Thứ ba, 30 Tháng mười 2007, 09:17 GMT+7

Phần mềm dịch thuật trực tuyến: Cần quan tâm đến chất lượng

Phan mem dich thuat truc tuyen Can quan tam den chat luong

Những công cụ dịch thuật tự động đã xuất hiện từ lâu, và các kỹ thuật mới đang giúp đẩy mạnh hiệu suất hoạt động của chúng. Tuy nhiên, chất lượng vẫn còn là vấn đề nan giải.

Bạn vào trang Language Tools của Google ( http://www.google.com/language_tools ) và thử làm như sau : Đánh vào ô Translate text câu hỏi “Automated language translation – is it an idea whose time has come?” (Dịch thuật tự động – Nó có là một ý tưởng mà thời của nó đã đến không ?) và cho chương trình dịch câu hỏi đó sang tiếng Pháp. Tiếp theo, dịch kết quả từ tiếng Pháp sang tiếng Đức. Và cuối cùng, dịch câu tiếng Đức có được trở lại tiếng Anh. Bạn sẽ có kết quả là “Did language translation automate – is it an idea, from which the time came ?” (Dịch thuật tự động hóa – Nó có là một ý tưởng mà thời gian đến từ đó ?).

Làm lại giống như vậy với câu “Reboot your computer and try again.” (Khởi động lại máy tính của bạn và thử lại lần nữa) bạn sẽ có kết quả cuối cùng là “Their computer and attempt still again load.” (Máy tính của họ và nỗ lực vẫn còn nhập vào lần nữa.) Ôi trời ! Đúng là “tam sao thất bản” !!! Có lẽ bạn sẽ thật sự ngán ngẫm nếu như những sách hướng dẫn sử dụng thiết bị có nhiều ngôn ngữ được dịch theo kiểu như thế này.

Tuy vậy, công bằng mà nói thì các công cụ dịch thuật cũng có những hỗ trợ tích cực ở một số mặt nào đó. Và các nhà nghiên cứu cho biết những cách tiếp cận mới sẽ mang lại nhiều cải thiện về cách thực hiện cho những công cụ dịch thuật.

Cập nhật cơ sở dữ liệu

Hãng xe hơi Ford đã bắt đầu sử dụng phần mềm dịch thuật (machine translation) từ năm 1998, và đến nay hãng này đã dịch được năm triệu câu hướng dẫn lắp ráp từ tiếng Anh sang tiếng Tây Ban Nha, Đức, Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha của người Mexico. Các sách hướng dẫn lắp ráp bằng tiếng Anh được cập nhật mỗi ngày, và những bản dịch của chúng – khoảng 5.000 trang một ngày – được nhanh chóng chuyển đến các nhà máy của Ford trên khắp thế giới.

Nestor Rychtyckyj, chuyên gia về trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI) của hãng Ford, nói : “Bạn không thể làm toàn bộ công việc này một cách thủ công được.”

Hãng xe hơi này sử dụng phần mềm Enterprise Global Server của Systran Software, một công ty chuyên cung cấp các phần mềm dịch thuật có trụ sở ở San Diego, bang California. Bên cạnh đó, các kỹ sư của Ford cũng tự viết một chương trình AI để chuyển ngữ những câu hướng dẫn thuộc về chuyên môn ở cấp độ cao một cách chính xác và rõ ràng. Mỗi một câu hướng dẫn đều được lưu trữ vào cơ sở dữ liệu để dùng cho việc dịch thuật.

Hãng Ford cũng phải phát triển những từ điển thuật ngữ chuyên ngành xe hơi. Theo Rychtyckyj, duy trì những từ điển như thế dễ dàng hơn việc tìm kiếm một chuyên gia dịch thuật thông thạo các thuật ngữ. Ông nói : “Hầu hết những nỗ lực của chúng tôi là xây dựng các bảng thuật ngữ, và thường xuyên thay đổi chúng. Kết quả dịch thuật của bạn sẽ tốt hơn nhiều nếu bạn có sự chuẩn bị trước.”

