Ứng dụng công nghệ thông tin: Những rào cản xã hội

Ung dung cong nghe thong tin Nhung rao can xa hoi
Giới thiệu máy tính Toshiba Portege M200 màn hình xoay - Ảnh: T.T.D.

TTCN - Tầm quan trọng của công nghệ thông tin và truyền thông đối với sự phát triển của các doanh nghiệp với hệ quả là sự thịnh vượng của các quốc gia không còn là vấn đề tranh cãi.

Ứng dụng công nghệ thông tin do vậy trở thành một thành phần không thể thiếu trong các chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp và quốc gia.

Ở Việt Nam, những năm gần đây số người sử dụng máy tính, Internet, số trang web của doanh nghiệp, cơ quan chính phủ tăng lên rất nhiều. Tuy nhiên, vẫn thấy hầu hết các ứng dụng công nghệ thông tin còn ở mức rất cơ bản như tìm kiếm tin tức, trao đổi e-mail, soạn thảo văn bản. Trong khi các ứng dụng cao cấp có tính đột phá cải thiện năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp hay chính phủ như các hệ thống thông tin quản lý hoặc thương mại điện tử thì còn rất hạn chế.

Nghiên cứu của thế giới về vấn đề này cũng cho thấy các doanh nghiệp cũng như chính phủ ở một số quốc gia đang phát triển hay các nước công nghiệp hóa mới (NIC) như Trung Quốc, hay các nước ASEAN đều có những hạn chế giống nhau trong ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý. Các nhà quản lý/ các giám đốc dành hầu hết thời gian để nói chuyện qua điện thoại (hội chứng mê điện thoại!), họp hành, hay nhậu nhẹt/ giao tiếp.

Câu chuyện Trung Quốc

Năm 1998, Tập đoàn CITIC (China International Trust and Investment Corp.) - một trong những doanh nghiệp nhà nước lớn nhất của Trung Quốc - thuê công ty tư vấn danh tiếng McKinsey với giá 1 triệu USD để phát triển một hệ thống thông tin quản trị rủi ro. Khi ứng dụng hệ thống vào đánh giá rủi ro của từng khách hàng, một vấn đề nảy sinh: hầu hết khách hàng của CITIC không đạt tiêu chuẩn để cho vay.

Những khách hàng được hệ thống đánh giá là rất rủi ro lại là những khách hàng thân thuộc có quá khứ thanh toán các khoản nợ rất tốt (giải thích của CITIC: các khách hàng thanh toán đúng hạn do họ có quan hệ tốt với CITIC, chứ không phải do công việc làm ăn của họ thuận lợi - hiện tượng rất phổ biến trong xã hội Trung Quốc và cả Việt Nam).

Ngược lại những khách hàng được hệ thống đánh giá là rủi ro thấp, theo CITIC lại là những khách hàng rất đáng ngờ - họ có những chứng nhận về tài chính rất tốt có được từ sự trợ giúp/ quan hệ bên trong với các công ty kế toán và kiểm toán.

Toàn bộ các chi nhánh của CITIC bối rối, không biết nên vận hành theo cách thức truyền thống vẫn làm hay theo máy tính. Và cuối cùng các lãnh đạo cao cấp của CITIC phải giải thích với nhân viên rằng hệ thống quản trị rủi ro của McKinsey là cái mà công ty sẽ hướng đến trong tương lai, còn bây giờ thì tất cả quay về phương pháp truyền thống!

Câu chuyện Việt Nam

Mới đây TS đăng bài “Công nghiệp phần mềm: tìm lối đi bền vững” (24-6-2004) cũng nêu vấn đề tương tự. Chính phủ điện tử nói nhiều nhưng vẫn nằm trên giấy, còn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước chẳng hề có nhu cầu trang bị phần mềm và các ứng dụng của hệ thống thông tin. Hầu hết ngân sách cho công nghệ thông tin hiện nay là để trang bị phần cứng. Công nghiệp phần mềm do vậy vẫn lẫm chẫm dò từng bước!

Tuy nhiên điều này không có nghĩa là doanh nghiệp không cần thông tin. Trước đó trong cuộc trao đổi với Bộ trưởng Trương Đình Tuyển, các doanh nghiệp đã bày tỏ bức xúc lớn vì thiếu các thông tin về thị trường, giá cả và khách hàng. Họ cũng sẵn sàng bỏ tiền mua nếu thông tin đáng giá (“Chúng tôi sẵn sàng bỏ tiền để có những thông tin giá trị”, Thời Báo Kinh Tế Việt Nam, 9-4-2004).

