 1 đến 5,22.

Thực tế khi đối diện với hệ thống thang bảng lương này, không ít nhà chuyên môn đã thật sự “phát hoảng” vì tính phức tạp và “trí tuệ” của nó.

“Vô nghĩa” tăng lương

Theo quy định hiện hành thì tuỳ theo thời gian công tác mà người lao động có bậc lương thâm niên. Tuy nhiên, mỗi ngành lại quy định riêng về bậc lương và thời gian tăng bậc.

Ngạch cao nhất có 16 bậc lương và thấp nhất có 7 bậc. Thế nhưng khoảng cách giữa các bậc của thang lương được thiết kế với nhiều bất hợp lý. Cụ thể là từ bậc 1, 2, 3 có khoảng cách từ 10 -12%, nhưng các bậc 4, 5, 6 thì lại lũy tiến 20% trở lên. Cá biệt có bậc liền nhau nhưng mức lương hơn kém tới 60%.

Mặt khác, mức tăng lương bình quân 5% cho mỗi bậc (2 đến 3 năm/bậc) là quá thấp. Có những bậc lương đề ra chỉ để cho “đẹp”, chứ không ai có thể đạt được. Ví dụ bậc lương thứ 16 đối với công nhân thì phải mất 30 năm.

Ngoài ra quan điểm bình quân còn thể hiện rõ rệt giữa lương của viên chức chuyên môn so với lương công nhân (Kỹ sư đào tạo 5 năm có hệ số lương 1,78. Trong khi công nhân đào tạo 18 tháng có hệ số lương là 1,62).

Nhiều ngành đã không đủ ngạch để xây dựng tiêu chuẩn theo lương và không bao quát hết được ngành nghề. “Khổ” nhất là đối với khu vực sản xuất kinh doanh, quan điểm ấn định thu nhập cho người lao động còn tác hại hơn nhiều.

Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Chính điều này đã khiến chính sách tiền lương càng xa rời thực tiễn khi không còn tương xứng với trách nhiệm, với khối lượng công việc phải gánh vác. Thực tế này đã khiến cho nhiều ngành phải đối mặt với nguy cơ chảy máu chất xám.

Đến lúc về hưu thì ưu đãi ngành nghề không được xã hội đồng tình, nhất là khi lương hưu của sĩ quan gấp hai lần lương hưu của cán bộ, công chức (CBCC).

Gánh nặng ngân sách

Bai 3 Ma tran tien luong
Hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Ảnh: Nguyên Vũ

Tuy là một quốc gia đang ở diện nghèo, nhưng tỉ lệ người hưởng lương ngân sách của Việt Nam thì cao hàng đầu khu vực.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH thì cả nước có hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Trong đó có 1,5 triệu người là cán bộ công chức. 1,5 triệu người là đối tượng chính sách xã hội và cán bộ công nhân hưu trí. 300.000 người là cán bộ xã phường (đối tượng được hưởng lương, phụ cấp). Còn lại là thuộc hệ thống các tổ chức, hiệp hội đoàn thể, lực lượng vũ trang và cán bộ công nhân, viên chức thuộc hệ thống các tổ chức kinh tế Nhà nước.

Kể từ ngày 1/10/ năm nay, khi áp dụng mức lương mới (tăng lương tối thiểu lên 100.000 đồng và các loại trợ cấp hưu trí, xã hội), Nhà nước sẽ phải chuẩn bị 6.000 tỉ đồng để chi trả cho khoản tăng thêm của tiền lương với tất cả các đối tượng trên trong 3 tháng cuối năm 2006.

Mức tăng thêm này của năm 2007 sẽ là 26.000 tỉ đồng (chiếm gần 10% tổng chi ngân sách).

Nhịn ăn 10 năm mới mua nổi nhà

Hiện nay, mức LTT do Nhà nước ban hành vẫn được áp dụng chung cho các khu vực (trừ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài). Mức lương này được tính toán trên một số yếu tố khoa học như trình độ sản xuất, năng suất lao động, các lợi thế cạnh tranh...với mục đích đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động.

Những nghiên cứu cho thấy, lương tối thiểu ở VN quá thấp, không những không đảm bảo tái sản xuất sức lao động, lại còn quá cứng nhắc trên toàn bộ các khu vực nhận lương.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH: năm 1993 LTT chỉ đảm bảo 70% nhu cầu thực tế; năm 1997 chỉ đạt 50%, năm 1999 đạt 58%, năm 2001 đạt 68% và năm 2003 chỉ đạt 72,5%.

Mặc dù thời gian qua LTT đã được điều chỉnh, nhưng sự điều chỉnh này là quá chậm so với mức tăng giá cả tiêu dùng. Do đó, khó khăn với người hưởng lương dường như không được gỡ bỏ.

Nếu đối chiếu, lương của chủ tịch tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và bộ trưởng hiện giờ chỉ vào khoảng từ 3 đến hơn 4 triệu đồng/tháng (khoảng 50 triệu đồng/năm). Mức thu nhập này không bằng lương một nhân viên trung bình của một doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Như vậy, để mua được một căn nhà chung cư, những quna chức ở vị trí trên cũng phải mất cỡ 10 năm với điều kiện "không ăn gì".

Theo điều tra của Tổng cục thống kê tại 3.000 đơn vị hành chính sự nghiệp trên cả nước: Tỷ lệ của tiền lương trong tổng thu nhập của người lao động trong khu vực quản lý Nhà nước và an ninh quốc phòng chỉ chiếm 44,77%; trong lĩnh vực giáo dục đào tạo 53,52%; trong y tế 61,17%; trong khoa học công nghệ 30,85%...Còn lại là những khoản "ngoài luồng".

***

Chính các "kiến trúc sư" của hệ thống thang bảng lương này - chứ không phải ai khác - là những người nắm rõ nhất mọi nhược điểm của chế độ tiền lương hiện hành. Nhưng, vì sao chưa thể thay đổi?

Duy Tuấn

Việt Báo

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Nhân viên bưu điện bất ngờ vì iPhone hóa thành Nokia "cùi"

Tôi rất háo hức chờ ngày nhận chiếc iPhone để tặng lại người thân đúng dịp 20/10. Giờ sự việc xảy ra khiến ý định này chưa thể thực hiện được, Cường nói.

Nhận xét tin Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bài 3: "Ma trận" tiền lương bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bai 3 Ma tran tien luong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bài 3: "Ma trận" tiền lương ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Lesson 3: "The Matrix" salary
Invalids and Social Affairs, salary, greatest, laborers, workers, factor, payroll, officials, regional officials , the, year, major, for, up

Comment on current wage mechanism, a leading financial experts joked: "The greatest brains, the forehead only private also unable to understand the VN salary. " Heard and saw an overstatement, but if someone lost in the trot ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.