Phần mềm của công ty Systran sử dụng một kỹ thuật đáng tin cậy gọi là dịch theo quy tắc (rules-based translation). Những hệ thống như thế sử dụng những từ điển song ngữ kết hợp với cơ sở dữ liệu về cách dùng từ và các quy tắc văn phạm. Các trình dịch thuật thương mại thường được bổ sung bằng các bảng thuật ngữ, hoặc những cơ sở dữ liệu lưu trữ những câu hoặc đoạn văn mẫu đã được dịch sẵn (translation memory). Những phần bổ sung này thường do người sử dụng lập ra trong quá trình dịch thuật. Nhờ vậy, phần mềm dịch thuật có thể đưa ra những từ hoặc câu dịch chính xác hoặc gần đúng nhất so với từ hoặc câu gốc để người dịch dễ dàng xem lại.

Huấn luyện phần mềm

Dịch thuật theo kiểu thống kê (statistical machine translation) là một kỹ thuật mới nhưng chưa được sử dụng rộng rãi. Kỹ thuật này sử dụng những văn bản gốc và bản dịch của chúng để “huấn luyện” phần mềm. Theo thời gian, những hệ thống này sẽ “học” được cách tạo ra một bản dịch tốt, rồi dùng phép tính xác suất và thống kê để chọn ra một từ hoặc cụm từ gần đúng nhất dựa trên ngữ cảnh.

Các hệ thống thống kê đòi hỏi phải có rất nhiều văn bản để huấn luyện các thuật toán, nhưng chúng không cần các quy tắc văn phạm, từ điển song ngữ hoặc translation memory. Chúng tự phát triển những quy tắc và tiếp tục tự điều chỉnh các quy tắc đó theo thời gian.

Hãng Google sử dụng phần mềm dịch theo quy tắc của công ty Systran, nhưng họ cũng phát triển những hệ thống dựa trên thống kê của chính họ để dịch từ tiếng Anh sang tiếng Ả-Rập, Nga, Hoa, Hàn, Nhật, và ngược lại. Theo chuyên gia nghiên cứu Franz Josef Och của Google, những ngôn ngữ này rất khó cho các phần mềm dịch thuật vì chúng khác với các ngôn ngữ Tây phương có gốc là tiếng Latin bình dân (Vulgar Latin).

Trong nhiều năm qua, hãng Microsoft đã đưa một phần mềm phân tích cú pháp dựa trên quy tắc văn phạm vào trình soạn thảo văn bản Word của họ. Gần đây, hãng này lại kết hợp các translation memory, các phần mềm dịch thuật dựa trên quy tắc và thống kê với sự hỗ trợ của con người để dịch các văn bản cho cơ sở dữ liệu về thông tin hỗ trợ khách hàng của họ. Steve Richardson, một nhà nghiên cứu cao cấp của Microsoft, nói : “Khuynh hướng mới trong cộng đồng các nhà nghiên cứu là xem con người có thể kết hợp những kỹ thuật thuần túy về thống kê này với một số kiến thức về ngôn ngữ ra sao.”

Khi được hỏi là sẽ có những đột phá trong việc dịch thuật không, ông trả lời : “Những đột phá đã xuất hiện trong quá trình nghiên cứu. Trên phương diện thực hành, sẽ có những đột phá trong việc tạo ra những hệ thống được tích hợp vào quá trình hoạt động của doanh nghiệp.”

Xu hướng trong tương lai là kết hợp các cơ sở dữ liệu lưu trữ những câu hoặc đoạn văn mẫu đã được dịch sẵn với các phần mềm dịch thuật dựa trên quy tắc hoặc thống kê, hoặc cả hai. Những hệ thống lai tạo như thế sẽ trở nên tinh vi và phức tạp hơn.

Tuy nhiên, những hệ thống dịch thuật hiện nay chưa thể đưa ra những bản dịch có chất lượng cao như là những dịch giả “siêu đẳng”, đặc biệt đối với những văn bản sử dụng ngôn ngữ bình dân. Theo Rychtyckyj của hãng Ford, những hệ thống lai tạo trở nên thông minh như thế nào không là vấn đề gì cả, chất lượng dịch thuật phụ thuộc vào việc xây dựng ngôn ngữ gốc một cách chuẩn xác.

Quy trình dịch thuật nói chung có hai công đoạn chính :

- Phân tích nguyên bản trong ngôn ngữ gốc để “hiểu” thật rõ tác giả “muốn nói” gì.

- Tái lập ý nghĩa mà tác giả muốn chuyển tải trong ngôn ngữ đích để có được một văn bản tương đương với nguyên bản.