Một chuyện khác có liên quan là chuyện hội nghị và họp hành liên miên gây lãng phí rất nhiều tiền bạc và thời gian. Chúng ta vẫn đang sử dụng phương pháp cổ điển nhất (họp) để trao đổi thông tin và ra quyết định trong thời đại thông tin truyền theo tốc độ ánh sáng. Đây là căn bệnh trầm kha của quản lý mà Bộ trưởng Nguyễn Sinh Hùng mới đây khi trả lời phỏng vấn báo chí cũng hết sức nhấn mạnh (“Lãng phí nguy hiểm như tham nhũng”, TS, 30-5-2004).

Luật pháp hay quan hệ cá nhân?

Ung dung cong nghe thong tin Nhung rao can xa hoi
Samsung giới thiệu màn hình xoay Sync Master 173P - Ảnh: T.T.D.
Những câu chuyện tản mạn trên có tương quan thế nào với nhau và liên hệ gì đến việc ứng dụng công nghệ thông tin? Và làm thế nào để lý giải thỏa đáng những hiện tượng trên?
Một số nhà quan sát thế giới hiện nay không dùng văn hóa mà sử dụng trình độ phát triển kinh tế - xã hội để giải thích các hiện tượng này. Theo đó, do khác biệt về trình độ phát triển kinh tê - xã hội mà các quốc gia chia thành hai nhóm: nhóm vận hành dựa trên pháp luật và nhóm dựa trên quan hệ.

Các quốc gia nhóm 1 là các quốc gia có hệ thống pháp luật đầy đủ, minh bạch, công khai, cụ thể hóa, văn bản hóa và truyền thông rộng rãi. Các quốc gia này được vận hành chủ yếu dựa trên hệ thống thông tin công bao gồm các thông tin vĩ mô và vi mô đáng tin cậy, được kiểm chứng bởi các định chế độc lập trên thị trường.

Phát triển kinh tế thị trường vận hành theo pháp luật không chỉ giới hạn trong việc xây dựng - thực thi pháp luật, tạo ra những “cầu thủ” (như nhà sản xuất, người bán hàng và người tiêu dùng) mà còn phải tạo ra những định chế hay nói nôm na là các “trọng tài” độc lập như các công ty kế toán, kiểm toán, đánh giá rủi ro, tín dụng, các công ty đăng kiểm, các tổ chức khảo thí, các tổ chức đánh giá xếp loại doanh nghiệp, trường học, bệnh viện...

Ở các quốc gia nhóm này, các định chế xã hội rất phát triển và là một thành phần quan trọng của xã hội, cung cấp và kiểm chứng các thông tin vi mô và vĩ mô cho toàn thể xã hội. Chính phủ, các doanh nghiệp, các tổ chức cũng như người tiêu dùng dựa vào các hệ thống thông tin công này để ra các quyết định quản lý, kinh doanh và tiêu dùng. Các giao dịch kinh doanh, trao đổi giữa các thành viên của xã hội đều dựa trên kết quả phân tích khách quan các thông tin được cung cấp từ hệ thống.

Chẳng hạn để quyết định cho vay, hay cấp tín dụng cho một khách hàng, các ngân hàng sẽ căn cứ vào các thông tin trong quá khứ đã được lưu trữ. Hay để chọn một trường đại học, các sinh viên sẽ căn cứ vào các thông tin xếp hạng của các tổ chức như US News. Còn các trường lại dựa vào kết quả thi SAT, TOEFL, GRE của từng sinh viên do ETS cung cấp để chọn sinh viên.

Điều này lý giải tại sao mô hình quản lý của các quốc gia phát triển thường phân quyền, dựa vào các nguồn thông tin công - khách quan để ra quyết định, và do vậy việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý là tối quan trọng. Quay lại câu chuyện của Tập đoàn CITIC của Trung Quốc kể trên, ta thấy lý do chính dẫn đến sự thất bại trong việc ứng dụng hệ thống thông tin quản trị do McKinsey tư vấn cũng chính là ở sự thiếu vắng của các hệ thống thông tin công – vi mô đánh giá các doanh nghiệp, người tiêu dùng một cách đáng tin cậy (như kiểm toán, kế toán, xếp hạng, đánh giá rủi ro).

Các quốc gia nhóm 2 có chung đặc điểm là trình độ phát triển kinh tê - xã hội còn thấp, hệ thống pháp lý còn lỏng lẻo, năng lực quản lý xã hội của chính phủ còn hạn chế, hệ thống các định chế xã hội và thông tin công còn hết sức thô sơ. Do không có các “trọng tài” đáng tin cậy cũng như các thông tin công được kiểm chứng, các đối thủ trên thị trường phải tự mình đánh giá các đối tác trong từng giao dịch, và để giảm rủi ro cũng như tiếp cận được các nguồn thông tin, họ phải xây dựng các mối quan hệ lâu dài với một số đối tác.

