Thứ hai, 24 Tháng bảy 2006, 07:59 GMT+7

Công trình dịch chữ Hán nhanh nhất thế giới bằng phần mềm

Cong trinh dich chu Han nhanh nhat the gioi bang phan mem
Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh trả lời phỏng vấn của các nhà báo

Nói một cách chính xác hơn, đó là người viết phần mềm dịch từ chữ Hán ra tiếng Việt nhanh kỷ lục, như tất cả 2.372 bộ kinh trong Hán Tạng được phiên âm và lược dịch chỉ trong vòng 28 giờ. Việt Tạng sẽ gồm khoảng 300 tập, mỗi tập chừng 1.000 trang...

Công trình khoa học này vừa được tiến sĩ tin học Trần Tiễn Khanh, sinh năm 1952, gốc Huế-Việt kiều Mỹ (người từng sáng lập trang web dự đoán hướng đi của bão lũ Việt Nam), công bố trong buổi họp báo vào sáng 18-7, do Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tổ chức.

Kính Phật nên dịch kinh

TS Trần Tiễn Khanh là một nhà nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT) nhưng ông cũng là một Phật tử sùng đạo. Gia đình nhiều thế hệ theo và nghiên cứu đạo Phật. Nói về cơ duyên khi nghiên cứu đề tài này, TS Trần Tiễn Khanh cho biết: “Anh trai tôi hoạt động trong lĩnh vực y khoa (TS-BS Trần Tiễn Huyến) cũng thành tâm theo Phật và bỏ nhiều công sức mày mò dịch kinh Phật. Anh say mê dịch thuật nhưng hiệu quả không cao. Tôi nhìn bộ kinh đồ sộ và nghĩ rằng nếu đam mê dịch theo kiểu thông thường ấy thì phải trải qua mấy thế hệ mà chưa chắc dịch xong. Cái ý ấy đeo đẳng trong suy nghĩ và tôi bắt đầu mày mò áp dụng những kiến thức CNTT vào lĩnh vực này”.

Hơn 2.000 năm truyền bá vào Việt Nam, nhưng kinh sách của Phật giáo thường được trích ra từ Hán Tạng và cho đến nay chưa có một bộ Đại Tạng kinh Việt Nam đầy đủ hoàn toàn. Vì chữ Hán ngày càng ít người biết mà số lượng kinh điển của Phật giáo chưa được dịch còn quá nhiều. Từ thực tiễn ấy, ông bắt tay vào nghiên cứu và lập trình với máy vi tính suốt gần 3 năm ròng.

Lấy bản kinh chính văn trong Hán Tạng từ Hội CBETA (Chinese Buddhist Electronic Text Association) với hơn 70 triệu chữ trong 2.372 bộ kinh, luật và luận, ông đã phiên âm và dịch nghĩa các kinh điển này ra tiếng Việt bằng một lập trình (computer program). Lập trình này dùng Từ điển Hán - Việt của cụ Thiều Chửu - Nguyễn Hữu Kha, Những danh từ Phật học và các từ điển Hán-Việt hiện đại như Từ điển Trần Văn Chánh.

Khi CNTT khai phá kho tàng thư

Mở ra triển vọng to lớn cho nền dịch thuật Việt Nam

Đó là nhận xét của GS-TS Mai Quốc Liên - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu quốc học. Ông cho biết, hiện tại công tác dịch thuật các tác phẩm Hán - Nôm đang diễn ra với tốc độ cực chậm. Số chuyên gia ngành này cũng rất hiếm, đa số cao tuổi và dịch theo cảm quan của dịch giả mà chưa thể có một bản chuẩn (bản dịch thô về nghĩa đen) cụ thể. Trong kho lưu trữ còn có hơn 1 vạn cuốn Hán- Nôm mà nếu như chỉ dịch theo cách thông thường thì không biết đến bao giờ mới khám phá hết. Lập trình của TS Trần Tiễn Khanh sẽ đẩy tốc độ dịch thuật tiến triển nhanh chóng, hiệu quả cao và rút ngắn khoảng cách khám phá kho tàng văn hóa cổ Việt Nam.

TS Trần Tiễn Khanh cho biết, lợi điểm của lập trình này là phiên âm có thể sai một vài chữ nhưng không bao giờ sót, vì máy vi tính phiên âm từng chữ một. Chính vì lẽ đó, nó là một bản dịch thô, nguyên nghĩa đen, rất tiện lợi cho việc dịch thuật và nghiên cứu vì có cả nguyên văn chữ Hán và số hàng trong kinh. Tốc độ dịch, được xếp vào kỷ lục: Tất cả 2.372 bộ kinh trong Hán Tạng được lập trình phiên âm và lược dịch chỉ trong vòng 28 giờ. Các bộ kinh ngắn như A-Di-Đà, Dược Sư, Kim Cương chỉ thực hiện dưới 10 giây, các bộ kinh lớn như Hoa Nghiêm (80 quyển) dịch trong 11 phút, bộ Đại Bát nhã (600 quyển) chỉ mất 50 phút. Trong khi công trình dịch thuật Kinh điển Phật giáo từ tiếng Phạn sang Hán văn kéo dài hơn 1.200 năm, từ đời hậu Hán (thế kỷ thứ II) đến đầu đời nhà Nguyên (thế kỷ XIII).

