Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Nhận xét về cơ chế lương bổng hiện tại, một chuyên gia tài chính hàng đầu đã bông đùa: “Những bộ óc vĩ đại nhất, những vầng trán tư duy nhất cũng không tài nào hiểu nổi chế độ tiền lương của VN”. Nghe qua thì thấy ngoa, nhưng nếu ai trót lạc vào “trận địa” tiền lương chắc không khỏi rùng mình và đồng cảm với câu nói tưởng như giễu cợt này.

“Bát quái đồ” ngạch, bậc

Bai 3 Ma tran tien luong
Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Ảnh: Nguyên Vũ.

Theo Bộ LĐ-TB & XH, chế độ tiền lương ở Việt Nam (VN) hiện chia làm hai dạng: thang lương và bảng lương. Thang lương áp dụng với công nhân kỹ thuật trực tiếp sản xuất. Bảng lương áp dụng với những ngành nghề không xác định được tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật đối với công nhân, và với tất cả các viên chức (đảng, đoàn thể, hành chính, sự nghiệp, lực lượng vũ trang cũng như viên chức trong doanh nghiệp).

Cách tính lương bao gồm mức lương tối thiểu (LTT) nhân với một hệ số nhất định. Hệ số này được tính theo độ phức tạp lao động và điều kiện lao động.

Hiện nay, hệ số chia theo 4 khu vực: Thứ nhất khu vực cán bộ do dân cử, bầu cử có 10 hệ số mức lương; thấp nhất là 4,3 và cao nhất là 13 (tổng bí thư và chủ tịch nước).

Thứ 2 là khu vực viên chức hành chính, sự nghiệp có 56 hệ số từ 1,48 đến 9,33. Viên chức thừa hành phục vụ (quản lý doanh nghiệp) có 32 hệ số từ 1 đến 3,11. Toàn bộ hệ thống bảng lương công chức hiện có 21 ngành chia ra 196 ngạch lương tương ứng với 196 ngạch công chức.

Còn lại là khối sản xuất, kinh doanh thì chia ra hai dạng: công nhân và viên chức doanh nghiệp. Họ được chia lương theo 21 thang lương và 24 bảng lương. Riêng công nhân có 66 hệ số lương từ 1 đến 5,22.

Thực tế khi đối diện với hệ thống thang bảng lương này, không ít nhà chuyên môn đã thật sự “phát hoảng” vì tính phức tạp và “trí tuệ” của nó.

“Vô nghĩa” tăng lương

Theo quy định hiện hành thì tuỳ theo thời gian công tác mà người lao động có bậc lương thâm niên. Tuy nhiên, mỗi ngành lại quy định riêng về bậc lương và thời gian tăng bậc.

Ngạch cao nhất có 16 bậc lương và thấp nhất có 7 bậc. Thế nhưng khoảng cách giữa các bậc của thang lương được thiết kế với nhiều bất hợp lý. Cụ thể là từ bậc 1, 2, 3 có khoảng cách từ 10 -12%, nhưng các bậc 4, 5, 6 thì lại lũy tiến 20% trở lên. Cá biệt có bậc liền nhau nhưng mức lương hơn kém tới 60%.

Mặt khác, mức tăng lương bình quân 5% cho mỗi bậc (2 đến 3 năm/bậc) là quá thấp. Có những bậc lương đề ra chỉ để cho “đẹp”, chứ không ai có thể đạt được. Ví dụ bậc lương thứ 16 đối với công nhân thì phải mất 30 năm.

Ngoài ra quan điểm bình quân còn thể hiện rõ rệt giữa lương của viên chức chuyên môn so với lương công nhân (Kỹ sư đào tạo 5 năm có hệ số lương 1,78. Trong khi công nhân đào tạo 18 tháng có hệ số lương là 1,62).

Nhiều ngành đã không đủ ngạch để xây dựng tiêu chuẩn theo lương và không bao quát hết được ngành nghề. “Khổ” nhất là đối với khu vực sản xuất kinh doanh, quan điểm ấn định thu nhập cho người lao động còn tác hại hơn nhiều.

Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Chính điều này đã khiến chính sách tiền lương càng xa rời thực tiễn khi không còn tương xứng với trách nhiệm, với khối lượng công việc phải gánh vác. Thực tế này đã khiến cho nhiều ngành phải đối mặt với nguy cơ chảy máu chất xám.

Đến lúc về hưu thì ưu đãi ngành nghề không được xã hội đồng tình, nhất là khi lương hưu của sĩ quan gấp hai lần lương hưu của cán bộ, công chức (CBCC).

Gánh nặng ngân sách

Bai 3 Ma tran tien luong
Hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Ảnh: Nguyên Vũ

Tuy là một quốc gia đang ở diện nghèo, nhưng tỉ lệ người hưởng lương ngân sách của Việt Nam thì cao hàng đầu khu vực.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH thì cả nước có hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Trong đó có 1,5 triệu người là cán bộ công chức. 1,5 triệu người là đối tượng chính sách xã hội và cán bộ công nhân hưu trí. 300.000 người là cán bộ xã phường (đối tượng được hưởng lương, phụ cấp). Còn lại là thuộc hệ thống các tổ chức, hiệp hội đoàn thể, lực lượng vũ trang và cán bộ công nhân, viên chức thuộc hệ thống các tổ chức kinh tế Nhà nước.

Kể từ ngày 1/10/ năm nay, khi áp dụng mức lương mới (tăng lương tối thiểu lên 100.000 đồng và các loại trợ cấp hưu trí, xã hội), Nhà nước sẽ phải chuẩn bị 6.000 tỉ đồng để chi trả cho khoản tăng thêm của tiền lương với tất cả các đối tượng trên trong 3 tháng cuối năm 2006.

Mức tăng thêm này của năm 2007 sẽ là 26.000 tỉ đồng (chiếm gần 10% tổng chi ngân sách).

Nhịn ăn 10 năm mới mua nổi nhà

Hiện nay, mức LTT do Nhà nước ban hành vẫn được áp dụng chung cho các khu vực (trừ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài). Mức lương này được tính toán trên một số yếu tố khoa học như trình độ sản xuất, năng suất lao động, các lợi thế cạnh tranh...với mục đích đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động.

Những nghiên cứu cho thấy, lương tối thiểu ở VN quá thấp, không những không đảm bảo tái sản xuất sức lao động, lại còn quá cứng nhắc trên toàn bộ các khu vực nhận lương.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH: năm 1993 LTT chỉ đảm bảo 70% nhu cầu thực tế; năm 1997 chỉ đạt 50%, năm 1999 đạt 58%, năm 2001 đạt 68% và năm 2003 chỉ đạt 72,5%.

Mặc dù thời gian qua LTT đã được điều chỉnh, nhưng sự điều chỉnh này là quá chậm so với mức tăng giá cả tiêu dùng. Do đó, khó khăn với người hưởng lương dường như không được gỡ bỏ.

Nếu đối chiếu, lương của chủ tịch tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và bộ trưởng hiện giờ chỉ vào khoảng từ 3 đến hơn 4 triệu đồng/tháng (khoảng 50 triệu đồng/năm). Mức thu nhập này không bằng lương một nhân viên trung bình của một doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Như vậy, để mua được một căn nhà chung cư, những quna chức ở vị trí trên cũng phải mất cỡ 10 năm với điều kiện "không ăn gì".

Theo điều tra của Tổng cục thống kê tại 3.000 đơn vị hành chính sự nghiệp trên cả nước: Tỷ lệ của tiền lương trong tổng thu nhập của người lao động trong khu vực quản lý Nhà nước và an ninh quốc phòng chỉ chiếm 44,77%; trong lĩnh vực giáo dục đào tạo 53,52%; trong y tế 61,17%; trong khoa học công nghệ 30,85%...Còn lại là những khoản "ngoài luồng".

***

Chính các "kiến trúc sư" của hệ thống thang bảng lương này - chứ không phải ai khác - là những người nắm rõ nhất mọi nhược điểm của chế độ tiền lương hiện hành. Nhưng, vì sao chưa thể thay đổi?

Duy Tuấn

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

Kỳ lạ chú dê chỉ có hai chân trước
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Khu 'Ma cao' bán tình ở Đồ Sơn lộ những bí ẩn lúc chạng vạng

Mỗi khi nói đến khu nghỉ dưỡng biển Đồ Sơn hầu hết mọi người đều liên tưởng đến một dịch vụ được cho là không thể thiếu ở đây đó là “gái gọi”. Những hoạt động ngầm ở đây được kết nối vô cùng kín đáo.

Xe giường nằm - bi kịch đang ở cạnh chúng ta

Đến trưa ngày 24/5, danh tính thi thể 6 nạn nhân cuối cùng trong vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra tại Bình Thuận đã được xác định bằng phương pháp giám định ADN đối chứng với người thân.

Nhận xét tin Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bài 3: "Ma trận" tiền lương bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bai 3 Ma tran tien luong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bài 3: "Ma trận" tiền lương ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Xã Hội.

Lesson 3: "The Matrix" salary
Invalids and Social Affairs, salary, greatest, laborers, workers, factor, payroll, officials, regional officials , the, year, major, for, up

Comment on current wage mechanism, a leading financial experts joked: "The greatest brains, the forehead only private also unable to understand the VN salary. " Heard and saw an overstatement, but if someone lost in the trot ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h2705 Tu choi loi moi di choi bi danh rot rang
    Thời sự 24h(27/05): Từ chối lời mời đi chơi bị đánh rớt răng

    Cả gia đình nhập viện vì quá kích động sau khi ăn rau lạ; "Ngọc ếch" đến "cát lợn": Thực hư những vật thể lạ giá hàng tỉ đồng; Phụ huynh bức xúc con bị thâm tím người khi từ trường mầm non về; Công bố kết quả điều tra vụ xe khách cháy 13 người chết; Mại dâm Đồ Sơn và luật ngầm nhốt chân dài sống trong lầm lũi

  • Thoi su 24h2605 Nhung an mang rung ron trong con mong du
    Thời sự 24h(26/05): Những án mạng rùng rợn trong cơn mộng du

    Cháu gái ngã xuống hồ đang xả nước, ông tử nạn khi lao theo cứu cháu; Uẩn khúc khám bệnh nhận quà khuyến mãi ở phòng khám tư nhân; Mảnh giấy sót lộ tẩy chiêu đóng giả người thân đoạt tiền người già; Giảm hóa đơn nước tiền triệu cho dân: Tình thương ngành nước

  • Thoi su 24h2505 Cong tu cuong buc nhieu co gai tren oto
    Thời sự 24h(25/05): Công tử cưỡng bức nhiều cô gái trên ôtô

    Bị "tố" từ chối cấp cứu bệnh nhân, bác sĩ trạm y tế nói gì?; Hà Nội ngập nặng, dân leo lên xe ủi, chèo xuồng "lướt" phố; Vợ tố bị chồng đánh đến mức phải nhập viện, sảy thai 3 tháng; Vụ tai nạn thảm khốc ở Bình Thuận: Đã có 13 nạn nhân tử vong; Đã giải cứu thành công cá voi nặng 15 tấn mắc cạn

  • Thoi su 24h2405 Loi khai cua hung thu sat hai be gai 11T
    Thời sự 24h(24/05): Lời khai của hung thủ sát hại bé gái 11T

    Chết cháy vì không có búa thoát hiểm: Nhà xe kêu khách lấy trộm; Những lần ông Obama tháo nhẫn để bắt tay gây tranh cãi; Hà Nội tiếp tục kiểm tra hoạt động bán hàng đa cấp; Cứu sống bệnh nhân bị gần 20 viên đạn găm khắp người; Cần xử lý thông tin bịa đặt, vu khống trên mạng xã hội

  • Thoi su 24h2305 Tai nan tham khoc o Binh Thuan 12 nguoi chet
    Thời sự 24h(23/05): Tai nạn thảm khốc ở Bình Thuận 12 người chết

    Chuyện những "dân chơi" đặt mua đồ nhưng thản nhiên... quên trả tiền; Vụ tai nạn thảm khốc 12 người chết: Tang thương quê nghèo; Truy sát kinh hoàng ở Cà Mau, nạn nhân bị chém khâu gần 30 mũi; Bê tông hầm chui như "kẹo lạc không đường": Nhiều giả thiết;

  • Tai nan kinh hoang o Binh Thuan
    Tai nạn kinh hoàng ở Bình Thuận

    Những vụ tai nạn liên quan đến xe khách thường gây ra thương vong lên đến hàng chục người khiến nhiều người thấy bất an, ám ảnh đối với loại phương tiện này.

  • Chuyen tham Viet Nam cua Tong thong Obama
    Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama

    Nhà Trắng công bố lịch trình chuyến thăm chính thức tới Việt Nam và Nhật Bản của Tổng thống Barack Obama, chuyến thăm thứ 10 của ông tới châu Á.

  • Phong chong xam hai tinh duc tre em
    Phòng chống xâm hại tình dục trẻ em

    Từ đầu năm đến nay, hàng loạt vụ học sinh bị xâm hại tình dục khiến nhiều phụ huynh, học sinh hoang mang, lo sợ

  • Toan canh vu Dong phuc bien hieu
    Toàn cảnh vụ 'Đồng phục biển hiệu'

    Việc đồng bộ bảng, biển quảng cáo đã mang lại diện mạo khác hẳn với vẻ nhếch nhác của nhiều tuyến phố ở Hà Nội hay các đô thị lớn. Tuy nhiên, có không ít ý kiến không đồng tình với việc làm này.

  • Nu sinh tat ban 52 cai chay mau mui
    Nữ sinh tát bạn 52 cái, chảy máu mũi

    Một vụ bạo lực học đường nghiêm trọng đã xảy ra tại trường THCS 15/10 (Mộc Châu, Sơn La), trong đó một nữ sinh đã thẳng tay tát bạn 52 cái, hộc máu mũi đang thu hút sự quan tâm của dư luận.

  • Su kien quoc te noi bat 225285
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/5-28/5)

    Những hoạt động cũng như các tuyên bố của Tổng thống Obama tại Việt Nam là thông tin nổi bật nhất trên các mặt báo trong tuần vừa qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2205 28052016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 22/05 - 28/05/2016

    Tai nạn giao thông kinh hoàng ở Bình Thuận; Hà Nội mưa lớn, nhiều tuyến phố biến thành sông; Phụ huynh bức xúc con bị thâm tím người khi từ trường mầm non về; Hình ảnh ấn tượng tại lễ đón chính thức Tổng thống Mỹ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2205 2805
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/05 - 28/05)

    Giết người vì tưởng hiếp dâm; Vụ cướp bánh mỳ bị truy tố; Gia đình Minh Béo không phải trả tiền bảo lãnh 100.000 USD; Vụ trộm ô tô vàng chấn động Hà Nội; Dã tâm 'chiều chồng' lúc nửa đêm của người đàn bà ngoại tình; Giả hotgirl khoe thân qua mạng, lừa tiền người háo sắc;....là những tin đáng chú ý.

  • Toan canh kinh te tuan 2205 28052016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (22/05- 28/05/2016)

    Chuyến thăm của Tổng thống Mỹ mang lại hiệu ứng lâu dài cho DN Việt; CPI tháng 5 tăng 0,54%, cao nhất trong 5 năm qua; Chính thức mở lại cho vay ngoại tệ từ 1/6; dự án sống lay lắt vì nhà thầu Trung Quốc chậm tiến độ;Tổng số tiền nợ thuế cả nước đã lên ngưỡng 76.000 tỷ đồng... Cùng với đó là những thông tin tài chính- ngân hàng,

  • Nghin le chuyen tuan qua 1505 21052016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 15/05 - 21/05/2016

    Bố vợ chém chết con rể rồi chở xác đến Công an đầu thú; Ông Tây dọn cống thối ở Nguyễn Khang, Hà Nội; Choáng với hóa đơn tiền nước khủng ở Hà Nội; Cá chết ngửa bụng trên kênh Nhiêu Lộc ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.