Xã hội do vậy tồn tại nhiều nhóm với những quan hệ xã hội chằng chịt. Mỗi nhà quản lý phải tự mình xây và giữ các quan hệ để có thể tiếp cận được những nguồn thông tin cá nhân – một đặc trưng quyền lực của họ. Và do vậy dẫn đến các đặc trưng của nhà quản lý: rất tập quyền, gia trưởng, luôn coi trọng giao tiếp, nhậu nhẹt, họp hành chứ không dựa trên các trao đổi thông qua hệ thống thông tin khách quan.

Các câu chuyện về “hội chứng” họp hành, nhậu nhẹt, bè cánh ở Việt Nam được giải thích khá rõ nét ở đây. Mặt khác, rất nhiều các doanh nghiệp, đặc biệt là một số doanh nghiệp nhà nước, hiện nay có một “lợi thế cạnh tranh” hết sức đặc thù là “độc quyền thông tin”, hay đúng hơn là độc quyền tiếp cận thông tin (do quan hệ) và do vậy ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đối với các doanh nghiệp này chẳng có ý nghĩa gì.

Đôi điều suy nghĩ

Trên phương diện phân tích kinh tế, khi nền kinh tế còn ở qui mô nhỏ, chi phí xây dựng quan hệ cá nhân và tìm kiếm thông tin cá nhân sẽ rẻ hơn chi phí thiết lập hệ thống pháp lý và thông tin công cho toàn xã hội.

Tuy nhiên, khi nền kinh tế phát triển và đòi hỏi hội nhập với kinh tế thế giới, chi phí xây dựng quan hệ cá nhân trong từng giao dịch trở nên quá lớn. Mô hình quản lý dựa trên quan hệ cá nhân với các thông tin “bên trong” không còn phù hợp với bước tiến của xã hội và là rào cản chính cho sự phát triển. “Bè cánh”, “độc quyền thông tin” còn là căn nguyên của tham nhũng, độc quyền, và lãng phí (hội họp, nhậu nhẹt) – những căn bệnh trầm kha của xã hội chúng ta.

Đây cũng là rào cản lớn cho việc ứng dụng công nghệ thông tin, hệ thống thông tin trong quản lý ở các cấp, các ngành, các doanh nghiệp. Nó không chỉ hạn chế sự phát triển của ngành công nghệ thông tin nói riêng mà hạn chế và nới rộng khoảng cách phát triển của chúng ta với thế giới.

Xây dựng một nhà nước pháp quyền với những hệ thống thông tin công ích vĩ mô và vi mô là công việc cần làm ngay và thật triệt để. Cần tạo điều kiện, cơ chế và khuyến khích phát triển các định chế xã hội độc lập như đã nêu ở trên để những định chế này đóng vai trò thu thập, xử lý thông tin và quảng bá các thông tin đó một cách minh bạch và rộng rãi đến mọi tầng lớp xã hội.

Minh bạch hóa các nguồn thông tin công chính là cơ sở xã hội đầu tiên để các doanh nghiệp, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ chuyển đổi từ mô hình hoạt động dựa trên quan hệ cá nhân sang hoạt động dựa trên luật pháp và thông tin khách quan - từ đó đẩy mạnh các ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và điều hành.

VŨ THẾ DŨNG

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Xôn xao vòi rồng xuất hiện ở Kiên Giang
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Công Nghệ NỔI BẬT

Mẹo nhỏ giúp bạn tăng cường bộ nhớ trên iPhone, iPad

Với những chiếc iPhone, iPad 16GB, bạn sẽ phải luôn phải cân nhắc trong việc lưu trữ sau một khoảng thời gian dài sử dụng, nếu không muốn bộ nhớ máy thiết bị bị đầy. Dưới đây là thủ thuật đơn giản giúp bạn dễ dàng quản lý bộ nhớ thiết bị của mình.

Giải pháp vàng giúp điện thoại không bao giờ cạn pin

Với nhiều dòng sản phẩm sạc pin đa dạng và tiện lợi, rất có thể trong một tương lai không xa, người dùng điện thoại sẽ không còn phải thấm thỏm lo lắng chiếc điện thoại của mình bị “cạn năng lượng” nữa.

Chẩn đoán và khắc phục bàn phím hỏng trên laptop

Chắc chắn rằng bạn sẽ chẳng thể làm được việc gì nếu như bàn phím trên laptop của mình không hoạt động. Hãy làm theo các phép thử sau, biết đâu được bạn có thể \'hồi sinh\' chiếc bàn phím.

Nhận xét tin Ứng dụng công nghệ thông tin: Những rào cản xã hội

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ứng dụng công nghệ thông tin: Những rào cản xã hội bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ung dung cong nghe thong tin Nhung rao can xa hoi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ứng dụng công nghệ thông tin: Những rào cản xã hội ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Công Nghệ.