Thoạt nhìn thì quy trình này có vẻ đơn giản nhưng đằng sau nó là cả một quá trình nhận thức phức tạp. Để “giải mã” ý nghĩa của văn bản gốc một cách chính xác, dịch giả phải phân tích và diễn giải tất cả các đặc tính của nó. Đây là một quá trình đòi hỏi một kiến thức sâu rộng về văn phạm, ngữ nghĩa, cú pháp, thành ngữ… của ngôn ngữ gốc, cũng như văn hóa của tác giả văn bản đó. Đồng thời, dịch giả cũng phải có một kiến thức tương tự như thế về ngôn ngữ mà họ sẽ chuyển đổi.

Vì vậy, thách thức đối với các phần mềm dịch thuật là lập trình như thế nào để máy tính có thể “hiểu” một văn bản như là con người.

(Theo TBVTSG)


TIN Công Nghệ NỔI BẬT

Hacker Trung Quốc dùng “trái tim rỉ máu” đánh cắp dữ liệu bệnh viện Mỹ?

Sau khi bị Malaysia tố cáo đánh cắp dữ liệu MH370, hacker Trung Quốc tiếp tục bị cáo buộc lợi dụng lỗ hổng Hearbleed (trái tim rỉ máu) lấy đi 4,5 triệu dữ liệu bệnh nhân Mỹ.

Nhận xét tin Phần mềm dịch thuật trực tuyến: Cần quan tâm đến chất lượng

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Phần mềm dịch thuật trực tuyến: Cần quan tâm đến chất lượng bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Phan mem dich thuat truc tuyen Can quan tam den chat luong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Phần mềm dịch thuật trực tuyến: Cần quan tâm đến chất lượng ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Kinh Nghiệm của chuyên mục Công Nghệ.

online software translation: Need quality care
in Rychtyckyj, Spain, the company Google, Franz Josef Och, Vulgar Latin, Steve Richardson, Editor documents, policy manuals, databases, correctly, assembly instructions, the researcher, the original language, the company's original text, translation, the company

The translation tool Automation has long appeared, and new techniques are helping to boost their performance. However, quality remains a problem. You go to Google Language Tools ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Su kien quoc te noi bat tu nay 178 den 238
    Sự kiện quốc tế nổi bật (từ này 17-8 đến 23-8)

    Bạo loạn ở Lybia, Iraq, miền Đông Ukcraine; cái chết bi thương của nhà báo Mỹ quả cảm James Foley; lễ đón long trọng và đầy xúc động thi thể 20 nạn nhân trên chiếc máy bay xấu số MH 17 của Malaysia ... là những tin tức đáng chú ý trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1708 2308
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (17/08 – 23/08)

    Đôi nam nữ chết trong ô tô ở Bình Dương; Hoãn phiên toà xét xử vợ nguyên bí thư xã đốt xác; Vì sao trùm xã hội đen Minh 'sâm' còn nguy hiểm hơn cả Năm Cam?;

  • Tong hop Doi song tuan qua 178 248
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (17/8 - 24/8)

    Người đàn ông 3 lần 'nhặt vợ', 4 lần bán con; Người đàn ông 10 năm chăm vợ điên tình là những câu chuyện gia đình cảm động; Tâm sự của những ông bố bà mẹ nuôi con đơn thân; Cần chuẩn bị những gì khi con vào lớp 1?; Rất nhiều mẹo vặt hay cho gia đình bạn; Một tuần nóng với tin kem đánh răng chứa chất gây ung thư; Và nhiều tin tức thực phẩm bẩn đáng lưu ý...

  • Toan canh Showbiz tuan 1708 2308
    Toàn cảnh Showbiz tuần (17/08 – 23/08)

    Sao Việt và sao thế giới hưởng ứng phong trào Ice Burken Challenger, 2 nhạc sĩ Phú Quang và Phó Đức Phương tranh cãi tiền tác quyền, Nhạc sĩ Quốc Trung viết thư “dằn mặt” người yêu của con gái, Phi Thanh Vân công khai chuyện có bầu với "tình trẻ", con trai ruột của Thành Long bị bắt vì ma túy,...

  • Nghin le chuyen tuan qua 1708 2308
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/08 - 23/08)

    Trung Quốc bành trướng Biển Đông vì tư duy mình là trùm thiên hạ; Kết luận thanh tra toàn diện chùa Bồ Đề; Phó giáo sư “ra giá” 200 triệu đồng lấy bằng tiến sĩ y khoa; Lương thấp, vào công chức vẫn như "miền đất hứa".... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (17/08 - 23/08).