Hiện tại, ông đang phối hợp với các dịch giả ở hải ngoại và các viện Phật học ở Việt Nam tổ chức chương trình hiệu đính và duyệt xét các phiên bản. Chương trình này kéo dài trong vòng 2 năm với kinh phí khoảng 100.000 USD/năm. Và dự kiến bộ Đại Tạng kinh Việt Nam hoàn chỉnh sẽ ra đời. Việt Tạng sẽ gồm khoảng 300 tập, mỗi tập dày chừng 1.000 trang. Ngoài ra, ông sẽ dịch Đại Tạng kinh ra các ngôn ngữ khác.

Trong buổi họp báo, GS-TS Lê Mạnh Thác - Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, cho biết: “Công trình khoa học này hết sức quý báu. Hội đồng Biên tập Đại Tạng kinh đã được thành lập do Thượng tọa Thích Minh Châu chủ trì, sẽ quy tụ tất cả các bản dịch khác để so sánh với bản dịch của máy tính và nhanh chóng thẩm định, hiệu đính để hoàn thành và ấn hành Đại Tạng kinh tiếng Việt”.

Khám phá nền văn hóa dân tộc

Trong những giây phút hiếm hoi dành cho các nhà báo, ông cho biết: “Lúc đầu tôi muốn thử sức mình trong lĩnh vực này với ý nguyện khi hoàn thành sẽ phát miễn phí cho bà con phật tử như một sự tri ân với đức Phật tổ. Nhưng càng đi sâu khám phá, tôi càng nhận ra đây là lĩnh vực rất rộng lớn không chỉ riêng Phật giáo mà còn vì nền văn hóa dân tộc. Tôi hy vọng với lập trình này các tác phẩm lớn của chúng ta về lĩnh vực văn học cổ, sử học sẽ nhanh chóng được giải mã. Thế hệ hôm nay sẽ khám phá và tường tận những gì cha ông để lại dễ dàng hơn”.

Chính từ suy nghĩ đầy trách nhiệm ấy mà ông không quản ngại khó khăn, những từ ghép, cụm từ, danh từ chuyên môn được ông cân nhắc kỹ lưỡng khi đưa vào lập trình. Ông bảo: “Quả thật rất khó khăn khi chuyển đổi ngữ nghĩa từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, lại phải cài đặt sẵn. Nhưng tôi đã cố gắng xử lý vì mong muốn khai thác tàng thư bằng Hán tự của nước nhà trong tương lai. Để chương trình này có thể ứng dụng rộng rãi trong công tác dịch thuật, tôi mong mỏi nhận được những ý kiến đóng góp của các chuyên gia”.

Tất bật với công tác nghiên cứu nhưng ông vẫn hai ngả đi về với một mong ước thật giản dị: Đem những kiến thức mình nghiên cứu về Phật học nói riêng và nền văn hóa, đất nước, con người Việt Nam nói chung ra với bạn bè năm châu. Hy vọng công trình này là chiếc chìa khóa mở cánh cửa kho tàng văn hóa cổ Việt Nam một cách nhanh nhất.

(Theo NLD)


TIN Công Nghệ NỔI BẬT

Những "chi tiết mới" bên trong iPad Air 2 không được Apple Công bố

Mặc dù có vẻ như những điểm đặc biệt mới được nâng cấp trên iPad Air 2 được Apple công bố trong sự kiện vừa rồi là đã đủ, tuy nhiên về phần cứng bên trong thiết bị iPad Air 2 vẫn còn khá nhiều điều để bàn. Theo như trang công nghệ iFixit, có một số những thay đổi về phần cứng không được Apple công bố, cụ thể như những chi tiết dưới đây:

Nhận xét tin Công trình dịch chữ Hán nhanh nhất thế giới bằng phần mềm

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Công trình dịch chữ Hán nhanh nhất thế giới bằng phần mềm bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cong trinh dich chu Han nhanh nhat the gioi bang phan mem ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Công trình dịch chữ Hán nhanh nhất thế giới bằng phần mềm ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Tổng Hợp của chuyên mục Công Nghệ.

Han works translated by the world's fastest software
Han Tang, Jian Tran Khanh, Vietnam Tang, Chen Jian Khanh, Diamond, Medicine, said a more accurate Tripitaka Vietnam , scientific works, scientific research, software writers, culture, computers, research institutes, the world, programming, year

more correctly speaking, that is writing software translation into Vietnamese Han quickly record, as all the business in 2372 Han and Tibetan is transcribed only loosely translated within 28 hours. Tibet Vietnam will include about 300 episodes about 1,000 pages ......

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.