Thứ hai, 18 Tháng mười hai 2006, 14:35 GMT+7

Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Nhận xét về cơ chế lương bổng hiện tại, một chuyên gia tài chính hàng đầu đã bông đùa: “Những bộ óc vĩ đại nhất, những vầng trán tư duy nhất cũng không tài nào hiểu nổi chế độ tiền lương của VN”. Nghe qua thì thấy ngoa, nhưng nếu ai trót lạc vào “trận địa” tiền lương chắc không khỏi rùng mình và đồng cảm với câu nói tưởng như giễu cợt này.

“Bát quái đồ” ngạch, bậc

Bai 3 Ma tran tien luong
Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Ảnh: Nguyên Vũ.

Theo Bộ LĐ-TB & XH, chế độ tiền lương ở Việt Nam (VN) hiện chia làm hai dạng: thang lương và bảng lương. Thang lương áp dụng với công nhân kỹ thuật trực tiếp sản xuất. Bảng lương áp dụng với những ngành nghề không xác định được tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật đối với công nhân, và với tất cả các viên chức (đảng, đoàn thể, hành chính, sự nghiệp, lực lượng vũ trang cũng như viên chức trong doanh nghiệp).

Cách tính lương bao gồm mức lương tối thiểu (LTT) nhân với một hệ số nhất định. Hệ số này được tính theo độ phức tạp lao động và điều kiện lao động.

Hiện nay, hệ số chia theo 4 khu vực: Thứ nhất khu vực cán bộ do dân cử, bầu cử có 10 hệ số mức lương; thấp nhất là 4,3 và cao nhất là 13 (tổng bí thư và chủ tịch nước).

Thứ 2 là khu vực viên chức hành chính, sự nghiệp có 56 hệ số từ 1,48 đến 9,33. Viên chức thừa hành phục vụ (quản lý doanh nghiệp) có 32 hệ số từ 1 đến 3,11. Toàn bộ hệ thống bảng lương công chức hiện có 21 ngành chia ra 196 ngạch lương tương ứng với 196 ngạch công chức.

Còn lại là khối sản xuất, kinh doanh thì chia ra hai dạng: công nhân và viên chức doanh nghiệp. Họ được chia lương theo 21 thang lương và 24 bảng lương. Riêng công nhân có 66 hệ số lương từ 1 đến 5,22.

Thực tế khi đối diện với hệ thống thang bảng lương này, không ít nhà chuyên môn đã thật sự “phát hoảng” vì tính phức tạp và “trí tuệ” của nó.

“Vô nghĩa” tăng lương

Theo quy định hiện hành thì tuỳ theo thời gian công tác mà người lao động có bậc lương thâm niên. Tuy nhiên, mỗi ngành lại quy định riêng về bậc lương và thời gian tăng bậc.

Ngạch cao nhất có 16 bậc lương và thấp nhất có 7 bậc. Thế nhưng khoảng cách giữa các bậc của thang lương được thiết kế với nhiều bất hợp lý. Cụ thể là từ bậc 1, 2, 3 có khoảng cách từ 10 -12%, nhưng các bậc 4, 5, 6 thì lại lũy tiến 20% trở lên. Cá biệt có bậc liền nhau nhưng mức lương hơn kém tới 60%.

Mặt khác, mức tăng lương bình quân 5% cho mỗi bậc (2 đến 3 năm/bậc) là quá thấp. Có những bậc lương đề ra chỉ để cho “đẹp”, chứ không ai có thể đạt được. Ví dụ bậc lương thứ 16 đối với công nhân thì phải mất 30 năm.

Ngoài ra quan điểm bình quân còn thể hiện rõ rệt giữa lương của viên chức chuyên môn so với lương công nhân (Kỹ sư đào tạo 5 năm có hệ số lương 1,78. Trong khi công nhân đào tạo 18 tháng có hệ số lương là 1,62).

Nhiều ngành đã không đủ ngạch để xây dựng tiêu chuẩn theo lương và không bao quát hết được ngành nghề. “Khổ” nhất là đối với khu vực sản xuất kinh doanh, quan điểm ấn định thu nhập cho người lao động còn tác hại hơn nhiều.

Thang, bảng lương thì cứng nhắc và bình quân nhưng công nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc lại luôn thay đổi. Chính điều này đã khiến chính sách tiền lương càng xa rời thực tiễn khi không còn tương xứng với trách nhiệm, với khối lượng công việc phải gánh vác. Thực tế này đã khiến cho nhiều ngành phải đối mặt với nguy cơ chảy máu chất xám.