Applications Information Technology: Social Barriers
China, Vietnam, information systems, Applied Technology, ICT private, personal relationship, of nations, the development, management, information sources, social, of the, customers, government, based on, the

craft - The importance of information technology and communication for the development of business with consequent prosperity of the country is no longer a controversial issue ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Công Nghệ


  • Xe may vo chu chua 1 6 ty dong
    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng

    Công an huyện Hương Sơn cho biết, mặc dù đã xác định được chủ đăng ký của chiếc xe máy có 1,6 tỉ đồng bỏ lại bên đường là ai. Tuy nhiên chủ chiếc xe cho biết đã chuyển chiếc xe lại cho chồng, người chồng đang thụ án tù về tội..

  • Be gai bi me tuoi xang thieu song
    Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống

    Chỉ vì bán không hết vé số, bé Nguyễn Thị Kim L. ( 13 tuổi ) bị mẹ ruột tưới xăng. Trong lúc bị phỏng nặng, cháu bé đã lao tới ôm lấy mẹ để cầu cứu.

  • Nghi van ban trai bi mat cua HH Ky Duyen
    Nghi vấn "bạn trai bí mật" của HH Kỳ Duyên

    Kỳ Duyên đã lên tiếng khi thông tin "bạn trai bí mật" bất ngờ được hé lộ.

  • Nhung vu canh sat giao thong bat cuop
    Những vụ cảnh sát giao thông bắt cướp

    Đã có rất nhiều trường hợp vận chuyển ma túy, đối tượng truy nã bị bắt giữ ngay trên đường di chuyển và dĩ nhiên ở góc độ này, Cảnh sát giao thông chính là những người đấu tranh trực tiếp với những kẻ phạm tội

  • Bangkok rung chuyen vi danh bom
    Bangkok rung chuyển vì đánh bom

    19 giờ tối 17/8, một quả bom được cài ngay bên trong khuôn viên ngôi đền Hindu giáo ở trung tâm thủ đô Bangkok của Thái Lan đã phát nổ, gây ra một cảnh tượng tang hoang, hỗn loạn. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm gây ra vụ..

  • Nghin le chuyen tuan qua 2308 2908
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08)

    Lịch cấm đường tại Hà Nội để phục vụ Quốc Khánh 2/9; Bữa ăn 5.000 đồng của bệnh nhân tâm thần; Taxi điên gây náo loạn phố Hà Nội; Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống; Chuyện lạ về 40 chiếc ví rơi ở Đà Nẵng, Hội An; Người Việt đang đầu độc cả trí óc con trẻ...là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2308-2908/2147593370/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2308 29082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015

    Theo Cục Điều tiết điện lực, giá mua điện của EVN hiện là 1087,3 đ/kWh nhưng giá điện mà EVN bán ra thị trường tới 1.622,05 đồng/kW/h và từ năm 2016 thị trường bán buôn cạnh tranh sẽ chính thức vận hành nhưng mới chỉ là vận hành trên giấy; ngày 24/8 NHNN phát đi thông điệp khẳng định sẽ không tiến hành điều chỉnh tỉ giá nữa và sẽ áp dụng các biện pháp để ổn định tỉ giá cuối năm 2015 và đầu 2016; ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2308-29082015/2147593361/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2308 2908
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08)

    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng; Rùng mình với những quái chiêu đòi nợ 'vô tiền khoáng hậu'; Trộm cắp tài sản dịp nghỉ Lễ: Giúp bạn đề phòng; Đại gia mua dâm trẻ em ở miền Tây được tại ngoại; Phạm nhân hồi hộp chờ ngày đặc xá; Số phận đau thương của bé gái bị mẹ dùng xăng đốt;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2308-2908/2147593334/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Diem lai tin Suc khoe quan trong tuan qua 2208 2908
    Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08)

    Việt Nam là điểm nóng của các bệnh truyền nhiễm mới nổi; Bé sơ sinh bị đâm xuyên sọ đã xuất viện; Thực hư thông tin xem điện thoại trong đêm bị ung thư mắt; Tiếp tục cảnh báo mối nguy về bệnh sốt xuất huyết; Những lưu ý không thể bỏ qua khi ăn bánh Trung thu; Cảnh báo lỗi của bố mẹ khiến con dậy thì sớm;... là những tin Sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-lai-tin-Suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-2208-2908/2147593388/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 238298
    Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8)

    Hai miền Triều Tiên đạt thỏa thuận 6 điểm nhằm giảm căng thẳng; Mỹ điều 3 máy bay ném bom tàng hình hỗ trợ Hàn Quốc; MC truyền hình Mỹ bị bắn chết khi đang dẫn trực tiếp; Xả súng kinh hoàng ở miền Bắc nước Pháp làm 7 người thương vong... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-238298/2147593385/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn