Sáu lĩnh vực di động giúp thay đổi cuộc sống

Cách đây một thế kỷ, nếu muốn liên lạc ở khoảng cách xa, bạn phải đánh một bức điện tới nơi cần đến, hoặc nếu không muốn thì bạn phải đích thân đi tàu hoả tới đó. Còn bây giờ, hãy nhìn lại những gì chúng ta đang có, những thay đổi mang tính đột phá trong phương thức liên lạc giữa con người với con người, giữa con người với máy móc. Chúng ta có thể nói rằng, với khả năng truy cập không dây 3G hoặc 4G như hiện nay với những chủng loại điện thoại và thiết bị cầm tay thông minh, chưa bao giờ công nghệ di động lại thông đổi cuộc sống nhanh tới như vậy.

1. Thanh toán bằng ĐTDĐ (Pay By Phone)

- Trước đây: Bạn thanh toàn tiền mua hàng bằng tiền mặt, thẻ tín dụng hoặc thẻ trả trước.
- Bây giờ: Điện thoại của bạn đóng vai trò như một chiếc ví tiền di động. Bạn chỉ cần quét chiếc điện thoại qua thiết thanh toán điện tử là giao dịch của bạn đã được hoàn tất.

Ý tưởng sử dụng điện thoại di động để thay toán đã có từ cách đây vài năm nhưng chỉ đi vào thực tế tại Nhật Bản khi hãng NTT DoCoMo - nhà cung cấp di động lớn nhất nước này triển khai chương trình ví tiền di động vào năm 2004. Còn bây giờ, theo như lời Karen Lurker, Giám đốc Truyền thông Chi nhánh DoCoMo tại Mỹ, thế giới đã có 12 triệu thiết bị cầm tay có khả năng hỗ trợ hệ thống thanh toán di động.

Những chiếc điện thoại này, hay những mẫu thiết bị mới dự kiến sẽ sớm được giới thiệu tại Mỹ, sử dụng công nghệ không dây có tên gọi là Near Field Communications (NFC). Chỉ cần hướng chiếc điện thoại tại cổng đọc điện tử hỗ trợ NFC là nó tự động thanh toán các món đồ đã mua.

DoCoMo đã xử lý cách thức thanh toán di động theo hai hướng. Phương thức thứ nhất là dịch vụ Osaifu-Keitai, cho phép người sử dụng tải một lượng giá trị khoảng 95USD/tháng về điện thoại thông qua dịch vụ dữ liệu i-mode của DoCoMo. Khi người dùng quét điện thoại qua cổng đọc điện tử, giá trị bằng tiền của mặt hàng đã mua sẽ được trừ vào tài khoản trong điện thoại. Tiền thanh toán cuối cùng sẽ được tính vào hoá đơn điện thoại cuối tháng.

Với phương thức thứ hai, điện thoại di động đóng vai trò như một chiếc thẻ tín dụng, mà trong đó hoá đơn sẽ được gửi riêng tới người dùng từ nhà cung cấp thẻ tín dụng. Người dùng có thể theo dõi thông tin chi tiêu thông qua một phần mềm cài đặt trên máy tính.

Yếu tố hạn chế duy nhất là cửa hàng sẽ phải lắp đặt thêm cổng điện tử để xử lý công nghệ NFC. Tuy nhiên, các cửa hàng và siêu thị Nhật Bản lại không tỏ ra e ngại về vấn đề này. Theo thống kê hiện tại, đã có 78.000 cửa hàng lắp đặt cổng điện tử NFC và khoảng 25.000 cổng trong số này đóng vai trò như một dịch vụ thanh toán thẻ tín dụng.

2. Công nghệ hiện diện

- Trước đây: Bạn gọi điện nhưng nếu người nghe không nhấc máy (vì vắng mặt), bạn sẽ để lại lời nhắn.
- Bây giờ: Những tính năng mới sẽ cho biết một người đang ở đâu, ở múi giờ nào, họ sẽ đi tới đâu, khi nào họ đến, cách tốt nhất để có thể gặp mặt họ và nhiều, nhiều hơn nữa ...

Nếu bạn đã sử dụng IM (trình tin nhắn tức thời), có lẽ bạn đã được làm quen với "công nghệ hiện diện" (presence technology) - một dạng biểu tượng mặt cười cho biết ai đó đang online, offline, bận hoặc đi ra ngoài. Điện thoại và các thiết bị di động khác cũng sẽ nhanh chóng có được tính năng này, giúp cung cấp những thông tin chi tiết để thông tin liên lạc được hiệu quả hơn.

