Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Nhận xét về cơ chế lương bổng hiện tại, một chuyên gia tài chính hàng đầu đã bông đùa: “Những bộ óc vĩ đại nhất, những vầng trán tư duy nhất cũng không tài nào hiểu nổi chế độ tiền lương của VN”. Nghe qua thì thấy ngoa, nhưng nếu ai trót lạc vào “trận địa” tiền lương chắc không khỏi rùng mình và đồng cảm với câu nói tưởng như giễu cợt này.

“Bát quái đồ” ngạch, bậc

Bai 3 Ma tran tien luong
Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Ảnh: Nguyên Vũ.

Theo Bộ LĐ-TB & XH, chế độ tiền lương ở Việt Nam (VN) hiện chia làm hai dạng: thang lương và bảng lương. Thang lương áp dụng với công nhân kỹ thuật trực tiếp sản xuất. Bảng lương áp dụng với những ngành nghề không xác định được tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật đối với công nhân, và với tất cả các viên chức (đảng, đoàn thể, hành chính, sự nghiệp, lực lượng vũ trang cũng như viên chức trong doanh nghiệp).

Cách tính lương bao gồm mức lương tối thiểu (LTT) nhân với một hệ số nhất định. Hệ số này được tính theo độ phức tạp lao động và điều kiện lao động.

Hiện nay, hệ số chia theo 4 khu vực: Thứ nhất khu vực cán bộ do dân cử, bầu cử có 10 hệ số mức lương; thấp nhất là 4,3 và cao nhất là 13 (tổng bí thư và chủ tịch nước).

Thứ 2 là khu vực viên chức hành chính, sự nghiệp có 56 hệ số từ 1,48 đến 9,33. Viên chức thừa hành phục vụ (quản lý doanh nghiệp) có 32 hệ số từ 1 đến 3,11. Toàn bộ hệ thống bảng lương công chức hiện có 21 ngành chia ra 196 ngạch lương tương ứng với 196 ngạch công chức.

Còn lại là khối sản xuất, kinh doanh thì chia ra hai dạng: công nhân và viên chức doanh nghiệp. Họ được chia lương theo 21 thang lương và 24 bảng lương. Riêng công nhân có 66 hệ số lương từ 1 đến 5,22.

Thực tế khi đối diện với hệ thống thang bảng lương này, không ít nhà chuyên môn đã thật sự “phát hoảng” vì tính phức tạp và “trí tuệ” của nó.

“Vô nghĩa” tăng lương

Theo quy định hiện hành thì tuỳ theo thời gian công tác mà người lao động có bậc lương thâm niên. Tuy nhiên, mỗi ngành lại quy định riêng về bậc lương và thời gian tăng bậc.

Ngạch cao nhất có 16 bậc lương và thấp nhất có 7 bậc. Thế nhưng khoảng cách giữa các bậc của thang lương được thiết kế với nhiều bất hợp lý. Cụ thể là từ bậc 1, 2, 3 có khoảng cách từ 10 -12%, nhưng các bậc 4, 5, 6 thì lại lũy tiến 20% trở lên. Cá biệt có bậc liền nhau nhưng mức lương hơn kém tới 60%.

Mặt khác, mức tăng lương bình quân 5% cho mỗi bậc (2 đến 3 năm/bậc) là quá thấp. Có những bậc lương đề ra chỉ để cho “đẹp”, chứ không ai có thể đạt được. Ví dụ bậc lương thứ 16 đối với công nhân thì phải mất 30 năm.

Ngoài ra quan điểm bình quân còn thể hiện rõ rệt giữa lương của viên chức chuyên môn so với lương công nhân (Kỹ sư đào tạo 5 năm có hệ số lương 1,78. Trong khi công nhân đào tạo 18 tháng có hệ số lương là 1,62).

Nhiều ngành đã không đủ ngạch để xây dựng tiêu chuẩn theo lương và không bao quát hết được ngành nghề. “Khổ” nhất là đối với khu vực sản xuất kinh doanh, quan điểm ấn định thu nhập cho người lao động còn tác hại hơn nhiều.

Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Chính điều này đã khiến chính sách tiền lương càng xa rời thực tiễn khi không còn tương xứng với trách nhiệm, với khối lượng công việc phải gánh vác. Thực tế này đã khiến cho nhiều ngành phải đối mặt với nguy cơ chảy máu chất xám.

Đến lúc về hưu thì ưu đãi ngành nghề không được xã hội đồng tình, nhất là khi lương hưu của sĩ quan gấp hai lần lương hưu của cán bộ, công chức (CBCC).

Gánh nặng ngân sách

Bai 3 Ma tran tien luong
Hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Ảnh: Nguyên Vũ

Tuy là một quốc gia đang ở diện nghèo, nhưng tỉ lệ người hưởng lương ngân sách của Việt Nam thì cao hàng đầu khu vực.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH thì cả nước có hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Trong đó có 1,5 triệu người là cán bộ công chức. 1,5 triệu người là đối tượng chính sách xã hội và cán bộ công nhân hưu trí. 300.000 người là cán bộ xã phường (đối tượng được hưởng lương, phụ cấp). Còn lại là thuộc hệ thống các tổ chức, hiệp hội đoàn thể, lực lượng vũ trang và cán bộ công nhân, viên chức thuộc hệ thống các tổ chức kinh tế Nhà nước.

Kể từ ngày 1/10/ năm nay, khi áp dụng mức lương mới (tăng lương tối thiểu lên 100.000 đồng và các loại trợ cấp hưu trí, xã hội), Nhà nước sẽ phải chuẩn bị 6.000 tỉ đồng để chi trả cho khoản tăng thêm của tiền lương với tất cả các đối tượng trên trong 3 tháng cuối năm 2006.

Mức tăng thêm này của năm 2007 sẽ là 26.000 tỉ đồng (chiếm gần 10% tổng chi ngân sách).

Nhịn ăn 10 năm mới mua nổi nhà

Hiện nay, mức LTT do Nhà nước ban hành vẫn được áp dụng chung cho các khu vực (trừ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài). Mức lương này được tính toán trên một số yếu tố khoa học như trình độ sản xuất, năng suất lao động, các lợi thế cạnh tranh...với mục đích đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động.

Những nghiên cứu cho thấy, lương tối thiểu ở VN quá thấp, không những không đảm bảo tái sản xuất sức lao động, lại còn quá cứng nhắc trên toàn bộ các khu vực nhận lương.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH: năm 1993 LTT chỉ đảm bảo 70% nhu cầu thực tế; năm 1997 chỉ đạt 50%, năm 1999 đạt 58%, năm 2001 đạt 68% và năm 2003 chỉ đạt 72,5%.

Mặc dù thời gian qua LTT đã được điều chỉnh, nhưng sự điều chỉnh này là quá chậm so với mức tăng giá cả tiêu dùng. Do đó, khó khăn với người hưởng lương dường như không được gỡ bỏ.

Nếu đối chiếu, lương của chủ tịch tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và bộ trưởng hiện giờ chỉ vào khoảng từ 3 đến hơn 4 triệu đồng/tháng (khoảng 50 triệu đồng/năm). Mức thu nhập này không bằng lương một nhân viên trung bình của một doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Như vậy, để mua được một căn nhà chung cư, những quna chức ở vị trí trên cũng phải mất cỡ 10 năm với điều kiện "không ăn gì".

Theo điều tra của Tổng cục thống kê tại 3.000 đơn vị hành chính sự nghiệp trên cả nước: Tỷ lệ của tiền lương trong tổng thu nhập của người lao động trong khu vực quản lý Nhà nước và an ninh quốc phòng chỉ chiếm 44,77%; trong lĩnh vực giáo dục đào tạo 53,52%; trong y tế 61,17%; trong khoa học công nghệ 30,85%...Còn lại là những khoản "ngoài luồng".

***

Chính các "kiến trúc sư" của hệ thống thang bảng lương này - chứ không phải ai khác - là những người nắm rõ nhất mọi nhược điểm của chế độ tiền lương hiện hành. Nhưng, vì sao chưa thể thay đổi?

Duy Tuấn

Việt Báo

Video nổi bật

Bố chở con nhỏ vượt ẩu bị ôtô đâm ngã ở Hà Nội
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Điểm lại những vụ trả tiền đánh rơi hàng trăm triệu đồng

Nhặt được của rơi đem trả người mất là một nét đẹp của cuộc sống mà chúng ta đã được dạy từ nhỏ, lớn lên thì điều đó được đưa vào môn học giáo dục công dân ở trường. Nhưng không biết từ bao giờ, điều này dường như đã biến mất trong xã hội hiện đại. Vậy theo bạn nhặt được của rơi có nên trả lại?

Nhận xét tin Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bài 3: "Ma trận" tiền lương bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bai 3 Ma tran tien luong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bài 3: "Ma trận" tiền lương ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Lesson 3: "The Matrix" salary
Invalids and Social Affairs, salary, greatest, laborers, workers, factor, payroll, officials, regional officials , the, year, major, for, up

Comment on current wage mechanism, a leading financial experts joked: "The greatest brains, the forehead only private also unable to understand the VN salary. " Heard and saw an overstatement, but if someone lost in the trot ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h265 Hoc sinh HN len nui sex la bia dat
    Thời sự 24h(26/5): "Học sinh HN lên núi sex" là bịa đặt

     Lương bộ trưởng chưa đến 15 triệu đồng; Đường dây bán dâm toàn trẻ vị thành niên đẹp như thiên thần ở HN; Trực thăng đại gia Việt khuấy động làng chài nghèo miền Trung; Sạt lở kinh hoàng, cuốn phăng nhiều nhà dân xuống sông; 

  • Thoi su 24h255 Chua nhan 5 trieu yen chi ve chai da bi lua
    Thời sự 24h(25/5): Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị lừa

     Hình ảnh công trường phi pháp của TQ ở Biển Đông; Anh em đại gia Thái Bình xây dãy biệt thự hệt nhau giữa Hà Nội; Thu Phương bỏ cả sĩ diện vì trai 19; Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị vay tiền, lừa gạt; 

  • Thoi su tuan qua Chi tien khung de cham cay xanh
    Thời sự tuần qua: Chi tiền "khủng" để chăm cây xanh

    Chúng ta không bán sân bay, cảng biển; "Đẻ" thêm GPLX số tự động; Một quận chi 18 tỷ để bảo dưỡng cây xanh; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Ca mang thai đặc biệt ở Việt Nam; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Chân dài thác loạn mua vui cho các cuộc bay "thuốc"... là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Thoi su 24h235 Dan dua nhau thao luoi chong loa
    Thời sự 24h(23/5): Dân đua nhau tháo lưới chống lóa

    Sắp khai tử nhà máy thép nghìn tỷ ở Vũng Áng; Triệu tập đôi nam nữ thuê người bức tử cây xanh; Sự thật về nhóm thanh niên mang xác người vứt ở bệnh viện;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 23/5. 

  • Thoi su 24h225 Thuc hu vu Hoc sinh HN len nui de sex
    Thời sự 24h(22/5): Thực hư vụ "Học sinh HN lên núi để sex"

     Phó Thủ tướng: ‘Tạo mọi điều kiện tốt nhất cho thí sinh’; Đại biểu xấu hổ, xin lỗi vì điều 60 luật BHXH; Đại gia “khóa môi” Hồ Ngọc Hà là tình cũ của Maya?; "Học sinh HN lên núi để... sex" được thêu dệt thế nào?; 

  • Thuc hu chat luong ao chong nang tien trieu
    Thực hư chất lượng áo chống nắng tiền triệu

    Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.

  • Mong manh hang Viet
    Mong manh hàng Việt!

    Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được

  • Con xem phim sex cha me lam gi
    Con xem phim sex, cha mẹ làm gì?

    Chúng ta cần trang bị kỹ năng, kiến thức về sex, có như vậy mới tạo được 'vắc-xin kháng sex' đủ mạnh cho các em. Chị Đào Lan, có con gái học lớp 5 tại Hà Nội đã thực sự sốc nặng khi cô con gái nhỏ đóng cửa xem phim sex một..

  • Cap doi khach Tay bi cuop gay xon xao
    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao

    Cặp đôi khách Tây bị cướp ở Hà Nội đang là câu chuyện được nhều bạn trẻ quan tâm. Mới đây, thông tin về cặp đôi khách Tây bị cướp đã có những tình tiết mới. ------------ Xem thêm: Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao, http://vietbao.vn/tp/Cap-doi-khach-Tay-bi-cuop-gay-xon-xao/11384861/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Cho xe mo to vao duong cao toc
    Cho xe mô tô vào đường cao tốc

    Đa số lo ngại xoay quanh chuyện, nếu những tay đua "kiệt xuất" lái mô tô được “thả” vào môi trường phù hợp nhưng chưa đủ “chất” sẽ dễ gây họa.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1705 2305
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 185 235
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (18/5 - 23/5)

    Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...

  • Diem lai tin suc khoe nong trong tuan 185 245
    Điểm lại tin sức khỏe nóng trong tuần (18/5 - 24/5)

    Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 175 235
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5)

    Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1705 2305
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.