Đến lúc về hưu thì ưu đãi ngành nghề không được xã hội đồng tình, nhất là khi lương hưu của sĩ quan gấp hai lần lương hưu của cán bộ, công chức (CBCC).

Gánh nặng ngân sách

Bai 3 Ma tran tien luong
Hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Ảnh: Nguyên Vũ

Tuy là một quốc gia đang ở diện nghèo, nhưng tỉ lệ người hưởng lương ngân sách của Việt Nam thì cao hàng đầu khu vực.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH thì cả nước có hơn 6 triệu người hưởng lương ngân sách. Trong đó có 1,5 triệu người là cán bộ công chức. 1,5 triệu người là đối tượng chính sách xã hội và cán bộ công nhân hưu trí. 300.000 người là cán bộ xã phường (đối tượng được hưởng lương, phụ cấp). Còn lại là thuộc hệ thống các tổ chức, hiệp hội đoàn thể, lực lượng vũ trang và cán bộ công nhân, viên chức thuộc hệ thống các tổ chức kinh tế Nhà nước.

Kể từ ngày 1/10/ năm nay, khi áp dụng mức lương mới (tăng lương tối thiểu lên 100.000 đồng và các loại trợ cấp hưu trí, xã hội), Nhà nước sẽ phải chuẩn bị 6.000 tỉ đồng để chi trả cho khoản tăng thêm của tiền lương với tất cả các đối tượng trên trong 3 tháng cuối năm 2006.

Mức tăng thêm này của năm 2007 sẽ là 26.000 tỉ đồng (chiếm gần 10% tổng chi ngân sách).

Nhịn ăn 10 năm mới mua nổi nhà

Hiện nay, mức LTT do Nhà nước ban hành vẫn được áp dụng chung cho các khu vực (trừ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài). Mức lương này được tính toán trên một số yếu tố khoa học như trình độ sản xuất, năng suất lao động, các lợi thế cạnh tranh...với mục đích đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động.

Những nghiên cứu cho thấy, lương tối thiểu ở VN quá thấp, không những không đảm bảo tái sản xuất sức lao động, lại còn quá cứng nhắc trên toàn bộ các khu vực nhận lương.

Theo thống kê của Bộ LĐ - TB & XH: năm 1993 LTT chỉ đảm bảo 70% nhu cầu thực tế; năm 1997 chỉ đạt 50%, năm 1999 đạt 58%, năm 2001 đạt 68% và năm 2003 chỉ đạt 72,5%.

Mặc dù thời gian qua LTT đã được điều chỉnh, nhưng sự điều chỉnh này là quá chậm so với mức tăng giá cả tiêu dùng. Do đó, khó khăn với người hưởng lương dường như không được gỡ bỏ.

Nếu đối chiếu, lương của chủ tịch tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và bộ trưởng hiện giờ chỉ vào khoảng từ 3 đến hơn 4 triệu đồng/tháng (khoảng 50 triệu đồng/năm). Mức thu nhập này không bằng lương một nhân viên trung bình của một doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Như vậy, để mua được một căn nhà chung cư, những quna chức ở vị trí trên cũng phải mất cỡ 10 năm với điều kiện "không ăn gì".

Theo điều tra của Tổng cục thống kê tại 3.000 đơn vị hành chính sự nghiệp trên cả nước: Tỷ lệ của tiền lương trong tổng thu nhập của người lao động trong khu vực quản lý Nhà nước và an ninh quốc phòng chỉ chiếm 44,77%; trong lĩnh vực giáo dục đào tạo 53,52%; trong y tế 61,17%; trong khoa học công nghệ 30,85%...Còn lại là những khoản "ngoài luồng".

***

Chính các "kiến trúc sư" của hệ thống thang bảng lương này - chứ không phải ai khác - là những người nắm rõ nhất mọi nhược điểm của chế độ tiền lương hiện hành. Nhưng, vì sao chưa thể thay đổi?

Duy Tuấn

Việt Báo

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Nhận xét tin Bài 3: "Ma trận" tiền lương

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bài 3: "Ma trận" tiền lương bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Bai 3 Ma tran tien luong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bài 3: "Ma trận" tiền lương ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

Lesson 3: "The Matrix" salary
Invalids and Social Affairs, salary, greatest, laborers, workers, factor, payroll, officials, regional officials , the, year, major, for, up

Comment on current wage mechanism, a leading financial experts joked: "The greatest brains, the forehead only private also unable to understand the VN salary. " Heard and saw an overstatement, but if someone lost in the trot ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Xã Hội


  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Thoi su 24h1312 Bo Y te chi cach tri ran luc
    Thời sự 24h(13/12): Bộ Y tế chỉ cách trị rắn lục

    Thủ tướng phát lệnh khởi công cơ sở 2 BV Bạch Mai, Việt Đức; Bộ Y tế "mách nước" trị rắn lục đuôi đỏ; Thu hồi giấy phép ấn phẩm Dòng đời; ... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 13/12. 

  • Be trai bi bo roi tren taxi
    Bé trai bị bỏ rơi trên taxi

    Liên quan đến vụ bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi, người cha xuất hiện và nêu lý do bé Bo bị "lạc" bố mẹ trong đêm.

  • Thuong tet 2015
    Thưởng tết 2015

    Về mức thưởng Tết năm 2015, tôi dự đoán do điều kiện khó khăn sẽ có nhiều doanh nghiệp có mức thưởng khiêm tốn.

  • Xoay quanh viec Hoa hau Nguyen Cao Ky Duyen dang quang
    Xoay quanh việc Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang

    Không chỉ là sinh viên ĐH Ngoại thương, tân hoa hậu Việt Nam 2014 Nguyễn Cao Kỳ Duyên còn từng tốt nghiệp loại giỏi tại một trường THPT nổi tiếng nhất nhì cả nước.

  • Toi pham giang ho noi am anh nguoi dan
    Tội phạm giang hồ - nỗi ám ảnh người dân

    Nhắc đến cái tên Đức “Cổ Lễ”, giới giang hồ trong Nam, ngoài Bắc có lẽ đều biết tiếng. Gã đẹp trai nhưng cũng nóng tính nên sẵn sàng đâm chém kẻ khác dù bất cứ lí do gì.

  • Lich nghi Tet At Mui 2015
    Lịch nghỉ Tết Ất Mùi 2015

    Chính phủ đồng ý phương án nghỉ 9 ngày với Tết Nguyên đán, 4 ngày với Tết Dương lịch, 6 ngày dịp lễ Giỗ tổ và 30/4, 1/5.

  • Toan canh kinh te tuan 712 13122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (7/12 - 13/12/2014)

    Theo khảo sát các Doanh nghiệp, khả năng thưởng Tết Nguyên đán 2015 sẽ vẫn giữ nguyên như năm 2014, và theo báo cáo Tiền lương Toàn cầu tiền lương ở Việt Nam thuộc mức thấp trong khu vực, Vinalines đã chuyển một phần số nợ thành vốn góp của Vietinbank, hơn 99% hộ gia đình tại Hà Nội đã có sổ đỏ, cùng với những thông tin cảnh báo tiêu dùng là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật trong tuần vừa qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 71312
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 7-13/12)

    Bộ Y tế ban hành phác đồ điều trị rắn lục đuôi đỏ cắn; Đề kháng kháng sinh - Bao giờ có thuốc chữa?; Đâu là nguyên nhân vô sinh ngày càng tăng?; Tác hại và cách nhận biết rau muống nhiễm chì; Thông tin gây sốc về thủ dâm nữ; Con thông minh nhờ mẹ ốm nghén; 3 động tác cho dân văn phòng có chân thon, khỏe; Những cách kiểm tra sức khỏe thú vị nên thử; Loại rau quý chống ung thư kỳ diệu có nhiều ở Việt Nam... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0712 1312
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (07/12 - 13/12)

    Gia cảnh đáng thương của thuyền viên bị cướp biển bắn chết; Tái bổ nhiệm giám đốc... sắp về hưu; Bé trai bị quên trên taxi: Người cha xuất hiện; Ồ ạt xây dựng tượng đài; Ông Hoàng Văn Nghiên viết thư xin trả biệt thự ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 0712 1312
    Toàn cảnh Showbiz tuần (07/12 – 13/12)

    Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2014, Á hậu Huyền My lộ ảnh mặc nội y diễn bar, Đàm Vĩnh Hưng là nghệ sỹ thu nhiều quảng cáo nhất 2014, Thủy Tiên - Công Vinh chính thức kết hôn ngày 27/12, Mỹ Tâm bất ngờ rút khỏi Làn sóng xanh 2014, Kate Hudson hủy hôn, Henry Cavill bất ngờ chia tay bạn gái, Những sự kiện gây chấn động nền âm nhạc Hàn Quốc năm 2014,... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0712 1312
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (07/12 - 13/12)

    Hồ Duy Hải và kỳ án Bưu điện Cầu Voi; Ly kỳ chuyện 'người chết' ra tòa, lãnh án; Đốt người thân: Những vụ án kinh hoàng; Những em bé bị người thân ruột thịt bạo hành gây chấn động; Thi thể nữ chủ nhân và ấm trà tố cáo tội ác; Khát vọng hoàn lương của “ông trùm” gieo rắc “cái chết trắng”;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.