Ở mức đơn giản hơn, người dùng sẽ có khả năng thiết lập chương trình hiện diện để chuông điện thoại reo một kiểu khi một/nhóm người cụ thể nào đó gọi tới, hoặc chuyển những cuộc gọi cụ thể tới hộp thư thoại. Những "quy tắc" hiện diện này sẽ liên kết chặt chẽ với vị trí của người dùng thông qua khả năng truy tìm vị trí từ hệ thống GPS (định vị toàn cầu) trong thiết bị di động và nó sẽ tự động thay đổi khi người dùng tới, rời hoặc đang trên đường tới một địa điểm cụ thể.

Trong khi đó, Microsoft, IBM và một số hãng khác đang đẩy mạnh công nghệ hiện diện. Ví dụ, Microsoft đã tích hợp các khả năng hiện diện vào Live Communications Server 2005, trong khi hệ thống IM doanh nghiệp của IBM Lotus Sametime cũng được trang bị những tín năng hiện diện cải tiến hơn. Cuối cùng là Google với hệ thống Google Mobile Maps, có khả năng cung cấp thông tin giao thông theo thời gian thực tới điện thoại di động.

3. Internet ở mọi nơi và trong mọi thứ

- Trước đây: Bạn phải đi loanh quanh đi tìm điểm hospot Wi-Fi, hoặc tìm cách khác khi muốn kết nối laptop với Internet.
- Bây giờ: Internet đã ở mọi nơi và được gắn kèm trong mọi thứ, từ laptop và smartphone (điện thoại thông minh), tới đồng hồ thông minh và ngôi nhà của bạn.

Sẽ không còn lâu nữa không chỉ desktop, laptop và thiết bị di động mới kết nối tới Internet, mà những thiết bị khác, từ camera video tới hệ thống làm lạnh, sưởi ấm gia đình sẽ có được khả năng này.

Khả năng kết nối mọi nơi, mọi lúc đã trở thành thực tế. Thậm chí cả những thành phố cỡ nhỏ ở Mỹ cũng đã có dịch vụ dữ liệu 3G do các nhà cung cấp dịch vụ di động triển khai với tốc độ trung bình 500Kbit/s. Ngoài 3G, các công nghệ băng rộng di động khác như WiMax di động, cũng sẽ bắt đầu được triển khai rộng rãi trong năm tới. Nói cách khác, sẽ không còn lâu nữa các thiết bị có thể kết nối với nhau từ mọi nơi. Khả năng hiện diện và định vị vị trí như đã nói ở trên cũng có thể được tích hợp với những thiết bị kết nối mới này. Chẳng hạn, khi bạn đang đi du lịch và đã đặt chuyến bay. Nếu chuyến bay này bị huỷ, thông tin có thể gửi trực tiếp tới đồng hồ báo thức kết nối Internet của bạn. Chiếc đồng hồ này sẽ thông báo cho bạn để bạn có thể chủ động hơn.

Gắn kèm khả năng kết nối Internet vào tất cả những thiết bị không phải là ý tưởng mới. Cách đây vài năm, các nhà sản xuất ứng dụng đã trình diễn những chiếc tủ lạnh, lò vi sóng và một số thiết bị gia dụng khác có khả năng kết nối Internet. Vào thời điểm đó, các nhà sản xuất cũng đưa ra ý tưởng tủ lạnh tự động đặt mua sữa khi lượng sữa trong tủ đã hết hoặc gần hết. Vì có thể kết nối Internet, nên tủ lạnh sẽ dễ dàng kết nối với website bán hàng trực tuyến rồi đặt mua tại đây.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng thừa nhận rằng, nhiều thứ đã thay đổi từ thời điểm đó. Nhiều ứng dụng hữu ích đang được phát triển. "Sử dụng mạng 3G hiện tại, bạn có thể giao tiếp với rất nhiều ứng dụng tại gia, chẳng hạn như có thể bật/tắt hệ thống chống trộm khi vắng nhà", nhận định của Karen Lurker.

Một dịch vụ có tên Roborior đã xuất hiện tại Nhật Bản. Đó là một dạng robot được trang bị camera không dây, cho phép người dùng theo dõi ngôi nhà của mình trong khi đi vắng. Nếu thiết bị này "đánh hơi" có dấu hiệu đột nhập, nó sẽ tự động gọi vào điện thoại di động của chủ nhà để báo động.

Lurker cũng cho biết trong tương lai những hệ thống kiểu như trên có thể tự động sưởi ấm hoặc làm mát ngôi nhà (tuỳ từng mùa) khi chủ nhà đi vắng. Một số hãng sản xuất cũng đang bắt đầu phát triển những ứng dụng gia đình có khả năng gửi tin nhắn, không chỉ dùng để kích hoạt chức năng sưởi ấm hoặc làm mát, mà còn để liên lạc với người chủ (chẳng hạn như hệ thống chống trộm). Thậm chí, một số loại lò nấu mới có khả năng điều khiển qua điện thoại di động, giúp sửa soạn bữa ăn trước khi bạn về nhà.

4. Ứng dụng đa truyền thông ở khắp nơi

- Trước đây: Bạn phải "nạp" nhạc, video vào thiết bị nghe nhạc trước khi đi chơi.
- Bây giờ: Bạn có thể tải về và đưa lên mạng tất cả các loại nhạc về thiết bị di động cho dù bạn ở bất cứ đâu - một khả năng đã hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Âm nhạc trên các thiết bị di động tinh tế như iPod đã không còn mới; hay như dịch vụ truyền hình trên điện thoại di động cũng vậy. Một xu hướng mới đã xuất hiện đó là tất cả những thể loại nhạc sẽ được chuyển tới hoặc chuyển đi từ thiết bị di động tại bất cứ nơi đâu và bất cứ khi nào bạn muốn.

Trong năm qua, hầu hết các thiết bị di động dạng thoại đều đổ dồn vào tính năng truyền hình và có một thực tế phải thừa nhận rằng hướng đi này đã rất thành công. Tuy nhiên, đó cũng không thực sự là một thành công lớn tại Nhật Bản, nơi mà hầu hết các xu hướng công nghệ mới đều bắt nguồn từ đây. "Bắt đầu từ tháng 4/2006, tất cả các hãng dịch vụ lớn tại Nhật Bản đã cung cấp ít nhất một hoặc hai mẫu di động có khả năng nhận tín hiệu truyền hình và chúng được bán khá chạy", Karen Lurker cho biết.

Tuy nhiên, cũng theo Karen Lurker, các nghiên cứu cho thấy hầu hết những trường hợp xem TV trên điện thoại di động đều ngồi ở nhà. "Nó cũng giống như kiểu đứa trẻ xem TV trên điện thoại trong phòng riêng bởi nó không thích xem những thứ mà bố mẹ chúng đang xem trên chiếc TV chung của cả gia đình", Karen Lurker ví von. Bà này cũng cho rằng những chiếc TV di động sẽ thực sự phổ biến hơn khi các nhà khai thác dịch vụ bắt đầu cung cấp những chương trình ngắn hơn được định dạng riêng cho điện thoại di động.

Karen Lurker cũng cho rằng dịch vụ download nhạc qua mạng di động sẽ cất cánh tại Nhật Bản và Mỹ. Thêm vào đó, một số nhà cung cấp cũng cho phép download phim về PC và từ đây sẽ mở ra một xu hướng mới trong việc cung cấp phim cho thiết bị di động trong tương lai gần. Tuy nhiên, Doug Neal, một chuyên gia nghiên cứu của công ty tích hợp toàn cầu Computer Sciences Corporation, cho rằng vấn đề thực chất lại là quá trình truyền thông hai chiều, chẳng hạn như người dùng truyền video trực tiếp trong kỳ nghỉ tới bạn bè hoặc người thân trong gia đình.

"Việc sử dụng các loại điện thoại video hai chiều sẽ rất quan trọng", Doug Neal nhận định. Đây cũng là một lĩnh vực khác nữa mà NTT DoCoMo đã có những bước đi khá khởi sắc. DoCoMo và rất nhiều hãng phần cứng khác từ lâu đã bắt tay vào phát triển các loại chipset và công nghệ nhằm biến chức năng video hội họp di động thành thực tế.

Tuy nhiên, Smith, chuyên gia của Tập đoàn Social Technologies, cũng đưa ra cảnh báo rằng, khi giải trí di động đã trở nên đại trà thì các nhà cung cấp dịch vụ cần phải thực tế hơn về những sản phẩm của mình, mà hiện tại đang được cho là quá đắt đỏ và hạn chế. Smith nhận định: "Cho tới nay, giá download nhạc/video xuống thiết bị di động vẫn còn rất đắt và việc sử dụng chưa thực sự là một ý kiến hay. Các nhà khai thác dịch vụ cần bỏ bớt một số quyền kiểm soát, cần cởi mở hơn và quan trọng là giá dịch vụ cần phải giảm bớt".

5. Khám chữa bệnh từ xa

- Trước đây: Người ốm và người già phải di chuyển trên các phương tiện giao thông để tới những cơ sở y tế gần nhất, ngay cả khi bệnh tình chưa trầm trọng.
- Hiện nay: Khả năng theo dõi bệnh từ xa theo thời gian thực đã giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc, cũng như cho phép thực hiện công việc nhanh hơn, tiện ích hơn, nhất là trong các trường hợp khẩn cấp.

Việc kiểm tra huyết áp cao chỉ mất chừng một hoặc hai phút. Nhưng nếu người bệnh phải di chuyển tới trung tâm y tế, làm thủ tục và tiến hành các phương pháp đo kiểm thì sẽ mất rất nhiều thời gian.

Trong khi đó, Internet lại giúp khắc phục vấn đề này một cách khá dễ dàng bằng việc đo đạc cơ bản và thông qua thiết bị theo dõi được kích hoạt bằng mạng không dây. Thay vì phải đến bệnh viện định kỳ, bệnh nhân chỉ việc đeo thiết bị theo dõi có nhiệm vụ chuyển thông tin sức khoẻ tới trung tâm điều trị. Thông tin này sẽ tự động được ghi vào hồ sơ bệnh án và được nhân viên y tế kiểm tra và theo dõi. Trong trường hợp khẩn cấp, nhân viên cấp cứu sẽ được cung cấp thông tin chính xác trong lúc họ di chuyển tới nơi ở bệnh nhân, giúp công tác chữa trị được kịp thời và hiệu quả hơn.

Một số nhà cung cấp dịch vụ, chẳng hạn như Sprint, đã bắt đầu triển khai những loại hình khám bệnh từ xa và chắc chắn trong một thời gian ngắn sắp tới, phương thức này sẽ trở nên phổ biến. Khi đó, một loại hình chăm sóc y tế mới sẽ xuất hiện và được gọi với cái tên "y tế truyền thông".

6. Bảo vệ trẻ nhỏ an toàn

- Trước đây: Các bậc phụ huynh thường hay lo lắng không biết con mình chơi ở đâu và chúng có an toàn hay không. Những công ty xe tải cũng có mối lo thường trực kiểu này - họ không biết tài xế lái những chiếc xe của họ đang ở đâu.
- Hiện nay: Khả năng định vị theo thời gian thực sẽ giúp xác định vị trí chính xác tài xế, các bậc phụ huynh có thể biết con cái mình ở đâu thông qua những chiếc di động đặc biệt.

Năm ngoái, hãng NTT DoCoMo Nhật Bản đã tung ra một mẫu điện thoại di động mới dành cho trẻ nhỏ được trang bị chức năng định vị. Những chiếc điện thoại này được tích hợp khả năng định vị toàn cầu để các bậc phụ huynh có thể biết đích xác vị trí của con mình trong trường hợp chúng đi lạc. Nếu đứa trẻ cảm thấy chúng đang gặp nguy hiểm, chỉ cần bấm một nút trên điện thoại là ngay lập tức chuông báo động được phát ra. Nếu ai đó cố tính tháo pin điện thoại ra, tín hiệu báo động sẽ truyền tới bố mẹ chúng.

Một ứng dụng theo dõi nữa cũng đang được triển khai tại Nhật Bản là chức năng sử dụng dữ liệu di động cho tài xế xe tải. Một thiết bị chuyên dụng được chế tạo để gắn vào điện thoại di động. Thiết bị này có khả năng truyền video theo thời gian thực và do vậy trung tâm kiểm soát sẽ biết đích xác tài xế đang ở đâu.

Khả năng theo dõi con người theo thời gian thực có thể hứa hẹn nhiều thú vị nhưng nó cũng làm nảy sinh nhiều vấn đề, chủ yếu là sự xâm phạm tới quyền riêng tư. Nếu khả năng này bị lạm dụng, chúng sẽ tạo ra những sự xáo trộn không phải là nhỏ trong xã hội.

Tuy nhiên, cũng theo Doug Neal, việc ứng dụng mang tính xã hội của video thời gian thực sẽ giúp tiết kiệm chi phí và giảm thiểu nguy cơ đối với các doanh nghiệp.

(TC BCVT&CNTT)